Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các tỉnh miền núi phía Bắc ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (TT)

VAN XAY SEN NHOT Thu hót ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi vµo c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c ë céng hoµ d©n chñ nh©n d©n lµo Chuyên ngành :ăQu nălỦăkinhăt TÓMăT TăLU NăỄNăTI NăS ăKINHăT ă HÀăN

VAN XAY SEN NHOT

Thu hót ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi vµo c¸c tØnh miÒn nói phÝa b¾c ë céng hoµ d©n chñ nh©n d©n lµo

Chuyên ngành :ăQu nălỦăkinhăt

TÓMăT TăLU NăỄNăTI NăS ăKINHăT ă

HÀăN Iă- 2015

H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh

Ng i h ng d n khoa h c: 1.ăPGS.TSăBùiăV năHuy n

2.ăTS.ă ngăNg căL i

Ph n bi n 1: ……….

……….

Ph n bi n 2: ……….

……….

Ph n bi n 3: ……….

……….

Lu n án đ c b o v tr c H i đ ng ch m lu n án c p H c vi n

h p t i H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh Vào h i gi ngày tháng n m 2015

Có th tìm hi u lu n án t i Th vi n Qu c gia

và H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh

M ă U 1.ăTínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

Trong quá trình phát tri n kinh t b t c m t qu c gia nào, dù là

n c phát tri n hay đang phát tri n, vi c huy đ ng và s d ng v n có hi u

qu là m t trong nh ng v n đ quan tr ng nh t, ngu n v n cho phát tri n kinh t có th huy đ ng đ c trong n c hay n c ngoài Tuy nhiên, ngu n v n trong n c có h n, nh t là đ i v i qu c gia kém phát tri n nh Lào, do đó c n ph i thu hút ngu n v n đ u t tr c ti p t n c ngoài (ti ng Anh: Foreign Direct Investment, vi t t t là FDI)

c a cá nhân hay công ty c a n c này vào n c khác b ng cách thi t l p

c s s n xu t, kinh doanh Cá nhân hay công ty n c ngoài đó s n m quy n qu n lý c s s n xu t kinh doanh này

Trong quá trình phát tri n kinh t - xư h i c a n c C ng hòa dân

ch nhân dân Lào (CHDCND), đ n nay đư đ t đ c nh ng thành t u nh t

đ nh trên t t c các l nh v c, t c đ t ng tr ng kinh t nhanh và t ng

đ i n đ nh, đ i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân Lào đư t ng

b c đ c c i thi n, trong đó đ t bi t là chính sách m r ng quan h h p tác kinh t , s l ng các doanh nghi p n c ngoài và v n FDI đ u t vào Lào nói chung và các t nh mi n núi phía B c nói riêng ngày càng t ng

V n FDI đư tr thành ngu n v n quan tr ng cho đ u t phát tri n, góp

ph n thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t , chuy n giao khoa h c - công ngh , n ng su t lao đ ng t ng, m ra nhi u ngành ngh v i nhi u s n

ph m m i, trình đ ng i lao đ ng đ c nâng cao, t o công n vi c làm cho ng i lao đ ng

Tuy nhiên, vi c thu hút và s d ng ngu n v n FDI c a các t nh mi n núi phía B c Lào còn nhi u h n ch , b t c p, ch a t ng x ng v i ti m

n ng và th m nh c a khu v c phía B c S l ng các d án đ u t n c ngoài còn ít so v i các vùng lân c n, quy mô các d án còn nh l , m c thu cho ngân sách t khu v c có v n đ u t n c ngoài còn th p, ch t p trung vào m t s ngành, l nh v c nh t đ nh, h th ng c ch chính sách, môi tr ng pháp lý đ thu hút v n FDI ch a h p d n, thu n l i, k t c u h

t ng còn th p kém, ch a có quy ho ch chi n l c t ng th khu công nghi p g n v i ngu n nguyên li u đ ph c v s n xu t, ch bi n, s l ng

