Truyền thuyết An Dương Vương, Mị Châu Trọng Thủy

Mục tiêu bài học:Giúp HS: - Nắm chắc đặc trưng cơ bản của truyền thuyết và đặc sắc của truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ, những hình tượng nghệ thuật, những chi tiết t

Cổng đền thờ An Dương Vương ở Cổ Loa – Đông Anh – Hà Nội Phía trước cổng đền là giếng nước, nơi Trọng Thuỷ tự vẫn.

Mục tiêu bài học:

Giúp HS:

- Nắm chắc đặc trưng cơ bản của truyền thuyết và đặc sắc của truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ, những hình tượng nghệ thuật, những chi tiết thần kì, cốt lõi lịch sử, thể hiện quan điểm, tình cảm và bài học dựng nước, giữ nước của nhân dân ta xưa

- Rèn kĩ năng tóm tắt tác phẩm tự sự

Rèn thêm kĩ năng phân tích truyện dân gian

- Rút ra bài học giữ nước, bài học về quan hệ riêng – chung, giữa nhà với nước,

Bố cục bài học:

I Giới thiệu bài học.

II Tìm hiểu tiểu dẫn.

III Đọc - hiểu văn bản.

1 Đọc - hiểu cấu trúc văn bản.

2 Đọc - hiểu nội dung văn bản.

3 Đọc - hiểu ý nghĩa văn bản.

IV Ghi nhớ.

V Luyện tập.

Đền thờ An Dương Vương ở Cổ Loa Đông Anh – Hà Nội

I Giới thiệu bài học: I Giới thiệu bài học:

Kho tàng văn học dân gian là một nguồn quý báu trong kho

tàng văn học của dân tộc Ở đó có những câu tục ngữ ngắn gọn nhưng rất thâm thuý, sâu sắc, những câu ca dao, dân ca mựơt

mà, đằm thắm, những câu chuyện cổ tích hấp dẫn lòng người Và

ở đó còn có những truyền thuyết ghi lại lịch sử theo quan điểm của nhân dân Nhắc đến truyền thuyết Việt Nam, chúng ta không thể bỏ qua truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ, một câu chuyện để lại cho chúng ta nhiều bài học quý báu Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu “Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ” xem quan điểm của nhân dân thể hiện trong truyện như thế nào, chúng ta rút ra được những

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

Theo em, Tiểu dẫn gồm những ý lớn

nào? Nội dung của từng ý?

Phần Tiểu dẫn gồm hai ý lớn:

Từ đầu đến “thấm đẫm cảm xúc đời thường”:đặc

trưng cơ bản của truyền thuyết

Còn lại: Mối quan hệ giữa truyền thuyết với sinh hoạt văn hoá dân gian Giới thiệu vắn tắt về khu di tích Cổ Loa

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

Em hãy cho biết Truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ gắn với những di tích văn hoá,

lịch sử nào?

Truyền thuyết này gắn với:

Di tích lịch sử Cổ Loa–Hà Nội Đền thờ và lễ hội ADV ở Diễn

An, Diễn Châu, Nghệ An

Dựa vào phần Tiểu dẫn, em hãy cho biết xuất xứ của văn bản?

Văn bản được trích từ “Truyện Rùa vàng” trong “Lĩnh Nam chính quái” - một sưu tập truyện dân gian ra đời vào cuối thế kỉ XV

Khu đền thờ

An Dương Vương- Cổ Loa – Đông Anh- Hà Nội

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Mị Châu Trọng Thuỷ

Triệu Đà

a, Về nhân vật

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Truyện gồm hai sự kiện chính sau:

An Dương Vương xây thành dựng nước

( từ đầu đến “bèn xin hoà”)

An Dương Vương mất cảnh giác, sai lầm dẫn

đến bi kịch mất nước

Em hãy tóm tắt lại tác phẩm

c, Tóm tắt truyện

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

1 Đọc hiểu cấu trúc

văn bản

d, Cách đọc - hiểu truyền thuyết

Em hãy rút ra những điểm khác nhau

cơ bản giữa truyền thuyết so với thần thoại và truyện cổ tích?

Sự khác biệt cơ bản giữa truyền thuyết với thần thoại và truyện cổ tích: + cốt truyện của truyền thuyết có không gian

và thời gian xác định (gắn với lịch sử, địa lý của dân tộc) + Nhân vật trong truyền thuyết gắn với nhân vật, sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

a ADV xây thành dựng nước:

ADV là ai? Vì sao ADV lại xây thành? Công việc xây thành của ADV gặp rất nhiều khó khăn Vậy ADV

đã làm những gì? Ý nghĩa của những việc làm đó?

• ADV là người đứng đầu đất nước, dời đô từ miền núi về đồng bằng để phát triển kinh tế, văn hoá nên ADV cho xây thành để bảo vệ đất nước một bước phát triển mới, một quyết sách sáng suốt

• Khi xây thành xong lại đổ, ADV vô cùng lo lắng, nhà vua lập đàn trai giới, cầu đảo bách thần Toàn tâm toàn ý của nhà vua trong việc xây thành, dựng nước

• Vua trực tiếp cùng Rùa vàng đi diệt yêu quái Không

sợ nguy hiểm, mong muốn xây dựng Loa thành vững mạnh

• Xây dựng Loa thành thành công

Là ông vua có công lao lớn trong việc xây dựng đất nước

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

•Thể hiện sự lo lắng của ADV trong việc chống ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi

• ADV được thần linh giúp đỡ là cách nhân dân ca ngợi nhà vua, tự hào về chiến công xây thành, chế nỏ, chiến thắng giặc ngoại xâm của ADV

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

b ADV m ất cảnh giác, bi kịch mất nước

Ở đoạn truyện sau, ADV có những việc làm nào?

