Gây hứng thú cho trẻ trớc khi vào giờ học - Tôi vào bài một cách sinh động để thu hút sự chú ý của tẻ vào tiết học bằng các hình thức nh: Ví dụ: Chủ điểm: “Bản thân” khi dạy với đề tài:
Trang 1Phòng giáo dục quận cầu giấy trờng mầm non hoạ my
-
-sáng kiến kinh nghiệm
Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo nhỡ phát triển khả năng âm nhạc thông qua các hoạt
động âm nhạc
Giáo viên : Trần Thị Thu Lớp : Mẫu giáo nhỡ
Năm học : 2008 - 2009
Trang 2Đặt vấn đề
Giáo dục âm nhạc là một hoạt dộng nghệ thuật có tác dụng giáo dục thẩm mỹ, ngoài ra nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ Trẻ
có khả năng thể hiện những cảm xúc của mình trong quá trình cảm thụ và thể hiện các tác phẩm âm nhạc
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trẻ đợc nghe nhạc cổ
điển từ trong bào thai sẽ kích thích điễn não giúp não phát triển tăng trí thông minh sau này Đối với trẻ mần non thì âm nhạc là môn học giúp trẻ phát triển một cách toàn diện nhất Thông qua
âm nhạc trẻ sẽ linh hoạt hơn, mạnh dạn hơn, thông minh hơn qua việc tự sáng tạo ra các động tác ming hoạ cho các bài hát Khi trẻ vận động theo nhạc sẽ thúc đẩy sự vận động cơ thể, sự nhanh nhẹn khéo léo qua các động tác
Hơn nữa khi nghe nhạc, trẻ cảm nhận đợc tình cảm, nội dung các bài hát Đồng thời âm nhạc cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tợng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tởng Nhịp điệu, tiết tấu vui vẻ của các bài hát giúp trẻ có những niềm vui, hào hớng và phẩn khởi, những bài hát êm dịu đa trẻ đến tình cảm nhẹ nhàng Nh những bài hát ru trẻ có cảm giác nhẹ nhàng và liên tởng đến mẹ, những bài hát vui nhộn trẻ đập tay, nhảy… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể hiện những động tác đu đa nhẹ nhàng Trẻ ở lứa tuổi này đã biết tích luỹ và có khả năng so sánh và đánh giá khái niệm âm nhạc
đơn giản nhất nh: Phân biệt âm thanh to nhỏ, cao thấp, âm sắc của giọng hát, nhạc cụ, tính chất êm dịu ngân nga, giai điệu sổi nổi linh hoạt của nhịp điều Chính vì những cảm nhận của trẻ về âm nhạc nh vậy đã giúp trẻ phát triển trí tởng tợng phong phú thông qua âm nhạc
Qua đề tài này bản thân tôi luôn trăn trở và suy nghĩ Trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ, đặc biệt là giảng dạy bộ môn
âm nhạc luôn làm thế nào để giúp trẻ`hứng thú hơn, cảm thụ tốt các tác phẩm âm nhạc
Trang 3.ii- Giải quyết vấn đề
1 Nhận định vấn đề thuận lợi và khó khăn
1.1 Thuận lợi:
- Giáo viên:
+ Giáo viên có trình độ chuyên môn, nắm vững phơng pháp dạy của các bộ môn Có u thế về âm nhạc, nh hát và sử dụng đàn
+ Giáo viên đợc tham gia các lớp bồi dỡng chuyên môn, các tiết kiến tập, môi trờng và trang trí môi trờng học tập trong và ngoài trờng
- Cơ sở vật chất:
+ Nhà trờng trang bị đàn cho nhiều chức năng hiện đại, đầu
đĩa, tivi
+ Tủ th viện nhà trờng có nhiều t liệu, sách, tuyển tập các trò chơi âm nhạc, bài hát để giáo viên lựa chọn khi dạy trẻ
1.2 Khó khăn:
- Dụng cụ âm nhạc nghèo nàn, ít cha đáp ứng đợc nhu cầu sử dụng trong tiết dạy
- Khả năng sáng tạo động tác minh hoạ cho bài hát của trẻ, kiến thức của nhiều trẻ trong lớp không đồng đều
- Trong lớp có nhiều cháu còn non, sức khoẻ yếu, hay nghỉ học nên khả năng tiếp thu bài còn chậm
2 Các biện pháp thực hiện:
2.1 Gây hứng thú cho trẻ trớc khi vào giờ học
- Tôi vào bài một cách sinh động để thu hút sự chú ý của tẻ vào tiết học bằng các hình thức nh:
