Phong trào phật giáo miền Nam, tác động và ý nghĩa

Đề tài về : Phong trào phật giáo miền Nam, tác động và ý nghĩa

MỞ ĐẦU

Hiện nay vấn đề tôn giáo l một vấn đề khá nhạy cảm Trong suốt quá trình lịchμ sử,Tôn giáo dần hòa nhập với yếu tố chính trị v trở th nh chỗ dựa vững chắc tạo nênμ μ một hệ t t ởng chính trị Việc nghiên cứu tôn giáo ở miền nam Việt Nam cho ta thấy− − một cách rõ r ng nhất những chính sách tôn giáo của Mỹ - Diệm Qua đó có một cáchà nhìn nhận chân thực hơn về chính quyên Diệm d ới sự bảo trợ của Mỹ trong thời gian−

từ 1954 – 1963 Mỹ luôn rêu rao với thế giới về quyền tự do tôn giáo Việc nghiên cứu những chính sách của Mỹ Diệm về tôn giáo nói chung, cụ thể l chính sách với Phậtμ giáo nói riêng sẽ vạch trần bản chất giả tạo về cái gọi l tự do tôn giáo, tự do tínμ

ng ỡng m Mỹ kêu gọi Mặt khác, Tạo ra mối t ơng quan so sánh chính sách tự do− μ − tôn giáo của Đảng v nh n ớc ta hiện nay đang thực hiện μ μ −

Nghiên cứu đề t i và ề phong tr o phà ật giỏo v à động của nú để thấy rõ bộ máy chính quyền v chính sách tôn giáo của Ngô Đình Diệm v chính phủ Mỹ thựcμ μ hiện tại miền nam Việt nam Tạo ra một cái nhìn chân thực, khách quan về phong tr oμ Phật giáo giai đoạn n y L m sáng tỏ tầm quan trọng của phong tr o Phật giáo trongμ μ μ giai đoạn Diệm nắm quyền v o tiến trình lịch sử của dân tộc μ

Thấy đ ợc chính sách phản động của Mỹ Diệm Giúp chúng ta hiểu đ ợc âm− −

m u của Mỹ trong cái gọi l tự do tôn giáo hiện nay Nhận định đúng tầm quan trọng− μ của phong tr o n y trong lịch sử dân tộc Qua đó bổ sung μ μ một cách nhìn nhận vấn đề mới trong việc xem xét to n diện phong tr o trên μ μ

Chớnh vỡ những lớ do đú m em à đó lựa chọn đề t i à “Phong trào phật giỏo miền Nam, tỏc động và ý nghĩa” để l m tià ểu luận của mỡnh, kớnh mong thầy và quý độc giả đúng gúp ý kiến để đề t i à được ho n thià ện hơn Em xin chõn thành cảm ơn!

NỘI DUNG Chương 1 TèNH HèNH MIỀN NAM SAU HIỆP ĐỊNH GIƠ NE VỎ LIấN MINH

MỸ - DIỆM

1.1 Tình hình miền nam sau hiệp định Giơnevơ

Sau khi Hiệp định Giơnevơ đ ợc ký kết (21/7/1954), Mỹ lập tức tuyên bố:−

“Chính phủ Mỹ không tham gia ký thì không bị Hiệp định ràng buộc” Ng yμ 17/11/1954 T ớng CôLin sang S i gòn mang theo một chiến l ợc gồm 6 điểm, trong− μ −

đó có 2 điểm quan trọng l : Viện trợ cho Diệm v tiến h nh cải cách điền địa, đẩyμ μ μ mạnh chính sách di c cho số ng ời ở miền bắc v o nam Nh vậy, Mỹ đã trực tiếp− − μ − nhúng tay v o Đông D ơng, âm m u chia cắt miền nam Việt nam, biến Miền Namμ − − Việt nam th nh thuộc địa kiểu mới, th nh căn cứ quân sự của mỹ tại Đông Nam á.μ μ

Mỹ đã thống nhất ủng hộ Diệm lên l m tổng thống Ngô Đình Diệm tr ớc đây đã từngμ − phục vụ cho Pháp, sau từ chức Sau Hiệp định Giơnevơ, Diệm l một trong số ít nhữngμ

nh chính trị có t t ởng chống cả Pháp lẫn Cộng Sản Bên cạnh đó, Diệm còn lμ − − μ một tín đồ vô cùng cuồng đạo, Diệm luôn tin t ởng v o Công giáo v sử dụng triệt để− μ μ Công giáo để có lợi cho mình Sau khi lên cầm quyền, Diệm tiến h nh phế truất Bảoμ

