Thiết kế bài dạy “ tim và mạch máu” tiết 17: sinh học 8 Trong quá trình dạy học ta nhận thấy rằng ngoài việc người giáo viên có một kiến thức chắc chắn, vững vàng thì việc thiết kế được
Trang 1Thiết kế bài dạy “ tim và mạch máu” tiết 17: sinh học 8
Trong quá trình dạy học ta nhận thấy rằng ngoài việc người giáo viên
có một kiến thức chắc chắn, vững vàng thì việc thiết kế được một giáo án hợp lý là điều rất cần thiết Và qua nhiều lần thăm lớp dù giê t«i nhËn thÊy mét ®iÒu r»ng nÕu ngêi gi¸o viªn nµo không chuẩn bị chu đáo cho giáo án của mình thì trong quá trình giảng dạy sẽ rất lúng túng, nội dung kiến thức cần truyền đạt không rõ ràng và không mạch lạc dẫn đến việc lĩnh hội kiến thức của học sinh sẽ rất hạn chế đồng thời cũng không thể nào gây hứng thú học tập cho học sinh và giờ học trở nên rất tẻ nhạt.
B Giải quyết vấn đề.
Trong những năm đầu tiên khi đổi mới chương trình và nội dung SGK sinh học 8 thì có rất nhiều giáo viên trong đó có ban thân tôi rất khó khăn trong việc làm thế nào để thiết kế được một tiết dạy hay và có hiệu quả
Với bài “ Tim và mạch máu” tôi đã rập khuôn một cách máy móc SGK
và sách thiết kế dẫn đến bài dạy trở nên rời rạc và lộn xộn, học sinh không nắm được bài
Với điều này tôi thật sự rất băn khoăn và rất muốn tìm ra nguyên nhân Có rất nhiều nguyên nhân, nhưng trong đó nguyên nhân chủ yếu là
sự chuẩn bị thiếu chu đáo của giáo viên về đồ dùng dạy học và nội dung của giáo án
Vì vậy trong năm học này tôi đã thiết kế bài “ Tim và mạch máu” tiết
17 – sinh học 8 như sau:
I/ Mục tiêu bài học
1) Kiến thức.
Xác định được trên tranh vẽ, mô hình hay mẫu vật cấu tạo ngoài của tim
Phân biệt được cấu tạo và chức năng của 3 loại mạch máu: Động mạch, tĩnh mạch và mao mạch
Nắm được mỗi chu kỳ co giản của tim gồm 3 pha: Pha co tâm nhĩ, pha co tâm thất và pha giản chung
2) Kỷ năng:
Rèn luyện kỹ năng
Trang 2+ quan sát và phân tích mẫu vật và kªnh hình.
3) Thái độ:
Giáo dục ý thức giữ gìn và vệ sinh hệ tim mạch
II/ Chuẩn bị
Giáo viên: - Tranh vẽ
+ Hình dạng mặt ngoài phía trước của tim
+ Sơ đồ cấu tạo các mạch máu
+ Sơ đå co giản chu kỳ của tim
- Mẫu vật: Một quả tim treo trên giá
- Mô hình tim
- Bảng phụ : chuẩn bị sẵn cả hai mặt
* Mặt trước:
Tâm nhĩ trái co
Tâm nhĩ phải co
Tâm thất trái co
Tâm thất phải co
*Mặt sau:
Phần hoàn thiện kiến thức
- Học sinh: Kẻ bảng17.1 SGK vào vở
III/ Hoạt động dạy học
1) Ổn định lớp
2) Kiểm tra bài cũ: Hệ tuần hoàn máu bao gồm những thành phần cấu tạo nào?
* Giáo viên: Vậy tim và hệ mạch có cấu tạo như thế nào để thực hiện
được chức năng của nó? Hôm nay cô trò chúng ta sẽ đi vào tìm hiÓu 3) Bài mới: Tiết 17 – Tim và mạch máu
Hoạt động 1: Tìm hiểu cÊu tạo của tim
Trang 3Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Giáo viên: Treo tranh (1)- Yêu cầu
học sinh quan sát tranh vẽ + mô
hình + mẫu vật ( trên bàn GV) → trả
lời các câu hỏi:
(?) Tim có hình dạng như thế nào?
(?) vị trí của nó nằm ở đâu trong cơ
thể?
