Giông tố, tác phẩm và dư luận (Quyển 1)

Giûôa luâc ăïm khuya tõch mõch íịy, trïn con ặúđng quanlöơ, mađ thónh thoaêng múâi coâ möơt vađi cíy xoan khöng laâkhùỉng khiu vađ tiïìu tuơy nhû thûâ cíy trong nhûông bûâc hoơavïì “caên

GIÖNG TÖË

TAÁC PHÊÍM VAÂ DÛ LUÊÅN

Mùơt trùng ríịt to vađ ríịt trođn, chiïịu vùìng vùơc caânhăöìng luâa chñn nhû möơt tíịm thaêm vađng Con ặúđng quanlöơ raêi nhûơa, nhû möơt con rùưn boâng nhïî nhaơi, nùìm uöịnkhuâc trïn tíịm thaêm íịy Nhûông lađng maơc xa xa hiïơn ranhûông neât veô thùỉng ăen sò

Ăoâ lađ vađo thaâng mûúđi, nùm 1932

Giûôa luâc ăïm khuya tõch mõch íịy, trïn con ặúđng quanlöơ, mađ thónh thoaêng múâi coâ möơt vađi cíy xoan khöng laâkhùỉng khiu vađ tiïìu tuơy nhû thûâ cíy trong nhûông bûâc hoơavïì “caênh chïịt”, möơt chiïịc xe hođm phùng phùng chaơy hïịttöịc lûơc, thín xe chó lađ möơt caâi chíịm ăen boâng, cođn haingoơn ăeđn saâng quùưc chiïịu dađi hađng nûêa cíy söị thò nhû haicaâi tïn vun vuât bay dûúâi aânh trùng

Xe ặúng phùng phùng chaơy thò ăïịn gíìn möơt chöî ngoùơtmađ bïn ặúđng coâ möơt lúâp quaân gaơch vađ möơt cíy ăa cöí thuơ,böîng díìn díìn chíơm laơi, röìi ặâng hùỉn

Khi xe ăaô ặâng dûđng laơi líu röìi, ngûúđi ta cođn thíịy sûơcöị sûâc cuêa ngûúđi tađi xïị múê maây sònh sõch míịy líìn nûôa mađ

xe víîn khöng nhuâc nhñch ặúơc möơt ly Röìi thò tûđ xe bûúâcxuöịng, hai ngûúđi tađi xïị híịp tíịp ra muôi xe, líơt miïịng sùưtche maây ra, loay hoay kiïím ăiïím böơ maây Trong khi haingûúđi chûa tòm ặúơc cöî xe chïịt vò leô gò, thò tûđ trong hođmkñnh thíịy ặa ra möơt cíu hoêi gùưt ríịt ngùưn, nhûng cuôngăuê lađm cho caê hai run líơp cíơp

- Thïị nađo?

Vađi phuât im lùơng, röìi ngûúđi tađi xïị chñnh íịp uâng ăaâp:

- Bíím quan, con ăaô thíịy röìi Caâi öịng cao su díîn eâtxùng coâ möơt ăoaơn naât nhuên, ăïịn nöîi xùng chaêy caê ra ngoađinhûng mađ xuöịng khöng thoaât

- ! Sao khöng liïơu mađ thay vađo caâi chuýịn chûôa hömnoơ ăi?

Dûât lúđi “chûêi”, “quan” bûúâc xuöịng xe vađ síơp cûêa xe ríịtmaơnh ăïí toê yâ giíơn dûô Ăoâ lađ möơt ngûúđi gíìn 50 thín thïívaơm vúô, húi luđn, trûúâc mùơt coâ möơt cùơp kñnh trùưng goơngvađng, trïn möi coâ möơt ñt ríu luân phuân kiïíu tíy, caâi muô daơăen hònh quaê dûa, caâi aâo ăen boâng möơt khuy, caâi quíìnăen, roơc trùưng, ăöi giađy laâng muôi nhoơn vađ boâng löơn, lađmcho laôo coâ caâi veê sang troơng mađ qú kïơch, caâi veê ríịt khoâtaê cuêa nhûông anh troơc phuâ hoơc lađm ngûúđi vùn minh Tađi xïị chñnh vađ phuơ, caê hai ăïìu súơ haôi lùưm, cûâ viïơc chíuăíìu vađo caâi hođm maây, luâc ăaânh diïm soi, luâc súđ soaơng nhû

xíím tòm gíơy, chûâ khöng daâm quay laơi nhòn ăïịn öng chuê,luâc íịy ặâng daơng haâng giûôa ặúđng, hai tay khoanh trûúâcngûơc, ăíìu húi cuâi xuöịng phña trûúâc mùơt, cùơp mùưt gûúđmgûúđm hûâa möơt sûơ trûđng trõ ăaâng súơ Bõ chuê mùưng tađi xïịchñnh kheô quaât ngûúđi phuơ:

- Cíìm líịy caâi muđi xoa nađy, buöơc nöịi vađo hai ăíìu díycao su! Mau lïn! Mađ quíịn roô chùơt cho noâ thíơt kñn chûâ!Röìi ngûúđi tađi xïị chñnh laơi lïn ngöìi múê maây thûê Caâi xekïu sònh sõch möơt luâc líu röìi laơi thöi Míịy bíơn ăïìu thïị caê,hai ngûúđi cađng híịp tíịp bao nhiïu, cađng gia cöng víịt vaêbao nhiïu thò caâi xe cađng bûúâng bónh, cađng yđ ra bíịy nhiïu.Laôo chuê cûúđi nhaơt mađ rùìng:

- Töơi chuâng mađy ăaâng chïịt caê ăoâ, caâc con aơ!

Hai anh lađm cöng ặa mùưt nhòn nhau lo súơ, chûâ khöngdaâm noâi gò Laôo chuê laơi tiïịp:

- Chuâng mađy ăïí öng nguê ặúđng thò khöịn caê ăoâ!

- Laơy quan, chùỉng may nhû thïị nađy, quan thûúng cho.Tađi xïị chñnh van lún nhû víơy röìi laơi ra hiïơu ngíìm chongûúđi phuơ mònh cûâ viïơc vúđ võt loay hoay chûôa möơt caâch vöhiïơu caâi böơ maây híìu nhû khöng thïí chûôa ặúơc íịy

Laôo chuê hoêi:

- Thïị cođn bao nhiïu cíy nûôa ăïịn Hađ Nöơi?

Anh phuơ laâi nhanh nhaêu thûa:

- Bíím chó cođn ăöơ böịn mûúi cíy

Lậo ài ài lẩi lẩi nhû cuưìng chên, nhû con hưí trong cuäisùỉt, nghơ àïën nhûäng cấi mấ hưìng mún múãn, nhûäng cấnhtay trùỉng nhû ngâ ngổc cuãa mêëy cư àâo úã Hâ Nưåi nïëutâi xïë cuãa lậo àậ biïët lo liïåu tûâ trûúác cho cấi xe luác nâocuäng lânh lùån hoân toân Vêåy mâ bêy giúâ lậo phẫi thúthêín giûäa núi àưìng khưng mưng quẩnh ngùỉm trùng suưng,nhịn sûúng tỗa, nghe giun kïu dïë khốc, bïn cẩnh nhûäng

tiïịng buâa goô vađo sùưt cađnh caơch, nhûông tiïịng sònh sõch cuêamöơt caâi xe húi khoâ tñnh cûâ muöịn chaơy laơi thöi

- Tao cho chuâng mađy nûêa giúđ sau nûôa ăíịy!

Noâi röìi, laôo nhùìm phña cíy ăa mađ ăi thùỉng trïn möơt conặúđng nhoê, qua caânh ăöìng, ăi daơo chúi cho tiïu diïơt thògiúđ, cuông khöng coâ muơc ăñch gò khaâc

Mùơt trùng luâc nađy thò maêng míy to lûúât qua che ăithađnh thûê trúđi ăíịt töịi síìm hùỉn laơi Sûúng xuöịng díìy quaâ,lađm ûúât caê aâo cuêa laôo Giûôa caânh ăöìng thíịy taên maơnnhûông cuơc lûêa xanh, lûêa ăoê trïn mùơt ăíịt luâc chaây luâc tùưt,nhû ma trúi Tiïịng cön truđng tó tï, ri ró, lađm cho laôo ta bùưtăíìu caêm thíịy sûơ im lùơng, hiïíu roô ặúơc yâ nghôa sûơ vùưngtanh vađ thöi cuông khöng nïơn maơnh goât giíìy xuöịng ặúđnglöơp cöơp nûôa Hai tay ăuât tuâi quíìn, laôo cuâi ăíìu xuöịng mađ

ăi, coâ veê ngíîm nghô nhû möơt nhađ triïịt hoơc Chúơt thíịy vïìphña trûúâc mùơt coâ tiïịng cûúđi khuâc khñch Laôo ngííng lïn,thíịy böịn nùm ăöịng raơ luđ luđ tiïịn ăïịn Thò ra möơt boơn thúơcíịy ăi gaânh raơ ăïm Ngíìn íịy ngûúđi cûúđi noâi chuýơn trođ vuiveê lùưm

Laôo ặâng traânh ra möơt bïn

Nhûông ăöịng raơ cuông luđ luđ tiïịn ăïịn

Ăaâm míy to ăaô buöng tha mùơt trùng ra röìi Trúđi ăíịt laơisaâng quang vò caâi aânh trùng laơnh leôo

Boơn thúơ cíịy thíịy coâ möơt ngûúđi ùn mùơc tíy ặâng ăíịy thòthöi khöng chuýơn trođ gò vúâi nhau nûôa, chó len leân roân reân

ăi qua Bađ laôo giađ ăi ăíìu kheô thûa

- Quan lúân lađm ún naânh cho chuâng con ăi möơt thõ.Laôo beđn lađm ra caâi böơ thûúng ngûúđi mađ hoêi caê luô:

- Caâc ngûúđi ăi lađm ăöìng khuya nhó? Muđa mađng coâ khaâkhöng?

