Điều chỉnh vấn đề Phá sản ở nước ta có Luật Phá sản 2004

Tại Việt Nam, việc thành lập doanh nghiệp là tương đối dễ dàng, chỉ sau 5 ngày nộp đơn

A LỜI MỞ ĐẦU

Tại Việt Nam, việc thành lập doanh nghiệp là tương đối dễ dàng, chỉ sau 5 ngày nộp đơn yêu cầu thành lập doanh nghiệp với những thủ tục pháp lý được đơn giản hơn rất nhiều là một doanh nghiệp sẽ được cấp giấy phép kinh doanh Tuy nhiên, việc ra đời một doanh nghiệp dễ dàng như vậy đã kéo theo

đó là những hệ lụy như việc các doanh nghiệp kinh doanh không tốt, phá sản rất nhiều Điều chỉnh vấn đề Phá sản ở nước ta có Luật Phá sản 2004 và các văn bản hướng dẫn thi hành Trong bài viết này, em xin đưa ra một tình huống

và cách giải quyết tình huống đó theo quy định của pháp luật hiện hành

I Pháp luật về phá sản.

1.1 Khái niệm về phá sản

Phá sản là tình trạng một công ty hay xí nghiệp khó khăn về tài chính, bị thua lỗ hoặc thanh lý xí nghiệp không đảm bảo đủ thanh toán tổng số các khoản nợ đến hạn Khi đó, tòa án hay một cơ quan tài phàn có thẩm quyền sẽ tuyên bố công ty hay xí nghiệp đó bị phá sản

1.2 Pháp luật về phá sản

Hoạt động phá sản được điều chỉnh bởi Luật Phá sản năm 2004, các quyết định, nghị định, nghị quyết, công văn như : nghị quyết 03/2005/NQ-HĐTP, nghị định 94/2005/NĐ-CP, nghị định 67/2006/NĐ-CP

1.2.1 Đối tượng áp dụng

Luật phá sản năm 2004 quy định đối tượng áp dụng của luật này bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã

Doanh nghiệp ở đây bao gồm tất cả các loại hình doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam : công ty trách

nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân thuộc mọi thành phần kinh tế, doanh nghiệp của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài.(theo Nghị quyết 03/2005/NQ-HĐTP)

Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã được thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2003

1.2.2 Căn cứ xác định doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản

Điều 3 Luật Phá sản 2004 quy định : Doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản khi : Doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán được các khoản nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu thì coi là lâm vào tình trạng phá sản.

Việc xác định một doanh nghiệp mất khả năng thanh toán được dựa trên một trong hai tiêu chí sau :

- Tiêu chí dòng tiền : một doanh nghiệp bị coi là lâm vào tình trạng phá sản khi không thanh toán được các khoản nợ đến hạn phải trả Các khoản nợ ở đây phải là các khoản nợ xác định

- Tiêu chí bảng cân đối kế toán : một doanh nghiệp bị coi là mất khả năng thanh toán nếu như tổng tài sản của nó ít hơn tổng các khoản nợ

1.2.3 Thủ tục phá sản : Quá trình giải quyết phá sản một doanh nghiệp,

hợp tác xã được Luật Phá sản 2004 quy định có 4 bước chủ yếu :

Bước 1 : Nộp đơn yêu cầu và mở thủ tục phá sản

- Nộp đơn yêu cầu : các đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu là : Chủ nợ không có bảo đảm hoặc chủ nợ có bảo đảm một phần ; Đại diện của người lao động hoặc đại diện công đoàn ; Chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước ; Cổ đông công ty cổ phần ; Thành viên công ty hợp danh Người yêu cầu mở thủ tục phá sản phải làm đơn nộp cho Tòa án có thẩm quyền và nộp tiền tạm ứng phí phá sản Nội dung đơn yêu được quy định tại Điều 13,14 của Luật Phá sản 2004

- Thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản : Tòa án có thẩm quyền nhận đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, thụ lý đơn và yêu cầu mở thủ tục phá sản kể

từ ngày người nộp đơn xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng phí phá sản và phải cấp cho người nộp đơn giấy báo đã thụ lý đơn