Đại, thoát ly ảnh h ởng của Pháp, thẳng tay đ n áp các lực l ợng chống đối Tháng− μ − 10/1955 Diệm tổ chức ra cuộc “tr ng cầu dân ý”, tuyên bố th nh lập Việt Nam Cộng− μ Hòa ở miền nam, tự mình lên l m Tổng thống, ban h nh hiến pháp mới căn cứ trên cănμ μ bản “duy linh” v “đ ờng lối nhân vị” Đến 1956, d ới sự giúp sức của Mỹ,Diệm đãμ − −

có 1 lực l ợng quân đội mạnh, xây dựng chính quyền v sẵn s ng chống lại quân đội− μ μ của Việt Minh ở miền bắc

1 2 Liên Minh VaTi Căng Mỹ - Diệm

Ngay từ khi Cách mạng tháng 10 Nga th nh công, với hệ t t ởng Duy vật củaμ − − mình, Chủ Nghĩa Xã Hội đã công kích mạnh mẽ v o những t t ởng duy tâm, tμ − − −

t ởng của triết học kinh viện, lên án nh ng quan điểm sai trái của các nh triết học− − μ duy tâm v siêu hình Sau khi cách mạng Trung Quốc th nh công năm 1949, Mỹ dựaμ μ

v o học thuyết Đôminô chủ tr ơng ngăn chặn l n sóng đỏ đang tr n xuống Châu á.μ − μ μ Sau trung Quốc, Việt nam sẽ l con cờ Đôminô tiếp theo, Mỹ quyết tâm ngăn chặn sựμ

b nh tr ớng của chủ Nghĩa Cộng Sản ở Việt Nam Giáo hội Vaticăng đối lập quanμ −

điểm với Chủ Nghĩa Mác, lên án mạnh mẽ Chủ Nghĩa Cộng Sản v cho rằng sự tồn tạiμ của Chủ nghĩa cộng sản l trở ngại đối với nền hòa bình thế giới, ngăn cản con đ ờngμ − truyền đạo Kitô Đặc biệt khi Chủ Nghĩa xã hội đang lan dần khắp Châu Âu, Vaticăng lại c ng thể hiện thái độ chống đối một cách rõ r ng Hoa Kỳ l n ớc có lực l ợngμ μ μ − − quân sự mạnh để Vaticăng thực hiên m u đồ chống cộng,mục tiêu chính l xây dựng− μ lên một thế giới Công giáo Liên minh VaTiCăng - Mỹ đã từng th nh công ở Châu Âu,μ Hoa Kỳ tích cực về mặt kinh tế, VaTiCăng có lợi thế về mặt ngoại giao, có thể huy

động h ng triệu dân công giáo tuân theo để đạt đ ợc mục tiêu truyền bá v độc tônμ − μ kitô giáo trên to n thế giới μ

Ở Việt Nam, VaTiCăng - Mỹ nhận thấy có thể hợp tác đ ợc Họ nhận thấy ở− con ng ời Ngô Đình Diệm có đầy đủ những t chất m họ cần, đó l cuồng đạo v− − μ μ μ chống cộng Sau n y, John Clooney đã viết về Hồng y Spellman , ng ời có ảnh h ởngμ − − lớn nhất khi đ a Diệm lên chấp chính nh sau: “Tuy rằng không có mấy ng ời biết− − −

điều này, Hồng y Spellman đã đóng góp một vai trò rất quan trọng trong việc tạo nên

sự nghiệp chính trị của một ng ời đã ở trong tr ờng Dòng ở NewYord tr ớc đây, vừa− − − trở thành thủ t ớng của Miền Nam Việt nam ở Ngô Đ ình Diệm, Spellman nhìn thấy− những đặc điểm mà ông ta muốn có ở một nhà lãnh đạo, đó là Công giáo cuống nhiệt

và chống cộng điên cuồng ”

1.3 Chính sách di c và lá bài công giáo −

Chính sách di c của Mỹ Diệm đ ợc khởi x ớng ngay từ năm 1954 Ngô Đình− − − Diệm đã chỉ thị cho Đổng Lý văn phòng Đức Quốc Tr ởng ở Đ Lạt: “Cần phải tổ− μ chức gấp rút chuyển vào trung và nam dân chúng và tài sản công “ Âm m u của Mỹ− Diệm l : tạo ra d luận bôi xấu chế độ ta ở miền bắc, ngăn chặn sự ủng hộ của nhânμ − dân ta, tạo ra hình ảnh xấu của Cách mạng Việt Nam với các n ớc trong khu vực.−

“Cuộc di c này tr ớc hết là một hoạt động chính trị nhằm làm cho d luận thế giới− − − ngờ rằng nhân dân Việt Nam chán ghét Việt Minh và Chủ Nghĩa Cộng Sản