Möơt ngûúđi trong boơn ăaâp möơt cíu oaân híơn:

- Bíím quan, luâa bõ síu cùưn raâo caê, khöng ăuê tiïìn thúaơ

Bađ laôo giađ ăi ăíìu qua röìi thò ăïịn möơt muơ tröng bíínthóu Muơ thûâ ba tröng cuông xíịu xñ Ngûúđi gaânh caâi gaânhraơ thûâ tû lađ möơt öng laôo ríu ăaô baơc, caâi ăíìu troơc quíịntrong miïịng vaêi níu tröng nhû möơt caâi moô nhađ chuđa, gaânhthûâ nùm thò do möơt cö aê mađ quíìn aâo tröng goơn gheô húnhïịt thaêy

Laôo tröị mùưt nhòn Cö aê gaânh raơ húi cuâi nghiïng mùơtăïí ặa mùưt nhòn tröơm AÂnh saâng trùng tuy leo leât, songcuông ăuê khiïịn cho hai con mùưt ríịt tinh tûúđng cuêa nhađăiïìn chuê nom thíịy roô hai caâi maâ phuâng phñnh, möơt cùơpmöi nhoê vađ díìy, caâi cùìm trođn trônh vađ húi leơm trong caâivađnh khùn moê quaơ bùìng laâng thím Khi cö aê gaânh raơ ăiqua, nghôa lađ caâi mùơt ăaô khuíịt sau ăöịng raơ trođn, nhađ ăiïìnchuê laơi tröng theo caâi vaây níu cuôn cúôn, do möơt ặúđng laơtkhñu giûôa, cho noâ cheôn ăïịn nûêa ăuđi, möơt böơ ăuđi phöịp phaâp

trùưng noôn, tröng ríịt ăaâng ýu, mùơc lođng tûđ buơng ăïịn bađnchín ăïìu coâ möơt lúâp buđn trùưng, moêng, khö, ăöng laơi, ăaônûât ra thađnh tûđng miïịng nhoê, sùưp rúi xuöịng

Nhađ tû baên ặâng tröng caâi böơ ăuđi thön nûô íịy möơt caâchtíìn ngíìn trong ăïịn vađi phuât, ăoaơn nhû ắnh thíìn laơi,thoùn thoùưt bûúâc theo mađ noâi bùìng möơt gioơng ríịt ín cíìn:

- Nađy chõ gaânh caâi gaânh laơi chöî xe ö tö kia, töi mua möơt

ñt cho

Thíịy lúđi noâi laơ tai íịy, chõ nhađ qú ặâng laơi, nûêa tin,nûêa ngúđ

Laôo nađy nhanh nhaêu duđng ăïịn caâi gioơng haâch dõch:

- Xe nöí löịp, ngûúđi ta phaêi mua raơ ăïí nhöìi vađo baânh, mađcoâ sùĩn raơ laơi khöng baân hay sao? Alï mau lïn gaânh laơi,quan lúân traê cho tiïìn möơt nûêa gaânh! Cođn caâc bađ giađ kia coâmuöịn chúđ thò cûâ ăi ăuêng ẳnh laơi möơt tñ, chõ íịy ăem laơichöî xe ăíy kia thöi

Noâi xong, laôo khön ngoan bûúâc nhanh vïì chöî caâi xe Boơnthúơ gùơt cuông ăuêng ẳnh lïn ăïịn ặúđng caâi quan thò ăùơtgaânh, ngöìi phïơt xuöịng ăíịt, cùỉng xoaơc ra vađ hai tay boâ lađmmöơt Cođn chõ nhađ qú ngíy thú thò thoùn thoùưt gaânh gaânhraơ thùỉng tiïịn ăïịn caâi xe húi, trong ăoâ quan ăaô chïîm chïơlïn ngöìi vađ bíơt ăeđn saâng quùưc lïn röìi

Hai anh tađi xïị quay laơi, ngûđng tay, nhòn öng chuê nhûcoâ yâ ăúơi lïơnh gò thò laôo chuê quaât:

- Chuâng mađy ngíín ngûúđi ra lađm gò thïị? Chuâng mađyắnh ăïí öng nguê ăïm trïn xe nađy phaêi khöng?

Thïị lađ caê hai laơi quay ăíìu vađo böơ maây Möơt anh víîncođn coâ gan kheô noâi:

- Bíím quan, con ăaô cùưt ặúơc möơt ăoaơn díy úê chöî khaâcăïí thay vađo ăíy röìi Chíơm lùưm thò cuông chó nûêa giúđ nûôalađ xe chaơy ặúơc

Lúđi öng chuê:

- Öng cho chuâng mađy möơt giúđ nûôa!

Noâi xong, laôo chuê quay laơi sau lûng nhòn qua miïịngkñnh híơu úê hođm xe thò thíịy boơn thúơ gùơt ăùơt gaânh ngöìi chúđ

úê chöî caâch xa ö tö nhûông ba mûúi thûúâc cođn cö baân raơ thòăaô ăïịn ặâng bïn cûêa xe

- Thûa quan, quan duđng hïịt caê gaânh, hay ăöơ bao nhiïucon thaâo

- AĐ, con baân cho quan lúân möơt bïn nheâ! Thaâo ăi röìiquan cho tiïìn

Trong luâc cö aê luâi huâi thaâo möơt bïn quang thò nhađ ăiïìnchuê loâ ăíìu ra, ăöi mùưt phong tònh ngùưm nghña khöngchúâp

- Bíím con gaơt raơ úê bïn ặúđng ăoâ aơ

- ÛĐ, ăïí röìi quan cho tiïìn

Vúđ tòm vñ da trong tuâi aâo, nhađ ăiïìn chuê mùưt víîn lùỉng

lú nhòn chõ nhađ qú cho maôi ăïịn khi cíìm trong tay caâi vñröìi mađ víîn khöng líịy tiïìn ra vöơi, laơi hoêi:

- Con tñnh bao nhiïu?

- Bíím quan chaê míịy tñ, quan cho míịy xu cuông ặúơc aơ

- Ăûúơc lùưm! Con ngoan ngoaôn lùưm, ăïí ta thûúêng chonhiïìu tiïìn! Con haôy lïn xe nađy ăïí quan ăoâng cûêa khöngreât quan Ta ăang ăïịn tiïìm ăíy

Chõ nhađ qú nhòn ăïịn nhûông ăïơm daơ ăeơp ăeô, nhûông chöî

kïìn maơ boâng nhoaâng, con buâp bï Nhíơt hay hay, treo úê bïn

miïịng kñnh, ngoơn ăeđn nhoê saâng choâi loơi trïn noâc xe, thíịynoâ saơch seô quaâ, sang troơng quaâ, khöng daâm bûúâc lïn.Nhûng mađ quan ăaô vúâi ra ắnh ăoâng cûêa xe, chõ ăađnh liïìumađ bûúâc lïn víơy Quan ăoâng cûêa ăaânh síơp möơt caâi röìi laơihoêi:

- Thïị con lađm víịt vaê nhû thïị thò möîi ngađy ặúơc baonhiïu?

- Bíím chó ặúơc möîi ngađy saâu xu vađ hai baât gaơo

- Khöí nhó! Thïị ăïí quan cho nùm ăöìng con may aâo mùơctïịt nheâ! Ăíy nađy, nùm caâi giíịy baơc möơt ăöìng ăíịy, con ăemvïì mađ mua nhiïu, mua xaô cho chöìng

- Con xin quan lúân, caêm ún quan lúân

- A, nhûng mađ con ăaô coâ chöìng röìi hay lađ chûa?

Chõ nhađ qú cuâi mùơt khöng ăaâp, buöơc tiïìn vađo thùưt lûngxong ặâng lïn.