- Quyết định mở thủ tục phá sản : Tòa án ra quyết đinh mở thủ tục phá sản khi có căn cứ chứng minh doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản Quyết định đó được gửi cho Doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản, Viện kiểm soát nhân dân cùng cấp, cho các chủ nợ, những người mắc nợ của doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản có địa chỉ chính, báo hàng ngày của trung ương trong ba số liên tiếp

- Đồng thời với việc ra quyết định mở thủ tục phá sản, Thẩm phán ra quyết định thành lập Tổ quản lý, thanh lý tài sản

Sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản, mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã vẫn được tiến hành bình thường, nhưng phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Thẩm phán và Tổ quản lý, thanh lý tài sản

Bước 2 : Tổ chức hội nghị chủ nợ và thủ tục phục hồi kinh doanh

- Hội nghị chủ nợ bao gồm những người có quyền tham gia Hội nghị chủ

nợ quy định tại Điều 62 và điều kiện Hội nghị chủ nợ hợp lệ quy định tại Điều

65 Luật Phá sản 2004 Thẩm phán phải triệu tập Hội nghị chủ nợ lần thứ nhất trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày lập xong danh sách chủ nợ hoặc sau ngày kiểm kê xong tài sản (nếu việc này kết thúc sau ngày lập danh sách chủ nợ) Hội nghị lần thứ nhất thực hiện những công việc cụ thể quy định tại Điều 64 Luật Phá sản

- Thủ tục phục hồi kinh doanh : được quy định tại Điều 68 đến Điều 77 Luật phá sản 2004 nhằm ưu tiên cho doanh nghiệp, hợp tác xã có thể phụ hồi, thoát khỏi tình trạng phá sản

Bước 3 : Thủ tục thanh lý tài sản và thanh toán nợ

- Nếu như doanh nghiệp không có khả năng để tiếp tục tồn tại thì tản sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp, hợp tác xã cần được thanh lý và thanh toán nợ

để giúp cho doanh nghiệp, hợp tác xã thoát khỏi nợ nần để ngừng kinh doanh.

- Nội dung của quyết định mở thủ tục thanh lý tài sản quy định tại Điều

81 Luật Phá sản 2004

- Khiếu nại, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kháng nghị quyết định

mở thủ tục thanh lý tài sản được quy định tại Điều 83, 84 Luật Phá sản

- Phân chia tài sản : phương án phân chia tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã do Thẩm phán quyết định Điều này được thể hiện trong nội dung của quyết định mở thủ tục thanh lsy tài sản Thứ tự phân chia tài sản quy định theo Điều 37 của Luật phá sản 2004

- Đình chỉ thủ tục thanh lý : Nếu doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản để thực hiện phương án phân chia tài sản hoặc đã thực hiện xong phương

án phân chia tài sản, Thẩm phán sẽ ra quyết định đình chỉ thủ tục thanh lý tài sản

Bước 4 : Tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản

- Thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản đồng thời với việc ra quyết định đình chỉ thủ tục thanh lý tài sản Tuy nhiên

có một số trường hợp đặc biệt quy định tại Điều 87 Nội dung của tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản quy định tại Điều 88

Trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản, Toà án phải gửi và thông báo công khai quyết định theo quy định tại Điều 29

- Khiếu nại, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kháng nghị quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản được quy định tại Điều 91, 92 Luật Phá sản 2004

1.2.4 Thẩm quyền giải quyết việc phá sản

Thẩm quyền của Toà án được quy định tại Điều 7 Luật Phá sản 2004 :

- Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Toà án nhân dân cấp huyện) có thẩm quyền tiến hành thủ tục phá sản

đối với hợp tác xã đã đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện đó

- Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là Toà án nhân dân cấp tỉnh) có thẩm quyền tiến hành thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đã đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh đó

