Với tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống dân tộc đặc biệt làtruyền thống yêu nước cho học sinh trong giai đoạn hiện nay, tôi mạnh dạn nêu lên vài kinh nghiệm của bản thân trong
Trang 1A/
Đ ẶT VẤN Đ Ề
1 Tại sao phải giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh?
Người dân nào khi sinh ra cũng mang trong mình dòng máu của mộtnước, chính vì vậy ai cũng có lòng yêu nước Đặc điểm lòng yêu nước ở mỗiquốc gia có khác nhau do những điều kiện tự nhiên, xã hội quy định và do cảbản chất con người Biểu hiện cao nhất của lòng yêu nước là tinh thần đấu tranhbảo vệ đất nước Khi Tổ quốc lâm nguy, người dân Pháp tuyên bố “ Tổ quốc hay
là chết”; khi bị đe doạ nghiêm trọng, người dân Cuba lên tiếng “ Tự do hay làchết”
Dân tộc Việt Nam trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, đã tạonên những truyền thống tốt đẹp như truyền thống cần cù lao động, sản xuất,truyền thống nhân ái, giàu lòng vị tha, truyền thống tôn sư trọng đạo trong đónổi bật là truyền thống yêu nước Đây là điều thiêng liêng, cao quý nhất, là cơ sởtạo nên truyền thống khác
Mỗi thế hệ đi vào cuộc sống, hướng theo sự phát triển chung của nhânloại và dân tộc không thể không mang theo mình những giá trị của quá khứ,truyền thống dân tộc mà các thế hệ trước đã tạo lập và truyền lại Cứ như vậy,trong đà phát triển bất tận của lịch sử, các thế hệ nối tiếp nhau sáng tạo và kếthừa những di sản quý báu của ông cha
Hiện nay, đất nước ta đang đổi mới, đang tiến hành Công nghiệp Hiện đại hoá, chúng ta xây dựng xã hội hiện đại, nhưng không thể cắt đứt vớitruyền thống, đặc biệt là truyền thống yêu nước Bởi vì chính truyền thống yêunước sẽ giữ cho chúng ta đi đúng hướng Chúng ta đang “muốn làm bạn với tất
hoá-cả các nước”, đang hợp tác với các nước khác nhau để phát triển đất nước,nhưng chúng ta lại phải bảo vệ, giữ gìn bản sắc riêng của Việt Nam Chúng tahoà nhập nhưng không hoà tan
Đồng thời, hiện nay trên thế giới, vấn đề xung đột tôn giáo, xung độtchủng tộc vẫn đang diễn ra gây nên những tổn thất lớn Điều đó làm cho chúng
Trang 2ta cần phải tăng cường giáo dục ý thức dân tộc, bản sắc dân tộc đặc biệt làtruyền thống yêu nước Bởi vì, Chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động đang tìmmọi cách làm xói mòn tinh thần đoàn kết dân tộc, làm lung lay ý chí của một bộphận thanh niên, xa rời truyền thống yêu nước Vì vậy, giáo dục truyền thốngyêu nước sẽ giúp học sinh thấy và nhận thức được trách nhiệm của thế hệ trẻ làgiữ gìn và phát huy thành quả của cha ông gây dựng, phấn đấu góp sức mình đểxây dựng đất nước giàu đẹp, có thể sánh vai được với các cường quốc năm châu
và có thể bảo vệ vững chắc nền độc lập khi có nguy cơ bị xâm hại
Với tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống dân tộc đặc biệt làtruyền thống yêu nước cho học sinh trong giai đoạn hiện nay, tôi mạnh dạn nêu
lên vài kinh nghiệm của bản thân trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh qua một tiết học cụ thể đó là - Tiết 1- Bài 14 : Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Giáo dục công dân lớp 10) Để đạt hiệu quả cao
đối với tiết học và để lôi cuốn học sinh vào bài giảng, tôi sử dụng phần mềmMicrosoft power point để trình chiếu một số hình ảnh và phát âm thanh một sốbài hát liên quan đến bài học.Với mong muốn sẽ góp một phần nhỏ vào việcgiáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay và trongviệc đổi mới phương pháp dạy học của nền giáo dục nước nhà
2.Vai trò của môn Giáo dục công dân trong việc giáo dục truyền thống yêu
nước cho học sinh.
