TỔ CHỨC KHÔNG GIAN SINH HOẠT một số vị TRÍ TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

1.2 Vai trò, chức năng của không gian đối với người dân đô thị Sự phát triển đô thị hóa ngày càng được nhiều nước trên thế giới quan tâm.. Các nhu cầu xã hội, kinh tế, văn hoá, đặc biệt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

KHOA SAU ĐẠI HỌC

-TIỂU LUẬN

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN SINH HOẠT MỘT SỐ VỊ TRÍ

TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

GVHD

NHÓM HVTH

LỚP

: :

PGS.TS NGUYỄN NAM NGUYỄN DƯƠNG CƯỜNG BẢO NGUYỄN ĐỨC HIỀN

HUỲNH THÁI AN TRẦN HOÀNG KIM TỐNG CÔNG BẰNG

CAO HỌC QUẢN LÝ XÂY DỰNG – QUẢN LÝ

ĐÔ THỊ (ĐTCT 1131)

I CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ KHÔNG GIAN SINH HOẠT MỘT SỐ VỊ TRÍ TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Không gian đô thị (Urban space).

Đô thị là thể hiện văn minh xã hội con người phát triển, trong quá trình

đô thị hóa, nó phản ánh một cách tổng hợp quá trình và trình độ phát triển của

xã hội

+ Không gian vật thể là tổng hợp các công trình xây dựng được bố trí theo hình thù đa dạng nhưng mang phong cách đặc trưng

+ Không gian kinh tế thể hiện một nền kinh tế phát triển thịnh vượng + Không gian văn hoá-xã hội thể hiện phong tục tập quán của một nước theo tính đặc thù khác nhau

1.1.2 Không gian công cộng (Public space).

Công cộng là để phục vụ chung cho mọi người trong xã hội như công viên, giao thông, khu du lịch…

1.2 Vai trò, chức năng của không gian đối với người dân đô thị

Sự phát triển đô thị hóa ngày càng được nhiều nước trên thế giới quan tâm Không gian xanh, không gian mở đô thị quan trọng ảnh hưởng đến đời sống của con người Không gian mở, công viên và khu du lịch sinh thái trong

đô thị làm giảm ô nhiễm môi trường Ngoài ra, không gian xanh đô thị tạo nên mối quan hệ gần gủi với nhau

Do đó, tổ chức không gian mở đáp ứng nhu cầu văn hoá và chất lượng cuộc sống có ảnh hưởng trực tiếp tới tư tưởng suy nghĩ và tâm lý con người trong cộng đồng xã hội

1.3 Tình hình tổ chức không gian tại Cần Thơ

1.3.1 Đánh giá chung tại thành phố Cần Thơ

Thành phố Cần Thơ sau khoảng thời gian gần 10 năm (02/01/2004 – 02/01/2014) trở thành đô thị loại 1, trực thuộc trung ương (năm 2009) đã cùng

2

với cả nước trải qua quá trình đô thị hoá với tốc độ khá nhanh Các nhu cầu xã hội, kinh tế, văn hoá, đặc biệt là nhu cầu về tổ chức quy hoạch lại không gian kiến trúc cảnh quan đô thị ngày càng trở nên bức bách, đặc biệt là khu vực trung tâm Thành phố (đô thị lịch sử) Trong đó, các không gian cộng cộng là chỉ số đo lường chất lượng sống của cư dân đô thị là phần qua trọng nhất không gian cảnh quan đô thị Theo xu hướng chung của các đô thị khác trên

cả nước, không gian tại Tp Cần Thơ hiện nay không còn gói gọn trong Chợ-Chùa-Đình Quá trình phát triển đô thị đã xuất hiện các trung tâm thương mại, siêu thị, các câu lạc bộ, trung tâm văn hóa, thể dục thể thao…thay thế cho các hình thức SHCC truyền thống nêu trên

Tuy nhiên, hệ thống không gian của Tp Cần Thơ phát triển chưa đồng

bộ, chủ yếu còn tập trung tại khu vực trung tâm đô thị lịch sử (quận Ninh Kiều) Giữa các KGCC này lại không có sự kết nối chặc chẽ để hỗ trợ nhau Vấn đề chất lượng chất lượng không gian còn bỏ ngỏ khi mà sự tiếp cận còn không thuận tiện như thiếu bãi xe, nhà vệ sinh, các dịch vụ kèm theo…Bố trí tiện ích công cộng thì đơn điệu, không chăm sóc đúng mức dẫn đến xuống cấp, hư hỏng…