- Thöi laơy quan, quan cho con xuöịng keêo hoơ ăúơi

- ÍỊy khoan ăaô! Mùơt con taâi ăi thïị kia, kheâo khöng thòtruâng phong röìi ăoâ, ăïí quan líịy cho möơt tõ díìu trong nađymađ böi röìi vïì thò vïì

Nhađ ăiïìn chuê noâi xong líịy úê aâo ra möơt loơ gò nhoê, ăïí ăíìungoân tay vađo miïơng loơ lùưc möơt caâi, röìi quúđ tay vađo traân chõnhađ qú Chõ nađy cûâ ăïí ýn vađ co ro kheâp ăöi ăuđi laơi, keâocaâi vaây xuöịng

- Giúđi úi! Con laơy öng, öng buöng con ra!

Gioơng quan víîn ngoơt ngađo:

- Con im, khöng ặúơc cûúông

- Giúđi úi, laơy öng! Öng ặđng lađm haơi möơt ăúđi töi!

- Im ngay! Quan seô cho nhiïìu tiïìn

- Boê ra! AÂi

- Im cho ngoan nađo

- ÖỊi giúđi ăíịt úi! ÖỊi lađng nûúâc

Hai anh tađi xïị khön ngoan vađ trung thađnh muöịn aâtnhûông tiïịng íịy, cûâ viïơc goô buâa thònh thònh vađo möơt böơphíơn nađo ăoâ trong ăöơng cú

Maôi ăïịn luâc öng ăiïìn chuê ngöìi lïn bíơt ăeđn, chõ nhađ qúvíîn nùìm ăúđ trong xe, hai tay bûng mùơt, ngíịt ăi Laôo nađy

cuâi xuöịng, hön möơt caâi hön cuöịi cuđng, löi caâi vaây xuöịng,nhíịc chõ nhađ qú ngöìi díơy, múê cûêa xe mađ ăííy ngûúđi taxuöịng

- Thöi, con vïì vúâi hoơ mau lïn khöng hoơ chúđ

Chõ nhađ qú bõ ăuđn ra thò ngöìi phõch xuöịng ăíịt, víîn ruôngûúđi ra khoâc: “ÖỊi cha meơ úi! Öi cha meơ ” Laôo nađy thaênnhiïn ăoâng síơp cûêa laơi

Röìi quaât hoêi:

- Xong chûa?

Hai anh tađi xïị cuöịng quñt goô möơt höìi nûôa röìi anh phuơtređo lïn múê cûêa thûê maây Chúơt coâ tiïịng nöí ghï gúâm cuêamöơt luô ngûúđi cuđng kïu möơt lûúơt:

- ÖỊi lađng nûúâc úi! ÖỊi lađng nûúâc úi! Ngûúđi ta giïịt ngûúđi!!!Nhađ ăiïìn chuê quay laơi nhòn thò ăoâ lađ míịy ngûúđi ăađn bađặâng caâch xa xe, nhûng mađ chó kïu choaâng lïn thöi chûâkhöng daâm beân maêng ăïịn Cođn chõ nhađ qú vûđa míịt tíntiïịt thò víîn ngöìi sïơt dûúâi ăíịt, bïn caơnh ăöịng raơ, mađ kïu,mađ rïn

Ăöơng cú xe húi nöí sònh sònh

Ăùìng xa thíịy möơt höìi tuđ vađ ruâc lïn

Caânh cûêa síơp möơt caâi, anh eât lïn nöịt xe

ÚÊ sau coâ tiïịng lađo xađo: - “Ta hay Tíy? Ta hay Tíy?”Nhađ ăiïìn chuê quay laơi líìn nûôa thò ăoâ lađ möơt boơn ngûúđi coâtay thûúâc, aâo túi, quíìn xùưn goơn, yâ chûđng lađ boơn tuíìn

Xe bùưt ăíìu tûđ tûđ chaơy

Trûúâc hai vïơt aânh saâng cuêa ăeđn pha thíịy hiïơn ra möơtngûúđi aâo tíy cöơc, muô khaâch bõt kñn tai, giađy trùưng ăïị cao

su, ặâng giûôa ặúđng giú hai tay ra chùưn xe, ra hiïơu bùưtdûđng laơi

Anh tađi xïị ngûđng ăađ xe, quay nhòn chuê

Laôo nađy ăiïìm nhiïn phaân:

- Cûâ múê hïịt maây, töơi vaơ ăíu tao chõu!

Thïị lađ chiïịc xe húi cûâ nhùìm caâi boâng ngûúđi ặâng dangtay mađ ăím thùỉng, theo caâi töịc lûơc saâu mûúi cíy söị möơtgiúđ

Trong caái nhaâ gianh ba gian cuãa öng àöì Uêín, höm êëycoá àöng nghõt nhûäng khaách khûáa Ngoaâi söë thên bùçng cöëhûäu àïën hoãi thùm cö Mõch bõ naån àïm trûúác, laåi coá caã boånlyá dõch trong laâng àïën thuác giuåc öng àöì thaão àún kiïån lïntrònh quan trïn Baâ àöì phaãi nghó viïåc àöìng aáng àïí úã nhaâbïëp nûúác thïët khaách Mêëy baâ giaâ, mêëy cö gaái úã haâng xoámcuäng sang laâm giuáp, y nhû nhaâ coá giöî töí vêåy Coân cö Mõchthò nùçm öëm liïåt giûúâng, song boån con giai trong laâng cûá haámöìm ra maâ cûúâi, sau khi àöìn àaåi nhau rùçng êëy laâ cö beáêëy laâm ra thïë cho àúä ngûúång àoá maâ thöi Baâ Uêín àùåt lïnchiïëu möåt mêm àêìy nhûäng thõt caá röìi thò öng àöì xoa taynoái: “Bêím caác cuå thûúng töi laåi hoãi thùm chaáu vaâ lo viïåccho thïë naây, thêåt caãm kñch quaá, vêåy xin múâi caác cuå duângcúm ngay àêy cho tiïån àïí coân lïn quan keão cuå naâo cuänglaåi phaãi vïì nhaâ thò lñch kñch quaá” Chûá “caác cuå” àêy chóöng chaánh höåi, öng phoá höåi, öng lyá trûúãng, öng phoá lyá,nghôa laâ mêëy öng tuöíi múái àöå 40 caã maâ thöi chûá khöng aigiaâ nua tuöíi taác gò, song öng àöì Uêín duâng löëi xûng hö êëy

lađ búêi caâi tíơp quaân úê chöịn hûúng thön Böịn öng nađy ăaôngöìi chïîm chïơ böịn goâc giûúđng, nhûng chûa muöịn cíìm ăuôavöơi, cođn ra yâ ăúơi öng trûúng tuíìn, möơt ngûúđi anh em ăöìngtöng vúâi khöí chuê, luâc íịy lïn huýơn trònh quan Öng ăöìnađi:

- Múđi böịn cuơ chaânh phoâ cûâ viïơc cho, röìi chuâ chaâu thò vïì

ùn vúâi töi cuông ặúơc

Böịn öng kia cođn duđng dùìng, may sao ăaô thíịy möơt gioơngoang oaâc tûđ ngoađi cöíng tre:

- Thöi cûâ viïơc kiïơn ăi lađ ặúơc!

Ăoâ lađ öng trûúng tuíìn ăaô vïì Moơi ngûúđi xuâm laơi hoêihan, öìn ađo ăïịn nöîi khöng cođn ai nghe hiïíu ai muöịn noâi gònûôa

Öng Trûúng tuíìn lïn hoơp cöî, röìi sau möơt höìi múđi moơcnhau lađo xađo, múâi kõp noâi rađnh roơt cho caê nhađ nghe:

- Töi vađo híìu cuơ laơi, kïí hïịt ăíìu ăuöi thò cuơ vöơi thûa lïnquan, vađ quan baêo bíy giúđ baâc ăöì töi coâ thïí ăïơ ăún kiïơnkeê vö danh, mađ riïng töi thò thay mùơt cho caê lađng mađ ríịtcoâ thïí kiïơn caâi öng chuê nađo ăoâ, úê chöî chiïịc ö tö íịy, saothíịy hiïơu laơi khöng dûđng Quan baêo cûâ lađm ăún cho rađnhmaơch thò coâ thïí võn vađo cúâ suyât nûôa xe ăeđ phaêi ngûúđi mađbuöơc chuê xe vađo töơi mûu saât ặúơc Quan huýơn lađ ngûúđitín hoơc, xem ra yâ söịt sùưng vïì viïơc nađy lùưm, chùưc thïị nađoquan cuông xeât xûê ríịt cöng minh

Öng chaânh höơi vöî ăuđi ríịt maơnh, muâa tay noâi:

- Caâi kiïơn nađy thïị nađo cuông phaêi ặúơc! Vò rùìng ăiïìu canhïơ lađ biïín söị xe thò nom thíịy röìi, coâ phaêi khöng, öngTrûúng?