Sinh thời Chủ tịch Hồ chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc “Bồi dưỡngthế hệ cách mạng cho đời sau” Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng(6/ 1991) đã xác định mục tiêu giáo dục và đào tạo nhằm “ nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có tri thức và cótay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cáchmạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội” Đây là phương hướng quantrọng chỉ đạo việc đào tạo thế hệ trẻ, kế tục và phát triển sự nghiệp cách mạng,
đi theo con đường mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn, đấu tranh giành nhữngthắng lợi rực rỡ
Trang 3Như chúng ta đã biết, Giáo dục công dân là một môn học có ý nghĩa rấtlớn trong toàn bộ chương trình giảng dạy ở trường THPT, đặc biệt là trong giaiđoạn hiện nay, khi mà Thế giới và cả Việt Nam đã có rất nhiều thay đổi trong tất
cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Là bộ môn khoa học trực tiếp tập trung vàoviệc xây dựng cho học sinh THPT có được thế giới quan khoa học và nhân sinhquan cách mạng, lập trường vững vàng, không bị tha hoá, biến chất, có lý tưởngsống, có hoài bão và ước mơ cao đẹp, có ý chí vươn lên trong cuộc sống
Trong đời sống xã hội, môn Giáo dục công dân có nhiều ưu thế trong việcgiáo dục truyền thống của dân tộc, tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩmmĩ Những con người và những việc thực của quá khứ có sức thuyết phục, có sựrung cảm mạnh mẽ với thế hệ trẻ Giáo viên có thể lấy những tấm gương anhdũng tuyệt vời của các chiến sĩ đấu tranh, hi sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc
để nêu gương cho học sinh học tập, suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với
Tổ quốc Và trong môn Giáo dục công dân, không phải chỉ giáo dục cho họcsinh tình cảm yêu, ghét trong đấu tranh giai cấp, sự căm thù và chủ nghĩa anhhùng mà còn bồi dưỡng cho các em biết yêu quý lao động, yêu cái đẹp, có ócthẩm mĩ, biết cách ứng xử đúng đắn trong cuộc sống Hơn thế nữa, giáo dụcchính trị, tư tưởng, đạo đức nói chung và giáo dục truyền thống yêu nước chohọc sinh nói riêng là một trong những nhiệm vụ của bộ môn Giáo dục công dân
ở trường phổ thông mà người giáo viên phải quán triệt và thực hiện nhằm gópphần xây dựng con người mới XHCN
Lòng yêu nước được hình thành từ rất sớm Đó là một tình cảm thiêngliêng tạo nên sức mạnh to lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lòng yêu nướcđược thử thách trải qua quá trình lao động, sản xuất và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc
và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác tạo thành sợi chỉ đỏ bền chặtxuyên suốt lịch sử Việt Nam qua từng giai đoạn Chính vì thế, khai thác nộidung bài 14-lớp 10 chúng ta có thể giáo dục cho học sinh một cách sinh động và
cụ thể về truyền thống yêu nước
Trang 4B/ GIẢI QUYẾT VẤN Đ Ề:
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ.
Chủ Tịch Hồ Chí Minh nói rằng :“Tinh thần yêu nước cũng như các thứcủa quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng, dễthấy Nhưng cũng có thể cất dấu kín đáo trong giương, trong hòm Bổn phận củachúng ta là làm cho những của quý, kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.Nghĩa là phải ra sức tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nướccủa tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước”
Như vậy, một trong những nhiệm vụ của ngành giáo dục nói chung và bộmôn Giáo dục công dân nói riêng, ngoài việc truyền thụ kiến thức khoa học chohọc sinh thì còn phải giáo dục truyền thống dân tộc, truyền thống yêu nướcnhưng trên thực tế nhiệm vụ này chưa được quan tâm chú trọng
Đặc biệt trong xu thế hiện nay, học sinh chỉ chú trọng học các môn tựnhiên còn các môn xã hội đặc biệt là môn Giáo dục công dân gần như không chú
ý, chỉ xem đây là môn phụ thì cũng gây tâm lí không nhiệt tình giảng dạy củagiáo viên dạy Giáo dục công dân, tư tưởng “ học sinh không học” đã làm chophần đa các giáo viên chỉ cung cấp nội dung bài học theo sách giáo khoa, hoặcđưa ra câu hỏi để các em suy nghĩ rồi tự soạn bài ra vở xem như hết bài học.Việc “học lệch” nặng về các “môn chính”, xem thường các “môn phụ”( màtrong thực tiễn giáo dục không có “môn chính”, “môn phụ” vì các môn đều gópphần như nhau vào giáo dục thế hệ trẻ) đã gây những hậu quả nghiêm trọngtrong việc giáo dục truyền thống dân tộc, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, phẩmchất cách mạng nổi bật là lòng yêu nước
Mặt khác nhiều giáo viên cũng cho rằng, nhiệm vụ của giáo viên chỉ cầntrình bày đúng những nội dung, khái niệm, phạm trù trong sách giáo khoa và đểhọc sinh tự suy nghĩ Hoặc là giảng dạy Giáo dục công dân một cách giáo điều,
Trang 5một cách máy móc, công thức, không có hiệu quả những sai lầm như vậythuộc về nguyên tắc phương pháp luận và tất nhiên không có tác dụng giáo dục.