Ví dụ: Chủ điểm: “Bản thân” khi dạy với đề tài: “ Cái mũi”, tôi cho trẻ chơi trò chơi: “ Tai mắt mũi mồm” để trẻ liên tởng đến bài hát và đồng thời trẻ khắc sâu hơn nữa các bộ phận trên cơ thể của mình
Ví dụ: Chủ điểm: “ Gia đình” khi tôi dạy trẻ bài hát” Em lên bốn”, tôi phối kết hợp cùng phụ huynh trong lớp quay những
đoạn video clip hay những đoạn phim khi trẻ hoạt động ở nhà, trẻ
Trang 4chơi với các bạn tại nhà để thu hút sự tập chung chú ý của trẻ vào giờ học Hoặc tôi hoá trang đóng vai các nhân vật trong bài hát
Ví dụ: Chủ điểm: “ Thế giới Động vật” khi dạy với đề tài: “ Chú chuột nhắt”, tôi hoá trang và đóng vai chú chuột nhắt để gây sự húng thú của trẻ… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
2.2 Tổ chức các tiết học nhẹ nhàng
- Trong quá trình tiến hành tiết dạy một nội dung góp phần không nhỏ tạo nên sự hứng thú của trẻ vào giờ học đó chính là sự chuyển tiếp các nội dung trong giờ học Cách chuyển tiếp các nội dung từ dạy hát sang nghe hát… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể Cũng cần những hình thức để thu hút trẻ Ví dụ khi dạy đề tài : “Cái mũi” ở chủ điểm “ Bản thân” sau khi dạy xong nội dung vận động theo nhạc bài “ Cái mũi” tôi chuyển sang nội dung nghe hát bài: Thằng Tý sún”, tôi cùng trẻ trò chuyện lại về tác dụng của cái mũi với cơ thể đồng thời kết hợp cho trẻ đọc bài thơ” Cái mũi” và cho trẻ xem điều bất ngờ khi trẻ đọc thơ xong Lúc này cô đã hoá trang thành” Thằng Tý sún” trẻ rất hứng thú vì vậy mà các giáo viên cũng nên chú trọng nội dung này.( ảnh)
- Hơn nữa khi tổ chức các hoạt động âm nhạc các giáo viên cũng cần cần xác định mục đích giáo dục âm nhạc cho trẻ là giúp trẻ cảm nhận âm nhạc thông qua thực hiện các hình thức ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát và chơi các trò chơi âm nhạc
Từ đó sẽ hình thành và phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận giai
điệu, nhịp điệu, tiết tấu âm nhạc trọng tâm của tiết dạy Chính vì vậy khi tổ chức các hoạt động âm nhạc đa dạng dựa vào hoạt động trọng tâm
Ví dụ: Nếu xác định trọng tâm của giờ hoạt động chung là nâng cao kỹ năng ca hát cho trẻ thì giáo viên có thể chỉnh sửa cho trẻ hát với các hình thức nâng cao nh: hát to, hát nhỏ, hát nối tiếp Hát đối đáp từng câu hát, hát tập thể có lĩnh xớng
Nếu xác định trọng tâm là nâng cao kỹ năng vận
động theo nhạc thì cần phải bám theo chơng trình yêu cầu vận
Trang 5động với hình thức nào?( Múa hay gõ đệm) Nếu gõ đệm theo “ phách”, theo” nhịp”, theo tiết tấu “ chậm” Từ đó giáo viên sẽ sáng tạo, linh hoạt hớng dẫn trẻ thực hiện sinh động các vận động
- Trong giờ học rèn tính tập thể cho trẻ: Cả lớp , tổ, nhóm trẻ, tính tập chung chú ý, tính tự lập độc lập Khi trẻ biểu diễn các bài hát điêụ múa giúp trẻ nhút nhát, thiếu tự tin sẽ trở nên mạnh dạn, hồn nhiên hơn trẻ hoà nhập tốt hơn trong cộng đồng
- Sự thay đổi luân phiên các hoạt động âm nhạc trong tiết học hát, nghe hát, vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc còn đòi hỏi trẻ sự chú ý, độ nhanh nhạy, tính tổ chức, giáo dục ý chí cho trẻ
2.3 Tạo môi trờng học tập và rèn luyện cho trẻ:
- Để trẻ tiếp thu kiến thức một cách thoải mái nhất tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, phòng âm nhạc và chú ý sắp xếp các đồ dùng dụng cụ, đội hình để tạo môi trờng học và thoải mái cho trẻ Tôi kết hợp trang trí lớp ở các góc, mảng chủ điểm tìm tòi các hình ảnh mang tính nghệ thuật có hình ảnh phản ánh nội dung bài hát để từ đó giúp trẻ liên tởng, tởng tợng đến các bài hát mà trẻ đã và đang đợc học.( ảnh)