Mỹ Diệm dựa v o lá b i công giáo để l m công cụ truyền bá cho công cuộc diμ μ μ

c của mình Sở dĩ Diệm sử dụng công giáo m không phải l một tôn giáo n o khác− μ μ μ

l do bản thân Diệm cũng l một ng ời sùng đạo.Trong lịch sử, Công giáo từng bị hắtμ μ − hủi, Diệm hi vọng rằng với những viễn cảnh y đ a ra, đồng b o công giáo tại miền bắc− μ

sẽ tin v o chính quyền của y Mỹ Diệm đã đ a ra chiêu b i Đức mẹ v con trai lμ − μ μ μ Chúa GiêSu đã v o nam Để thúc tiến điều đó, Mỹ Diệm thúc đẩy th nh lập Phủ Tổngμ μ

ủy di c tị nạn, ủy ban di c Bắc Việt Một trong những tổ chức đó do linh mục Phan− − Ngọc Chi đứng đầu Sau một thời gian lợi dụng công giáo v sự cả tin của đồng b o,μ μ

Mỹ Diệm đã lôi kéo hơn 700.000 đồng b o công giáo miền bắc di c v o nam, ch aμ − μ −

kể những tín đồ của Phạt giáo, Cao Đ i, hòa Hảoμ

1.4 Đảng Cần Lao Nhân Vị

Gabriel Côncô đã đánh giá về Diệm nh sau : “Một mớ hổ lốn không thể nào− hiểu đ ợc, ở Diệm có đức tin ở đạo Thiên Chúa, đi sâu vào Triết Học, những t t ởng− − − Khổng giáo và ấn Độ giáo cùng nh ng khái niệm cá nhân đ ợc Diệm thuần việt để sử− − dụng” (Gabriel Cônco, giải phẫu 1 cuộc chiến tranh, tr 108) Với một mở hổ lốn những

hệ t t ởng, trong đó hệ t t ởng công giáo l cao nhất, Diệm đã tiến h nh th nh− − − − μ μ μ lập Đảng Cần lao Nhân Vị Đảng trên đ ợc Ngô Đình Nhu (bố vợ của Diệm) sáng lập−

ra Đảng lấy ý thức hệ mang tính trung dung l m nền tảng, duy linh v chống cộng μ μ

1.4.1 Hệ t t ởng của Munie − −

Hệ t t ởng n y đ ợc th nh lập dựa trên hệ t t ởng nhân vị của Munie -− − μ − μ − − một tri thức Thiên chúa giáo Cụ thể nh sau: Nhân vị l vị thế của con ng ời, lấy con− μ −

ng ời l m giao điểm trong trục t ơng quan đồng loại, tự nhiên , v th ợng đế.− μ − μ −

Ng ời l trung tâm để phục vụ, có u điểm hơn các thực thể khác nh dân tộc, nhân− μ − − loại hay nhu cầu vật chất Con ng ời có phần hồn v phần xác m linh hồn đ ợc coi− μ μ −

l chủ yếu hơn vì linh thiêng bất tử v l nguồn gốc của văn minh μ μ μ

1.4.2 Hệ t t ởng của Đảng Cần Lao − −

Ngô Đình Nhu đã thêm thắt Chủ nghĩa Nhân vị n y v biến nó th nh một hệ tμ μ μ −

t ởng dựa trên yếu tố tam nhân: t ơng quan cá nhân v nội tại, t ơng quan cá nhân− − μ −

v cộng đồng, t ơng quan cá nhân v siêu nhiên, Để đạt đ ợc “tam nhân “ thì phảiμ − μ −

có “ tam giác ” : cảnh giác về sức khỏe, cảnh giác về đạo đức, cảnh giác về trí tuệ Nhận xứt về t t ởng n y, nh nghiên cứu Đỗ Mậu nói : “ Chủ nghĩa Nhân Vị của− − μ μ Ngô Đình Nhu là một thứ pha trộn đầu Ngô, mình Sở, chắp vá thành một thứ t t ởng− −

hổ lốn, góp nhặt mỗi thứ một ít, từ giáo lý của Thiên Chúa Giáo đến Chủ nghĩa Nhân vị của Munie, pha trộn thuyết nhân aí của khổng tử, cộng thêm vài nét Chủ nghĩa t bản− lẫn lộn với Chủ nghĩa duy linh chống cộng” Đảng Cần lao nhân vị l một Đảng pháiμ chính trị lấy t t ởng tôn giáo, Đảng n y có tác động sâu rộng, l nền móng xây dựng− − μ μ chính quyền của Diệm, l công cụ để Diệm thực hiện các chính sách chống Cộng, tiêuμ diệt các lực l ợng chống đối v truyền bá đạo Kitô mạnh mẽ hơn − μ