Trong một thời gian dài, Tp Cần Thơ đang bỏ quên các con sông, rạch,

hồ trong lòng đô thị của mình trong khi đây là niềm “mơ ước” của các đô thị khác Rất may, khi thời gian qua, nhờ các dự án tài trợ của Ngân hàng thế giới

và Ngân hành Châu Á, các con rạch đang lấy lại được hình ảnh, chức năng vốn có của nó và tạo được cảnh quan đô thị Từ chỗ bị ô nhiễm, bồi lấp và bị lấn chiếm gần như hoàn toàn thì việc di dời người dân khỏi bỏ mặt nước, bờ sông rạch thì đã coi như thành công lớn Tuy nhiên, vẫn cần phải có dự án 2,3,4…để tiếp tục cải tạo không gian chuyển tiếp từ sông rạch thành các không gian mở thực sự, để có chỗ cho cư dân đô thị thưởng thức nét đặc sắc của thành phố mình sống chứ không chỉ là kè rồi đến đường giao thông cơ giới khô khan như hiện nay

Không gian trong từng phường (tương đương quy mô đơn vị ở) thì lại cực kỳ thiếu thốn ngoài các thiết kế văn hóa như nhà văn hóa, các nhà thông

tin khu vực thì hầu như còn lại chẳng có gì Trong khi thực tế xã hội đã chứng minh cần phải có các vườn hoa, công viên nhỏ, sân chơi trẻ em, sân thể thao cộng đồng…trong các phường Đời sống công cộng trong khu ở gần như bị

bỏ quên khi mà sự quan tâm của thành phố đến các không gian này còn hạn chế vì nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan Trong một cuộc trò chuyện với người dân, tác giả đã nhận được câu trả lời rất “thật” Khi được hỏi: “Chị tập thể dục ở đâu?”, trả lời: “chạy bộ trên cầu Cái Răng, chạy qua chạy lại hai đầu cầu!” Đó là thực tế, vì ở cầu Cái Răng có vỉa hè cầu rộng và dài, “khó” bị xe

“tông” Tác giả cũng không biết phải khuyên người dân đến đâu khi mà không còn nơi nào khác phù hợp

4

1.1 Tổ chức kiến trúc cảnh quan một số vị trí tại TP Cần Thơ

Hình 1.1: Một vài KGCC tiêu biểu của khu vực

trung tâm Tp Cần Thơ

1 Thiền viện

Trúc lâm Phương nam

2 Chùa Ông

3 Chùa Phật học

4 Chùa Khánh

Quang

5 Đình Thới

Bình – Tân An

6 Bảo tàng

thành phố

7 Chợ cổ Cần

Thơ

8 Công viên Lưu

Hữu Phước

9 Công viên Bến

Ninh Kiều

Thiền viện được xây dựng trên khuôn viên 4 ha ở xã Mỹ Khánh, huyện Phong Điền theo lối kiến trúc Việt Nam, mô hình Phật giáo thời Lý Trần Đại tướng Phạm Văn Trà là người vận động xã hội hóa xây dựng Thiện viện hoàn thành vào tháng 5/2014.

Kết cấu lợp ngói, khung cột

gỗ lim, chánh điện rộng cùng nhà tổ, bảo tháp 9 tầng, hội trường đáp ứng nhu cầu giảng đạo, tu học cho khoảng 500 tăng sinh.

Đây sẽ là không gian sinh hoạt tôn giáo, công cộng đậm chất truyền thống dân tộc Việt Nam

Chùa tọa lạc ngay trung tâm

Tp Cần Thơ, nhìn ra Bến Ninh Kiều lộng gió, chùa Ông - còn có tên Quảng Triệu Hội Quán - là ngôi chùa cổ hiếm hoi của Tp Cần Thơ giữ được nguyên hiện trạng từ ngày lập chùa Chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ 19 Công trình 114 tuổi mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc Hoa này được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1993.