Trong trường hợp cần thiết Toà án nhân dân cấp tỉnh lấy lên để tiến hành thủ tục phá sản đối với hợp tác xã thuộc thẩm quyền của Toà án nhân dân cấp huyện

- Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam có thẩm quyền tiến hành thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đó

Nhiệm vụ và quyền hạn của Thẩm phán tiến hành thủ tục phá sản được quy định tại Điều 8 Luật Phá sản 2004 :

- Việc tiến hành thủ tục phá sản tại Toà án nhân dân cấp huyện do một Thẩm phán phụ trách, tại Toà án nhân dân cấp tỉnh do một Thẩm phán hoặc

Tổ Thẩm phán gồm có ba Thẩm phán phụ trách

- Trong trường hợp Tổ Thẩm phán phụ trách tiến hành thủ tục phá sản thì một Thẩm phán được giao làm Tổ trưởng

Quy chế làm việc của Tổ Thẩm phán do Chánh án Toà án nhân dân tối cao quy định

- Thẩm phán hoặc Tổ Thẩm phán (sau đây gọi chung là Thẩm phán) có nhiệm vụ, quyền hạn giám sát, tiến hành thủ tục phá sản Trong quá trình tiến hành thủ tục phá sản nếu phát hiện có dấu hiệu tội phạm thì Thẩm phán cung cấp tài liệu (bản sao) cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để xem xét việc khởi tố về hình sự và vẫn tiến hành thủ tục phá sản theo quy định của Luật này

- Thẩm phán chịu trách nhiệm trước Chánh án và trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình

1.2.5 Tổ quản lý, thanh lý tài sản

Tổ quản lý, thanh lý tài sản gồm có một chấp hành viên của cơ quan thi hành án cùng cấp làm tổ trưởng ; một cán bộ của Tòa án ; một đại diện của chủ nợ ; đại diện hơp pháp của doanh nghiệp, hợp tác xã bị mở thủ tục phá sản Trường hợp cần thiết có đại diện công đoàn người lao động, đại diện các

cơ quan chuyên môn tham gia tổ quản lý, thanh lý tài sản thì Thẩm phán xem xét quyết định

Nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ quản lý, thanh lý tài sản được quy định tại Điều 10 Luật Phá sản 2004

1.2.6 Đối tượng có quyền, có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

Các đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được quy định tại Điều 13, 14, 15, 16, 17 ,18 Luật Phá sản 2004 :

- Chủ nợ không có bảo đảm hoặc chủ nợ có bảo đảm một phần :

- Đại diện của người lao động hoặc đại diện công đoàn

- Chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước

- Cổ đông công ty cổ phần

- Thành viên công ty hợp danh

Luật Phá sản 2004 quy định nghĩa vụ nộp đơn của những người này tại Điều 15 : Trong thời hạn ba tháng, kể từ khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản, nếu chủ doanh nghiệp hoặc đại diện hợp pháp của doanh nghiệp, hợp tác xã không nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật

1.2.7 Thứ tự phân chia tài sản, thanh toán nợ

Luật phá sản 2004 tiến gần hơn với nguyên tắc : các chủ nợ có vị trí bình đẳng với nhau trừ một số trường hợp ngoại lệ Ngay cả nhà nước với tư cách

là chủ nợ của các khoản thuế cũng bình đẳng với các chỉ nợ khác

1.2.8 Các biện pháp bảo toàn tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản

Nhằm tối đa hóa tài sản phá sản và ngăn chặn việc tẩu tán tài sản hoặc cố ý làm thất thoát tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã bị lâm vào tình trạng phá sản Điều 31 Luật Phá sản 2004 quy định về : Các hoạt động của doanh nghiệp, hợp tác xã bị cấm hoặc bị hạn chế

II Tình huống và phân tích hướng giải quyết

2.1 Tình huống

Tình huống em đưa ra sau đây được em xây dựng lại dựa trên vụ việc phá sản của Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry (có một số chi tiết em đã thay đổi so với thực tế để phù hợp với nội dung nghiên cứu trong bài viết này) Tình huống được xây dựng lại như sau :