1.4.3 Sự phát triển của Đảng Cần lao

Từ năm 1950, Ngô Đình Nhu đã tập hợp 1 số nhân vật theo Chủ nghĩa quốc gia lập ra nhóm “tinh thần” để b n luận về chính sự Đến năm 1953 nhóm n y chính thứcμ μ gia nhập chính tr ờng lấy tên l Công nông chính đảng Năm 1954 danh x ng Cần− μ − Lao Nhân Vị Cách Mạng ra đời

Mục đích th nh lập Đảng n y l : Tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng, lôi kéoμ μ μ quần chúng đi theo một học thuyết chung, h ớng quần chúng đến Chủ nghĩa quốc gia− giả tạo do Diệm dung lên Nâng cao tầm ảnh h ởng của Diệm đối với nhân dân trong−

n ớc Tổ chức n y đã có tác động sâu rộng trong quần chúng: Năm 1959 có số Đảng− μ viên l 16000 ng ời Diệm xúc tiến th nh lập một số tổ chức nằm trong h ng ngũμ − μ μ

Đảng Cần lao nh : Đo n thanh niên cach mạng Nhờ đó đ o tạo ra một đội ngũ nhân− μ μ

sự dựa trên nền tảng ý thức hệ của Chủ Nghĩa nhân vị Sau n y, Đảng trên mở rộngμ thêm một số tổ chức chính trị xã hội khác để phục vụ mục đích đề cao Kitô giáo vμ tăng c ờng chống cộng của mình −

Từ năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm cho phép các linh mục giảng dạy Chủ nghĩa Nhân vị ở đại học Văn khoa S i Gòn, th nh lập trung tâm huấn luyện nhânμ μ

vị Vĩnh long đặt d ới quyền quản lý của giám mục Ngô Đình Thục (Anh ruột Diệm).−

Diệm cũng nhanh chóng xúc tiến việc đ a hệ t t ởng n y về nông thôn thông qua− − − μ những buổi c ỡng chế học “ tố cộng diệt cộng” Hệ t t ởng n y dần đ ợc đ a v o− − − μ − − μ giáo dục nhằm tạo ra một bộ máy tay sai cho chính quyền.Chính hệ thống n y đã l mμ μ cho nền giáo dục miền nam trở nên méo mó, nô dịch Nó ca ngợi lối sống Mỹ, t−

t ởng Mỹ, v t t ởng Kitô Việc truyền bá t t ởng của Mỹ Diệm có mục đích rõ− μ − − − −

r ng: μ

Thứ nhất: Tuyên truyền cho đ ờng lối u tiên công giáo của Diệm, h ớng− − −

đồng b o công giáo ủng hộ chính quyền Diệm, tạo ra sợi dây r ng buộc nhân dân v oμ μ μ chính quyền

Thứ hai: Diệm hi vọng với chủ nghĩa n y, Mỹ sẽ cho phép Diệm tự do cai trịμ miền nam theo ý mình, thiết lập một chế độ gia đình trị lấy nên móng l hệ t t ởngμ − − nhân vị

Thứ ba: Diệm âm m u gây chia rẽ tôn giáo, đ n áp phong tr o tôn giáo khác,− μ μ chứng minh sự độc tôn tôn giáo của mình

Tất cả đều nhằm một mục đích l xây dựng nên một quốc gia Kitô μ

giáo

1.5 Nhà N ớc kitô giáo mới −

Bộ máy chính quyền của Ngô Đình Diệm mang nặng hệ t t ởng nhân vị, đề− − cao Kitô giáo D ới dự giúp sức đắc lực của Mỹ, Diệm tăng c ờng củng cố bộ m y− − μ

n y bằng cách thanh lọc ng ời gia nhập Đảng Cần Lao, sử dụng Đảng n y nh côngμ − μ −

cụ để Diệm thực hiện các chính sách đ n áp tôn giáo khác, chống cộng v tiêu diệt cácμ μ phe cánh chống đối Diệm thực hiện chế độ gia đình trị, hầu nh tất cả những vị trí− chủ chốt trong bộ máy chính quyền đều thuộc về những ng ời thân cận của y Ví nh− − cậu vợ của Diệm giữ chức Ngoại tr ởng, Ngô Đình Thục - anh ruột Diệm điều khiển−

nh thờ Thiên Chúa giáo ở Miền Nam, Ngô Đình Nhu v vợ vừa l m cố vấn cao cấp,μ μ μ vừa nắm trong tay Phong tr o Phụ nữ Liên đới Các Đảng viên đ ợc chú ý cân nhắcμ −

v o các vị trí chủ chốt trong chính quyền D ới danh nghĩa đó, Diệm - Nhu đã gây raμ − nhiều tội ác ở miền nam Việt Nam Diệm ban h nh hiến pháp mới dựa trên chủ nghĩaμ duy linh v nhân vị Nh thế, chính thức Miền Nam Việt Nam đã trở th nh một khuμ − μ vực có t t ởng Kitô giáo, Mỹ Diệm đã chính thức xác nhận việc th nh lập một quốc− − μ gia Kitô giáo Diệm hi vọng với học thuyết n y, ông ta sẽ đ ợc coi nh một vị thánh,μ − −