Tại thời điểm này nội dung giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinhvẫn được tiếp tục giới thiệu trong chương trình giáo dục ở các trường phổ thông.Nội dung này được đề cập đến trong rất nhiều môn học, trong đó có môn Giáodục công dân Đối với tôi là giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân, tôiluôn có tâm huyết truyền đạt những kiến thức của môn học đến học sinh một
cách tốt nhất và có hiệu quả nhất, trong đó có việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh.
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN Đ Ề NGHIÊN CỨU.
1/ Thực trạng:
Thực tế hiện nay cho thấy, trong bối cảnh toàn cầu hoá những luồng tưtưởng văn hoá ngoại bang ồ ạt xâm nhập vào nước ta, nhiều học sinh tiếp thukhông có chọn lọc, không có “ gạn đục, khơi trong” dẫn đến việc tạo ra thóiquen quên lãng truyền thống, có lối sống gấp, không có tình nghĩa, không có lítưởng… Cụ thể như nhiều em ăn mặc nhố nhăng, nhuộm tóc đỏ, tóc vàng , đánhnhau…Đây là một trong những vấn đề nhức nhối của xã hội nói chung và củangành giáo dục nói riêng
Mặt khác, rất nhiều học sinh chưa tha thiết tham gia các hoạt động giáodục truyền thống yêu nước và truyền thống cách mạng; hiểu một cách lờ mờ,thiếu hệ thống về lịch sử, về truyền thống cách mạng; bàng quang trước nhữngvấn đề chính trị của quê hương, của dân tộc; chưa tha thiết tham gia các vấn đề
xã hội Các em xem đấy là việc của người lớn chứ bản thân không cần có tráchnhiệm gì cả
Như vậy, việc giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạnghiện nay không phải để “ôn nghèo, kể khổ” mà nhằm mục đích bồi đắp niềm tin,khơi dậy lòng tự hào, tình yêu quê hương, lòng tự tôn dân tộc đối với thế hệ sinh
ra và lớn lên trong hoà bình Trong các giờ học, ngoài việc trang bị kiến thứccho các em còn phải giáo dục những giá trị truyền thống để các em có đủ bản
Trang 6lĩnh vượt qua mọi thử thách, để khỏi trở thành “ bóng mờ sao chép” của ngườikhác.
Bên cạnh đó, chúng ta thấy rằng việc giáo dục truyền thống yêu nước chohọc sinh ngoài môn giáo dục công dân ra còn có môn lịch sử và môn văn họccũng làm nhiệm vụ này, dẫn đến việc thờ ơ trong giảng dạy của giáo viên vàtrong học tập của học sinh là điều không thể tránh khỏi.Vì có suy nghĩ khôngtìm hiểu ở môn học này thì tìm hiểu ở môn học khác
2/ Kết quả của thực trạng trên:
Từ thực trạng trên đã đưa đến kết quả không cao trong chất lượng giảng
dạy, học tập bộ môn và trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh.