(?) Tim có cấu tạo ngoài như thế
nào ?
Giáo viên: yêu cầu học sinh trao đổi,
thảo luận hoàn thành bảng 17.1SGK
Giáo viên: Treo bảng phụ (mặt
trước)
Giáo viên: nhận xét sữa chữa (nếu
cần) →lật mặt sau chốt kiến thức
Giáo viên: Yêu cầu các nhóm tự
đánh giá kết quả hoạt động của
mình
Giáo viên: Dựa vào bảng trên yêu
cầu học sinh tiếp tục trả lời các câu
hỏi sau:
(?)Căn cứ vào quảng đường mà
máu được bơm tới hãy dự đoán
xem ngăn tim nào có thành cơ dày
nhất ?
? Ngăn nào có thành cơ mỏng
nhất
(?) Dự đoán xem giữa các ngăn tim
và giữa tim với các mạch máu phải
có cấu tạo như thế nào để máu chỉ
được bơm theo một chiều
Giáo viên: Dùng dao sắc bổ dọc một
quả tim lợn từ đỉnh đến đáy, từ trái
qua phải - giúp học sinh hoàn thiện
kiến thức
Giáo viên : Vậy tim có cấu tạo trong
như thế nào?
HS: quan sát tranh vẽ+ mẫu vật + mô hình – HS phải trả lời về hình dạng vị trí và cấu tạo ngoài của tim
- Học sinh khác nhận xét bổ sung
- ( nếu cần)
- Học sinh rút ra kết luận
→Học sinh hoàn thành bảng 17.1
- Đại diện nhóm trình bày→ lớp nhận xét bổ sung
→Đại diện các nhóm tự đánh giá kết quả của mình
→Học sinh trao đổi, thảo luận trả lời các câu hỏi
- Đại diện một nhóm trình bày→các nhóm khác
Nhận xét, bổ sung (nếu cần)
→Đại diện học sinh trình bày
- các học sinh khác nhận xét, bổ sung
( nếu cần)
Trang 4*Kết luận 1: Cấu tạo tim.
- Tim hình chóp: Đỉnh xuống dưới đáy lên trên
- Vị trí: Nằm trong lòng ngực hơi lệch về phía bên trái, giữa 2 lá phổi
- Cấu tạo : Ngoài là màng tim , tiếp đó là cơ tim , trong là các ngăn tim :
+ Tim 4 ngăn: 2 tim nhĩ ở trên, 2 tâm thất ở dưới + Giữa tâm nhĩ và tâm thất có van nhĩ thất
+Giữa tâm thất với động mạch có van tæ chim
+ Thành tâm thất dày hơn thành tâm nhĩ + Tâm thất trái có thành dày nhất
Hoạt động 2: Cấu tạo mạch máu.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Giáo viên: Treo tranh hình
17.2 SGK lên bảng
→ Yêu cầu học sinh quan sát
tranh vẽ trả lời các câu hỏi
sau:
(?) có những loại mạch máu
nào
(?) Trình bày đặc điểm cấu tạo
của từng loại mạch
(?) Nêu sự khác biệt giữa các
loại mạch? Tại sao lại có sự
khác biệt đó
(?) Van nằm ở tĩnh mạch có
tác dụng gì?
(?) Từ đó nêu chøc n¨ng của
các loại mạch
→Học sinh quan sát tranh vẽ
→ học sinh thảo luận trả lời các câu hỏi
→ Đại diện trình bày
→ Các học sinh khác nhận xét, bổ sung( nếu cần)
- Học sinh rút ra kết luận
Trang 5 Kết luận 2: Cấu tạo và chức năng cỏc loại mạch mỏu.
- Động mạch: gồm 3 lớp: ngoài là mụ liờn kết, tiếp đú là cơ trơn, trong cựng là lớp tế bào biểu bỡ → từ đú vận chuyển mỏu từ tim đến cỏc cơ quan
- Tĩnh mạch : Gồm 3 lớp nhưng mỏng hơn động mạch; cú van 1 chiều→ từ đú vận chuyển mỏu từ cơ quan về tim
- Mao mạch: Nhỏ phõn nhỏnh nhiều, cấu tạo chỉ cú một lớp tế bào biểu bỡ→ trao đổi chất với tế bào
Hoạt động 3: Chu kỳ co giản của tim
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh
Giỏo viờn: Treo tranh 17.3 SGK
lờn bảng→Yờu cầu học sinh
quan sỏt trả lời cỏc cõu hỏi
(?) Mỗi chu kỳ co giản của tim
gồm mấy pha ?