Thông tin về Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry :

Người đại diện: Bà Noh Yon Hong Chức vụ: Giám Đốc

Loại hình công ty: 100% Vốn Nước Ngoài

Ngành nghề hoạt động : may mặc các loại

Địa chỉ công ty số 3/5 Hồ Học Lãm, phường 16, quận 8, TPHCM

Tình hình công ty tính đến cuối tháng 9 năm 2008 :

- Theo thông tin từ kế toán của công ty đã tính toán cụ thể lương của người lao động và tổng số lương của công ty còn nợ người lao động là 1,352

tỷ đồng

- Công ty còn nợ Bảo hiểm xã hội 1,7 tỷ đồng

- Công ty còn nợ công ty Global Manufacturing 1,4 tỷ đồng theo bản án

số 85/KDTM-PT, ngày 14.9.2006 của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại thành phố Hồ Chí Minh

- Công ty còn nợ công ty cung ứng dịch vụ bảo vệ Hoàng Long 210 triệu đồng

- Hiện tại hơn 700 công nhân của công ty đã nghỉ việc, một số chuyển đi các công ty khác ở các tỉnh làm việc, một số về quê Công ty còn lại hai nhân viên văn phòng, một nhân viên kế toán và một số bảo vệ

- Trụ sở của công ty đã được thuê lại.

- Số máy móc công ty còn lại là 500 máy may công nghiệp hiện đã ngừng hoạt động và xếp lại một góc của xưởng cũ, không có ai nợ công ty bất kỳ khoản tiền nào

- Giám đốc công ty là bà Noh Yon Hong, sau khi đột ngột thanh lý tài sản một vài tháng trước đã cùng với một số nhân viên bỏ trốn

2.1 Hướng giải quyết

Căn cứ theo những gì pháp luật quy định về phá sản đã phân tích ở trên,

em đưa ra hướng giải quyết của mình và phân tích như sau :

Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry do không trả được lương cho người lao động và người lao động nhận thấy công ty đang lâm vào tình trạng phá sản nên căn cứ vào Điều 14 Luật Phá sản 2004 thì 506 công nhân của công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry làm đơn ủy quyền cho liên đoàn lao động Quận 8 nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản :

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 10 năm 2009

ĐƠN YÊU CẦU MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN Kính gửi Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh

Chúng tôi Liên đoàn lao động Quận 8, được 506 công nhân của công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry ủy quyền (bằng văn bản) làm đơn này yêu cầu Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tiến hành mở thủ tục phá sản công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry do :

Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry nợ lương của người lao động của công ty là 1,352 tỷ đồng (có biên bản của kê toán công ty về lương lao động gửi kèm) và nợ BHXH 1,7 tỷ đồng.

Căn cứ theo Điều 14 của Luật Phá sản 2004, chúng tôi đại diện cho 506 công nhân của công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry làm đơn này yêu cầu Toàn án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh mở thủ tục phá sản công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry.

Đại diện Liên đoàn lao động Quận 8.

Vũ Anh Thơ Nơi nhận : Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh

Biên bản trên được nộp lên Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 22 tháng 10 năm 2009

Do hiện tại, người nộp đơn là người lao động của công ty đang bị nợ lương

và đã chuyển đi các nơi khác nên tiền tạm ứng phí phá sản không phải nộp (theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Luật Phá sản 2004); không yêu cầu nộp biên bản tập thể người lao động ủy quyền cho Liên đoàn lao động Quận 8 Tp

Hồ Chí Minh, không yêu cầu cung cấp cho Tòa án danh sách nợ lương của tập thể người lao động có chữ ký từng người (có biên bản tính lương do kế toán công ty gửi kèm) Tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản ngày 22 tháng 10 năm 2009 Tòa án cấp cho Liên đoàn lao động Quận 8 giấy báo đã thụ lý đơn Do giám đốc công ty đã bỏ trốn, công ty đã ngừng hoạt động nên Tòa án Thành phố Hồ Chí Minh không phải gửi thông báo về việc thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản cho Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry Sau khi nộp đơn, Liên đoàn lao động Quận 8 được coi là chủ nợ

