Luận văn định hướng phát triển cúa khu chế xuất tân thuận đến năm 2015

Các công cụ để xây đựng và lựa chọn chiến lược 1.2.4 Vai trò của quản trị chiên lược đối với việc phát triển KCX, KCN Kết luận chương I CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA KCX TÂN THU

MUC LUC Muc luc

Danh mục các chữ viết tắt, ký hiệu

Danh mục các bảng trong luận văn

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

MO DAU

- _ Ý nghĩa chọn đề tai

- _ Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- _ Đối tượng-phạm vi nghiên cưu-khả năng ứng dụng của đề tài

- _ Phương pháp nghiên cứu

- _ Bố cục của luận văn

CHUONG I: CO SO LY LUAN CUA DE TAI

1.1 TONG QUAN LY LUAN VE KCX, KCN

1.1.1 Khái niệm và mục tiéu cla KCX, KCN

1.12 Tác động của các nhân tố đến sự hình thành và phát triển

1.2 CO SO LY LUAN VE CHIẾN LƯỢC

1.2.1 Các khái niệm về chiến lược, quản trị chiến lược

1.2.2 Quy trình quản trị chiến lược toàn diện

1.2.3 Các công cụ để xây đựng và lựa chọn chiến lược

1.2.4 Vai trò của quản trị chiên lược đối với việc phát triển KCX,

KCN

Kết luận chương I

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA KCX TÂN

THUẬN TRONG THỜI GIAN QUA

2.1 TONG QUAN VE KCX TAN THUAN

2.1.1 Giới thiệu về Công Ty Liên Doanh Xây Dựng và Kinh Doanh

KCX Tân Thuận

2.1.2 Kết quả hoạt động của KCX Tân Thuận

2.1.2.1 Xây dựng cơ sở hạ tầng và tiện ích công cộng

2.1.2.2 Vận động thu hút đầu tư vào KCX Tân Thuận

2.1.2.3 Tạo nhiều việc làm cho người lao động

2.2.5 Hoạt động sản xuất kinh doanh

2.2.6 Hoạt động nghiên cưu phát triển

2.2.7 Hoạt động của hệ thống thông tin

2.2.8 Ma tran đánh giá các yêu tố bên trong (IFE)

2.3 NHUNG TAC DONG CUA MOI TRUONG DEN HOAT

DONG CUA KCX TAN THUAN

2.3.1 Phân tích môi trường vĩ mô

2.3.1.1 Yếu tố kinh tế và chính trị

2.3.1.2 Yếu tố tự nhiên và xã hội

2.3.1.3 Yếu tố công nghệ và môi trường

2.3.1.4 Mối quan hệ với các ban ngành của thành phố và Trung

CHUONG III DINH HUONG PHAT TRIEN KCX TAN

THUAN DEN NAM 2015

3.1 MỤC TIÊU CỦA KHU CHế XUẤT ĐÉN NĂM 2015

3.1.1 Cơ sở để xây dựng mục tiêu

3.1.1.1 Chủ trương của chính sách Đảng, Nhà nước

3.1.1.2 Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hồ Chí

3.2 CAC CHIEN LUQC CUA KCX TAN THUAN Dé THUC

HIEN MUC TIEU

Hình thành chiến lược qua ma trận kết hop SWOT

Lựa chọn các chiến lược thích hợp

Lựa chọn chiến lược cho nhóm chiến lược kết hợp điểm

mạnh - cơ hội (SO)

Lựa chọn chiến lược cho nhóm chiến lược kết hợp điểm

mạnh — de doa ( ST)

Lựa chọn chiến lược cho nhóm chiến lược kết hợp điểm

yếu — cơ hội (WO)

Lựa chọn chiến lược cho nhóm chiến lược kết hợp điểm

Nhóm giải pháp tăng cường hoạt động thu hút đầu tư

Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả trong quản trị

Nhóm giải pháp hỗ trợ

Vấn đề tài chính — kế toán

Phát triển nguồn nhân lực

Kiện toàn hệ thống thông tin

Tăng cường hoạt động nghiên cứu phát triển

3.4 KIÊN NGHỊ

Đối với Trung ương

Đội với thành phô

Đôi với Ban quản lý các KCX, KCN TP Hồ Chí Minh

Kết luận chương III

Cơ cấu sản phẩm xuất khẩu theo ngành hàng

Ma tran SWOT

Tình hình tăng vốn đầu tư và thuê thêm đất của các doanh nghiệp trong KCX Tân Thuận

Bảng giá cho thuê đất và phí tại các KCX, KCN

Bang 2.3 Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong của KCX Tân Thuan (IFE)

10 Bảng 2.4Ma trận hình ảnh cạnh tranh của KCX Tân Thuận

11 Bảng 2.5 Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài của KCX Tân Thuận

(EFE)

12 Bang 3.1 Ma trận SWOT của KCX Tân Thuận

13 Bảng 3.2 Ma trận QSPM cho nhóm SO của KCX Tân Thuận

14 Bảng 3.3 Ma trận QSPM cho nhóm ST của KCX Tân Thuận

15 Bảng 3.4 Ma trận QSPM cho nhóm WO của KCX Tân Thuận

16 Bảng 3.5 Ma trận QSPM cho nhóm WT của KCX Tân Thuận

DANH MUC CAC HINH VE, DO THI

1 Hình 1.1 Các giai đọan phát triển của KCX Đài Loan

2 Hình 1.2 Phân bỗ các KCX, KCN theo vùng

3 Hình 1.3 Tỷ lệ giá trị nội địa

4 Hình 1.4 Mô hình quản trị chiến lược tòan diện

5 Hinh 1.5 Quy trình hình thành chiến lược

6 Hinh 1.6 Mô hình 5 tác lực của Michael Porter

7 Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức Của Công ty Liên Doanh Tân Thuận

8 Hình 2.2 Phân bố vốn đầu tư theo quốc gia

9 Hình 2.3 Kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp

10 Hình 2.4 Vốn và số nhà đầu tư phân bỗ theo ngành nghề

CBCNV: Cán bộ công nhân viên

CNH ,HDH: Công nghiệp hóa — Hiện đại hóa

GDP: Gross Domestic Products (Tông sản phẩm quốc nội)

HEPZA: HCM City Export Processing Zones & Industrial Zones Authority

(Ban quản lý các KCX & KCN TP Hồ Chí Minh) IFE: Internal Factor Evaluation (Ma tran danh giá các yếu tố bên trong )

KCNC: Khu công nghệ cao

QSPM: Quantitative Strategic Planning Matrix (Ma tran hoach dinh chién

lược có thể định lượng)

SWOT: Strengths - Weakness , Opportunity — Threats (Ma tran diém mạnh

-điểm yếu, cơ hội — đe dọa)

TICC: Tiện ích công cộng

TP HCM: Thành phố Hồ Chí Minh

TTC: Tan Thuan Corporation: Công ty liên doanh xây dựng và kinh doanh

KCX Tân Thuận (Công ty liên doanh Tân Thuận)

UNIDO Theo tô chức phát triển liên hiệp quốc

WEPZA: 'World Export Processing Zones (Hiệp hội KCX thế giới)

WTO World Trade Organization (Té chire thương mại thế giới)