Öng Trûúng ngíìn ngûđ mađ rùìng:

- Nhúâ thoang thoaâng thöi aơ Luâc íịy töi cuông höịt hoaênglùưm, khöng biïịt lađ söị xe thò: hai vaơn böịn nghòn taâm trùmbííy mûúi nhùm, hay lađ hai vaơn böịn nghòn taâm trùm mûúđilùm

Öng lyâ trûúêng tríìm tônh lađm ra mònh hiïíu phaâp luíơt:

- Mònh coâ nhúâ ăñch xaâc thò haôy khai söị xe Bùìng mú höìthò thađ kiïơn keê vö danh cođn hún, keêo khöng nhúô truđng söị

xe cuêa möơt ngûúđi nađo khaâc thò röìi khöịn caê ăíịy

Nhûng öng phoâ höơi tûâc khùưc nöíi giíơn mađ rùìng:

- Viïơc gò mađ khöịn caê? Öng baêo viïơc gò mađ khöịn caê? Töithò töi tûúêng nïịu öng Trûúng ăaô nhòn thíịy nhû thïị thò cûâviïơc khai trong ăún caê hai söị xe, mađ khöng roô ăñch xaâc lađsöị nađo! Coâ phaêi thïị khöng, húê caâc cuơ? Ta chó nhíìm mađkhöng roô lađ con 7 hay con söị 1 mađ thöi! Ta cûâ viïơc khainhû thïị, ăïí nhađ chûâc traâch tiïơn ăiïìu tra chûâ viïơc gò mađsúơ!

Öng phoâ lyâ ngùn laơi:

- Thöi ăi, ngöơ nhúô quan trïn khiïín traâch öng Trûúng,lađm sao ăi tuíìn mađ gùơp viïơc nhû thïị, coâ möơt hađng söị xecuông khöng nhúâ, thò coâ phaêi khöí caê khöng? Caâi ăiïìu íịy taphaêi suy nghô lùưm múâi ặúơc

Noâi röìi thò öng nađy tûđ töịn roât ăíìy nùm cöịc rûúơu Nùmöng múđi nhau, ngûêa cöí nöịc möơt húi caơn ăoaơn öng chaânhhöơi xùưn tay aâo, giú möơt quaê ăíịm lïn tríìn nhađ hùng haâinoâi:

- Thöi caâc öng khöng phaêi bađn ra taân vađo! Noâi lùưm chónaât chuýơn! Öng Trûúng luâc íịy mađ khöng nhanh chínchaơy neâ sang möơt bïn ặúđng thò tíịt míịt maơng röìi, tíịtnhiïn ăïịn quan thöịng sûâ ăi nûôa cuông khöng núô nađo bùưtöng ta phaêi nhúâ kyô söị xe Víơy thò ta cûâ kiïơn! Mađ thùìngchaânh nađy xin thïì vúâi caê lađng nađy, nïịu thùìng chaânh nađykhöng kiïơn nöíi caâi thùìng cha dím aâc nađo ăoâ, thò thùìngchaânh nađy ăem meơ noâ triïơn ăöìng mađ lïn traê laơi quan trïn.Míịy chuơc ngûúđi quíy quíìn nhau trong gian nhađ, aicuông taâi mùơt ăi vò kñnh phuơc, khöng ai daâm noâi gò nûôa.Öng chaânh ặâng lïn, cao lïnh khïnh giûôa ặúđng, laơi muâatay mađ rùìng:

- Khöng thò nhuơc lùưm, xíịu höí lùưm! Mađ nhuơc cho caêlađng! Nhuơc cho caê caâi lađng nađy, caâc cuơ ăaô biïịt chûa?Cûê chó íịy lađm cho öng ăöì Uíín cuông ăím ra súơ xanhmùưt Öng ăöì ngùn möơt caâch vö nghôa lyâ thïị nađy:

- Thöi, cuơ chaânh! Xin cuơ ặđng noâng naêy quaâ thïị Viïơcăaô xaêy ra röìi, ta cûâ bònh tônh mađ nghô ăïịn viïơc thaêo ăúnkiïơn röìi sûêa soaơn vađo quan

Möơt ngûúđi hoêi:

- AĐ, thïị nhûng mađ quan truýìn thïị nađo? Quan coâ baêo

gò öng Trûúng ăíịy khöng?

Öng Trûúng húân húê ăaâp möơt caâch sung sûúâng:

- Coâ lùưm chûâ! Quan baêo töi rùìng: muöịn kiïơn hay khöngthò tuđy, nhûng mađ cûâ baêo thùìng chaânh höơi vúâi thùìng lyâtrûúêng lïn ăíy tao baêo Quan laơi baêo thïm phaêi giûô cíínthíơn 5 caâi giíịy baơc möơt ăöìng mađ laôo chuê xe íịy ặa chocon Mõch thò múâi coâ tang chûâng ặúơc A, baâc ăöì, thïị caâi söịtiïìn íịy ăíu? Ăûđng coâ tiïu ăi míịt ăíịy nheâ!

- Khöng, tuy nhađ töi luâc nađo cuông tuâng thíơt nhûng mađ

Öng ăöì nhaêy lïn mùơt ăíịt, nhû giíîm phaêi ăöịng kiïịn lûêa,tru treâo:

- Thöi ăi, töi xin con gaâi giađ! Con gaâi giađ ặđng coâ thïmăiïìu ăeê chuýơn, khöng coâ mađ töi ăiïn tiïịt lïn bíy giúđ ăíịy.Tûđ buöìng bïn caơnh cuông thíịy gioơng cuêa cö Mõch:

- Khöí lùưm u úi! Con sung sûúâng gò mađ u cođn phaêi lùưmnhúđi, lùưm ăiïìu nhû thïị nûôa!

ÍỊy thïị lađ öìn ađo lïn möơt höìi Möîi ngûúđi vađo möơt lúđi,thađnh thûê nhađ nhû lađ coâ cuöơc loaơn ăaê Sau nûêa giúđ vúô chúơ,keê khuýn can laơi to tiïịng hún keê gíy sûơ, hađng chuơc caâimöìm ăađn öng ăađn bađ, giađ vađ treê, phín beđ keâo ăaêng nhaumađ noâi khaây nhau, choơc tûâc nhau Öng chaânh höơi phaêi vúâlíịy möơt caâi gíơy mađ rùìng:

- Thöi caê ăíịy nheâ! Cíịm khöng ai ặúơc noâi nûêa nhúđi ăíịy,keêo khöng coâ mađ thùìng nađy phang caê cho möơt lûúơt chûâchùỉng tûđ ai ăíu! Laơi khöng biïịt ngûúđi ta bíơn? Laơi khöngbiïịt ngûúđi ta chó chöịc nûôa lađ phaêi lïn quan ađ? Cuât caê ăicho caâc cuơ lađm viïơc!

Sau cíu haât cai quýìn íịy, laơi nghe thíịy tiïịng “lïnquan”, thò khöng möơt ai daâm noâi gò nûôa Quaâ nûêa ngûúđilađng ruê nhau len leât ra vïì Bađ ăöì vađo phođng con gaâi, lùơng

im Saâu ngûúđi kia doơn giûúđng doơn bađn röìi öng ăöì nùìm bođ

ra thaêo ăún kiïơn

Öng lyâ trûúêng noâi:

- Caâi kiïơn nađy to lùưm! Töi khöng ặúơc muơc kñch nïnkhöng daâm chùưc nhûng mađ cûâ theo nhû lúđi baâc Trûúng noâithò dïî thûúđng chuê xe lađ laôo Nghõ Haâch úê tónh miïìn trïníịy chûâ chùỉng phaêi xa laơ ăíu!

- Thùìng cha coâ hai chuơc con vúơ leô trong ăöìn ăiïìn íịy ađ?

- Phaêi

- Caâi thùìng cha boê baô rûúơu vađo ruöơng lûúng dín röìi baâonhađ ăoan vađ chó búêi möơt thuê ăoaơn íịy ăaô tíơu ặúơc ba trùmmíîu ruöơng ríịt reê tiïìn íịy ađ?

- Öng noâi ăïịn choâ cuông khöng nghe ặúơc

Öng Lyâ víîn bònh tônh möơt caâch khaê öị:

- Choâ khöng nghe ặúơc nhûng mađ töi nghe ặúơc! Ăíynheâ: laôo nghõ íịy coâ nùm trùm míîu ăöìn ăiïìn trïn tónh nađy,möơt caâi moê than úê Quaêng Yïn nađy, ba chuơc noâc nhađ tíy úêHađ Nöơi, böịn chuơc noâc nhađ nûôa úê Haêi Phođng nađy, baơc nhađnoâ cûâ goơi gađ ùn khöng hïịt, víơy öng coâ ăuê tiïìn choơi nhauvúâi noâ khöng? Vö phuâc thúđi ăaâo tuơng ằnh öng aơ

Öng phoâ höơi cûơ öng lyâ:

- Chaê nheô noâ hiïịp con gaâi lađng mađ khöng kiïơn ađ? Saoöng cûâ bađn ngang thïị?