Chùa Ông nổi bật giữa dãy phố Hai Bà Trưng với kiến trúc, màu sắc rực rỡ đặc trưng của dân tộc

6

1

2 3 4

5 6 7

II TÌNH HÌNH THỰC TRẠNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Thành phố Cần Thơ đang trong giai đoạn đầu phát triển tự phát của quá trình tạo dựng đô thị thì hệ thống hạ tầng kỹ thuật được hình thành đường và hẻm Đường và Hẻm là sản phẩm mang tính lịch sử và văn hóa truyền thống của đô thị ở Việt Nam nói chung và Cần Thơ nói riêng

Nơi đây hội tụ đầy đủ các yếu tố đặc trưng của thành phố sông nước, đó

là các không gian sông rạch tự nhiên và hồ nhân tạo Ngoài ra, các hoạt động công cộng rất đa dạng và sầm uất, là một khu vực với mật độ dân cư dày đặc kéo theo mật độ sử dụng giao thông cũng tăng theo

Một vài khơng gian tiêu biểu của quận Ninh Kiều, thành phố Cần

Thơ

P HƯNG THẠNH

X NHƠN NGHĨA

P THỚI AN ĐÔNG

P TRƯỜNG LẠC

P PHƯỚC THỚI

X GIAI XUÂN

X TÂN THỚI

X NHƠN ÁI

P LONG HÒA

P LONG TUYỀN

X MỸ KHÁNH

P TRÀ NÓC

X THỚI THUẬN

X VĨNH THẠNH

X TÂN LỘC

NT SÔNG HẬU

X THẠNH PHÚ

X TRUNG HƯNG

X ĐỊNH MÔN

X THỚI THẠNH

X TRƯỜNG THÀNH

X ĐÔNG BÌNH

X TRƯỜNG XUÂN

X THỚI LAI

X THẠNH QUỚI

X THẠNH AN

X THẠNH THẮNG

X THỚI ĐÔNG

X THẠNH LỘC

X TRƯỜNG LONG

SO H ẬU

SOÂNG ÄU

SOÂNG ÄU

RANH GIỚI PHƯỜNG, XÃ RANH GIỚI QUẬN, HUYỆN

KÝ HIỆU :

P HƯNG PHÚ

P HƯNG LỢI

P THƯỜNG THẠNH

P THỚI BÌNH

P XUÂN KHÁNH

P AN CƯ

P AN NGHIỆP RANH GIỚI TĨNH, THÀNH PHỐ

SO

HAÄU

P AN HÒA

P AN LẠC

P AN PHÚ P TÂN AN

P AN HỘI TT

QUẬN NINH KIỀU Nội thành A

X THẠNH MỸ

NT CỜ ĐỎ

HUYỆN VĨNH THẠNH

X ĐÔNG THUẬN

X THỚI HƯNG

X ĐÔNG HIỆP

X XUÂN THẮNG

X TRƯỜNG XUÂN A

HUYỆN CỜ ĐỎ

HUYỆN PHONG ĐIỀN

P TÂN PHÚ

P BA LÁNG

P PHÚ THỨ

QUẬN CÁI RĂNG QUẬN BÌNH THUỶ QUẬN Ô MÔN

P AN THƠ ÙI

P BÌNH THUỶ

P CHÂU VĂN LIÊM

P THỚI AN

P THỚI LONG

HUYỆN THỐT NỐT

X TRUNG NHƯT

X TRUNG AN

X TRUNG KIÊN

X THUẬN HƯNG

X TRUNG THẠNH

P CÁI KHẾ

P AN BÌNH

TRUNG TÂM PHƯỜNG, XÃ TRUNG TÂM THỊ TRẤN

HUYỆN VĨNH THẠNH HUYỆN THỐT NỐT HUYỆN PHONG ĐIỀN HUYỆN CỜ ĐỎ QUẬN Ô MÔN QUẬN CÁI RĂNG QUẬN BÌNH THUỶ QUẬN NINH KIỀU

PHƯỜNG CÁI KHẾ PHƯỜNG TÂN AN 1 PHƯỜNG AN HỘI PHƯỜNG AN CƯ PHƯỜNG AN PHÚ 4 PHƯỜNG AN NGHIỆP PHƯỜNG AN HOÀ PHƯỜNG THỚI BÌNH 7 PHƯỜNG HƯNG LỢI PHƯỜNG AN BÌNH 10