đ ợc sùng b i nh một ng ời sáng lập tôn giáo mới Sau n y CIA đã lập luận cái m− μ − − μ μ Diệm đ a lên ở miền nam l : “Trừ những ng ời cộng sản ra, kẻ thù chính của Diệm− μ − chủ yếu là những ng ời có cơ hội tìm kiếm quyền lực” Nh n ớc m Diệm dựng lên− μ − μ ngo i t t ởng chống cộng thì t t ởng chủ đạo l độc tôn tôn giáo, xây dựng nhμ − − − − μ μ

n ớc Kitô to n trị − μ

Chương 2 PHONG TR O PH À ẬT GI O Á Ở MIỀN NAM VIỆT NAM (1963) 2.1 Chính sách đàn áp tôn giáo của Mỹ Diệm –

Mỹ Diệm khi bắt đầu nhòm ngó đến Việt nam đã sử dụng chiêu b i Chúa đãμ

v o nam Diệm hi vọng tạo ra một hệ t t ởng mới vừa để l m vừa lòng ph ơng tâyμ − − μ − vừa đối chọi với t t ởng truyền thống m Diệm cho l không phù hợp Sở dĩ Diệm− − μ μ không lựa chọn Phật giáo vì y l ng ời cuồng tín, Y trở về Việt nam d ới sự bảo trợμ − − của Mỹ, Diệm muốn sử dụng công giáo l m lá chắn để Mỹ trợ giúp mình, đó l nềnμ μ tảng bất di bất dịch của mối liên minh Vaticăng – Mỹ – Diệm Công giáo l tôn giáoμ mới đ ợc truyền v o, nó mang nặng hệ t t ởng ph ơng tây Trong khi đo Phật giáo− μ − − − chỉ la một hệ t t ởng, nh ng quan điểm giáo lý của nó mang nặng t t ởng h ớng− − − − − − nội, bất bạo động, hòa bình v yên phận Diệm sử dụng công giáo l m nền tảng choμ μ Chủ nghĩa nhân vị của mình v tăng c ờng đ n áp các tôn giáo khác nh Phật giáo,μ − μ − Hòa Hảo, Cao Đ iμ

Chính sách n y đ ợc tiến h nh ngay từ khi chính quyền Diệm đ ợc th nh lập.μ − μ − μ Nhiều tín đồ Phật giáo bị ép buốc phải cải đạo, nhất l ở các tỉnh Quảng nam, Quảngμ Ngãi, Bình Định, Phú Yên Mỹ Diệm xúi giục b con công giáo di c v o nam Sốμ − μ

l ợng lên đến hơn 700 nghìn ng ời Khi lên nắm chính quyền, Diệm tăng c ờng gây− − − chia rẽ tôn giáo, tung gián điệp c i cắm v o các tổ chức tôn giáo để gây bắt hòa μ μ

giáo phái Diệm đã th nh công trong việc tiêu diệt Cao Đ i, hòa Hảo “ Các giáo pháiμ μ rơi vào cạm bẫy của Diệm, Họ bắt đầu đấu đá nhau ngày càng cay đắng Điều này đã

đặt cao điểm với mối thù hận chính trị – tôn giáo cốt nhục t ơng tàn giữa các nhóm− Bình Xuyên, Cao Đài, Hòa Hảo

Sự thù địch của họ không chỉ là tôn giáo, nó là sự thật rành rành, trận chiến đổ máu đã xảy ra Cùng lúc các khu vực khác ở Sài Gòn bị tàn phá Phật tử thành lập ngay một ủy ban để hỗ trợ cho các nạn nhân, Diệm ngăn cấm ngay, sau đó Diệm đã công khai thực hiện bắt bớ những ng ời đứng đầu các tôn giáo, tiêu diệt tân gốc những lực−

l ợng n y Mọi chống đối từ phia tôn giáo dần biến mất Đối với Phật giáo: Do không− μ thể thực hiên ngăn cấm, Diệm đã thực hiện một chính sách kìm chế đến mức tối đa các hoạt động của Phật giáo nh : Yêu cầu Phật tử cải đạo, phân biệt đối xử bất bình đẳng−