PHU LUC

Phu luc 1 : Cách tính toán các công cụ xây dựng và lựa chọn chiến lược

Phụ lục2: Phân bố khu tự do trên thế giới

Phụ lục 3 : Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa TP HCM

Phụ lục 4 : Số lượng lao động tại các KCX — KCN TPHCM

Phụ lục 5 : Tình hình đầu tư tại các KCX — KCN TPHCM năm 2005

Phụ lục 6: Tình hình xuất khẩu tại 2 KCX TPHCM

Phụ lục 7 : Tình hình xử lý nước thải tại các KCX — KCN TPHCM

Phụ lục8: Tình hình đầu tư tại KCX Tân Thuận

Phụ lục 9: Kết quả hoạt động của các KCX, KCN Việt Nam từ năm 1995-2005

Phụ lục 10: _ Tình hình hoạt động của các KCN Việt Nam đến tháng 9/2006

Khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) có vai trò rất quan trọng trong việc thúc day phat triển công nghiệp ở các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam

Năm 1991, KCX Tân Thuận, KCX đầu tiên của Việt Nam đã được xây dựng tại thành phố Hồ Chí Minh Thành công của KCX Tân Thuận trong việc góp phần thúc đây công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH - HĐH) tại thành phố Hồ Chí Minh đã có tác dụng lan tỏa, 47 tỉnh thành của các nước đã thành lập KCN Sau 15 năm xây

dựng và phát triển, ngoài những thành tựu đạt được, các KCX, KCN của các nước vẫn còn những tồn tại

Trong giai đoạn kinh tế toàn cầu hóa, các KCN, KCX các nước trên thế giới

đã chuyên hình, mang thêm những sứ mạng lịch sử mới Do đó, cần phải nghiên cứu, tìm chiến lược phát triển đúng đắn và những giải pháp phù hợp không những giúp

cho KCX Tân Thuận, KCX đầu tiên của cả nước tiếp tục phát triển trong giai đoạn mới mà còn có thể áp dụng cho các KCN, KCX khác trên cả nước

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu của luận văn này là:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận phục vụ cho nghiên cứu đề tài: trong đó nghiên cứu

tổng quan về chiến lược, kinh nghiệm xây dựng KCX, KCN trtên thế giới, tình hình xây dựng và phát triển KCX, KCN của cả nước và thành phố Hồ Chí Minh

- Đánh giá điểm mạnh , điểm yếu của KCX Tân Thuận , phân tích các nhân tố môi trường, đặc biệt là cơ hội và thách thức ảnh hưởng đến hoạt động của KCX

- Định hướng chiến lược phát triển cho KCX Tân Thuận từ nay đến năm 2015,

đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện chiến lược

Đối tượng - phạm vỉ nghiên cứu - khả năng ứng dụng của đề tài

Đối tượng nghiên cứu: đề tài là khu chế xuất Tân Thuận và các vấn đề liên

quan đến hoạt động của KCX Tân Thuận

Pham vi nghiên cứu: đề tài chỉ nghiên cứu chủ yếu về khu chế xuất Tân Thuận

vì đây là một điển hình của họat động khu chế xuất ở Việt Nam

Khả năng ứng dụng của đề tài: Sau khi nghiên cứu về khu chế xuất Tân Thuận, định hướng chiến lược và đề xuất những giải pháp phát triển KCX Tân Thuận thành công , có thể ứng dụng tại các KCN khác tại thành phố Hồ Chí Minh và trên cả

nước

Phương pháp nghiên cứu

* Nguồn tài liệu:

Luận văn được thực hiện dựa vào những nguồn tài liệu chủ yếu:

- Các tài liệu thống kê báo cáo của Công Ty Liên Doanh Tân Thuận

- Các tài liệu báo cáo tổng kết, đánh giá tình hình hoạt động của các ban ngành

chức năng như: vụ quản lý các KCX và KCN thuộc Bộ Kế Hoạch Dau Tu , Ban

quản lý các KCX và KCN TPHCM và các ban ngành khác có liên quan

- Các tài liệu sách báo ấn phẩm, các tài liệu nghiên cứu về loại hình KCX, KCN lưu hành tại Việt Nam

- Các tài liệu giới thiệu về mô hình KCX, KCN Đài Loan, Thái Lan, Malaysia Các thông tin qua mạng Internet về hiệp hội các Khu chế xuất thế giới

(Wepza)

* Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp khảo sát thực tiễn: nhằm đánh giá thực trạng và thu thập thông

tin phục vụ nghiên cứu

- Phương pháp thống kê: thống kê số liệu theo trình tự thời gian, theo từng lĩnh

vực và địa bàn

- Phương pháp phân tích: trên cơ sở thông tin và số liệu thu thập được, tiễn hành phân tích

- Phương pháp tông hợp: kết quả phân tích được tông hợp theo từng mảng vấn

đề, đánh giá tổng thể và thực trạng, phân tích môi trường bên trong và bên ngoài

doanh nghiệp từ đó kết hợp tìm ra hướng đi phù hợp

- Phương pháp suy luận logic, phương pháp duy vật biện chứng vận dụng các

quan điểm khách quan, toàn diện , lịch sử để đánh giá vấn đề

- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp các chuyên gia, cán bộ lãnh đạo trong Bộ

Kế Hoạch và Đầu Tư, Ban quản lý các KCX, KCN thành phố Hồ Chí Minh cũng

như công ty liên doanh, các chủ doanh nghiệp đang hoạt động và khảo sát đầu tư để có được những thông tin và số liệu đáng tin cậy

Bồ cục của luận văn

Đề tài có 73 trang, 16 bảng biểu, 10 hình, 10 phụ lục kết cấu trong 3 chương: Chương I — : Cơ sở lý luận của đề tài :

- Tổng quan lý luận về KCX, KCN

- Cơ sở lý luận về chiến lược

Chương lI : Thực trạng hoạt động của KCX Tân Thuận trong thời gian qua

Chương II: Định hướng phát triển của KCX Tân Thuận đến năm 2015

Xin chân thành cám ơn PGS TS Nguyễn Thị Liên Diệp đã tận tình hướng dẫn cho tôi hoàn thành luận văn này Xin cám ơn các Thầy Cô giáo của Trường Đại học Kinh Tế Thành Phó Hồ Chí Minh đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức quý báu cho tôi Với thời gian có hạn, luận văn không thê tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được ý

kiến đóng góp của Thầy Cô, các bạn và đồng nghiệp

11

CHUONG I: CO SO LY LUAN CUA DET AI

1.1 TONG QUAN LY LUAN VE KCX, KCN

1.1.1 Khái niệm và mục tiêu của KCX, KCN

1.1.1.1 Khái niệm của KCX, KCN:

- Khái niệm khu chế xuất (KCX):

Theo tô chức phát triển liên hiệp quốc (Unido) : KCX là một khu vực tương

đối nhỏ, phân cách về địa lý trong một quốc gia nhằm mục tiêu thu hút các công nghiệp hướng về xuất khẩu bằng cách cung cấp cho các công nghiệp này những

điều kiện về đầu tư , về mậu dịch thuận lợi đặc biệt so với phần còn lại của nước chủ nhà Các doanh nghiệp trong KCX còn được nhập khẩu hàng hóa dùng cho sản xuất dé xuất khẩu miễn thuế trên cơ sở kho quá cảnh (bonded Duty Free Basic) Theo điều lệ của hiệp hội KCX Thé giới (World Export Processing Zone Association — WEPZA) ban hành ngày 28/2/197§: KCX bao gồm các khu vực được chính phủ cho phép thành lập như cảng tự do, khu mậu dịch tự do, khu miễn thuế

hải quan (Custom Free Zone), KCN tự do (Industrial free Zone), khu ngoại thương (Foreign Trade Zone) hoặc các loại khu xuất khẩu tự do khác Hội nghị quốc tế lần