QUẬN BÌNH THUỶ

II PHƯỜNG BÌNH THUỶ PHƯỜNG TRÀ NÓC PHƯỜNG AN THỚI 1 PHƯỜNG LONG HOÀ PHƯỜNG THỚI AN ĐÔNG PHƯỜNG LONG TUYỀN 4

QUẬN CÁI RĂNG III PHƯỜNG HƯNG PHÚ PHƯỜNG HƯNG THẠNH PHƯỜNG PHÚ THỨ 1 PHƯỜNG TÂN PHÚ PHƯỜNG PHÚ AN PHƯỜNG BA LÁNG 4 PHƯỜNG THƯỜNG THẠNH 7

QUẬN Ô MÔN

IV PHƯỜNG CHÂU VĂN LIÊM PHƯỜNG PHƯỚC THỚI 1 PHƯỜNG THỚI AN PHƯỜNG THỚI LONG 4

TT CÁC HUYỆN

HUYỆN PHONG ĐIỀN

NGOẠI THÀNH

B

CÁC XÃ

XÃ MỸ KHÁNH XÃ NHƠN NGHĨA XÃ NHƠN ÁI 1 XÃ GIAI XUÂN XÃ TÂN THỚI XÃ TRƯỜNG LONG 4

HUYỆN CỜ ĐỎ

II XÃ TRƯỜNG THÀNH

XÃ TRƯỜNG XUÂN XÃ TRƯỜNG XUÂN A 1 XÃ ĐỊNH MÔN XÃ THỚI THẠNH XÃ XUÂN THẮNG 4 XÃ THỚI LAI XÃ ĐÔNG THUẬN XÃ ĐÔNG BÌNH 7 XÃ ĐÔNG HIỆP 10

- THỊ TRẤN CỜ ĐỎ

- THỊ TRẤN THỚI LAI

HUYỆN VĨNH THẠNH

III XÃ THẠNH MỸ

XÃ THẠNH QUƠÍ XÃ THẠNH LỘC 1 XÃ THẠNH PHÚ XÃ THẠNH AN XÃ THẠNH THẮNG 4 XÃ VĨNH THẠNH XÃ TRUNG HƯNG 7

- THỊ TRẤN VĨNH THẠNH

- THỊ TRẤN THẠNH AN

HUYỆN THỐT NỐT

IV XÃ THUẬN HƯNG XÃ TRUNG THẠNH

XÃ TRUNG KIÊN 1 XÃ TRUNG AN XÃ TRUNG NHƯT XÃ THỚI THUẬN 4

- THỊ TRẤN THỐT NỐT

GIAO THÔNG GIAO THÔNG DỰ KIẾN

1 000M TỶ LỆ XÍCH 500M

B

BẢN ĐỒ RANH GIỚI HÀNH CHÍNH

QUẬN NINH KIỀU

S I U P S O U T H

P PHÚ AN

P TRÀ AN

P BÙI HƯ ÕU NGHĨ A

X THẠNH TIẾN

X TÂN HƯNG

X LONG HƯNG

P AN KHÁNH

8

1.3.1.1 Các hoạt động trong không gian thành phố Cần Thơ

Không gian văn hóa_lễ hội

Với đặc thù có không gian mặt nước rộng lớn có thể tiếp cận bằng xuồng, ghe lớn nên khu vực hồ Xáng thổi và kênh dẫn nước của khu vực sẽ trở nên sôi động vào dịp Tết khi nơi đây trở thành chợ hoa của thành phố Đây là dịp hiếm có trong năm khi ghé thăm cũng như tận như tận hưởng không gian với rất nhiều chủng loại hoa xuân khoe sắc

Tập thể dục và chơi thể thao

KGCC ven hồ Xáng thổi được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau,

vì vậy không nhiều các hoạt động thể dục thể thao diễn ra ở đây chủ yếu là tản bộ, câu cá giải trí Hồ trở thành không gian chính để nghỉ ngơi, tập thể dục của hầu hết cư dân địa phương

Các hoạt động kinh doanh

Hoạt động ăn uống khá phổ biến trên vỉa hè và không gian giao thông của hẻm Đây là hoạt động dễ tìm thấy nhất ở bất cứ con hẻm nào Dọc theo các khu vực vỉa hè xung quanh hồ, bàn ghế luôn được sắp xếp để sẵn sàng phục vụ khách hàng đến café giải khát và tán chuyện Các hình thức buôn bán khác như khu chợ tự phát (chợ Cả Đài) nằm dọc theo trục đường nội bộ, men theo vỉa hè và các quán café được đầu tư lớn đã trở thành KGCC của khu vực này Giao tiếp xóm giềng chủ yếu diễn ra xung quanh các KGCC có mục đích kinh doanh này Những người sử dụng KGCC ở đây không chỉ có người dân trong khu vực mà có cả người dân ở khu vực khác