đối với những ng ời theo Phật giáo−

Trong kháng th đề ng y 23/9/1961 trong khuôn hội Phật giáo Sơn Mỹ− μ (Quảng Ngãi) cho biết : “trong thời gian gần đây, cứ theo cac bức báo cáo của ông thầy

Du – ng ời công giáo ở Phú Hòa về giảng đạo đã dạy thuyết duy linh tại Sơn Mỹ, ông−

ấy ding lời lẽ ép buộc ng ời hội viên chính thức của Phật giáo, buộc họ phải ký tên− tình nguyện vào Thiên Chúa Giáo, nếu không sẽ ding biện pháp chính quyền khủng bố.” Mỹ Diệm còn sử dụng đạo luật 10/59 bắt nhân dân đi học “tố cộng diệt cộng” rồi qua đó bắt họ cải đạo: “Luật gia mời đoàn thể đồng bào trong thôn tập trung tại ba

địa điểm…… nh ng đến nơi không học tập mà lại tuyên bố rằng : Ai chịu ký tên vô− công giáo thì sẽ đ ợc về nhà làm ăn, bằng không ở lại học tập mãi đến bao giờ chịu ký−

mối về.” Diệm đ n áp tôn giáo một cách thẳng tay, gây ra nhiều tội ác nh đánh đập,μ − tra tấn, thủ tiêu những ng ời theo tôn giáo khác Các trại giam đ ợc dựng lên, những− − cuộc t n sát vẫn diễn ra trong các nh thờ nh Mỏ C y, Thanh Phú, Sóc Trăng, Cầnμ μ − μ Giờ, Đại Lộc Những phần tử giáo phái hoặc dân tộc thiểu số bị bạc đãi bắt giam vμ thủ tiêu bất cứ khi n o có thể, để đ ợc yên thân hay khỏi chết, những ng ời theo tônμ − − giáo khác hoặc dân tộc khác nh ng ời Hoa, Miên phải chấp nhận tôn giáo mới l− − μ Kitô Ngay cả chính phủ Mỹ cũng nhận định chính sách của Diệm l độc tôn tôn giáo.μ

Th ợng nghị sĩ Manxphin – Mỹ, ng ời ủng hộ Diệm một cách nhiệt th nh cũng phải− − μ thừa nhận rằng : “Hiện nay chẳng những d luận báo chí Mỹ mà phần lớn các nhân− vật trong chính phủ Mỹ đều cho rằng chế độ ông Diệm là chế độ độc tài, gia đình trị, công giáo trị” Nh vậy chính sách tôn giáo của Diệm rõ r ng l đề cao kitô giáo, đ n− μ μ μ

áp các tôn giáo khác Đó chính l nguyên nhân nổ ra phong tr o Phật giáo ở Miền namμ μ Việt Nam

2 2 Phong trào Phật giáo ở miền nam Việt Nam

2.2.1 Tình hình Phật giáo ở miền nam sau hiệp định Giơnevơ

Phật giáo từ khi đ ợc truyền bá v o Việt Nam cũng nh lịch sử dân tộc có− μ − nhiều thăng trầm, thịnh suy Dù có ở trong ho n cảnh n o, Đạo Phật cũng hòa nhậpμ μ

v o đời sống dân tộc, cùng chung vận mệnh v có nhiều cống hiến với dân tộc Phậtμ μ giáo du nhập v o Việt Nam từ những thế kỷ đầu công nguyên, d ới thời nh Nguyễnμ − μ cũng nh thời Pháp thuộc, Phật giáo bị chèn ép Sang đến thời Mỹ Diệm, chính sách−

đ n áp tôn giáo của Mỹ Diệm tập trung chĩa mũi nhọn trực tiếp v o Phật giáo, gây raμ μ nhiều tội ác cho phật tử ở miền nam L một tôn giáo h ớng thiện, Phật giáo luôn đềμ − con đ ờng tự giải thoát, tu h nh tự thân để đạt đến cõi niết b n Đó l một t t ởng− μ μ μ − − yêu chuộng hòa bình, bất bạo động, không muốn rơi v o guồng quay chính trị v trungμ μ dung

Tuy nhiên với những chính sách của Diệm, Phật giáo đã tỏ rõ thái độ cho rằng:

“cuộc sống sẽ hiểm nghèo hơn d ới chế độ Ngô Đình Diệm, hơn bất cứ thời gian− nàod ới thời Pháp thuộc tr ớc đây, chúng ta chắc phải trải qua những ngày tháng khó− − khăn hơn”