và ch t l ng ngu n lao đ ng th p, ch a đ a ra đ c d báo v h i nh p

kinh t qu c t , Xu t phát t th c tr ng này, tác gi l a ch n đ tài: "Thu

hút đ u t tr c ti p n c ngoài vào các t nh mi n núi phía B c C ng hòa dân ch nhân dân Lào" làm lu n án ti n s kinh t , chuyên ngành

qu n lý kinh t là c n thi t, có ý ngh a lý lu n và th c ti n sâu s c

2.ăM căđíchăvƠănhi măv ănghiênăc u

2.1 M c đích

Trên c s h th ng hóa m t s v n đ lý lu n và th c ti n v thu hút FDI; qua phân tích, đánh giá th c tr ng thu hút FDI t i các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào, lu n án đ xu t ph ng h ng và h th ng gi i pháp nh m hoàn thi n thu hút FDI t i các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào trong th i gian t i, d i góc đ các c quan qu n lý nhà

n c v kinh t

2.2 Nhi m v nghiên c u

th c hi n m c tiêu nghiên c u nêu trên, lu n án có nhi m v :

hút FDI

các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào trong th i gian qua

thu hút FDI vào các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào trong th i gian t i

3.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

Lu n án t p trung nghiên c u các n i dung thu hút FDI vào các t nh

mi n núi phía B c CHDCND Lào

+ V không gian: Nghiên c u thu hút FDI vào các t nh mi n núi phía

B c CHDCND Lào, bao g m 07 t nh: Oudom xay; Xayabury; Xieng

Khoang; Bokeo; Phong Saly; Luang namtha; Luang prabang

+ V th i gian: Lu n án nghiên c u thu hút đ u t n c ngoài trên

đ a bàn các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào giai đo n t n m

h p v i ph ng pháp l ch s , ph ng pháp th ng kê, ph ng pháp phân tích và t ng h p

Bên c nh đó, tác gi còn k th a có ch n l c k t qu c a m t s công trình nghiên c u tr c đây có liên quan đ n đ tài ng th i s c p

nh t, b sung nh ng n i dung, thông tin m i v thu hút đ u t tr c ti p

n c ngoài vào các t nh mi n núi phía B c CHDCND Lào

5.ă óngăgópăm iăc aălu năán

hình th c, đ c đi m, tác đ ng c a FDI, phân tích nh ng nhân t nh h ng

6.ăK tăc uăc aălu năán

Bên ngoài l i cam đoan, m c l c, ch vi t t t, danh m c các b ng,

bi u đ , ph n m đ u, k t lu n, ph l c, n i dung c a lu n án đ c k t c u thành 4 ch ng, 12 ti t

Ch ngă1

T NGăQUANăTỊNHăHỊNHăNGHIểNăC Uă CÓăLIểNăQUANă NăV Nă ăTHUăHÚTă UăT ăTR CăTI Pă

N CăNGOÀIăVÀO CỄCăT NHăMI NăNÚIăPHệAăB Căă

ăC NGăHọAăDÂNăCH ăăNHÂNăDÂNăăLÀO

1.1 T NGă QUANă TỊNHă HỊNHă NGHIểNă C Uă CÓă LIểNă QUANă NăLU NăỄN

1.1.1ăNh ngăcôngătrìnhănghiênăc uăliênăquanăđ năthuăhútăFDIă ă

Vi tăNamăvƠăm tăs ăqu căgiaălơnăc n

Ngô Công Thành (2005), nh h ng phát tri n các hình th c đ u t

tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam đ t đ c m c đích Lu n án phân

tích m t s n i dung là: Làm sáng t các khái ni m v FDI và hình th c FDI; các hình th c FDI và đ c đi m c a chúng Phân tích, làm rõ s hình thành và phát tri n c a các hình th c FDI t i Vi t Nam t 1988 đ n nay,