22 của WEPZA, tổ chức ở Istanbul Thổ Nhĩ Kỳ một lần nữa khẳng định như

sau:“Một khu tự đo trước hết là một công cụ được các chính phủ sử dụng để thực

hiện việc thí điểm trong không gian địa lý giới hạn các chính sách kinh tế được sáng

tạo ra, khác biệt với những chính sách được áp dụng với phần còn lại của quốc gia Trong thời kỳ thay đổi và quá độ, điều này là đặc biệt quan trọng để các chính phủ

có được cơ hội thí điểm các chính sách mới” (Using EPZs to Build Trade capacity,

Viện xuất bản Flagstaff của WEPZA, trang 79)

Theo nghị định 322/HĐBT ban hành quy chế về KCX lý ngày 18/10/1991

được bồ sung bằng nghị định 36/CP ban hành ngày 24/4/1997, và Luật Đầu Tư

được ban hành vào ngày 12/12/2005, có hiệu lực từ 1/7/2006, định nghĩa : “Khu chế

xuất là khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khâu và hoạt động xuất khâu, có ranh giới địa lý xác định, được

thành lập theo quy định của Chính phủ.”

Như vậy, KCX là một vùng đất có ranh giới địa lý, được hưởng những ưu

đãi về thuế quan: miễn thuế nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc thiết bị, miễn thuế xuất khâu hàng hóa, thuế giá trị gia tăng, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp Các doanh nghiệp đầu tư vào KCX còn được hưởng cơ chế quản lý một cửa, nhà nước ủy quyền cho Ban quản lý các KCX và KCN (BQL) tỉnh thành quản

lý doanh nghiệp theo cơ chế một cửa tại chỗ, giảm bớt phiền hà về thủ tục hành chánh đề các doanh nghiệp có thể chuyên tâm vào sản xuất kinh đoanh

- Khái niệm khu công nghiệp(KCN):

Trên thế giới, KCN được định nghĩa là một khu đất được phân chia và phát triển có hệ thống theo một kế hoạch tổng thể để cung cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật cần thiết kể cả hạ tầng cơ sở, tiện ích công cộng đầy đủ cho một cộng đồng các ngành công nghiệp tương ứng

Nghị định 36CP ban hành ngày 24/4/1997, Luật Đầu Tư được ban hành

vào ngày 12/12/2005, có hiệu lực từ 1/7/2006, định nghĩa : “ Khu công nghiệp là

khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công

nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ.” Khu công nghiệp được thành lập cũng là nơi để đi dời các nhà máy trong

thành phố theo tốc độ đô thị hoá hiện nay KCN có thê được xây dựng trên vùng đất trống hoặc tại nơi đã tập trung nhiều nhà máy sản xuất, hiện nay đang có xu hướng

xây dựng KCN chuyên môn hóa hoặc KCN sinh thái, đầu ra của nhà máy này sẽ là đầu vào của doanh nghiệp khác trong cùng KCN để giảm chỉ phí vận chuyến 1.1.1.2 Mục tiêu của KCX, KCN:

Mục tiêu chung của việc hình thành KCN/KCX là thúc đẩy quá trình CNH- HĐH một quốc gia bằng cách làm tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội, góp phần tích cực trong chuyên dich cơ cấu kinh tế (ty trọng vốn đầu tư cho công nghiệp, tong

13

doanh thu và giá trị xuất khâu, trình độ công nghệ ), bảo vệ môi trường sinh thái,

nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thu hút vốn đầu tư, tạo điều kiện cho các DN liên kết,

hợp tác với nhau nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và sức cạnh tranh, tạo điều kiện hơn cho hội nhập kinh tế quốc tế, tạo việc làm cho người lao động, đô thị hoá

các vùng nông thôn lạc hậu, nâng cao dân trí KCN phát triển sẽ tác động đến việc hình thành các vùng nguyên liệu, các vùng công nghiệp vệ tinh, góp phần thúc đây

CNH nông nghiệp và nông thôn

Do tính chất đặc thù, mục tiêu của KCX chú trọng đến việc thu hút vốn đầu

tư nước ngoài, dẫn nhập kỹ thuật tiên tiến và thu hút ngoại tệ, con KCN thi thu hút vốn đầu tư trong nước và cả nước ngoài, sản phẩm sản xuất ra chủ yếu tiêu thụ nội

địa, quy hoạch lại sản xuất, đẩy mạnh phát triển công nghiệp trong nước Hiện nay

doanh nghiệp trong KCN có tỉ lệ xuất khẩu đạt trên 80% thì được hưởng quy chế KCX KCX Linh Trung có phần đất xây dựng KCN Và mới đây nhất, ngày 30/8/2006, được sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư

đã điều chỉnh giấy phép đầu tư, cho phép KCX Tân Thuận dành một phần đất trong

KCX thu hút doanh nghiệp hoạt động theo quy chế KCN Hiện nay, mục tiêu chung của KCX và KCN là phối hợp phát triển vì sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

của đất nước

11.2 Tác động của các nhân tố đến sự hình thành và phát triển các KCX, KCN:

1.1.2.1 Môi trường chính trị - xã hội và kinh tế:

Sự ổn định về chính trị - xã hội và kinh tế quyết định sự thành công của KCX,

KCN Cần phải có một môi trường pháp lý minh bạch, có thể nhìn thấy trước, phù hợp với nhu cầu phát triển

1.1.2.2 Môi trường tự nhiên và kết cấu hạ tầng:

Vị trí địa lý thuận lợi cũng tác động lớn đến quá trình hình thành và phát triển của KCX, KCN KCX, KCN phải được bố trí tại vị trí có khả năng xây dựng

kết cấu hạ tầng thuận lợi và hiệu quả, có khả năng mở rộng diện tích khi phát triển

và có thể liên kết thành các cụm công nghiệp Địa điểm lý tưởng phải gần các trung

tâm kinh tế các đầu mối giao thông và nguồn cung ứng điện, nước, lao động

Điều kiện kết cầu hạ tầng cả trong và ngoài hàng rào KCX, KCN hoàn thiện thì mới có thể thu hút các nhà đầu tư vào Ngoài cơ sở hạ tầng như đường giao

thông, điện, nước, thông tin liên lạc, phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải, rác

thải tốt

1.1.2.3 Nguyên liệu và lao động :

Các yếu tố đầu vào như nguyên liệu sản xuất, lao động sẽ được các nhà đầu

tư cân nhắc khi quyết định đầu tư vào một KCX, KCN Vì vậy, các KCX, KCN phải

bảo đảm gần nguồn cung cấp nguyên liệu và lao động với giá cả thích hợp Ngoài số

lượng lao động, chất lượng của lao động cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công

của doanh nghiệp

1.1.2.4 Môi trường đầu tư:

Các nhà đầu tư vào KCX, KCN quan tâm đến giá thuê đất, giá nhân công và môi trường đầu tư Nhà nước phải cải thiện môi trường đầu tư đảm bảo thông thoáng, giải quyết các thủ tục hành chính đơn giản từ khâu cấp giấy phép đầu tư,