- Töi khöng bađn ngang mađ cuông khöng ngùn trúê gò aihïịt Ai coâ tiïìn coâ sûâc cûâ viïơc theo kiïơn Nhûng töi mongrùìng cûâ ăïí öng ăöì kiïơn vïì con gaâi öng íịy bõ hiïịp mađ thöi.Öng chaânh ngöìi lïn ngay ngùưn mađ rùìng:

- AĐ, thïị mađ luâc naôy öng cûâ tûơ do ngöìi vađo ăaânh cheân!Öng tûúêng cuơ ăöì lađm bûôa rûúơu íịy ăïí cho öng ùn khöngăíịy ađ? Öng phaêi biïịt nghôa lyâ caâi mím rûúơu íịy múâi ặúơcchûâ!

- Thöi, öng say röìi, töi khöng daâm noâi nûôa

- Öng baêo ai say? Öng baêo ai say?

- Kòa, chïịt chûêa kòa! Sao laơi thïị, hai öng?

- Töi chó muöịn baêo möơt mònh öng ăöì kiïơn thöi cuông ăuê,chûâ khöng viïơc gò mađ phaêi coâ caê laâ ăún cuêa lađng cuôngặâng kiïơn Trûúng tuíìn khöng chïịt cheơt thò khöng viïơc gòăïịn lađng, mađ caê lađng phaêi ặâng kiïơn Tûơ nhiïn trïu ngûúđi

ta ăïí röìi ngûúđi ta thuđ cho caê luô íịy ađ?

- Thïị öng coâ biïịt quan truýìn ra sao khöng?

- Mùơc! Öng quýịt khöng kyâ vađo ăún

- Öng mùơc thò kïơ öng? Ăíy coâ böịn ngûúđi kyâ röìi Chaânhhöơi, phoâ höơi, phoâ lyâ, trûúng tuíìn, kyâ caê röìi Cođn öng lađ lyâtrûúêng mađ khöng kyâ thò cuông khöng ai cíìn Öng lađ ăöì heđnnhaât! Öng khöng muöịn lïn quan thò öng vïì ăi

Tuy thïị, öng lyâ trûúêng cuông khöng vïì Öng cûâ ngöìinguýn chöî, chúđ cho ăïịn nûêa giúđ sau khi hai laâ ăún kiïơn

thaêo xong röìi thò öng cuông kyâ Moơi ngûúđi ăïìu ặúơc bùìnglođng thò laơi ăïịn lûúơt bađ ăöì Uíín ra ngùn:

- Thöi, caâc cuơ aơ! Nađo biïịt röìi coâ ùn thua gò khöng mađkiïơn vúâi tuơng, röìi nay quan goơi, mai quan goơi, chó töí míịtcaê cöng viïơc lađm ùn Phûúng ngön ăaô coâ cíu: Vö phuâc ăaâotuơng ằnh

Öng ăöì phaêi lađm íìm ô lïn möơt höìi nûôa röìi ngûúđi ta múâiquýịt ắnh keâo nhau lïn quan

Lađng Quyđnh Thön caâch xa huýơn lyơ chûđng mûúđi cíy söị.Bađ ăöì Uíín phaêi múê caâi hođm khoâa chuöng líịy nöịt ba ăöìngbaơc chinh ra trao öng ăöì Ăoâ lađ caê vöịn liïịng cuêa möơt caâigia ằnh cuêa möơt thíìy ăöì coâ dûúâi caâi roi míy cuêa mònh,ăuâng saâu ặâa treê thuöơc haơng nûêa ngûúđi, nûêa ngúơm, vađnûêa ặúđi ûúi Tiïìn xe phaâo mađ thûđa thò chùỉng kïí, chûâ nïịulaơi ùn hïịt vađo chöî íịy thò röìi ngûúđi ta khöng biïịt tröng vađoăíu mađ ùn cho ăïịn tïịt nguýn ăaân

Thõ Mõch ăaô phaêi gùưng gûúơng ngöìi díơy

Ăïịn luâc thíịy meơ thuâc giuơc, cö beâ phaêi mùơc ăïịn caâi aâoböng, caâi quíìn thím lađ nhûông caâi ăïí dađnh riïng cho ngađyằnh ăaâm Cö Mõch tuy nghe thíịy baêo lïn ăïí quan khaâm,nhûng chûa hiïíu khaâm lađ thïị nađo Cho nïn cö cûâ viïơc theomeơ ra ăi

Caê boơn löi thöi, löịc thöịc, keâo nhau ra khoêi lađng Trûúâcnhûông cùơp mùưt toeât mađ cođn tođ mođ cuêa boơn giai lađng, trûúâcnhûông caâi möìm cûúđi ríịt khaê öị, cö Mõch cuâi gíìm mùơt xuöịng

ăíịt, võn vađo tay meơ mađ ăi Cođn bađ ăöì thò coi böơ ăùm ăùm,chiïu chiïu cuêa möơt tñn ăöì ăaơo Gia tö, ăi vađo caâi hađng seôdíîn lïn cíy thíơp tûơ, hoùơc seô bõ chïịt cheâm úê thúđi vua MinhMïơnh víơy.

Qua möơt caânh ăöìng ngoât hai cíy söị múâi thíịy ặúđng caâiquan Lïn chöî möơt caâi quaân maâi gianh röìi, öng chaânh höơimúđi caê boơn nghó chín ăïí cho möơt anh phu xe ăi goơi thïmmíịy caâi xe khaâc nûôa ăïịn cho ăuê

Taâm ngûúđi cođn ngöìi chúđ thò thíịy tûđ xa tiïịn ăïịn möơtthiïịu niïn aâo sa tanh, giíìy ban, khùn lûúơt, aâo daơ khoaâcngoađi, tröng sang troơng lùưm Thiïịu niïn tiïịn ăïịn chöî taâmngûúđi, nghiïng ăíìu chađo caê luô mađ rùìng:

- Töi hoêi thùm caâc öng coâ phaêi lađng coâ öng ăöì Uíín daơyhoơc thò chñnh lađ caâi rùơng tre ăíy kia röìi, coâ phaêi khöng aơ?

- Phaêi ăíịy Nhûng mađ ngađi tòm ai trong lađng?

Lúđi öng ăöì hoêi

- Töi muöịn tòm chñnh öng ăöì

- Ăïí coâ viïơc gò thïị aơ?

- Nguýn töi lađ phoâng viïn möơt nhađ baâo

- Bíím thïị sao nûôa aơ?

- Töi thíịy ăöìn ăïm qua, hònh nhû coâ möơt viïơc chùỉngmay xííy ra cho con gaâi öng ăöì

- Thïị ngađi úê baâo nađo víơy?

- Töi giuâp viïơc cho möơt túđ baâo tïn lađ Lûúông kyđ, nghôa lađ

möơt túđ baâo hađng ngađy to nhíịt Ăöng Dûúng

Öng chaânh höơi söịt ruöơt noâi phùng ngay:

- Caâc öng nhađ baâo hoêi chuýơn ăïí líịy tin chûâ cođn lađm gònûôa! Öng nhíơn quaâch ăi cho coâ ặúơc khöng! Chñnh öng ăöìUíín ăíịy ngađi aơ Chuâng töi lađ lyâ dõch trong lađng cuđng öngíịy ăi lïn quan ăíy

Thiïịu niïn nghiïm gioơng:

- Nïịu viïơc lađ ăñch xaâc thò chuâng töi xin hïịt sûâc cöngkñch keê lađm bíơy, mađ bïnh vûơc ngûúđi ýịu thïị, mùơc lođng keêlađm bíơy, lađ ngûúđi quýìn thïị nhû thïị nađo

Giûôa luâc íịy, anh phu xe ăaô ăi goơi thïm ặúơc hai chiïịcxe

Öng ăöì Uíín hoêi thiïịu niïn:

- Thïị ngađi lađ ngûúđi úê Hađ Nöơi vïì hay lađ ngûúđi vuđng nađy?

- Töi lađ con öng chuê ty rûúơu úê ngay huýơn

- ÖÌ thïị thò hay lùưm, múđi ngađi lïn xe vïì huýơn, chuâng

ta chuâng ta chuýơn trođ úê doơc ặúđng

Tíịt caê coâ ba caâi xe mađ nhûông chñn ngûúđi Anh phu kïuchó goơi vïì ặúơc coâ thïị thöi caê boơn ăađnh phaêi ngöìi ba ngûúđimöơt xe Caâi xe cuöịi cuđng keâo öng ăöì, bađ ăöì vađ cö Mõch.Caâi ăaâm rûúâc ngoaơn muơc íịy bùưt ăíìu khúêi hađnh Ba anhphu xe cùưm cöí keâo Cuđng ặúđng, ngûúđi ta thíịy öng chaânhhöơi vađ nhađ viïịt baâo lađ hai ngûúđi coâ nhûông gioơng huđng höìn,

hïịt lođng vò nûúâc vò dín Sau möơt giúđ ăöìng höì thò ăïịnhuýơn.