xu h ng v n đ ng c a các hình th c này

ngành kinh t Vi t Nam Trong đó, tác gi đư làm rõ nh ng v n đ lý

lu n c b n v FDI và c c u đ u t tr c ti p n c ngoài theo ngành kinh

t ; h th ng nh ng thay đ i v c ch , chính sách c a Vi t Nam trong t ng

th i k Trên c s đó, lu n án đ a ra m t s quan đi m, đ nh h ng v

vi c thu hút FDI h ng t i vi c đi u ch nh c c u ngành kinh t thông qua

vi c kh ng đ nh vai trò c a FDI v i t cách là m t b ph n c a n n kinh

t qu c dân và nh ng gi i pháp ch y u đ nh h ng thu hút FDI theo ngành kinh t đ chuy n d ch c c u ngành kinh t phù h p v i yêu c u công nghi p hoá, hi n đ i hoá Vi t Nam trong giai đo n t i

Tr n Quang Lâm, An Nh H i (2006), Kinh t có v n đ u t n c ngoài Vi t Nam Cu n sách đư trình bày m t cách có h th ng, khoa h c

v c s lý lu n và th c ti n kinh t có v n đ u t n c ngoài (FDI) trong

n n kinh t th tr ng đ nh h ng xư h i ch ngh a Vi t Nam

c Bình, Nguy n Th ng L ng (đ ng ch biên) (2006), Nh ng

v n đ kinh t - xã h i n y sinh trong đ u t tr c ti p n c ngoài, kinh

nghi m Trung Qu c và th c ti n Vi t Nam Xu t phát t m c đích ph i làm

rõ th c ch t, đ c đi m, h u qu hay r i ro c a c a nh ng v n đ kinh t - xư

h i n y sinh trong đ u t tr c ti p n c ngoài, công trình nghiên c u này đư

h th ng hoá nh ng v n đ chung v đ u t tr c ti p n c ngoài, ch ra

nh ng thành công và h n ch , nêu ra các gi i pháp kh c ph c

Tr ng Thái Phiên (2000), Chi n l c đ i m i chính sách huy đ ng các ngu n v n n c ngoài ph c v s nghi p phát tri n kinh t - xã h i giai đo n 2001-2010 Trong đ tài này tác gi đư đ a ra các gi i pháp ch

y u thu hút v n FDI nh : i m i c c u FDI nh m chuy n d ch c c u kinh t , nâng cao ch t l ng xây d ng quy ho ch đ i v i FDI, hoàn thi n

h th ng pháp lu t và c ch chính sách qu n lý nh m c i thi n môi tr ng

đ u t n c ngoài, m r ng h p tác đ u t n c ngoài theo h ng đa

ph ng hoá, đa d ng hoá, đ y m nh th t c c i cách hành chính, b máy

qu n lý, phân c p và c ch thu hút, nâng c p c s h t ng, thúc đ y ho t

đ ng h tr , xúc ti n FDI, t ng c ng công tác b o h s h u trí tu , phát tri n và nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c

Tr n Th Minh Châu (2007), V chính sách khuy n khích đ u t

Vi t Nam tài nêu ra ba n i dung c b n: làm rõ c s lý lu n c a chính

sách khuy n khích đ u t c a Nhà n c trong n n kinh t th tr ng đ nh

h ng xư h i ch ngh a; phân tích, đánh giá th c tr ng chính sách khuy n khích c a Nhà n c ta hi n nay; đ xu t m t s đ nh h ng và gi i pháp

c b n nh m ti p t c hoàn thi n chính sách khuy n khích đ u t c a Nhà

Nguy n Xuân Trung (2012) đư đ a ra quan đi m v FDI có ch t

l ng nh sau: u t tr c ti p n c ngoài (FDI) có ch t l ng s đóng góp tích c c cho s phát tri n b n v ng c a n c ti p nh n đ u t theo

h ng hi n đ i, phù h p v i trình đ phát tri n b n v ng Trên c s phân tích và đánh giá th c tr ng ch t l ng FDI c a Vi t Nam trong giai đo n

phát tri n m i theo tiêu chí phát tri n b n v ng, công trình đư đ a ra

nh ng quan đi m chi n l c v FDI t i Vi t Nam, nh ng yêu c u và

nh ng gi i pháp

Tr n Th Tuy t Lan (2014), u t tr c ti p n c ngoài theo h ng

phát tri n nh m h ng t i m c tiêu phát huy t i đa các l i th so sánh c a vùng kinh t tr ng đi m, t o ra các vùng kinh t có tính ch t đ ng l c, có tác đ ng lan to và b t phá; lôi cu n các vùng khác cùng phát tri n