cấp phép xây đựng đến các chính sách về thuế, tin dung, hai quan

1.1.2.5 Vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng:

Vốn đầu tư cơ sở hạ tầng được xem như tiền dé dé thu hút các nguồn vốn đầu

tư khác Doanh nghiệp chỉ bỏ vốn đầu tư vào KCX,KCN khi đã có cơ sở hạ tầng

hoàn chỉnh Các doanh nghiệp phát triển ha tang KCX, KCN phải có tiềm lực tài

chính tốt nhằm đảm bảo tiến độ đền bù giải tod, xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khi vào thuê đất có thể tiến hành xây

dựng nhà máy nhanh chóng

1.1.2.6 Phát triển khu dân cư:

15

Các khu dân cư và các công trình phúc lợi cần được xây dựng để giải quyết đời sống cho các công nhân sản xuất trong các KCX, KCN Việc ôn định nơi ăn, ở cho lực lượng công nhân sẽ góp phần giúp cho hoạt động sản xuất kinh đoanh của các xí nghiệp được ổn định và phát triển Ngoài ý nghĩa về mặt kinh tế, việc phát

triển khu dân cư xung quanh các KCX, KCN còn nhằm ổn định về mặt xã hội và an

ninh trật tự

1.1.2.7 Cơ chế quản lý:

Cơ chế quản lý thông thoáng tạo thuận lợi cho nhà đầu tư đến đầu tư và xây dựng nhà máy cũng như hoạt động sản xuất

Cần có sự ủng hộ mạnh mẽ của chính phủ nước sở tại, bởi vì KCX, KCN

được chính phủ lập ra để triển khai một chính sách đặc thù Do đó sẽ có những bất

cập về chính sách cơ chế, quy trình thủ tục Sự ủng hộ của Chính phủ sẽ giải quyết

các khó khăn, ách tắc, giúp nhà đầu tư đạt được mục đích đầu tư

1.1.3 Những bài học rút ra từ kinh nghiệm xây dựng KCX, KCN trên thế giới

1.1.3.1 Lịch sử hình thành và phát triển KCX, KCN trên thế giới:

Các KCN bắt đầu xuất hiện từ cuối thế kỷ XTX, đầu tiên là KCN thành lập ở

Trafford Park thành phố Manchester, nước Anh (1896) Tiếp đó là KCN ở Hoa Kỳ

(1899), Italy (1904) Tính đến nay, số KCN trên thế giới đã lên tới hàng ngàn Năm 1956, mô hình KCX được thành lập đầu tiên ở Shanon thuộc Ireland,

mục tiêu thành lập nhằm miễn thuế quan cho các nhà đầu tư nước ngoài để đây

mạnh sản xuất xuất khẩu Năm 1962 mô hình này lan sang Puerto Rico Năm 1966,

mô hình này tiếp tục lan tới Đài Loan và Án Độ Vào cuối thập kỷ 60, đã có thêm 5

khu ở Hàn Quốc, Malaysia, Philippin, Trung Quốc, Thái Lan Cuối năm 1974, tổng cộng có 34 khu ở 20 nước, lên 79 khu ở 35 nước vào giữa năm 1984 (38 khu ở Châu

Á, 17 ở Trung Mỹ-vùng Caribe, 14 ở Địa Trung Hải và Trung Đông, 9 ở Nam Mỹ,

7 ở Châu Phi-Án Độ Dương) Đến năm 1987, đã có 111 khu ở trên 40 nước Năm

1997, trong danh mục 847 khu trên thế giới, WEPZA đã tiến hành nghiên cứu so

sánh 102 quốc gia có khu chế xuất và 126 quốc gia không có khu, kết quả là 102 quốc gia có khu đã chiếm 75 % trong tổng số hàng nhập khâu vào Mỹ và Châu Âu

từ 228 quốc gia này Tính năm 2003, đã có 5.174 khu, trong đó 749 khu ở các nước khu vực Châu Á (nguồn :WEPZA)

1.1.3.2 Kinh nghiệm xây dựng KCX Đài Loan:

KCX ra đời và thành công sớm nhất trên thế giới là KCX Đài Loan Tháng 12/1966, KCX Cao Hùng rộng 60 ha được thành lập, 3 năm sau, do hoạt động hiệu quả, KCX Nam Tử và Đài Trung lần lượt ra đời Tính đến nay, KCX Đài Loan đã

trải qua 3 giai đoạn phát triển thể hiện trên hình 1.1

-_ Giai đoạn 1 (1966-1988) Thời kỳ đầu, diện tích KCX tăng từ 68 ha lên đến 179,69 ha Doanh số trên 1 ha đất tăng từ 117 ngàn USD lên đến 8,9 triệu USD -_ Giai đoạn 2 (1989-1997): Doanh số trên 1 ha đất tăng từ 10,6 triệu USD lên đến

36,4 triệu USD

-_ Giai đoạn 3 (từ 1998 đến nay): Các KCX Đài Loan đang chuyển dịch sang giai

đoạn mới phát triển nghiên cứu, thiết kế, chuyển giao, sản phẩm đòi hỏi hàm lượng trí tuệ cao va dich vy logistic Nam 2004, doanh số trên 1 ha đất tăng lên đến 40

Naim 1966-1988 Nam 1989-1997 Nam 1998-Nay

Nganh san xuat Nganh san xuat Nganh san xuat

(Gia công) (Gia công) (Ñay:Gia công,

tiếp thị)

Ngành nghề Công nghiệp điện (Tương lai:

truyền thông >| tử giá trị cao và nghiên cứu phát

công nghiệp triên,thương hiệu) (Như dệt may, da dân sinh Ngành logistics,

giày, điện tử tiêu dịch vụ, công nghệ

Sản xuất, gia công, Sản xuất „ k ny hiên cứu, phát

oo San xuat trién, tiép thi, mau

Mậu dịch tạo nguồn nhân lực,

` thử nghiêm bán sĩ

1

17

Việc chuyên dịch cơ cấu kinh tế của ngành công nghiệp trên đã là động lực tăng doanh số trên mỗi ha đất trong KCX lên 4 lần Thu nhập bình quân đầu người

từ chưa tới 100 USD lên đến 7500 USD

Chính phủ Đài Loan không ngừng hoàn thiện bộ máy tô chức và hệ thống

văn bản quản lý KCX Đài Loan Từ khi thành lập đến nay, điều lệ thành lập và quản

lý KCX Đài Loan đã được sửa đổi bổ sung 25 lần

Ngoài ra, chính phủ Đài Loan cũng rất quan tâm đến việc đào tạo nguồn nhân lực đa dạng, khuyến khích đu học nước ngoài, có chính sách thu hút nhân tài hợp lý Tính đến tháng 7 năm 2006, các khu chế xuất ở Đài Loan đã thu hút được

310 doanh nghiệp đầu tư với tổng vốn lên đến 6.817.437.000 USD Tổng kim ngạch

xuất khâu lũy kế đã đạt 133,68 tỉ USD (tổng kim ngạch nhập khâu là 85,83 tỉ, xuất

siêu 47,86 tỷ) Riêng trong năm 2005, các doanh nghiệp trong KCX Đài Loan đã có

kim ngạch xuất khẩu đạt 7,84 tỉ USD, kim ngạch nhập khẩu đạt 6,42 tỉ USD (Nguồn: Sở quản lý khu chế xuất thuộc Bộ Kinh Tế Đài Loan)

1.1.3.3Xây dựng khu tự do tại Trung Quốc:

Mặc dù đi sau các KCX ở Đài Loan, nhưng các KCN, KCX, khu tự do ở

Trung Quốc hình thành và phát triển rất nhanh chóng Năm 1978 mở đầu cho thời

kỳ cải cách mở cửa của Trung Quốc, cũng là mốc đánh dấu cho sự phát triển của hệ

thống khu tự do với nhiều tên gọi khác nhau nhưng thành công như là đặc khu kinh

tế Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của các khu kinh tế ở Trung Quốc là thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia Trung Quốc có một chính sách ưu đãi đặc biệt nhằm thu hút đầu tư nước ngoài Sau 20 năm phát triển, các khu tự do ở Trung Quốc đã đóng

góp trong việc nâng GDP của Trung Quốc lên 4 lần, thu hút được 42 triệu công nhân (chiếm 1/15 công nhân cả nước) Trở thành thành viên của WTO được 5 năm,

Trung Quốc vẫn duy trì các ưu đãi về thuế hấp dẫn cho các khu tự do của mình mà vẫn không vi phạm các khoản trợ cấp bị WTO cấm hoặc hạn chế sử dụng, các khu

tiếp tục giúp Trung Quốc đi nhanh hơn trong nền kinh tế hội nhập toàn cầu

1.1.3.4Xây dựng KCX ở Philipppines:

KCX Bataan dugc xay dung trên diện tích 1200ha, nhưng chỉ thu hút được

50 % doanh nghiệp đầu tư Mục tiêu xây dựng KCX không đạt được: vốn đầu tư

nước ngoài thu hút được quá ít, thu ngoại tệ thấp, số lượng lao động thu hút ít

Nguyên nhân thất bại của KCX Philippines là do chọn vị trí không phù hợp, không gần nguồn cung ứng lao động

1.1.3.5Kinh nghiệm xây dựng KCX ở Thỗ Nhĩ Kỳ:

Các khu kinh tế tự do của Thổ Nhĩ Kỳ phần lớn được thành lập tại các thành

phố có cảng biển Tính đến năm 1996 có 11.600 công ty hoạt động trong các khu này (trong đó chỉ có 226 doanh nghiệp nước ngoài) Khu Andana thu hút doanh nghiệp công nghiệp nặng, khu Istambul sản xuất hàng may mặc và công nghệ cao, khu Izmira sản xuất công nghiệp điện tử, khu Mersina và Antalic chế biến nông sản

Đặc trưng nổi bật nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ là hướng xây dựng KCN chuyên môn

hóa Muốn làm tốt điều này cần phải có quy hoạch tốt từ ban đầu, có các điều kiện phù hợp cho từng ngành, từng KCN

1.1.3.6Kinh nghiệm xây dựng KCN sinh thái tại Mỹ:

Theo Hiệp hội phát triển kinh tế ở Mỹ, xây dựng KCN sinh thái là một trong những nhân tổ để phát triển kinh tế bền vững KCN sinh thái được xây dựng trên ý

tưởng của sự cộng sinh công nghiệp, thay vì liên tục sử dụng đầu vào nguyên liệu bên ngoài, sau đó xả chất thải ra môi trường, lúc này sản phẩm phụ của nhà máy này

sẽ là nguyên liệu đầu vào của nhà máy khác trong cùng khu công nghiệp Các KCN sinh thái ở Mỹ gồm: KCN sinh thai Fairfield 6 Baltimore — Maryland; cang céng nghiép phat trién bén ving Cape Charles 6 Virginia, KCN sinh thai Brownsville 6

Texas; KCN sinh thai Riverside @ Vermont; KCN sinh thai FCN Cheney, Washington; KCN sinh thai Civano 6 Arizona, KCN sinh thai East Bay &

California

Việc hình thành KCN sinh thái mang lại nhiều lợi ích kinh tế: giảm chỉ phí

sản xuất, giảm chỉ phí xử lý môi trường, góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, tăng thu nhập cho từng nhà máy nhờ giảm tiêu thụ nguyên liệu thô, giảm chỉ phí xử

lao động, chuyên sang thu hút công nghệ cao, phần mềm, công năng đa dạng hóa từ

sản xuất gia công, sang hình thức dịch vụ, thương mại, tạo giá trị gia tăng ngày càng

cao

- Cơ chế quản lý trong các KCX, KCN không ngừng hoàn thiện theo hướng

tạo điều kiện hoạt động hiệu quả hơn cho nhà đầu tư

- Quy hoạch ban đầu, vi tri dia ly cua KCX, KCN rat quan trọng, quyết định

đến sự thành bại của họ

- Môi trường đầu tư càng tốt, cơ sở hạ tầng càng hoàn thiện, KCX, KCN càng đễ thành công

- Các KCX, KCN ngày càng chú trọng hơn đến vấn đề môi trường, hình

thành các KCN sinh thái nhằm tận dụng nguyên liệu, giảm bớt rác thải, nâng cao hiệu quả kinh tế

Tóm lại, thực trạng phát triển của KCX, KCN thế giới cho thấy: “Một

khu tự đo trước hết là một công cụ được các chính phủ sử dụng để thực hiện

việc thí điểm trong không gian địa lý giới hạn các chính sách kinh tế được

sáng tạo ra, khác biệt với những chính sách được áp dụng với phần còn lại của

quốc gia” (Using EPZs to Build Trade capacity, Viện xuất bản Flagstaff của

WEPZA, trang 79) Thực té cho thay, khu chế xuất, khu tự do sẽ phát triển

theo một tiến trình đa dạng hóa công năng phù hợp với xu thế nghiêng mạnh sang lĩnh vực dịch vụ đa đạng của dòng chu chuyển đồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu, chịu tác động trực tiếp của những biến động trong môi

trường kinh tế thế giới theo hướng đa đạng hóa, đa phương hóa, hợp tác và toàn cầu hóa

1.1.4 Tình hình hoạt động của các KCX, KCN Việt Nam:

1.1.4.1 Lịch sử hình thành và phát triển KCX, KCN Việt Nam:

KCN & KCX Việt Nam được hình thành và phát triển gắn liền với công cuộc Đổi mới bắt đầu từ Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI (1986) Đại hội VII đã đề ra những đường lối, chủ trương đổi mới mạnh mẽ

và toàn diện, thực hiện CNH, HĐH đất nước trên cơ sở điều kiện của đất nước và yêu cầu của thời đại, được cụ thể hóa bằng Chiến lược tông thê phát triển kinh tế xã hội 1991 — 2010 Hàng loạt các chương trình kinh tế — xã hội được triển khai để thực hiện Nghị quyết của Đại hội VII, trong đó có chính sách phát triển KCN, KCX với sự ra đời của KCX Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh (vào năm 1991) và ban hành Quy chế KCX (Nghị định 322/HĐBT ngày 18/10/1991) và Quy chế KCN

(Nghị định 192/CP ngày 28/12/1994) Sự thành công của KCX Tân Thuận có có tác

dụng lan tỏa mạnh mẽ, các tỉnh thành trên cả nước đều có kế hoạch xây đựng KCN, KCX của mình:

BANG 1.1: KE HOACH PHAT TRIEN KCN CUA CA NUOC

ElĐồng bằng Sông Hồng Đồng bằng Bắc Bộ O Bac Trung B6

O Nam Trung Bộ @ Tay nguyén E Đông Nam Bộ

(Nguon: sé liệu của Vụ quản lý KCX, KCN thuộc Bộ Kế Hoạch và Đâu Tư) 1.1.4.2 Thành quả đạt được:

Tính đến tháng 9/2006, tổng số KCN, KCX được xây dựng trên cả nước là

136 với diện tích đất là 28.919 ha, trong đó đất công nghiệp có thể cho thuê là

19.313 ha, phân bố trên khắp 47 tỉnh, thành phố Có 83 KCN trong số 136 KCN này

đang vận hành và lấp đầy khoảng 72% diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê, còn 53 KCN khác đang trong giai đoạn triển khai đền bù giải phóng mặt bằng và

xây dựng cơ sở hạ tầng 15 năm qua, các KCX, KCN đã đạt được mục tiêu thúc đây quá trình CNH, HĐH đất nước thể hiện ở các mặt sau:

a Thu hút vốn đầu tư :

Tính đến tháng 9/2006, các KCX, KCN đã thu hút được 2298 dự án đầu tư nước ngoài với số vốn đầu tư gần 20 tỷ USD, chiếm 37 % số dự án và 30% số vốn đăng ký của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên cả nước, 2553 dự án đầu tư trong nước với số vốn 120 nghìn tỷ đồng

b Tiếp thu kỹ thuật công nghệ mới, góp phần thúc đấy chuyến dịch cơ cấu

kinh tế :

Các doanh nghiệp trong KCN, KCX đã hiện đại hóa quy trình sản xuất công

nghiệp thông qua việc ứng dụng máy móc thiết bị mới công nghệ hiện đại vào sản

xuất Đặc biệt, một số nhà đầu tư kỹ thuật cao đã du nhập vào KCN những công nghệ hiện đại nhất trên thế giới ở những lĩnh vực như điện tử, cơ khí chính xác

Các dự án FDI đã khiến cho công nghiệp và dịch vụ phát triển nhanh, nông nghiệp và thủy sản chuyên dịch theo hướng sản xuất gắn với công nghiệp và xuất khẩu Trong năm 2005, khu vực FDI chiếm 45% giá trị sản xuất công nghiệp, tăng trưởng với tốc độ cao 20,9%, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ 40,21% GDP năm 2004 lên 41,03% năm 2005

c Dong gop vao giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu:

Năm 2001, giá trị sản xuất công nghiệp do các KCN tạo ra đạt 4,5 tỷ USD chiếm 15% giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước, đến năm 2005, giá trị sản xuất của các doanh nghiệp KCN đã đạt 14 tỷ USD, gấp 3 lần so với năm 2001 và chiếm

28% tổng giá trị sản xuất công nghiệp cả nước Kim ngạch xuất khẩu của doanh

nghiệp KCN trong năm 2005 đạt trên 6 tỷ USD, chiếm 20% tổng số giá trị xuất

khẩu cả nước (riêng đối với giá trị hàng công nghiệp xuất khẩu, chiếm tới 29%)

BANG 1.2:GIA TRI SAN XUAT CONG NGHIEP VA

KIM NGACH XUAT KHAU CUA CAC KCN VIET NAM

Xuât khâu KCN Tr USD 421 |2170 |3050 |3200 |4949 | 6137

tổng XK cả nước

Số lao động lũy kê | 100 người 201 255 370 706 953

(Nguồn: tổng hợp số liệu của Vụ quản lý KCX, KCN thuộc Bộ Ké Hoạch và Đầu Tư)

d Thu hút và đào tạo lực lượng lao động có trình độ tay nghề cao:

23

Phát triển KCN để tạo ra nhiều hơn chỗ làm việc là một trong những mục tiêu quan trọng của nước ta Hiện có gan 1 triệu người lao động trực tiếp trong các KCN, nhưng điều quan trọng là số lao động này được tiếp cận với công nghệ hiện

đại, được trực tiếp làm việc trong một môi trường làm việc có kỷ luật cao, yêu cầu tay nghề cao, đã rèn luyện được những kỹ năng và ban lĩnh làm việc thích ứng với một nền công nghiệp tiên tiến, hiện đại Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

đã góp sức đào tạo được đội ngũ lao động công nghiệp sử dụng và vận hành thành

thạo các trang thiết bị phục vụ quản lý và sản xuất, nắm vững công nghệ, có tác

động lan toa và nâng trình độ tay nghề của đội ngũ lao động Việt Nam lên một bước

Một lượng đáng kể người lao động Việt Nam được đảm nhận các vị trí quản lý

doanh nghiệp, được tiếp xúc với phương thức quản trị doanh nghiệp tiên tiến, hiện đại, kỹ năng marketing, quản lý tài chính, tổ chức nhân sự giúp người lao động Việt Nam thích ứng với một nền công nghiệp tiên tiến, hiện đại

e Phát triễn hệ thống kết cấu hạ tầng:

Việc đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật trong KCN không những thu hút các

dự án đầu tư mới mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng quy mô để tăng năng lực sản xuất và cạnh tranh, hoặc đi chuyển ra khỏi các khu đông dân cư, tạo điều kiện để các địa phương giải quyết các vấn đề ô nhiễm, bảo vệ môi trường

đô thị, tái tạo và hình thành quỹ đất mới phục vụ các mục đích khác của cộng đồng trong khu vực Quá trình xây dựng kết cấu hạ tầng trong và ngoài hàng rào KCN còn đảm bảo sự liên thông giữa các vùng, định hướng cho quy hoạch phát triển các khu dân cư mới, các khu đô thị vệ tinh, hình thành các ngành công nghiệp phụ trợ,

dịch vụ các công trình hạ tầng xã hội phục vụ đời sống người lao động và cư đân trong khu vực như: nhà ở, trường học, bệnh viện, khu giải trí Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đón bắt và thu hút đầu tư các ngành như điện, giao thông vận tải,

hệ thống thông tin liên lạc, cảng biển, các hoạt động dịch vụ tài chính, va đây nhanh

tốc độ đô thị hóa, góp phần đáng kể vào việc hiện đại hóa hệ thống kết cấu hạ tầng

trong và ngoài khu công nghiệp

f Hoan thién co ché quản lý đối với KCN:

Để hấp dẫn và tạo sự thông thoáng cho các nhà đầu tư, Nhà nước đã đổi mới

cơ chế quản lý "một cửa, tại chỗ", có tác dụng đơn giản tối đa các thủ tục hành chánh; tiết kiệm được nhiều về thời gian, tiền bạc và giảm thiểu phiền hà cho nhà

đầu tư; xoá được cơ chế hành chánh quan liêu bao cấp, tạo điều kiện BQL tiếp cận

với nền kinh tế thị trường và phương thức quản lý hiện đại tiên tiến; rèn luyện tính năng động, sáng tạo cho đội ngũ cán bộ, công chức; phát huy tối đa sức mạnh tổng

hợp từ trung ương đến địa phương, hoàn thiện cung cách phục vụ đã tạo được lòng

tin cho nhà đầu tư

ø Thúc đấy quá trình hội nhập của nền kinh tế Việt Nam với thế giới: Thông qua KCX, KCN, hàng hóa "made in Viet Nam" xâm nhập thị trường

thế giới, giúp Việt Nam tham gia phân công lao động quốc tế ở một trình độ cao hơn Thông qua việc đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia, Việt Nam cũng đã tham gia vào một số mắc xích chuyên môn hóa trong chuỗi hình thành giá trị toàn cầu Nhờ