Huýơn Cuâc Lím úê vađo chöịn íịy quang caênh cuông nhûtrùm nghòn huýơn khaâc ÚÊ möơt phöị keâo dađi hai bïn ặúđngquan löơ, huýơn coâ nhađ bûu ăiïơn, nhađ thûúng, nhađ ăoan vađmöơt nhađ lö cöịt Phöị xaâ lú thú möơt ñt nhađ gaơch hai tíìnggiûôa nhûông caâi nhađ gianh

Ăïịn cûêa huýơn, böịn tay lyâ dõch trong lađng noâi gò vúâi baâclñnh khöị xanh, ăïí cho baâc nađy chaơy vađo möơt luâc röìi chaơy

ra baêo:

- Quan cho vađo caê!

Quan huýơn cođn treê lùưm, tröng chó múâi ngoađi hai mûúituöíi thöi, ặúng ngöìi cùơm cuơi viïịt

Böịn öng lyâ dõch vûđa phuê phuơc dûúâi ăíịt, quan ăaô giú tayngùn:

- Thöi, ta tha cho!

Viïn ăïì laơi roân reân ăïí hai laâ ăún trïn bađn Quan cuâixuöịng ăoơc ăún Sûơ im lùơng trong huýơn ặúđng khiïịn choquan cađng oai vïơ lùưm Böîng quan ngûđng laơi, híịt hađm baêomöơt lñnh lïơ:

- Dùưt hai ngûúđi ăađn bađ kia sang nhađ thûúng ăïí quanăöịc khaâm nghiïơm!

Tïn lñnh lïơ ra hiïơu cho bađ ăöì vađ cö Mõch laơi quay ra ăïítheo goât mònh

Quan xem ăún möơt luâc röìi ngííng ăíìu lïn hoêi:

- Thïị caâc thíìy lyâ dõch phaêi goơi ba bađ giađ vúâi öng cuơgaânh raơ íịy lïn ăíy kyâ vađo ăún lađm chûâng nheâ? Chiïìungađy mai thò lïn caê ăíy, hiïíu chûa?

Boơn lyâ dõch giíơm daơ vang huýơn ặúđng Vûđa luâc nađythíịy viïn cai lïơ tûđ ngoađi nhanh nheơn leên ăi vađo ăïí lïn bađngiíịy quan möơt tíịm danh thiïịp:

Taơ Ăònh Haâch Bùưc Kyđ Nhín dín ăaơi biïíu.

Quan tríìm ngím möơt laât, hoêi:

- Trong boơn nađy ai lađ trûúng tuíìn Quyđnh Thön?

Baâc trûúng xñch ra, kïu:

- Bíím con,

Quan kheô baêo:

- Thûê vúđ ra xem coâ phaêi chñnh caâi ö tö íịy khöng röìi laơivađo ăíy

Baâc trûúng ra cûêa huýơn ặúđng möơt laât röìi quay vađo,kïu lïn:

- Bíím quan lúân, chñnh ăíịy aơ

Quan phaân:

- Lïơ ăíu! Dùưt boơn nađy ra cûêa sau huýơn mađ cho vïì Lyâdõch thò röìi chiïìu mai phaêi viïơn ăuê chûâng taâ ăïịn Cođn anhcai thò ra baêo rùìng quan töi cho vađo

Ba phuát sau, khi bổn ưng àưì Uêín àậ thẫo ra rưìi thịquan huyïån chĩ thêëy mưåt ngûúâi àân bâ, mưåt myä nhên nûäa,quêìn ấo tên thúâi, sang trổng bïå vïå, bûúác vâo, cûúâi nối rêëttûå nhiïn mâ rùçng:

- Lẩy quan lúán ẩ! Chuáng tưi phẫi duâng thiïëp cuãa ưngnghõ tưi thị chùỉc quan múái cho vâo ngay Vêåy xin lưỵi quanlúán nhế! Tưi thay mùåt ưng nghõ Hấch tưi, àïën thûa vúáiquan lúán mưåt chuyïån riïng Thïë ngâi cố bùçng lông tiïëptưi khưng nâo?

Caâi íịp cuêa nhađ triïơu phuâ Taơ Ăònh Haâch thíơt lađ ăöì söơnhíịt tónh, ăïịn dinh quan Cöng sûâ cuông khöng to taât bùìng.ÍỊp úê caâch tónh lyơ nùm cíy söị, lađm trïn möơt ngoơn ăöìi caomöơt trùm thûúâc, diïơn tñch ûúâc ăöơ mûúđi míîu ta Chungquanh íịp, nghôa lađ sûúđn ăöìi, thò giöìng toađn möơt giöịng cađphï, khiïịn cho khaâch böơ hađnh tûđ ăùìng xa ăaô thíịy möơt quaênuâi nhoê xanh ăen mađ trïn ngoơn lađ ba tođa nhađ tíy, tođagiûôa thò ba tíìng, hai tođa bïn thò hai tíìng, tröng kiïn cöịvađ oai nghiïm nhû möơt traơi binh víơy Ăiïím lú thú bïncaơnh nhûông tođa nhađ íịy, lađ nhûông cíy gaơo, cíy muöîm cöíthuơ, nhûông cíy ngö ăöìng vađ nhûông cíy thöng Chungquanh ba tođa nhađ coâ vûúđn hoa thò lađ möơt vođng trođn rađogùng cao túâi hai ăíìu ngûúđi vađ dađy ăöơ hai thûúâc Cöìngchñnh cuêa íịp, xíy bùìng xi mùng cöịt sùưt, lađ möơt caâi thïímön kiïíu Nhíơt Baên trïn coâ ăïì böịn chûô noâ toê roô caâi linhhöìn öng chuê: Tiïíu vaơn trûúđng thađnh Tûđ cöíng íịp, nghôa lađtûđ lûng chûđng ăöìi mađ xuöịng ăïịn ặúđng quan löơ, thò coâ möơt

con ặúđng nhoê cuông raêi ăaâ vađ ăöí nhûơa kyô cađng cuông nhûặúđng thuöơc ắa.

Trong íịp caâi gò cuông ngùn nùưp lùưm Trûúâc caâi tođa nhađ

ba tíìng mađ ngûúđi ta phaêi leo lïn bùìng mûúđi saâu bûơc thïìmăaâ lađ caâi sín röơng raêi cuöơi, coâ nhûông luöịng hoa hoùơc coê toâctiïn, coâ möơt caâi bïí trođn xíy nïìn xi mùng síu ba thûúâc, mađchung quanh lađ möơt ặúđng lan can göî chaơm vađ sún sonthiïịp vađng Trong bïí thaê sen, vò bïí luâc nađo cuông nhiïìunûúâc Ba ặúđng maâng keôm bùưt chung quanh maâi ba tođanhađ röìi ùn ngíìm dûúâi lúâp cuöơc úê sín díîn nûúâc mûa vađobïí Chung quanh bïí lađ möơt lûúơt liïîu ýíu ăiïơu nhû nhûôngthiïịu nûô ặâng xoôa toâc chíu ăíìu nhòn xuöịng mùơt nûúâc.Caâch ba göịc liïîu möơt, laơi coâ möơt caâi ghïị ăaâ nhû úê nhûôngcöng viïn Caâch nùm goâc möơt, laơi coâ möơt chuöìng chim, ăíìynhûông con vađnh khuýn, ri ca, bay úê trïn ăïí cho möơt ăöitrô, löng ăuöi dađi lï thï tûđ töịn ăi laơi úê dûúâi Nhûông luöịnghoa ăïìu ăùưp theo nhûông hònh veô kyê hađ hoơc: trođn, baânnguýơt, luơc lùng Nhûông cíy hoa tíy, ta, vađ tađu, trongnhûông luöịng hoa, ăïìu giöịng thađnh nhûông hònh chûô hó, chûôthoơ, hoùơc nhûông chûô T.Ă.H lađ nhûông chûô ăíìu vïì tïn hoơnhađ ăaơi phuâ Nhûông caâi ăön sûâ hònh tröịng, hònh voi phuơc,bađy raêi raâc trong caâi sín trûúâc, cuông ăaô vađo söị hai trùm.Sau tođa nhađ ba tíìng lađ sín coê coâ loaâng thoaâng nhûôngcíy cau vađ thöng Giûôa sín lađ möơt caâi nhađ giöịng nhû nhađkeđn caâc tónh, maâi bùìng ăaâ ăen trïn taâm cöơt hònh baât giaâc,

trïn noâc coâ ba chûô haân: Nghinh phong ằnh TrongNghinh phong ằnh sùĩn coâ bađn ghïị ăïí chuê nhín giaêi khaâtvúâi khaâch khûâa, vađo nhûông ngađy heđ noâng nûơc.