Ngoài ra còn có r t nhi u các bài vi t đ ng t i trên các t p chí chuyên ngành, tiêu bi u nh : Lâm Nguy n (2004), "Các gi i pháp t ng c ng thu hút FDI"; Tr n Nguy n Tuyên (2004), "Hoàn thi n môi tr ng và chính sách khuy n khích FDI Vi t Nam"; Tr n V n L i (2006), "Phát tri n kinh t có v n đ u t n c ngoài v n đ đ t ra và m t s gi i pháp"; Nguy n V n Hi u (2006), "Thu hút đ u t gián ti p n c ngoài Vi t

Nam - th c tr ng, tri n v ng và gi i pháp"; L u Ng c Tr nh và Nguy n Bình Giang (2006), " u t tr c ti p n c ngoài vào các t nh biên gi i phía b c Vi t Nam"

1.1.2.ăNh ngăcôngătrìnhănghiênăc uăcóăliênăquană ăC ngăhoƠădơnă

ch ănhơnădơn LƠo

Kh y Kh m-V n Na Vông S (2002), M r ng quan h kinh t gi a

C ng hoà dân ch nhân dân Lào v i các n c láng gi ng trong giai đo n

hi n nay Phân tích xu h ng qu c t hoá đ i s ng kinh t các n c, kh ng

đ nh tính t t y u và nh ng l i ích c a vi c m r ng quan h kinh t đ i ngo i c a Lào v i các n c láng gi ng có chung đ ng biên gi i, đ xu t các gi i pháp ch y u đ m r ng, nâng cao hi u qu quan h kinh t gi a Lào v i các n c láng gi ng

Phân tích làm rõ th c tr ng, ch ra nh ng m t đ c, ch a đ c, nh ng

h n ch , khó kh n c th c a quá trình phát tri n quan h kinh t gi a Lào

v i các n c láng gi ng xu t nh ng ph ng h ng và gi i pháp m

r ng, nâng cao hi u qu h p tác kinh t gi a Lào v i các n c láng gi ng

Bua Kh m Thíp Pha Vông (2001), u t tr c ti p n c ngoài trong phát tri n kinh t CảDCND Lào Phân tích s tác đ ng c a các nhân t ,

do hình th c đ u t tr c ti p n c ngoài t o ra đ i v i s phát tri n kinh t

c a m i qu c gia hi n nay Phân tích và t ng k t nh ng bài h c kinh nghi m trong vi c thu hút đ u t và phát huy hi u qu ngu n v n đ u t

n c ngoài c a các n c NICs, ASEAN và c a Lào T đó, xác đ nh nh ng

đi u ki n và nh ng gi i pháp ch y u đ thúc đ y vi c thu hút ngu n FDI trong vi c phát tri n kinh t CHDCND Lào

X m x - t Un Xi a (2005), ảoàn thi n các gi i pháp tài chính trong thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài t i C ng hoà Dân ch nhân dân Lào đ n n m 2010 Trong đó đư trình bày m t cách có h th ng các công

c tài chính và vai trò c a nó trong thu hút v n đ u t n c ngoài Lào; đánh giá h th ng pháp lu t, chính sách, quá trình s d ng các công c này vào vi c thu hút đ u t n c ngoài Lào, nh ng h n ch c a các công c tài chính đang s d ng, nguyên nhân; qua đó tác gi đư đ xu t các gi i pháp tài chính nh m thu hút v n đ u t n c ngoài Lào đ n n m 2010,