- Tận dụng phòng năng khiếu của trờng khi trẻ tham gia thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa minh hoạ cho bài hát Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc tại đây trẻ có thể tự mình soi gơng và chỉnh sửa các động tác mà cô đã hớng dẫn
từ đó sẽ kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn.( ảnh)
- Ngoài ra tôi còn tận dụng góc âm nhạc của lớp Bởi góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện để thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vân dụng phát triển những kỹ năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng tạo làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ Tại đây, trẻ tự hát hay tự vận động theo nhạc, biểu diễn một mình hay một nhóm trẻ một cách thích thú và sáng tạo Và cũng chính nơi đây sẽ góp
Trang 6phần vào việc phát triển các kỹ năng nh: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thể hiện cảm xúc, kỹ năng thẩm mỹ nhận thức từ đó mà trí tuệ của trẻ đợc phát triển Chính vì vậy mà khi bố trí góc âm nhạc
ở lớp tôi luôn chú ý đến tiếng ồn của trẻ tạo ra ở góc này để không
ảnh hởng đến những góc tĩnh Và để kích thích tính tò mò ham hiểu biết lôi cuốn của trẻ tôi luôn chú ý thay đổi các đồ dùng, dụng cụ âm nhạc, tìm tòi các nguyên vật liệu để làm các dụng cụ
âm nhạc cho trẻ, cách trang trí phông hợp phù với các chủ điểm các hình ảnh hấp dẫn để lôi cuốn trẻ ( ảnh)
- Luôn chú ý đến khả năng phát âm của trẻ để trẻ có sự điều chỉnh và sửa sai ở trong và ngoài tiết học Đặc biệt các cháu nói ngọng và khi hát còn sai nhạc Ví dụ: Cháu Tiến Đạt, cháu Mạnh Hoàng, cháu Anh Quân… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
- Trớc khi tổ chức các hoạt giáo dục âm nhạc bản thân tôi cũng phải tự rèn luyện đàn, giọng hát tìm tòi các bài hát dạy hát
và nghe hát trong và ngoài chơng trình sao cho phù hợp với chủ
điểm Các bài hát cần ngắn gọn, vừa phải, có giai nhịp điệu phù hợp với lứa tuổi
2.4 Sử dụng các loại dụng cụ âm nhạc và trang phục biểu diễn thu hút trẻ:
- Ngoài những dụng cụ âm nhạc đợc trang bị ở lớp tôi luôn tìm tòi, thu thập, huy động sự đóng góp các nguyên vật liệu để làm nh: Hộp sữa,vỏ hộp bánh bằng sắt, thanh tre, nắp thiếc… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể.để làm các nhạc cụ cho trẻ
Ví dụ: Từ những hộp bánh bắng sắt có kích thớc to nho khác nhau tôi có thể làm đợc một dàn trống Hoặc nắp của hộp sữa tôi làm trống lắc… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
Từ những loại đồ dùng mà tôi đã làm đợc bằng các chất liệu, các nguyên vật liệu khác nhau, tôi cho trẻ sử dụng vào các hoạt
động âm nhạc mang tính chất biểu diễn ở các hoạt động này trẻ
đợc trực tiếp đóng các vai là các nhạc công ở trên các sân khấu ca nhạc để đệm nhạc cho các bạn Trẻ rất thích giờ học rất sôi nổi và
Trang 7hứng thú Khi trẻ đợc trực tiếp sử dụng các nhạc cụ do cô làm ra
nh vậy thì trẻ sẽ có những sáng tạo riêng của mình vì thế mà trí tuệ của trẻ đợc phát triển.(ảnh)
- Không những thu hút lôi cuốn trẻ vào giờ học bằng các dụng cụ âm nhạc mà trang phục biểu diễn của cô và trẻ cũng góp phần không nhỏ và sự hấp dẫn trẻ và thành công trong giờ học Vì vậy tôi luôn cố gắng tận dụng mọi nguyên vật liệu thiên nhiên, phế liệu để tạo các bộ trang phục lạ mắt phù hợp với nội dung bài hát, với chủ điểm khi cho trẻ biểu diễn Để làm các bộ trang phục cho trẻ tôi sử dụng nguyên vật liệu từ thiên nhiên nh: ống hút, mút, giấy, lá cây, vải vụn… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