Trong mỗi bài học đều có 3 mục tiêu: về kiến thức, kĩ năng và mục tiêu về
tư tưởng, tình cảm ( hay mục tiêu giáo dục) Mỗi bài học, người giáo viên phảiđảm bảo được 3 mục tiêu ấy, nhưng đa phần nhiều giáo viên chỉ chú trọng đếnmục tiêu về kiến thức tức là chỉ chú ý cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bảncủa bài, còn các mục tiêu khác thì xem nhẹ, có khi bỏ qua
Với tôi, dù thế nào đi nữa mỗi tiết lên lớp tôi cũng đều đặt ra mục tiêu làphải thực hiện tốt nhiệm vụ của người giáo viên giảng dạy môn giáo dục côngdân Dạy cho các em có kỹ năng sống, yêu cuộc sống, yêu dân tộc, giốngnòi, Chỉ trong vòng một thời gian ngắn- 45 phút, tôi sẽ truyền đạt cho học sinhnhững kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài và giáo dục truyền thống yêu nướccho các em
Chính những lí do trên tôi chọn đề tài: giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh qua tiết 1- bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.
III Các giải pháp và tổ chức thực hiện
1.Các giải pháp thực hiện.
Quả thực không thể phủ nhận được vai trò và tầm quan trọng của việc
giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh của môn Giáo dục công dân Là
giáo viên dạy môn Giáo dục công dân, tôi rất muốn thực hiện tốt công việc này
Trang 7cho nên tôi đã thiết kế bài giảng của mình bằng việc sử dụng phần mềmMicrosoft power point vào giảng dạy đối với tiết học này.
Để tiết học có hiệu quả và đảm bảo thời gian tôi đưa ra các giải pháp đầutiên như sau:
1 Cũng giống như nhà kiến trúc khâu quan trọng nhất của người giáoviên là “ thiết kế” Muốn thành công được thì ngay từ đầu tôi phải nghiên cứu
kĩ nội dung của bài học, sưu tầm, chuẩn bị và nghiên cứu kĩ các bài hát, hìnhảnh, câu thơ, câu văn liên quan đến bài học cho phù hợp nhất
2 Sau khi chuẩn bị xong các phương tiện dạy học cần thiết cho bài học tôitiến hành soạn giảng bài học bằng việc sử dụng phần mềm Microsoft powerpoint để trình chiếu theo từng nội dung của bài học
3 Mỗi lần trình chiếu nội dung của bài học tôi hướng dẫn học sinh khaithác các nội dung của tranh ảnh hay thơ ca sử dụng trong bài để nắm kiến thứccủa bài học
4 Cuối cùng tôi hướng dẫn học sinh về nhà tự học bài, thông qua kiếnthức đã học trả lời thêm một số câu hỏi để khắc sâu thêm kiến thức của bài học
Trên đây là các giải pháp lớn để tôi giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh qua tiết 1- bài 14:Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc – (Giáo dục công dân lớp 10).
2 Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Được thể hiện qua từng nội dung cụ thể của bài học
Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Nội dung của bài học này theo phân phối chương trình là học trong 2 tiết( 90 phút), trong khoảng thời gian đó học sinh phải tiếp cận với nhiều kiến thứcliên quan đến lòng yêu nước, biểu hiện của lòng yêu nước, trách nhiệm của côngdân trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sau đây tôi chỉ đưa ra kinh nghiệm
giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh thông qua tiết 1- cụ thể là phần 1.
Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 1)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Trang 8Đàm thoại, nêu vấn đề, vận dụng tri thức liên môn,
III TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1 Tài liệu:
SGK, SGV lớp 10
2 Phương tiện:
- Phần mềm Microsoft power point
- Tranh ảnh, các bài thơ, bài hát, ca dao, tục ngữ
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: 3 phút.
*Giáo viên cho học sinh nghe băng 2 bài hát “ Quê hương” và “ ViệtNam quê hương tôi”
Sau khi học sinh nghe xong GV đặt câu hỏi:
- Các em có nhận xét gì về nội dung của 2 bài hát?
- Tình cảm của tác giả thể hiện như thế nào qua 2 bài hát?
Trang 9- Em có suy nghĩ và cảm xúc gì sau khi nghe xong 2 bài hát đó?
* GV đặt vấn đề giới thiệu bài và dạy bài mới: 30 đến 32 phút
Mỗi người đều có Tổ quốc của mình Việt Nam là Tổ quốc của chúng ta
Là những công dân của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chúng ta cần
có trách nhiệm như thế nào đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc củamình? Bài học này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ được những điều đó
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Giáo viên đặt vấn đề chuyển ý:
Yêu nước là một tình cảm tự nhiên
đã có từ lâu đời Yêu nước là phẩm
chất đạo đức quan trọng nhất của
người công dân đối với Tổ quốc Nó
được lớn dần lên cùng với sự mở
rộng quan hệ của con người đối với
đất nước.Qua nhiều thế hệ tình yêu
nước được củng cố, được kế thừa
những giá trị tinh hoa và được nâng
cao mãi mãi
- GV cho học sinh thảo luận lướp để
tìm hiểu thế nào là lòng yêu nước?