Sau những chính sách đ n áp của Diệm đối với đạo Hòa Hảo, Cao Đ i Phậtμ μ giáo đã nhận thấy rõ bản chất thật sự của chính quyền Miền nam Tuy bị đ n áp, bịμ phân biệt đối xử nh ng Phật Gấo vẫn chủ tr ơng t t ởng trung lập, yêu chuộng hòa− − − − bình, kiên trì đấu tranh đòi tự do tín ng ỡng, mong chờ sự hòa hợp dân tộc hai miền− nam bắc

Tất cả những mong muốn đó của phật giáo trái ng ợc với Diệm Chính quyền− cho rằng Phật giáo l nguyên nhân cản trở việc xây dựng một nh n ớc Kitô giáo, cảnμ μ − trở sự bền vững của chính quyền, gây ảnh h ởng đến chính sách của Diêm Diệm đã−

tìm cách quy kết cho Phật giáo những yếu tố phản động, xuyên tạc đ ờng lối v đ n− μ μ

áp Phật giáo

2.2.2 Phong trào Phật giáo ở miền Nam

Nguyên nhân

Chính sách đ n áp tôn giáo của Diệm đã lên đến cực điểm Trong suốt 9 nămμ cầm quyền, Diệm liên tục sử dụng nhiều chính sách dã man v thâm độc đối với tônμ giáo, tạo ra sự phẫn uất trong giới phật tử v phi công giáo trên khắp miền nam Phongμ

tr o băt đầu nổ ra mạnh mẽ khởi nguồn từ vụ việc: 7/5/1963 Chính quyền Ngô Đìnhμ Diệm ra lệnh cấm treo cờ nhân lễ Phật Đản Nguyên tổng giám mục Huế l Ngô Đìnhμ Thục (anh ruột của Diệm) đã ra lệnh cho chính quyền địa ph ơng cấm các Phật tử treo−

cờ Phật đản Trong khi đó, Công giáo vẫn đ ợc tự do treo cờ Vaticăng Các Phật tử− Tăng ni cảm thấy bị xúc phạm Khắp nơi nổ ra phong tr o đấu tranh chống đối lệnh củaμ Diệm Kể cả các t ớng lĩnh trong quân đội Việt Nam Cộng Ho Đây chính l ngọn− μ μ lửa thổi bùng lên những mâu thuẫn vốn đã âm ỉ trong lòng xã hội miền nam trong nhiều năm bị đ n áp Không những không sửa chữa những điều luật vô lý đó, Diệm v Nhuμ μ lập tức quy kết những ng ời phản đối l quân phiến loạn, theo Chủ nghĩa cộng sản v− μ μ

đ n áp vô cùng t n bạo Phong tr o nổ ra rộng khắp v vô cùng mạnh mẽ, nhất l ởμ μ μ μ μ Huế v Đ Nẵng μ μ

Túm lược diễn biến

Ng y 8/5/1963 Một cuộc biểu tình lớn của quần chúng Phật Tử từ chùa Diệu Đếà

đã nổ ra Đo n biểu tình nêu cao khẩu hiệu “Tự do tín ng ỡng” , “Đả đảo những kẻμ − chống đối tôn giáo” , “ Phật giáo bất diệt” Chính quyền Diệm đã đem lực l ợng cảnh− sát, xe tăng đến đ n áp v l m 8 Phật tử ở tuổi thiếu niên thiệt mạng, nhiều ng ờiμ μ μ − khác bị th ơng −

Ng y 10/5/1963 Phật tử, Tăng ni họp v mit tinh tại chùa Từ Đ m – Huế, lênà μ μ

án mạnh mẽ việc Diệm giết hại Phật tử v nêu khẩu hiệu :“ Đả đảo h nh động sátμ μ nhân, vu khống” ,” chúng tôi đã quá hiểu ai giết chúng tôi ” , v yêu cầu Diệm phải bồiμ

ho n xứng đáng cho những ng ời vô tội v xử lý những kẻ chủ m u giết hại Nhữngμ − μ −

h nh động của Diệm đã tạo ra một l n sóng bất mãn ch a từng có của giới Phật tử,μ μ − sau đó lan rộng ra th nh một phong tr o rộng lớn, thu hút nhiều th nh phần tham gia,μ μ μ

đ ợc d luận trong v n ớc ngo i ủng hộ − − μ − μ

Ng y 30/5/1963 tại S i Gòn, 400 nh s biểu tình tr ớc trụ sở quốc hội Ngụyà μ μ − −

v loan báo một cuộc tuyệt thực lớn ở khắp miền nam Những hình ảnh của các nh sμ μ −

đã đánh thức tấm lòng của tất cả các th nh phần xã hội, đặc biệt l lực l ợng sinhμ μ − viên, yêu chuộng ho bình, phản đối chính sách đ n áp đẫm máu của Diệm μ μ