+ Trang phục biểu diễn của cô cũng rất hấp dẫn trẻ vào giờ học Từ những bộ trang phục rất đơn giản nhng nó lại có sức hấp dẫn đối với trẻ, bởi trẻ thơ thích những cái mới lạ
Ví dụ: Khi tôi dạy đề tài” Cái mũi” nghe hát bài” Thằng Tý sún” Khi chuyển sang phần nghe hát tôi thay trang phục là một
bộ quần áo để đóng vai là “ Tý sún” Sau khi tôi xuất hiện và hát với bộ trang phục này thì trẻ rất hứng thú, hào hứng nghe cô hát Vậy không chỉ có trang phục của trẻ mới gây hấp dẫn đối với trẻ
mà chính những trang phục của cô cũng rất lôi cuốn trẻ vào giờ học ( ảnh)
2.5 Kích thích sự sáng tạo của trẻ, rèn kỹ năng cho trẻ:
- Trong quá trình tổ chức các hoạt động âm nhạc tôi luôn chú ý đến khả năng trẻ thực hiện các tác phẩm âm nhạc nh: Khả năng hát theo nhạc, đàn, khả năng vận động theo nhạc, khả năng thể hiện cảm xúc của mình với nội dung bài hát mà trẻ đã đợc học
- Để trẻ đạt đợc các kỹ năng đó trong quá trình tổ chức tôi luôn chú ý đến cách rèn kỹ năng cho trẻ
Ví dụ: Kỹ năng hát theo đàn Tôi dạy trẻ cách vào nhạc sao cho khớp với đàn trên nền nhạc dạo cách nghỉ, nghe nhịp trống dồn để vào nhạc cho khớp giữa lời với đàn
Trang 8- Ngoài các kỹ năng vận động đợc sắp xếp trong chơng trình
nh múa minh hoạ, vỗ tay theo nhịp, phách… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thểTôi còn rèn thêm cho trẻ một số động tác múa nh: nhún ký chân, cuộn tay, lắc mông… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể nhịp nhàng theo lời bài hát để tạo điều kiện cho trẻ thoả thuận và
tự chọn các động tác theo ý thích và sự sáng tạo của trẻ Tôi luôn chú ý đến khả năng tự sáng tạo cách vận động minh hoạ riêng của cá nhân trẻ cho các bài hát, trên nền nhạc đó trẻ tự sáng tác một bài hát sao cho phù hợp với nhạc, cho trẻ tự do sáng tạo vận động, tạo điều kiện cho trẻ thể hiện ý thích của mình, thể hiện cảm xúc của bản thân về bài hát, động viên khuyến khích trẻ kịp thời những vận động mà trẻ thực hiện mặc dù trẻ thể hiện đẹp hay cha
đẹp, thể hiện đầy đủ thừa hay thiếu các vận động khi trẻ nghĩ ra cách riêng của mình mà không giống cách vân động của các bạn khác để từ đó trẻ có các hoạt động sáng tạo khác nhau cho bài hát Tôi luôn tôn trọng trẻ trong mọi hành động của trẻ, luôn đề cao và
đặt tin tởng ở trẻ để từ đó giúp trẻ tự tin hơn sáng tạo hơn nữa
2.6 Lồng ghép tích hợp các nội dung giáo dục khác trong hoạt động âm nhạc:
- Ngoài ra âm nhạc còn giúp cho các bộ môn khác trở nên sinh động và hấp dẫn hơn Để nâng hiệu quả của âm nhạc khi thực hiện việc lồng ghép vào các hoạt động khác cần chú ý đến cách chọn bài hát phù hợp với chủ điểm, nội dung của đề tài mình dạy
Cụ thể tôi đã tiến hành việc lồng ghép âm nhạc vào các môn học sau
Ví dụ : Môn Văn học
Đề tài: truyện: “ Bông hoa cúc trắng” tôi cho trẻ tổ chức cho trẻ hát và vận đông theo bài hát: “ Bàn tay mẹ” Qua bài hát mà trẻ
đợc tham gia biểu diễn giúp trẻ liên tởng đến mẹ và có ý thức tập chung vào giờ học
ở bộ môn: Làm quen với toán
Đề tài: Dạy về số lợng ở chủ điểm: “Động vật” tôi cho trẻ hát và vận đọng theo bài hát: “ Năm chú vịt”… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
Trang 9Không những thể âm nhạc còn đợc sử dụng nhiều trong các trò chơI, các bản nhạc vui nhộn sẽ kích thích trẻ rất nhiều trong các trò tạo hứng thú hơn khi trẻ trực tiếp tham gia vào các trò chơi