Tûđ caâi sín nađy ăi maôi vađo nùm trùm thûúâc nûôa ăïịn möơtkhu böịn gian nhađ gaơch möơt tíìng, xíy bïn caơnh möơt caâisín trođn, rađo bùìng lûúâi theâp, bïn trong inh oêi nhûông tiïịnggađ Nhíơt Baên, gađ tíy Böịn gian nhađ íịy lađ chöî nuöi lúơn,bođ, dï, thoê vađ lađ chöî úê cuêa nhûông anh bïịp, thúơ vûúđn Tûđkhu nađy laơi ăi hai trùm thûúâc nûôa thò ăïịn möơt núi cíy cöịi

um tuđm phaêng phíịt nhû lùng Giûôa ăaâm laâ xanh ríơm raơpíịy, nhoi lïn möơt caâi sinh phíìn bùìng cíím thaơch, löịi bađi trñvađ kiïịn truâc theo kiïíu Xiïm La, ăïí mai sau chuê nhín gûêinùưm xûúng tađn

Xem löịi ùn úê nhû víơy thò thíơt lađ ăïị vûúng Lađ vò riïngcaâi tođa nhađ ba tíìng úê giûôa íịp thò tíìng dûúâi lađ phođngkhaâch, tíìng gaâc nhò lađ phođng ùn, mađ gaâc ba múâi lađ chöîlađm viïơc vađ phođng nghó cuêa nhađ tû baên Cođn hai tođa nhađhai tíìng úê hai bïn thò möơt lađ ăïí cho gia ằnh hoơ maơc, hoùơccaâc baơn thín ăïịn ùn úê, vađ möơt nûôa lađ nhađ túđ, nhûông phođngnguê ăöì ăaơc ríịt sang troơng nhûng mađ chó ăïì phođng xa.Thađnh thûê boơn gia nhín göìm coâ quaên gia, tađi xïị, thû kyâíịp, ăïìu ặúơc mùơc sûâc tung hoađnh nhû nhûông ngûúđi nhađcuêa öng chuê

Toâm laơi möơt cíu thò íịp Tiïíu vaơn trûúng thanh lađ möơttođa líu ăađi hùỉn hoi, vò caâch ùn úê cuêa chuê nhín khiïịn ta

phaêi tûúêng tûúơng ăïịn caâch ùn úê cuêa nhûông võ cöng híìu,khanh tûúâng, trong nhûông tiïíu thuýịt Tađu víơy.

Buöíi saâng höm íịy, mûúđi möơt cö nađng híìu cuêa nhađ triïơuphuâ, khöng phaêi ăi coi ăöìn ăiïìn Böịn höm trûúâc, Taơ ĂònhHaâch, trûúâc khi ra ăi, vađo luâc ăïm khuya, coâ noâi vúâi míịyngûúđi rùìng seô khöng coâ mùơt úê íịp ăöơ möơt tuíìn lïî, vò saukhi vïì Hađ Nöơi mûđng öng baơn töíng ăöịc thò seô xuöịng HaêiPhođng coâ viïơc vúâi bađ caê, röìi tiïơn ặúđng ăi thùm moê úêQuaêng Yïn Víơy mađ múâi saâng höm nay laơi coâ möơt bûâc ăiïơntñn ăaânh vïì rùìng nöơi chiïìu nay thò “quan” vïì, nïn chó mûúđimöơt cö aê kia laơi ặúơc úê nhađ sûêa soaơn híìu haơ möơt öngchöìng mađ hoơ khiïịp súơ nhû möơt võ baơo chuâa Vò chung möîingûúđi ăïìu coâ möơt caâi tiïíu sûê vïì nhín duýn kyđ laơ vađ ăùơcbiïơt caê, nïn ai cuông hiïíu roô caâi ắa võ cuêa mònh, thíơt chaêkhaâc ắa võ cuêa möơt cung phi, mùơc lođng hoơ khöng lađ cungphi Thöi thò ai cuông hïịt sûâc tûơ tö luơc chuöịt höìng, chiïìuchuöơng nõnh hoât ặâc lang quín, ngoô híìu ặúơc vúâi luön thòăaô ăuê lađ hín haơnh Ngađy thò hoơ lađ nhûông tay quaên gia ăöìnăiïìn cuêa öng chuê Ăïm ăïịn hoơ lađ vúơ Mađ nhûông ngađychùỉng may mađ bađ caê úê Caêng vïì thùm thò hoơ chó lađ nhûôngngûúđi ăi haâi cheđ, ăi giöìng cađ phï, lûúng möîi ngađy möîingûúđi ặúơc 15 xu Caâch cû xûê vađ ùn úê cuêa hoơ trong íịp,thíơt giöịng vúâi caâi ăúđi cuêa nhûông cö aê ăađo

Trong söị mûúđi möơt cö íịy, coâ taâm cö gaâi qú möơt trùmphíìn trùm, vađ ba cö lađ gaâi giang höì lûúơm lùơt, sau míịy

cuöơc daơ ýịn úê Hađ Nöơi, Nam Ăõnh, hoùơc Haêi Phođng cuêa nhađ

tû baên, coâ mûúđi cö ặúơc öng chuê ăùơt tïn cho lađ: Phuâ, Quyâ,Thoơ, Khang, Ninh, Nhín, Nghôa, Lïî, Trñ, Tñn Cođn möơtmuơ, traơc ăöơ 40 tuöíi, giaâm ăöịc boơn íịy vađ giûô chòa khoâa keâttrong nhađ, chi lûúng cho thúơ gùơt vađ gia nhín, nghôa lađngûúđi ặúơc öng ăiïìn chuê tin cíơy nhíịt, thò víîn giûô nguýntïn cuô lađ cö Kiïím, nguýn xûa cö nađy ăaô líịy möơt öng tíykiïím lím möơt ăïm, öng Nghõ Haâch xuöịng Caêng, trong möơtluâc röîi viïơc, ăaô ăïịn möơt khaâch saơn noơ thú buöìng Thùìnghöìi sùm goơi ăïịn Kiïím lím phu nhín Thïị röìi thò Ñt líuvïì sau, cö Kiïím vïì lađm cö nađng híìu caê cuêa quan nghõ

- Gúâm chûêa kòa! Caâc bađ lúân cođn ûúđn xaâc ra maôi thïị! Díơy

ăi thöi chûâ! Quan cuông sùưp vïì röìi ăíịy!

Tay cíìm möơt chuđm chòa khoâa, toâc víịn tríìn, chín deâpdûđa quai nhung, co ro trong möơt caâi aâo len ríịt ăeơp, cöKiïím noâi doông nhû víơy, röìi ặâng sûđng sûông trûúâc cûêaphođng, möơt caâi phođng röơng raôi coâ kï taâm caâi giûúđng tíygöî, chín mađn ăuê caê nhû trong möơt caâi phođng höơ sinh Luâcíịy cuông chó cođn coâ vađi ba cö nùìm nguê li bò thöi, song caâitñnh noâi chuđm noâi lúâp lađ thoâi quen cuêa cö Kiïím Tûâc thò

cö Tñn vuđng díơy, sang caâi giûúđng bïn caơnh ăíơp vađo nhûôngăöịng chùn böng böìm böơp mađ rùìng:

- Caâc chõ úi, quaâ ngoơ röìi mađ quan cuông sùưp vïì röìi díơy

ăi, mau lïn!

Luâc íịy cö Quñ, cö Ninh, cö Nhín ăaô ngöìi trûúâc bađn keêchaêi ăíìu, keê ăaânh phíịn Cođn cö Phuâ, cö Thoơ, cö Trñ thòvíîn úí oaêi trong chùn vúâi míịy túđ baâo, míịy cuöịn truýơnngön tònh Riïng coâ cö Lïî, möơt cö mùơt tröng ngíy thú coâcaâi veê ăeơp níu söìng thò ngöìi riïng biïơt möơt caâi bađn vađặúng hoơc: e o eo, ïu ïu, iu ui

Thíịy coâ ngûúđi goơi, cö Khang vađ cö Nghôa tung chùn ngöìilïn ngaâp dađi mađ rùìng: “Höm nay coâ phaêi lađm luơng gò ăíumađ phaêi díơy súâm?”

Cö Kiïím laơnh luđng:

- Thûa hai bađ lúân, cuông khöng súâm lađ míịy nûôa ăíu aơ.Nghe thíịy víơy, hai cö ngöìi nhoêm lïn Mûúđi lùm phuâtsau, caênh tûúơng trong phođng ăöíi hùỉn Ăoâ lađ nhûông caâiquíìn trùưng, aâo di lï, aâo len, khùn nhung, thùưt lûng hoaăađo, vađ nhûông deâp quai nhung hoaơt ăöơng trong phođngtrûúâc nhûông caâi tuê aâo, bađn rûêa mùơt, - khöng khñ möơt nhađ

aê ăađo, luâc ăaô ăïịn giúđ trang ăiïím, ăúơi khaâch lađng chúi Nïịuchuê nhín mađ úê nhađ thò duđ sao cuông phaêi sùĩn coâ ăađn bađ ăïíchuê nhín öng sai baêo viïơc vùơt, hoùơc ngûâa möìm thò hönmöơt caâi, ngûâa tay thò súđ soaơng möơt caâi cíịu veâo möơt caâi

Cö Kiïím laơi ặâng bïn caơnh cö Lïî, kheô hoêi:

- Thïị nađo, míịy höm nay em coâ ặúơc saơch seô khöng?