đó, mà Việt Nam có thể thực hiện “đi tắt đón đầu“ nhanh chóng CNH, HĐH

1.1.4.3 Các hạn chế trong phát triển KCN Việt Nam:

Việc phát triển các KCN, KCX trong thời gian qua đã bộc lộ một số hạn chế: Quy hoạch phát triển KCN, xây dựng cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ: Phân bỗ KCN chưa đồng đều, chủ yếu tập trung tại các khu vực kinh tế trọng điểm Việc quy hoạch KCN chưa đồng bộ với quy hoạch phát triển hạ tầng kỹ thuật ngoài KCN, cơ

sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư, thiếu công trình phúc lợi đảm bảo cuộc

sống người lao động Xuất hiện nhiều vấn đề bức xúc xung quanh KCN, nhiều nơi

đã có đình công Môi trường trong KCN, KCX còn nhiều vấn đề phải quan tâm

(chỉ có 33 KCN, KCX xây dựng công trình xử lý nước thải tập trung)

25

Hiệu quả thu hút vốn đầu tư chưa cao: Vôn đầu tư FDI phần lớn đến từ Châu Á (80%), bình quân vốn đầu tư /dự án thấp Nhiều địa phương vì muốn thu hút đầu tư

nhanh, đã có nhiều ưu đãi “xé rào”, ảnh hưởng đến hiệu quả của KCN, KCX

BẢNG 1.3 : HIỆU QUÁ ĐẦU TƯ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG KCN

Trình độ công nghệ chưa cao: công nghệ trong các KCN đã có những chuyền biến tích cực nhưng so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Đài Loan

thì công nghệ trong các KCN Việt Nam chỉ ở mức trung bình Tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ cao trong KCN chỉ có 20,6%, công nghệ trung bình là 20,7%, trong lúc

doanh nghiệp công nghệ thấp chiếm tới 58,7%

Chất lượng lao động còn kém: (mới có 4-5% lao động có trình độ đại học, trên đại học; 4-5% kỹ thuật viên; 30% công nhân kỹ thuật có qua đào tạo; còn lại hơn 60%

là lao động giản đơn); Thực tiễn của quá trình phát triển đã chỉ rõ sự bất cập trong

đào tạo nguồn nhân lực Nhu cầu lao động của các KCN là rất lớn, nhưng hoặc là

công nhân chưa qua đào tạo, hoặc đào tạo chưa phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp

Cơ chế quản lý hành chánh vẫn còn bắt cập: Bộ máy quản lý nhà nước về phát

triển các KCN, KCX trong thời gian qua còn chậm được kiện toàn; Ban quản lý KCN vẫn chưa được ủy quyền đủ đề tạo thuận lợi cho doanh nghiệp Quy chế KCN, KCX chậm được sửa đổi và ban hành phù hợp với thực tiễn Chua có nghị định mới

thay thế Nghị định 36/CP vừa bị Nghị định 108/2006/NĐ-CP hủy bỏ.

Túc dụng lan tỏa thấp: Các công nghiệp phụ trợ chưa được phát triển, giao thương liên kết giữa KCN và xung quanh còn thấp, tỷ lệ nội địa hóa trong KCX chưa cao Nguyên nhân của những hạn chế:

- Thiếu kinh nghiệm tổ chức và quản lý KCN, ngoài ra trong những năm cuối thể ký thứ 20, tác động của cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ khu vực, tiếp

đến là giá dầu thô tăng cao, dịch cúm gia cầm đã làm giảm sút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, nên nhu cầu thuê đất của các KCN, KCX có thời gian

chững lại, giảm sút

- Nhận thức của các nhà hoạch định chính sách còn chưa thật thống nhất và

coi trọng đúng mức vai trò, vị trí của KCN, KCX trong quá trình thực hiện mục tiêu

của sự nghiệp CNH-HĐH đề xây dựng các thể chế, chính sách điều chỉnh hoạt động của KCN, KCX phù hợp với thực tiễn phát triển Nhận thức của các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp về mối liên hệ chặt chẽ giữa lợi ích kinh tế với lợi ích xã

hội trong phát triển của các KCN, KCX còn hạn chế

-_ Môi trường luật pháp đối với KCN, KCX chưa hoàn chỉnh nên công tác quy hoạch, xây dựng, hoạt động và quản lý hoạt động các KCN, KCX chưa di vào

nề nếp, các thủ tục hành chính, các chính sách thuế, xuất nhập khẩu, tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ tại các KCN, KCX vẫn chưa thông thoáng, chưa thật hợp lý Một số địa phương vì lợi ích cục bộ đã ban hành những quy định vượt khung, không thống nhất, gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương, ảnh hưởng

tới môi trường đầu tư chung

- Về thu hút đầu tư, thường chú trọng đến mục đích trước mắt là lấp đầy KCN, KCX mà chưa xác định rõ và có chọn lọc ngành nghề đầu tư vào KCN, KCX phù hợp với lợi thế, tiềm năng và quy hoạch ngành công nghiệp của địa phương

1.1.5 Tình hình hoạt động của các KCX, KCN thành phố Hồ Chí Minh:

1.1.5.1 Những lợi thế của TP.HCM trong phát triển công nghiệp:

27

TP HCM có lợi thế về vị trí địa lý, nằm ở trung tâm Nam Bộ, là thành phố

Cảng, là đầu mối giao thông lớn, nối liền với các địa phương trong cả nước và quốc

tế, sân bay Tân Sơn Nhất là một trong các sân bay quốc tế lớn trong khu vực, hạ

tầng thương mại dịch vụ, hệ thống giao thông, hệ thống mạng thông tin đạt trình độ cao, phát triển nhất trong cả nước Nguồn nhân lực tại chỗ có trình độ chuyên môn nghiệp vụ dồi đào Hệ thống đảo tạo tiên tiến Thành phố luôn đi đầu trong công

cuộc Đổi mới, năng động sáng tạo, là địa phương có tốc độ tăng trưởng GDP và giá trị sản xuất công nghiệp cao nhất của cả nước

1.1.5.2 Đánh giá thành tựu đạt được của các KCN, KCX TPHCM:

a Thu hút vốn đầu tư: Tính đến 8/2006, TP Hồ Chí Minh đã có 15 KCN, KCX thu hút được 1.083 dự án, tổng vốn đầu tư là 3,2 tỷ USD (trong đó FDI là 1,80 tỷ) với 828 doanh nghiệp đã đi vào hoạt động sản xuất

BÁNG 1.4: TÔNG HỢP TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC KCX, KCN

THANH PHO HO CHi MINH TU NAM 2001-NAY

(Nguồn: tổng hợp số liệu của HEPZA)

b Biến đối vùng đất nông nghiệp, năng suất thấp thành khu đất có cơ sở hạ tầng

đáp ứng nhu cầu công nghiệp, ty lệ lấp đầy bình quân của các KCN, KCX TP là 81,97%, tốc độ triển khai nhanh nhất so với các KCN ở tỉnh, thành khác

c Đóng góp vào giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất khẩu của Thành phố: Giá trị sản xuất công nghiệp thành phố liên tục tăng cao, giai đoạn

1995 — 2000 là 770 ngàn tỉ đồng, giai đoạn 2001 — 2005 tăng gấp đôi; tốc độ tăng

trưởng bình quân 14% năm, trong đó các KCN, KCX chiếm trên 20% Hoạt động

của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong KCN, KCX đã tạo ra giá trị kim ngạch xuất khẩu ngày càng chiếm tỉ lệ cao trong kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài tại thành phố (năm 1996 chiếm 21%, năm