(?) Tõm thất có bao nhiờu giõy?
Nghĩ bao nhiờu giõy?
( ?)Tâm nhĩ có bao nhiêu giây? Nghĩ
bao nhiêu giây
(?) Pha giản chung hết bao nhiờu
giõy
(?) Vậy mỗi phỳt tim co giản bao
nhiờu lần
Giỏo viờn: Nhận xột bổ sung
Giỏo viờn: Giải thớch thờm: chỉ số
phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố
như sức khoẻ; giới tớnh…
- Giỏo viờn : Nờu cõu hỏi: Hóy
giải thớch tại sao tim hoạt động
Học sinh quan sát hình vẽ
→ Học sinh thảo luận trả lời câu hỏi
- Đại diện học sinh trình bày học sinh khác
bổ sung( nếu cần)
Trang 6- Ở phần này giáo viên có thể
cho học sinh biết về tính tự động
của tim
→Đại diện học sinh trả lời câu hỏi→ học sinh khác bổ sung
Kết luận 3:
- Mỗi chu kỳ hoạt động của tim gồm 3 pha
+ Pha có tim nhĩ: 0,1s
+ Pha có tâm thất : 0,3s
+ Phan giản chung: 0,4s
+Vậy một chu kỳ hoạt động của tim hết 0,8 s
- Mỗi phút tim co trung bình khoảng 75 nhịp/ phút
Kết luận chung: Học sinh đọc kết luận ở SGK
IV/ kiểm tra đánh giá.
Giáo viên: Dùng tranh phóng to hình 17.4 trang 57 SGK và các mảnh bìa
có ghi tên: Động mạch; tÜnh m¹ch; tâm nhĩ; tâm thất; các lọai van
Gọi một vài học sinh lên bảng gắn các mảnh bìa vào tranh cho phù hợp
→lớp nhận xét
V/ dặn dò
- Về nhà làm các câu hỏi và bài tập ở SGK
- Đọc mục “ Em có biết”
Sau khi áp dụng giáo án này vào giảng dạy tôi nhận thấy việc tiếp thu kiến thức của học sinh hiệu quả hơn rất nhiều Đặc biệt trong phần thảo luận góp ý tôi được đồng nghiệp đánh giá là giờ dạy đạt hiệu quả rất tốt
C/Kết luận:
Tôi nhận thấy bộ môn sinh học lớp 8 là một bộ môn rất khó dạy đối với rất nhiều giáo viên Do vậy để giờ dạy đạt được hiệu quả tối ưu thì
Trang 7ngoài việc người giáo viên có một kiến thức chắc chắn, vững vàng thì việc thiết kế một giáo án hợp lý là điều rất cần thiết Giáo án đó phải thể hiện được sự mạch lạc của mạch kiến thức, phát huy
được óc tư duy sáng tạo của học sinh Đồng thời cũng phải phân loại được học sinh giỏi, khá, trung bình…
Nếu mỗi người giáo viên ai cũng làm được như thế thì tôi tin chắc rằng hiệu quả của việc giảng dạy môn sinh học lớp 8 nói riêng và bộ môn sinh học nói chung ở các trường THCS sẽ được nâng lên rõ rệt
D/ Kiến nghị và đề xuất.
1) Đối với giáo viên:
Để việc giảng dạy bộ môn sinh học được hiệu quả cao thì mỗi người giáo viên phải luôn không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn của mình Phải thật sự tâm huyết với nghề, phải luôn trăn trở tìm tòi để làm sao thiết kế được một giáo án tốt nhất và không nên lệ thuộc một cách máy móc vào SGK và sách thiết kế bài giảng để từ đó phát hhuy được năng lực học tập của học sinh
2) Đối với nhà trường:
- Phải thường xuyên quan tâm đến việc tự học tự bồi dưỡng của giáo viên
- Tổ chức các đợt thao giảng cho giáo viên
- Phải quan tâm đến việc sử dụng các thiết bị dạy học của giáo viên