nh ng đi u ki n đ th c hi n các gi i pháp này

Lee Bue Lee Bua Pao (2002), u t n c ngoài t i CảDCND Lào

Tác gi đư phân tích và đánh giá th c tr ng đ u t n c ngoài t i CHDCND Lào, tác đ ng c a nó t i s phát tri n kinh t - xư h i c a Lào

và tri n v ng thu hút v n đ u t n c ngoài vào Lào T đó, đ xu t m t

s ki n ngh v chính sách và quan đi m trong thu hút và s d ng có hi u

qu ngu n v n đ u t n c ngoài c a Lào

Làm rõ v vai trò c a đ u t n c ngoài và tìm ra quan h khách quan gi a phát tri n và thu hút đ u t n c ngoài Xác đ nh s tác đ ng

c a đ u t n c ngoài trong phát tri n kinh t - xư h i CHDCND Lào, đ

xu t m t s gi i pháp ch y u v hoàn thi n môi tr ng đ u t c a Lào

X la Viêng k o "C ng hoà dân ch nhân dân Lào và ASEAN nh ng

c h i, l i ích và thách th c", tác gi đ a ra câu h i xung quanh v n đ gia

nh p Hi p h i các n c ông Nam Á (ASEAN) c a CHDCND Lào nh :

khi gia nh p ASEAN, CảDCND Lào s có nh ng tác đ ng nh h ng tích c c, tiêu c c và khó kh n h n ch gì? Tác gi đư phân tích tình t t y u

Lào ph i tr thành thành viên c a kh i ASEAN, làm rõ chính sách đ i

nh m phát tri n m nh v kinh t đ i ngo i, t o m i đi u ki n thu hút ngu n l c t bên ngoài cho phát tri n đ t n c,

Cu n sách ả i th o v chi n l c tài tr c a EU cho Lào giai đo n

2006-2010 Trong đó, đánh giá th c tr ng v ODA t EU vào Lào, nh ng

y u t tác đ ng, nguyên nhân h n ch Xác đ nh quan đi m, ph ng h ng chi n l c và đ xu t m t s ki n ngh v chính sách và gi i pháp nh m

t ng c ng thu hút và s d ng có hi u qu ngu n v n t EU vào Lào trong

th i gian 2006 - 2010 ng th i, xác đ nh quan h h p tác v đ u t n c ngoài c a EU vào Lào trên góc đ quan h đa ph ng và song ph ng

gi a các thành viên ch ch t, có nh h ng l n v tài tr c a EU t i Lào

JICA (2004), M t s chính sách đ u t c a Nh t t i Lào Trong cu n

sách nay t ch c "JICA" đư xác đ nh quan đi m, ph ng h ng chi n l c trong quan h h p tác đ u t gi a Lào và Nh t B n cho phù h p v i tình hình kinh t - xư h i t i Lào, đ đ y m nh h i nh p vào n n kinh t th

gi i và khu v c c a Lào m t cách nhanh chóng thông qua tài tr ngu n

1.2.ăNH NGăV Nă ă TăRAăC NăTI PăT CăNGHIểNăC U

- Th nh t: C n ti p t c b sung, xây d ng và hoàn thi n chính

sách v thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) cho phù h p v i b i

c nh m i

phát tri n kinh t - xư h i c a các t nh mi n núi phía B c Lào

phát tri n ngành công nghi p ph tr

chuyên môn, tay ngh cho ng i lao đ ng, g n v i nhu c u c a các doanh nghi p n c ngoài đ u t t i các t nh mi n núi phía B c Lào

h i v i huy đ ng ngu n v n t xư h i hóa

nhà đ u t n c ngoài

t thì ph i b v n và là các tài s n h u hình và vô hình đ ti n hành các

ho t đ ng đ u t đ c pháp lu t cho phép

" u t tr c ti p n c ngoài là vi c các t ch c và cá nhân n c ngoài đ a vào Vi t Nam v n b ng ti n n c ngoài ho c b t kì tài s n nào