Chúng thể hiện điều gì?

• Nhận lời cầu hoà, cầu hôn, gả con gái Mị Châu cho Trọng Thuỷ

Mong mỏi hoà bình nhưng không ngờ được mưu mô kẻ thù

• Chủ quan, ỷ lại vào vũ khí mà không đề phòng “Đà không

sợ nỏ thần hay sao?”

Đây là những việc làm sai lầm của ADV Những sai lầm này làm cho nước mất nhà tan, vua phải tự tay chém con gái mình

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Khi chạy tới cùng đường, ADV đã cầu cứu ai?

Ý nghĩa của việc đó?

ADV chạy đến cùng đường, giặc đuổi sau lưng, vua cầu cứu Rùa vàng “Sứ Thanh giang ở đâu mau mau lại cứu” Ở đây, Rùa vàng đại diện cho nhân dân Chạy tới cùng đường, ADV cầu cứu Rùa vàng thể hiện chỗ dựa cuối cùng của nhà Vua là nhân dân

Khi được Rùa vàng bảo “kẻ ngồi sau ngựa chình là giặc đó”,ADV đã hiểu ra mọi chuyện ADV đã làm những gì?

Hành động đó thể hiện điều gì?

Khi đã hiểu ra mọi chuyện, ADV tự tay chém con gái mình nhân vật trong truyền thuyết hành động theo ý chí, theo quan điểm của nhân dân, cộng đồng

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Về việc Mị Châu lén đưa cho Trọng Thuỷ xem nỏ thần,

có hai cách đánh giá sau:

- Mị Châu chỉ thuận theo tình cảm vợ chồng mà quên nghĩa

vụ với đất nước

- Mị Châu làm theo ý chồng là hợp lẽ tự nhiên, hợp đạo lí?

Ý kiến của em như thế nào?

Trước hết phải đứng trên quan điểm coi quyền lợi của giang sơn, xã tắc là trên hết, tất nhiên chúng ta không bỏ qua tình cảm, nghĩa vụ vợ chồng…nhưng nó phải đặt sau, đặt dưới quyền lợi giang sơn, xã tắc, đất nước Chính vì vậy đã có nhiều lời trách cứ Mị Châu

“Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu

Trái tim lầm chỗ để trên đầu

Nỏ thần vô ý trao tay giặc

Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu.”

(Tố Hữu- Tâm sự) 2.2 Nhân vật Mị Châu

Am thờ Mị Châu ở Cổ Loa Đông Anh – Hà Nội

Tượng

đá cụt đầu

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Bằng hư cấu nghệ thuật “máu nàng chảy xuống biển, trai

sò ăn phải đều biến thành hạt châu”, xác nàng hoá thành ngọc thạch, nhân dân muốn bày tỏ thái độ và tình cảm như thế nào với Mị Châu?

Qua hư cấu nghệ thuật này, nhân dân muốn bày tỏ thái độ, tình cảm với Mị Châu gồm hai mặt:

* Nàng mắc tội mất cảnh giác, trực tiếp dẫn đến việc mất nước Âu Lạc, bởi vậy nàng phải trả giá bằng cái chết

* Nhân dân cũng thấu hiểu nàng bị kẻ khác lợi dụng, bởi nàng ngây thơ, nhẹ dạ Nhân dân muốn thể hiện sự bao dung, niềm thông cảm sâu sắc

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Em hãy kể ra các hành động của Trọng Thuỷ trong truyện?

Chỉ ra đâu là hành động nghĩa vụ của một tên gián điệp,

đâu là hành động thể hiện tình cảm vợ chồng?

Hành động nghĩa vụ: lấy Mị Châu, ăn cắp nỏ thần

Hành động thể hiện tình cảm vợ chồng:

+ hỏi Mị Châu cách tìm nàng khi có chiến tranh xảy ra

+ Trọng Thuỷ đi tìm Mị Châu, đau đớn khi thấy Mị Châu đã chết

+ Trọng Thuỷ tự vẫn ở giếng ngọc

2.3 Nhân vật Trọng Thuỷ

I Giới thiệu bài học:

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Hình ảnh này không mang ý nghĩa ca ngợi mối tình thuỷ chung mà nó nhằm:

Chiêu tuyết cho danh dự của Mị Châu, chứng thực

I Giới thiệu bài học:

II Tỡm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Từ tờn văn bản gợi ra cho hai chủ đề chớnh của văn bản:

Giữ nước, khụng mất cảnh giỏc

Tỡnh yờu

Từ cõu chuyện giữ nước, mất nước em rỳt ra bài học gỡ?

Bài học: cảnh giác trước mọi âm mưu của kẻ thù, đặc biệt trong xã hội phát triển ngày nay kẻ thù của nước ta là sự phá hoại về văn hoá, kinh tế, xã hội, những kẻ chống phá Đảng

và Nhà nước Trong bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta cũng không được chủ quan

Từ cõu chuyện vợ chồng Mị Chõu, Trọng Thuỷ,

em rỳt ra bài học gỡ?

Bài học: phải xử lý đỳng đắn mối quan hệ riờng chung,

cỏ nhõn- cộng đồng, yờu nhưng khụng được mự quỏng,

cả tin ngõy thơ

II Tìm hiểu Tiểu dẫn:

III Đọc hiểu văn bản:

Định hướng:

+ Thánh Gióng: thể hiện lòng ngưỡng mộ, tôn vinh cao nhất của nhân dân ta đối với người anh hùng dân tộc trước

sự hi sinh vô tư, cao cả

+ ADV: ADV cũng đi vào cõi vĩnh hằng nhưng thái độ tôn vinh cao quý nhất nhân dân ta đã dành cho Thánh Gióng