Chợ: Các chợ tự phát theo các con hẻm thì lại hoạt động tốt trong khi

chợ của “nhà nước” xây dựng thì lại điều hiu, đôi khi lại là sân chơi thể thao của trẻ em

Chùa: Có 3 ngôi chùa và 2 nhà thờ trong phường nhưng chủ yếu diễn ra

các hoạt động tôn giáo tại đây và vẫn chưa phát huy được chức năng sinh hoạt cộng đồng truyền thống như vốn có

Nhà văn hóa phường và các nhà thông tin khu vực: có đầy đủ theo các

thiết chế văn hóa nhưng theo khảo sát thì hoạt động SHCC của cộng đồng tại

khu vực này rất hạn chế Hầu như là đóng cửa và chỉ có các bảng thông báo

về các chủ trương chính sách chung dán phía trước mà thiếu hẳn các hoạt động giao tiếp của người dân_đối tượng chính của các thiết chế văn hóa đó

Vỉa hè: thật khó có thể nhận ra ranh giới giữa đường và lối đi, là chỗ để

xe

Mảng xanh: rất ít, bố trí chủ yếu dọc theo hồ và rạch Cái Khế Tổng diện

công cộng nào

Không gian mở: Hồ Xáng thổi không chỉ thu hút dân cư trong khu vực

phường mà còn lôi cuốn rất nhiều người dân bên ngoài phường đến nghĩ ngơi, thư giản

Các không gian trống: Khi xây dựng, cải tạo hồ Xáng thổi vào năm

2006 làm xuất hiện một số thửa đất trong hẻm, đường bờ hồ còn lại diện tích

các vị trí đó đều chưa được xây dựng thành KGCC phục vụ sinh hoạt cộng đồng của người dân

Sân thể dục thể thao: đây là vấn đề bức xúc của phường An Cư khi

không có bất cứ sân thể dục thể thao nào kể cả các thiết bị thể dục cố định trong các vườn hoa, công viên

Tóm lại, các sinh hoạt cộng đồng trong các không gian là nhu cầu cấp yếu thực tế phải thừa nhận của con người Trong bất kỳ thời kỳ nào và nhất là khi xã hội càng phát triển vượt bật thì con người, các cá nhân trong xã hội càng phải có sự giao tiếp

III KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ

Các cơ sở khoa học đã được làm rỏ thông qua việc nghiên cứu các yếu tố khí hậu, tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội của Cần Thơ; các cơ sở pháp lý về quy hoạch; các lý thuyết nghiên cứu về mô hình ở với không gian làm trung tâm đang được áp dụng; các nghiên cứu về xã hội học, tâm lý, lứa tuổi; các

10

kinh nghiệm thực tế trong tổ chức và cải thiện không gian trong nước và trên thế giới; các lý thuyết về thẩm mỹ đô thị…

Tổ chức và cải thiện không gian của các khu đô thị cũ là điều hết sức khó khăn và bức xúc hiện nay Vấn đề này còn cần nhiều hơn các nghiên cứu chuyên sâu, các đề xuất về cơ chế, pháp lý nhằm có các giải pháp đáp ứng thực tế phát triển nhưng cũng thỏa mãn được tương lai trong đó phải đề cao được hình ảnh cộng đồng nhân văn, không gian thẩm mỹ và đô thị có bản sắc Cần có những đánh giá bài bản và toàn diện về hệ thống không gian kênh rạch trên địa bàn Tp Cần Thơ vì hầu như phường nào của thành phố cũng có kênh rạch đi qua Khi nhìn nhận kênh rạch như chi tiết nội thất của thành phố (ngoài chức năng thoát nước) thì các không giansẽ rất dễ dàng hình thành và phát triển dựa trên nền kênh rạch

Nâng cao công tác tổ chức quản lý, quy hoạch và sử dụng đất đô thị có liên quan đến tạo lập KGCC Nghiên cứu việc hài hòa hiệu quả lợi nhuận từ việc đầu tư vào KGCC Nhà nước cần có chính sách khuyến khích các nhà đầu tư vào những công trình xây dựng không gian này cho cộng đồng