đ c Chính ph Vi t Nam ch p nh n đ h p tác kinh doanh trên c s h p

đ ng ho c thành l p doanh nghi p liên doanh hay các doanh nghi p 100%

v n n c ngoài" Theo đó, FDI là vi c các nhà đ u t n c ngoài đ a vào

Vi t Nam v n b ng ti n ho c b t kì tài s n nào đ ti n hành các ho t đ ng

đ u t theo quy đ nh c a Lu t này, trong đó nhà đ u t n c ngoài đ c

hi u là t ch c kinh t , cá nhân n c ngoài đ u t vào Vi t Nam

Theo Mai Th Nh Trang (2011), Lu n v n th c s kinh t , H c vi n

Chính tr - Hành chính qu c gia H Chí Minh u t tr c ti p n c ngoài

t i m t qu c gia là vi c nhà đ u t m t n c khác đ a v n b ng ti n

ho c b t kì tài s n nào vào qu c gia đó đ có quy n s h u, qu n lý ho c quy n ki m soát m t th c th kinh t t i qu c gia đó, v i m c tiêu t i đa hoá l i ích c a mình

u t theo ngh a r ng, đ u t là s hy sinh các ngu n l c hi n t i đ

ti n hành các ho t đ ng s n xu t kinh doanh nào đó nh m thu v cho nhà

đ u t đ c k t qu nh t đ nh trong t ng lai l n h n các ngu n l c mà nhà đ u t đư b ra đ đ t đ c k t qu đó

H i ngh Liên h p Qu c v th ng m i và phát tri n UNCTED c ng

đ a ra m t khái ni m v FDI: V n FDI bao g m lu ng v n đ c cung c p (tr c ti p ho c thông qua các công ty liên quan khác) b i các nhà đ u t

tr c ti p n c ngoài cho các doanh nghi p FDI, ho c v n mà các nhà đ u

t tr c ti p n c ngoài nh n đ c t các doanh nghi p FDI FDI g m có

ba b ph n: V n c ph n, thu nh p tái đ u t và các kho n vay trong n i

b công ty

T ch c Ngân hàng Th gi i (WB) cho r ng: " u t tr c ti p n c ngoài là vi c công dân c a m t n c thành l p ho c mua l i m t ph n đáng k s h u và qu n lý ít nh t là 10% v n ch s h u c a doanh nghi p m t n c khác" Nhà đ u t n c ngoài có th là các cá nhân

ho c các doanh nghi p và ho t đ ng đ u t có th do ng i n c ngoài s

h u hoàn toàn ho c liên doanh gi a các nhà đ u t n c ngoài và các đ i tác đ u t đ a ph ng

Quan ni m c a tác gi lu n án v đ u t tr c ti p n c ngoài nh sau:

u t tr c ti p n c ngoài là lo i hình kinh doanh c a nhà các đ u

t n c ngoài b v n b ng ti n ho c b t k tài s n nào đó đ thi t l p c

s ho t đ ng s n xu t kinh doanh n c ti p nh n đ u t , do v y h có quy n s h u và tr c ti p tham gia qu n lý và đi u hành đ i t ng mà h

2.1.2.2 Các hình th c đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI)

- Mua l i và sáp nh p (M&A)

2.1.3.ăTácăđ ngăc aăthuăhútăFDIăđ iăv iăs ăphátătri năkinhăt ă- xưă

h iă ăcácăn cănh năđ uăt

Th nh t, ạDI góp ph n b sung cho ngu n v n trong n c

Th hai, ạDI giúp ti p thu công ngh và bí quy t qu n lý

Th ba, ạDI giúp tham gia m ng l i s n xu t toàn c u

Th t , ạDI giúp t ng s l ng vi c làm và góp ph n đào t o nâng cao trình đ ng i lao đ ng

Th n m, ạDI giúp t ng ngu n thu ngân sách

Th sáu, ạDI giúp chuy n d ch c c u kinh t

Th b y, ạDI thúc đ y t ng nhanh kim ng ch xu t kh u