Ng y 3/6/1963 H ng trăm sinh viên Huế đã biểu tình tr ớc trụ sở “Đại biểuà μ − chính phủ” ở Trung kỳ, phản đối chính quyền Diệm đ n áp tôn giáo Một cuộc xungμ

đột lớn giữa đo n biểu tình v lực l ợng cảnh sát diễn ra Tình hình c ng trở nên trầmμ μ − μ trọng hơn khi Diệm ra lệnh phong toả chùa từ Đ m (Huế) v chùa Xá Lợi (S i Gòn) μ μ μ

Phong tr o lên đến đỉnh điểm với vụ tự thiêu của Ho th ợng Thích Quảng Đứcμ μ − tại ngã t Phan Đình Phùng v o ng y 11/6/1963 Hình ảnh ho th ợng hỏa thiêu− μ μ μ − trong ánh lửa rực hồng để phản đối chính quyền Mỹ - Diệm đã tạo ra một l n sóng điệnμ

đánh thức l ơng tri của tất cả mọi ng ời Báo chí khắp nơi trên thế giới đều đ a tin,− − − quần chúng nhân dân vô cùng căm phẫn, đồng loạt đứng lên phản đối chính quyền Ngô

Đình Diệm Tiếp sau đó l những tuyên bố “hùng hồn” của b cố vấn Ngô Đình Nhu :μ μ

“ Một nhóm ng ời đã mang n ớng một thầy tu, thật l ghê tởm” Khi nghe đ ợc− − μ −

điều n y, quần chúng đã phẫn uất tột cùng μ

Ng y 16/6/1963 Diệm đã chấp nhận ký một thông cáo chung đồng ý nh ợng bộà − với Phật giáo một số điểm Ngay sau đó, tại S i Gòn, quần chúng nhân dân đã kéo đếnμ biểu tình tại chùa Xá Lợi nơi đặt thi h i của Ho th ợng Thích Quảng Đức Diệm đãμ μ −

điều quân đến đ n áp μ

Một tuần lễ sau khi bản thông cáo đ ợc ký, d ới sự lãnh đạo của ông b Nhu− − μ

v Ngô Đình Thục – những ng ời thân cận của Diệm đã thông qua một số tổ chứcμ − thanh niên, Hội phụ nữ liên đới, công an mật vụ Sử dụng truyền thông để nhục mạ, lên

án, đ n áp, cách chức, ám sát, v bắt giam nhiều ng ời Giới Phật tử lại vùng lên đấuμ μ − tranh

Những quan chức trong chính quyền Diệm có liên quan đều bị cách chức hoặc

tự ý từ chức nh : Ngoại tr ởng Vũ văn Mậu từ chức để phản đối Diệm, t ớng Lê− − − Văn Nghiêm lên tiếng phản đối bị cách chức,thân phụ Ngô Đình Nhu v ông Trần Vănμ

Ch ơng - đại sứ Việt Nam Cộng Ho tại Liên Hiệp Quốc cũng từ chức để phản đối− μ Diệm Bất chấp những gì đã ký kết, không quan tâm đến những yêu sách chính đáng của giới Phật tử Chính quyền Diệm vẫn thẳng tay đ n áp tôn giáo đến cùng μ

Tháng 7/1963 Ngô Đình Nhu đã nói : “Nếu chính phủ này không giải quyết

đ ợc vấn đề Phật giáo, nó sẽ bị lật đổ vì một cuộc đảo chính quân sự” Theo Nhu: “ bất−

kỳ một chính phủ nào thay thế chính phủ này tr ớc hết sẽ đập tan Phật giáo” −

Đêm 20/8/1963 D ới sự chỉ huy của Ngô Đình Nhu, quân đội mật vụ v đặc− μ biệt của Diệm đã tấn công tất cả các chủa chiền trên to n Miền Nam Việt Nam Chùaμ

Từ Đ m ở Huế bị t n phá Tại S i Gòn, chùa Xá Lợi bị Diệm tấn công, các Tăng niμ μ μ Phật tử tay không đã chống đối quyết liệt quân đội Diệm đầy đủ vũ khí Phật giáo đã gọi ng y n y l ng y “Pháp nạn” (21/8/1963) μ μ μ μ

Phong tr o Phật giáo bị đ n áp Những cuộc tự thiêu vẫn diễn ra thu hút sự chú ýμ μ của d luận Các phong tr o biểu rình nhỏ lẻ vẫn tiếp tục nổ ra ở nhiều địa ph ơng− μ − trên khắp Miền nam

2.3.Tỏc động của phong tr o ph à ật giỏo