Bài giảng Hành vi con người trong môi trường xã hội Bài 2 - TS. Nguyễn Thị Lan

6 đặc điểm của lý thuyếta/Tiếp cận động năng: xem năng lượng thần kinh, tâm lý như năng lượng vật lý, có xung năng, dục năng…cũng gia tăng, phân phối, biến đổi và được giải tỏa.. Năng

Bài 2

Các phương pháp tiếp cận hành vi con người trong môi trường xã hội

I.Thuyết phân tâm

1.Sigmund Freud: 1856-1939 Do thái

Sinh ở Đức 4 tuổi chuyển sang Áo sống Bác sĩ Sử dụng phép thôi miên để tìm

hiểu tâm lý Chữa bệnh tâm thần

1900: sách “ Giải thích các giấc mộng”

23 tập sách tập hợp các nghiên cứu và bài viết về phân tâm học

6 đặc điểm của lý thuyết

a/Tiếp cận động năng: xem năng lượng thần

kinh, tâm lý như năng lượng vật lý, có xung

năng, dục năng…cũng gia tăng, phân phối, biến đổi và được giải tỏa.

Năng lượng tâm lý đạt tới sự căng thẳng phải được giải thoát bằng hành vi để đạt tới khoái

cảm (đói-mút tay…)

Tiếp cận động năng

năng sinh lý), mâu thuẫn với lý trí, bao gồm cả

sự kích thích ở một vùng nào đó của cơ thể Sự xung đột bên trong đó kích thích tâm trí, tạo nên nhu cầu

nhau.

Xung năng tính dục

như miệng, hậu môn, cơ quan sinh dục Sự thay đổi vị trí của sung các xung năng tạo ra sự

chuyển động từ giai đoạn này sang giai đoạn

khác.

và giải thỏa mãn nhu cầu sẽ tạo sự cân bằng tâm

lý và sinh lý.

b.Tiếp cận cấu trúc

 Các xung năng không trực tiếp dẫn tới hành vi mà được thực hiện dán tiếp qua cấu trúc:

Cái ấy (con): bản năng;

Cái tôi (người)

Siêu tôi

Quan hệ cấu trúc

Tiềm thức

Vô thức Cái ấy

c.Tiếp cận địa hình

 Lãnh điạ của vô thức: cảm giác bị dồn nén

 Lãnh địa của tiền ý thức: gần với ý thức

 Lãnh điạ của ý thức: con người biết được tại thời điểm

d Tiếp cận giai đoạn

 Miệng: < 1 tuổi

 Hậu môn: < 3 tuổi

 Tượng dương vật: < 7 tuổi

 Tiềm tàng < 11-12 tuổi

 Dậy thì: > 11-12 tuổi

Giai đoan 1 Miệng

mồm miệng Bú, ăn, nhai và cắn giảm bớt sung động tình dục khó chịu.

Dục năng được xả vào vùng kích dục là mồm Nếu không được thỏa mãn, trẻ bú tay hoặc các vật nó có được Trẻ hụt hẫng nếu không được thỏa mãn.

HỤT HẪNG

 Lo sợ: do sung năng tính dục quá mạnh

hoặc khi không thấy mẹ

 Phải giúp trẻ làm quen với thay đổi nhưng phù hợp Khoogn nhiều quá và không ít quá sẽ giúp trẻ bình thường

 Nếu lo hãi quá ở giai đoạn trước có thể

dẫn tới thoái lui sang giai đoạn sau

GIAI ĐOẠN HẬU MÔN

Đến 3 tuổi.

ra sự căng thẳng, được giảm nhẹ (giải quyết) khi

đi vệ sinh Vùng kích dục đem lại lo lắng, hụt

hẫng cùng với những khoái cảm

xung đột.

Giai đoạn 3 Tượng dương vật

 Khoảng 3-5 tuổi

 Quan tâm chính là có dương vật ở con trai

và không ở con cái

 Phức cảm Edip ở em trai và Electra ở em gái

Giai đoạn 4 Tiềm ẩn

 Từ 5 tuổi đến tuổi dậy thì

 Trẻ không bị kích thích nào trên cơ thể,

quên đi các xung năng tính dục

 Tập trung vào các hoạt động vui chơi và ở học đường

Giai đoạn sinh dục

 Ở tuổi vị thành niên

 Xung năng tính dục tái xuất hiện

 Tình yêu

 Chọn hình mẫu thời bé để gắn bó

Trường hợp bé Han

 5 tuổi Xuất hiện sự tấn công, sợ con ngựa cắn hoặc bị ngã Thấy con ngựa to đè con nhỏ ngã Không dám ra khỏi nhà

 Mặc cảm Edip: ngựa tượng trưng cho bố Han, sợ ngựa cắn và khao khát mãnh liệt với mẹ

e.Bình thường-không bình

thường

thường; 2 yếu tố này quan hệ theo những nguyên tắc

kìm nén được những mâu thuẫn; kẻ ác dâm có sung năng tấn công mạnh không kiểm soát được TUY VẬY, trong mỗi người bình thường đều có dấu vết của trầm cảm, ác dâm…

g.Phân tâm học

 Freud sử dụng phương pháp phân tích tâm

lý thông qua phân tích các giấc mơ của

bệnh nhân là người lớn Những người đó khi bị tôi miên thường nó về những gì sảy

ra với họ trong quá khứ, khi còn là trẻ con

Kết luận

 Phát hiện ra vô thức như lực cho phát triển

 Là lý thuyết về phát triển nhận thức

Yếu:

-Phương pháp không phù hợp

-Trắc nghiệm không chắc chắn

-Nhấn mạnh tới tình dục của tuổi trẻ em

Ứng dụng

 Cơ sở sinh học để phân tích sự hình thành hành vi trong mối quan hệ với các nghiên cứu khác