2000 chiếm 59%, năm 2005 chiếm 64,9%) Kim ngạch xuất khâu do các doanh nghiệp KCX, KCN tạo ra lũy kế đạt trên 8 tỷ USD; riêng trong năm 2005 đạt gần 2

tỷ USD Thu Ngân sách tăng qua các năm, năm 2005 đạt là 530 tỷ đồng tăng

74,78% so với năm 2004; đồng thời thúc đây các ngành dịch vụ như ngân hàng, bảo hiểm, ăn uống, đi lại, thương nghiệp phục vụ cho hoạt động của các doanh nghiệp và người lao động phát triển, tạo sự chuyên dịch về cơ cấu kinh tế của thành

phố

d Thúc đấy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP:Cơ cấu ngành nghề

đầu tư tại các KCN, KCX thành phố đã có bước chuyên biến:

BANG 1.5: CO CAU SAN PHAM XUAT KHAU THEO NGANH HANG

1992, 1993 chiếm đến 66,6% tỷ trọng vốn đầu tư nay giảm xuống còn khoảng 20%

Tập trung thu hút những ngành nghề thâm dụng vốn và hàm lượng kỹ thuật, chất xám cao như điện - điện tử đã chiếm 30% tổng vốn vốn đầu tư Tỷ trọng xuất khẩu

29

của ngành cơ khí, cơ khí chính xác đã vượt qua sản phẩm ngành may mặc trong

nhiều năm qua

e Liên kết nội địa: Các doanh nghiệp trong các KCN, đặc biệt là trong 2 KCX có vai trò quan trọng trong việc trong việc giao thương, liên kết với nội địa Nguyên liệu trong nước được đưa vào KCX để gia công, nâng cao giá trị xuất khẩu thâm nhập thị trường thế giới Các doanh nghiệp nước ngoài trong khu ủy thác các doanh nghiệp gia công, góp phần nâng cao trình độ kỹ thuật của các đơn vị này

Hình 1.3 cho thấy trong năm 2005, ngành cơ khí, điện tử đã chiếm gần 50% tỷ lệ gia tang gia tri nội địa của hai KCX Tân Thuận và Linh Trung

HÌNH 1.3: TỶ LỆ GIÁ TRỊ NỘI ĐỊA

(Nguồn: xử by số liệu của HEPZA)

f Xác lập cơ chế quản lý hiệu quả:Hoạt động của các KCN, KCX TP cùng với

việc quản lý nó trong thực tiễn đã xác lập được cơ chế hoạt động của các thành phần

kinh tế và quan trọng hơn là cơ chế quản lý “một cửa, tại chỗ” vừa tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, vừa góp phần nhanh chóng giải quyết khó khăn cho nhà đầu

tư, đóng góp vào công cuộc cải cách hành chính của Nhà nước trong việc quản lý các mặt đời sống xã hội

ø Du nhập công nghệ tiên tiến và đào tạo lực lượng lao động : các KCN, KCX

tại TPHCM đã thu hút các doanh nghiệp có công nghệ ngày càng cao, giải quyết

việc làm cho hơn 210.218 lao động (trong đó có 137.525 là nữ) Thông qua các

doanh nghiệp này, một lực lượng công nhân lành nghề và cán bộ quản lý có trình độ

đã được đào tạo, đang ra sức phấn đấu vì sự nghiệp CNH, HĐH của thành phố và của cả nước

1.1.5.3 Hạn chế trong việc xây dựng và phát triển KCX, KCN tại TPHCM:

Công tác vận động thu hút đầu tư chưa hiệu quả, hiệu suất đầu tư chưa cao

Công tác đền bù giải tỏa còn vướng mắc, việc tạo quỹ đất phục vụ nhà đầu tư còn chậm, ảnh hưởng đến việc thu hút các dự án có quy mô lớn

Kết nối hạ tầng trong và ngoài tường rào còn chậm, việc quy hoạch chưa tính day

đủ các yếu tố xã hội như xây dựng nhà ở công nhân, các trung tâm sinh hoạt văn

hoá thể thao cho công nhân, khu dịch vụ phụ cận

Công nghệ du nhập chưa cao, các doanh nghiệp vào đầu tư đa phần là doanh

nghiệp vừa và nhỏ, ngành nghề tông hợp chưa đảm bảo cơ cấu tỉ lệ hợp lý

Đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, dẫn tới

tình trạng thừa lao động giản đơn, thiếu lao độ trình độ cao

Nguyên nhân của những hạn chế:

- Quy hoạch các KCN, KCX chưa tập trung, hợp lý, đồng bộ và chưa mang

tính tổng thể, toàn diện

- Quản lý nhà nước còn hạn chế, quá chú trọng yếu tố thu hút đầu tư, sớm lắp

day KCN mà không điều chỉnh định hướng ngành nghề để phát huy vai trò trọng tâm kinh tế của Thành phô

- Đầu tư của Nhà nước về xây dựng hạ tầng ngoài tường rào, giải phóng mặt bằng, xây đựng các phúc lợi cho người lao động chưa tập trung đúng mức

1.2 CO SO LY LUAN VE CHIEN LƯỢC

1.2.1 Khái niệm về chiến lược và quản trị chiến lược:

1.2.1.1 Khái niệm về chiến lược:

31

Chiến lược là tập hợp những mục tiêu và các kế hoạch chủ yếu cũng như các

chính sách nhằm đạt được các mục tiêu đó

Chiến lược kinh doanh của một doanh nghiệp là một chương trình hành động

tổng quát nhằm hướng tới việc thực hiện những mục tiêu của doanh nghiệp

Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng khái niệm về chiến lược cũng gồm các nội dung chính như sau:

+ Đặt ra mục tiêu dài hạn cũng như ngắn hạn của tổ chức

+ Đề ra chương trình hành động chung để thực hiện mục tiêu

+ Lựa chọn phương án hành động phù hợp, triển khai và phân bổ các nguồn

tài nguyên để thực hiện mục tiêu đó

1.2.1.2 Khái niệm về quản trị chiến lược:

Theo Fred R David: Quản trị chiến lược có thể định nghĩa như là một nghệ thuật và khoa học thiết lập, thực hiện và đánh giá các quyết định liên quan nhiều chức năng cho phép một tổ chức đạt được những mục tiêu đề ra

Từ các cách tiếp cận khác nhau, ta có thể đưa ra khái niệm chung: Quản trị

chiến lược là quá trình nghiên cứu các môi trường bên trong, bên ngoài của tổ chức

trong hiện tại cũng như tương lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức; đề ra, thực

hiện và kiểm tra việc thực hiện các quyết định để đạt được các mục tiêu đó trong môi trường hiện tại cũng như trong tương lai nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

1.2.2 Quy trình quản trị chiến lược toàn diện:

Quy trình quản trị chiến lược gồm có ba giai đoạn chủ yếu:

- _ Hình thành chiến lược

- _ Thực hiện chiến lược

- _ Đánh giá kiểm tra

Các giai đoạn của quy trình quản trị chiến lược toàn diện được thể hiện ở mô

hình sau :

HÌNH 1.4 : MO HINH QUAN TRI CHIEN LUQC TOAN DIEN

(mission) kat quA