Sau khi thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, Tòa án nhân dân TP Hồ chí Minh xem xét đơn và các giấy tờ liên quan ra quyết định mở thủ tục phá sản : TOÀ ÁN NHÂN DÂN

TP HỒ CHÍ MINH

Số:100/2009/QĐ-MTTPS

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

TP Hồ Chí Minh, ngày01 tháng11 năm2009

QUYẾT ĐỊNH

MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN

TOÀ ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Căn cứ vào Điều 8 và Điều 28 của Luật phá sản;

Sau khi xem xét đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của Liên đoàn Lao động Quận 8 Địa chỉ : 769 A-B Phạm Thế Hiển, P.4-Q.8

Đối với : công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry

Thụ lý số 80/2009/PS-TL ngày 22 tháng 10 năm 2009

Sau khi xem xét các giấy tờ, tài liệu liên quan đến yêu cầu mở thủ tục phá sản; Xét thấy có các căn cứ chứng minh công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry lâm vào tình trạng phá sản.

QUYẾT ĐỊNH:

1 Mở thủ tục phá sản đối vớicông ty TNHH Vina Haeng Woon Industry

Địa chỉ : số 3/5 Hồ Học Lãm, phường 16, quận 8, TPHCM

2 Thẩm phán phụ trách tiến hành thủ tục phá sản :

- Ông Nguyễn Văn Hải – Tổ trưởng

- Bà Lại Thị Hoa

- Ông Lê Viết Long

3 Trong thời hạn sáu mươi ngày, kể từ ngày cuối cùng đăng báo về quyết định mở thủ tục phá sản này, các chủ nợ phải gửi giấy đòi nợ cho Toà án, trong đó nêu cụ thể các khoản nợ, số nợ đến hạn và chưa đến hạn, số nợ có bảo đảm và không có bảo đảm mà doanh nghiệp, hợp tác xã phải trả Kèm theo giấy đòi nợ là các tài liệu chứng minh về các khoản nợ đó Hết thời hạn này các chủ nợ không gửi giấy đòi nợ đến Toà án thì được coi là từ bỏ quyền đòi nợ.

Nơi nhận:

- Công ty TNHH Vina Haeng

Woon Industry

- Viện kiểm sát nhân dân TP Hồ

Chí Minh

- Báo Pháp luật TP Hồ Chí Minh.

- Báo Nhân Dân.

- Lưu Hồ sơ phá sản

TOÀ ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TM Tổ Thẩm phán

Tổ trưởng

Nguyễn Văn Hải

Quyết định này của Tòa án được thông báo cho các chủ nợ của Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry là Liên đoàn lao động Quận 8, Bảo hiểm

xã hội, công ty Global Manufacturing, công ty Hoàng Long

Do từ trước khi mở thủ tục phá sản, Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry đã ngừng mọi hoạt động sản xuất kinh doanh nên mọi hoạt động của doanh nghiệp này vẫn ngừng Căn cứ theo Điều 31 Luật Phá sản 2004 hoãn thi hành bản án dân sự số 85/KDTM-PT của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM

Thẩm phán Nguyễn Văn Hải ra quyết định thành lập Tổ quản lý tài sản, thanh lý tài sản của Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry bao gồm : bà

Đỗ Thị Mai – chấp hành viên của cơ quan thi hành án Tp Hồ Chí Minh; ông Đặng Tuấn Minh – cán bộ Tòa án – tổ trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản; bà

Vũ Anh Thơ – đại diện Liên đoàn lao động Quận 8; bà Phạm Thanh Hiền –

kế toán công ty; bà Phạm Linh Anh – đại diện công nhân công ty

- Ngày 05 tháng 11 năm 2009, căn cứ theo Điều 10 Luật Phá sản Tổ quản

lý, thanh lý tài sản đến Công ty TNHH Vina Haeng Woon Industry lập bảng

kê toàn bộ tài sản hiện có của doanh nghiệp bao gồm 500 máy may công