Lòng yêu nước cần được thể hiện
tình cảm thái độ như thế nào?
- GV đàm thoại theo câu hỏi sau
- GV trình chiếu trên máy chiếu
* Em hãy đọc và nhận xét tình cảm
của tác giả đối với Tổ quốc được
thể hiện qua đoạn văn sau:
“ Sông núi nước Nam,vua Nam ở
1 Lòng yêu nước.
- Học sinh thảo luận lớp theo yêu cầu củagiáo viên
a Lòng yêu nước là gì?
- Học sinh trình bày ý kiến cá nhân
- Học sinh cả lớp cùng trao đổi
Trang 10Rành rành định phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời ”
(Lý Thường Kiệt)
“ Ôi! Tổ quốc ta yêu như máu thịt
Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng!
Ôi Tổ quốc! nếu cần ta chết
Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi con
được nhắc đến trong bài“ Quê
hương” và “ Việt Nam quê hương
tôi” mà em cảm thấy gần gũi, thân
- Học sinh theo dõi trên máy chiếu
* Khái niệm: Lòng yêu nước là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hết khả năng của mình phục vụ lợi ích của Tổ quốc.
- Học sinh trả lời ý kiến cá nhân
- Học sinh theo dõi trên máy chiếu
Trang 11- GV giải thích: Lòng yêu nước bắt
nguồn từ những tình cảm bình dị
nhất và gần gũi nhất đối với con
người như yêu gia đình, yêu người
thân, yêu những thành quả lao động
do mình tạo ra , nơi mình đã sinh ra
và lớn lên Những tình cảm giản dị
ban đầu đó dần dần phát triển lên
thành tình cảm gắn bó với làng
xóm, quê hương và được nâng lên
thành lòng yêu nước, yêu nhân loại
* Lòng yêu nước bắt nguồn:
- Từ những tình cảm bình dị nhất và gần gũinhất đối với con người như yêu gia đình, yêungười thân, yêu những thành quả lao động
do mình tạo ra , nơi mình đã sinh ra và lớnlên
Gia đình yêu thương
Kính yêu ông bà
- Những tình cảm giản dị ban đầu đó dần
Trang 12- GV dẫn dắt nội dung: Yêu nước là
một truyền thống đạo đức cao quý
và thiêng liêng nhất của dân tộc
Việt Nam, là cội nguồn của hàng
loạt các giá trị truyền thống khác
của dân tộc Người Việt Nam yêu
đất nước của mình, tình yêu đó
được hình thành và hun đúc từ trong
cuộc đấu tranh liên tục, gian khổ và
kiên cường chống giặc ngoại xâm
và lao động xây dựng đất nước
Chính truyền thống yêu nước là
sức mạnh nội sinh giúp đất nước ta,
dần phát triển lên thành tình cảm gắn bó vớilàng xóm, quê hương và được nâng lênthành lòng yêu nước, yêu nhân loại
b Truyền thống yêu nước của dân tộc
Việt Nam
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói về truyềnthống yêu nước của nhân dân ta như sau:
“ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước.
Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và lũ cướp nước ”
+ Yêu nước là một truyền thống đạo đức caoquý và thiêng liêng nhất của dân tộc Việt
Trang 13dân tộc ta vượt qua bao khó khăn,
thử thách, chiến thắng thiên tai khắc
nghiệt và giặc ngoại xâm, tồn tại và
phát triển với đầy đủ bản sắc của
mình
Nam+ Cội nguồn của hàng loạt các giá trị truyềnthống khác của dân tộc
+ Người Việt Nam yêu đất nước của mình,tình yêu đó được hình thành và hun đúc từtrong cuộc đấu tranh liên tục, gian khổ vàkiên cường chống giặc ngoại xâm và laođộng xây dựng đất nước
* Biểu hiện lòng yêu nước của dân tộc ViệtNam:
- Học sinh trình bày ý kiến cá nhân
- Học sinh cả lớp cùng trao đổi
- Theo dõi những nội dung được trình chiếutrên máy chiếu
+ Tình cảm gắn bó với quê, hương đất nước