2.7 Tổ chức cho trẻ ôn luyện, tổ chức các hoạt động biểu diễn qua các ngaỳ lễ hội.
- Để nâng cao hơn nữa khả năng ca hát của trẻ, tôi tiến hành cho trẻ ôn luyện Cho trẻ ôn luyện ở mọi lúc mọi nơi,, chính ôn luyện cũng là một biện pháp giúp trẻ có thói quen tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi tham gia biểu diễn
- Thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội của trờng cũng nh của lớp tôI thờng tổ chức hoạt động âm nhạc theo một chơng trìng biểu diễn văn nghệ mà 100% trẻ đợc tham gia Ngoài các hoạt
động văn nghệ của lớp mà tôi tổ chức cho trẻ, tôi kết kết hợp với chủ chơng chung của trờng khi tổ chức các ngày hội lễ để trẻ đợc trực tiếp tham gia biểu diễn dới sân khấu để từ đó mà trẻ có hứng thú giúp trẻ mạnh dạn tự tin trớc đám đông hơn nữa khi tham gia vào các hoạt động âm nhạc mà tôi tổ chức
Ví dụ: Lễ hội Khai giảng năm học mới, Tết Trung Thu, 20/11, Noel, Tết Nguyên Đán, mừng ngày 8/3 , mừng ngày sinh nhật Bác
và Lễ Tổng kết năm học.( ảnh)
2.8 Phối kết hợp cùng phụ huynh:
- Để có đợc những kết quả nh mong muốn Tôi thực hiện tốt công tác phối kết hợp với các bậc phụ huynh bằng cách: Viết
ch-ơng trình dạy theo thời khoá biểu, theo chủ điểm đang thực hiện hàng tuần lên bảng thông báo của lớp để các bậc phụ huynh đợc biết và phối kết hợp với giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ ở nhà Vận động các bậc phụ huynh hỗ trợ đóng góp các nguyên vật liệu nh: Hộp sữa, chai nhựa, thùng các tông, chai nhựa, quần áo cũ, vải vụn, dụng cụ hoá trang… Những bài hát có giai điệu buồn, lắng đọng trẻ thể
iii- kết quả:
Trang 10- Sau một năm thực hiện các biện pháp trên tôi thấy giờ học
âm nhạc trở nên sinh động, thoải mái, trẻ của lớp tôi học hứng thú
và tích cực hơn Trẻ tự tin, mạnh dạn, linh hoạt và nhanh nhẹn hơn khi biểu diễn, nhiều cháu đã biết tự sáng tạo ra các động tác, các cách vận động khác nhau của riêng mình Và đây là những kết quả mà tôi và trẻ đã làm đợc khi vận dụng các biện pháp nói trên vào các hoạt động âm nhạc mà tôi đã tiến hành
- Hy vọng rằng với kinh nghiệm nhỏ nhoi của mình trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ đặc biệt
là hoạt động âm nhạc tôi cũng muốn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp Rất mong nhận đợc sự góp ý của Ban giám hiệu, các chị
em đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm của đợc hoàn chỉnh hơn
- Bảng tổng kết số liệu so sánh trớc khi thực hiện các biện pháp và sau khi thực hiện.
Nội Dung Trớc khi thực
hiện các biện pháp
Sau khi thực hiện các biện pháp
So sánh
Số trẻ Tỷ lệ
%
Số trẻ Tỷ lệ
%
Tỷ lệ
%
Số trẻ hứng thú
tham gia vào giờ
học
Số trẻ biết sáng
tạo cách vận động
cho các bài hát
Số trẻ tự tin mạnh
dạn khi biểu diễn
iv- bài học kinh nghiệm
- Giáo viên cần hiểu và nắm đợc đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Phát hiện sớm các khả năng, những năng khiếu về ca hát, khả năng biểu diễn, cách thể hiện các bài hát của trẻ