Cö Lïî len leât thûa

- Daơ saơch seô lùưm aơ

- Thïë cố nhúá àïën hưåp tấo tâu àêëy hay lâ khưng?

Chúåt cố tiïëng àưång cú xe húi, trûúác côn vùng vùèng, sauthêëy mưỵi phuát mưåt rộ dêìn Mưåt hưìi côi àiïån nhû tiïëng lúånhết, ruác vang lïn Cẫ phông nhao nhao

- Quan vïì! Xe quan àậ vïì thêåt

Mưåt sưë àưng cấc cư, nhûäng cư quêìn truâng ấo dâi rưìi xưnhau chẩy ra hânh lang, nhịn xuưëng sên Mưåt cư kïu:

- Khưng phẫi xe ưng Â, â! Xe cêåu cẫ! Cêåu tuá lïn chúi,chuáng mây ẩ

- Lẩy cêåu ẩ! Cêåu múái lïn chúi

- Khưng dấm, châo cấc cư Ưng hiïån úã nhâ nâo bêy giúâ?

- Bêím cêåu, quan ưng chûa vïì Nhûng mâ cuäng sùỉp vïìrưìi àêëy ẩ Àậ cố tï-lï-gam bấo lâ trûa hưm nay thị quanưng vïì

Thiïịu niïn bûúâc xuöịng xe Ăoâ lađ möơt ngûúđi nhoê nhùưn,trùưng treêo, ríịt ăeơp giai nhûng chó tiïịc löîi laơi húi coâ veê ăađnbađ Quíìn aâo tíy lõch sûơ Neât mùơt nhû ặúng coâ sûơ gòkhöng vui.

Cö Kiïím ăon ăaê:

- Xin múđi cíơu Tuâ sang bïn tođa nhađ traâi nađy kia aơ.

Thiïịu niïn lûđ lûđ theo Ăïịn phođng khaâch quay laơi noâi vúâi

cö Kiïím:

- Cö ăïí töi ngöìi möơt mònh Khöng ai phaêi tiïịp töi caê

- Bíím ăïí liïơu múđi cíơu xúi cúm trûa vúâi quan öng chûâ?Thïị

Möơt cíu ăaâp gùưt goêng cùưt lúđi ăon ăaê íịy:

Cuâc Lím (tñn ăiïơn thoaơi) - Quan huýơn Cuâc Lím múâi

ăíy coâ chíịp möơt laâ ăún cuêa möơt öng ăöì úê lađng QuyđnhThön, kiïơn möơt nhađ tai to mùơt lúân kia, vïì töơi cûúông dímcon gaâi öng ta Theo cuöơc ăiïìu tra cuêa ăùơc phaâi viïn baên

baâo thò Thõ M con gaâi öng ăöì, ăïm íịy ăi gùơt raơ cuđng vúâimíịy ngûúđi lađng, ăaô bõ nhađ tai to mùơt lúân (?) kia goơi ăïịnchöî xe húi hođm cuêa öng, röìi Thõ bõ cûúông dím Sau cuöơccííu húơp, con dï giađ kia vûât cho cö beâ ăaâng thûúng, nùmcaâi giíịy baơc möơt ăöìng yâ chûđng ăïìn buđ cho caê möơt cuöơc ăúđi

bõ lađm haơi Cö beâ luâc íịy vò ngöơ phaêi gioâ ăöơc nïn ăaô öịmtríìm troơng Tuíìn traâng nghe thíịy tiïịng kïu rïn, chaơy ratoan bùưt, song con dï giađ phoâng xe ăi thùỉng! Thíơt lađ möơtviïơc ríịt daô man Nghe ăíu con dï giađ kia seô chùỉng bao líu

bõ truy töị trûúâc phaâp luíơt, vò tuíìn traâng coâ tröng thíịy söị

xe Baên baâo chúđ cuöơc ăiïìu tra cuêa nhađ chûâc traâch seô nïulïn ăíy caâi tïn tuöíi ăaâng lûu truýìn sûê xanh cuêa con dïgiađ íịy Hiïơn gúđ cö beâ bõ hiïịp ăaô ặúơc ăiïìu dûúông taơi nhađthûúng Vađ ặúơc tin gò baên baâo seô ăùng tiïịp

Ăoơc xong, thiïịu niïn líịy khùn tay ra lau míịy gioơt möìhöi trïn traân Vûđa luâc íịy, laơi thíịy tiïịng cođi xe húi vangăöơng lïn Thiïịu niïn vöơi cíịt túđ baâo vađo tuâi aâo, ặâng lïnchùưp tay sau lûng laôo Taơ Ăònh Haâch xuöịng xe bûúâc vađonhađ

- ÖÌ, Anh ăíịy ađ? Anh úi, thíìy mong nhúâ mađy quaâ! Mađylïn ăíy chúi thò úê cho líu nheâ! Thïị nađo, caâi trûúđng tû cuêamađy coâ ăöng hoơc trođ khöng? Ăöơ nađy mađy coâ nhíơn ặúơc thûcuêa ăeê mađy khöng? Mađy coâ xuöịng Haêi Phođng ăíịy khöng?Giúđi úi, tao sûúâng quaâ! Tao vûđa ăi Hađ Nöơi, vađ coâ laơi tòm

mađy míịy lûúơt ăïìu khöng gùơp Thïị mađy úê ăíy nghó vađihöm nheâ!

- Khöng! Thûa öng, töi khöng phaêi lïn ăíy ăïí chúi Cha thíịy con laônh ăaơm nhû víơy thò ặâng tûng hûêng.Maôi möơt luâc múâi hoêi:

- Thïị mađy lïn coâ viïơc gò?

Con ruât túđ baâo, laơnh luđng giú cho cha:

- Xin öng haôy ăoơc xem ngûúđi ta noâi gò öng ăíy!

Laôo Haâch chó ăoơc ba phuât ăaô vûât túđ baâo xuöịng ăíịt, ra

- Khöng! Tao chùỉng hiïịp ai, cûúông ai Luâc xe ùng ban(1)tao buöìn, goơi noâ laơi Tao ăaô traê noâ 5 ăöìng

(1) Xe bõ hoêng.

- Thûa öng noâ ăaô ặúơc giíịy nhíơn thûơc bõ öng lađmmíịt tín.

- Thíơt quaê tao khöng ngúđ noâ laơi lađ con gaâi tín

- Thûa öng, öng lađ cha töi, ăiïìu ăoâ luâc nađo töi cuông nhúâlùưm Töi chõu ún öng ăaô nhiïìu lùưm, nhûng mađ öng ăaô lađmnhiïìu ăiïìu bó öíi lùưm Öng ăeê ra töi thò öng coâ quýìn chotöi söịng hoùơc bùưt töi chïịt Thûa öng, xin öng cho töi chïịt.Öng giïịt töi ăi

Nhađ ăaơi phuâ cuâi ăíìu höí theơn höìi líu Sau cuđng ngíínglïn, caâi mùơt víîn trín trín

- Ö hay! Sao mađy dúê húi thïị? Thò tao mua con beâ íịylađm híìu lađ cuđng chûâ gò?

Ngûúđi böìi chaơy lïn gaâc möơt luâc, röìi xuöịng baêo vúâi öngnghõ Haâch: “Cuơ lúân cho pheâp quan cûâ lïn” Khi laôo nađy vađothò quan cöng sûâ ặúng ngöìi lađm viïơc úê bađn giíịy, bïn caơnhmöơt caâi lođ sûúêi ăíìy nhûông cuêi vađ ăoê rûơc nhûông lûêa

Quan lađ möơt ngûúđi ăaô cao tuöíi, úê thuöơc ắa ăaô trïn bamûúi nùm, ăaô ặúơc lođng dín khöng phaêi vò möơt chñnh saâchgiaê döịi, khöng phaêi vò nhûông bađi diïîn vùn kïu vang vađröîng túịch, khöng phaêi vò ăaô ăem nhûông gioơt nûúâc mùưt caâsíịu ra huýîn hoùơc, lûđa döịi dín ngu nhûng chñnh búêi quanlađ möơt bíơc hiïìn nhín quín tûê ríịt ñt coâ úê ăúđi Ngoađi nhûônggiúđ bíơn viïơc cai trõ, quan thûúđng ăoơc saâch, viïịt vùn Vò ríịtgioêi chûô Haân, quan ăaô xuíịt baên ặúơc möơt quýín saâch khaêocûâu vïì caâch duđng binh cuêa Tríìn Hûng Ăaơo Do leô ăoâ, quancöng sûâ noâi tiïịng An Nam cuông thaơo vađ cuông dïî nghe.Caâi lođng nhín tûđ cuêa quín thò híìu nhû thađnh möơt cíucaâch ngön ăaô truýìn tuơng Nhûông ngûúđi trñ thûâc, caê nhûôngnhađ viïịt baâo ríịt hoađi nghi, cuông phaêi nhíơn ngađi lađ ngûúđi