Cùng với lý do nêu trên, với thực trạng việc quản lý chất lượng dạy học phânmôn Tập làm văn của giáo viên ở các trường Tiểu học trên địa bàn còn chưa đượcchú trọng, chưa được quan tâm và
Trang 1SỞ GIÁO DỤC &ĐÀO TẠO HẢI DƯƠNG
-oOo -Đề tài :
Áp dụng phương pháp dạy học theo gĩc vào phân mơn địa lí trong dạng bài thành phố
nhằm phân hĩa đối tượng cho HS lớp 4
Người thực hiện : L ươ ng Th Huyên ị
Chức vụ : Giáo viên
Sinh hoạt tổ chuyên mơn : Tổ khối 4
Trang 2
tháng 11 – 2010
PHÒNG GIÁO DỤC &ĐÀO TẠO HUYỆN THANH HÀ
TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT HỒNG
Trang 4DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Để việc nghiên cứu đề tài được thuận lợi, tránh viết dài những từ, cụm từ dùng nhiều lần, tôi sử dụng cách viết tắt các từ ngữ sau:
- GV: Giáo viên
- HS: Học sinh
- SGK: Sách giáo khoa
Trang 5A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục đổi mới phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh , thì phương pháp dạy họcđược xem như là một cách thức hoạt động của GV trong việc chỉ đạo tổ chức cáchoạt động học tập Nhằm giúp HS chủ động trong học tập và đạt các mục tiêu dạyhọc ở tất cả các môn học nói chung và phân môn Tập làm văn trong chương trìnhlớp 4 và lớp 5
Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học có vai trò rất quan trọng đối với các mônhọc khác của Tiểu học, bởi nó là môn học tích hợp nhiều phân phân môn học khácnhư: Chính tả, Luyện từ và câu, Tập đọc… Muốn có một bài văn hay học sinh cầnphải vận dụng các kiến thức các môn học ở Tiểu học trong làm bài
Cùng với lý do nêu trên, với thực trạng việc quản lý chất lượng dạy học phânmôn Tập làm văn của giáo viên ở các trường Tiểu học trên địa bàn còn chưa đượcchú trọng, chưa được quan tâm và đầu tư đúng mức nên dẫn đến tình trạng giảng dạyphân môn Tập làm văn hiện nay nhất là phân môn Tập làm văn ở lớp 4 và lớp 5 đólà: Học sinh không thiết tha với việc học phân môn Tập làm văn, tình trạng giáoviên đọc văn mẫu cho học sinh chép hay tình trạng học sinh học thuộc văn mẫu côcho chép, đến giờ làm bài, khi kiểm tra học sinh thuộc lòng viết văn mẫu ra Do vậy,khi chấm bài cô chỉ cần đọc một bài, các bài còn lại không cần đọc vì giống nhau,chỉ việc nhìn chữ viết và trình bày bài của học sinh mà cho điểm Chính vì vậy
chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở trường Tiểu học”.
II.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
2.1 Khách thể nghiên cứu
Trang 6Đó là vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy
phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở trường Tiểu học
2.2 Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này chúng tôi nhằm nâng cao chất dạy học phân môn Tập làm văn lớp
4 và lớp 5 ở các trường tiểu học
III.PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Do điều kiện và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm chỉgói gọn ở đối tượng GV và HS lớp 4 và lớp 5 trường Tiểu học trong năm học 2010 –
2011
IV ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Việc áp dụng Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tậplàm văn lớp 4 và lớp 5 ở trường Tiểu học Qua đó giúp giáo viên nâng cao chấtlượng dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở trường Tiểu học
B PHẦN NỘI DUNG
1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học là môn học có vai trò quan trọng trong cácmôn học Tiểu học Môn học này rèn cho học sinh cả 4 kĩ năng nghe, nói, viết và đọc,môn học tích hợp nhiều môn học khác, môn học đòi hỏi học sinh phải vận dụng tất
cả các giác quan trong học và làm văn phân môn Tập làm văn ở Tiểu học trang bịcho học sinh kiến thức về các thể loại văn như: Kể chuyện, Viết thư, Miêu tả, Đơn
từ, Làm báo cáo thống kê, Trao đổi ý kiến, Thuyết trình, tranh luận,….Qua môn họcnày giúp các em mở rộng vốn từ, nhìn nhận thế giới xung quanh một đúng đắn hơn,phát triển tư duy, tâm hồn, cảm xúc trong sáng cho các em, hình thành nhân cáchcho học sinh, từ đó các em thấy yêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước và tự ý thứcđược cần mang sức lực, trí tuệ của mình góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàuđẹp hơn
Trang 7Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học được dạy cho học sinh bắt đầu từ lớp 2, saukhi các em học song lớp 1(biết đọc, biết viết) Nội dung, kiến thức về phân môn Tậplàm văn được thiết kế theo chương trình đồng tâm, mức độ kiến thức, nội dung đượcnâng cao và mở rộng khi các em học lên các lớp trên Ngoài kiến thức về phân mônTập làm văn, việc học môn này còn giúp các em học tốt các môn học khác, bởi mônhọc này là công cụ để học tập một số môn học khác Khi các em đọc đúng, đọc hiểu,viết đúng sẽ giúp các em hiểu đúng nội dung, yêu cầu trong một văn bản từ đó các
em thực hiện yêu cầu của văn bản một cách chính xác
Theo công văn số 4919 /BGDĐT-GDTH về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụnăm học 2010-2011 đối với giáo dục Tiểu học xác định nhiệm vụ trọng tâm: "Nămhọc tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục" “Tiếp tục thực hiệncác cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, "Nóikhông với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục", "Mỗi thầy giáo,
cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" và phong trào thi đua "Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"
Tập trung dạy học và đánh giá kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiếnthức, kĩ năng; tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, thực hiện tích hợp trong dạyhọc các môn học; chú trọng giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh; tăngcường cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; tăng cường tiếngViệt cho học sinh dân tộc thiểu số; thí điểm và chuẩn bị tích cực các điều kiện triểnkhai dạy ngoại ngữ theo chương trình mới; duy trì, củng cố và nâng cao chất lượngphổ cập giáo dục tiểu học - chống mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi;đẩy mạnh xây dựng trường chuẩn quốc gia và tổ chức dạy học 2 buổi/ngày
Tiếp tục đổi mới ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lí; chú trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ chođội ngũ nhà giáo
Trang 8Hưởng ứng cuộc vận động đó, các trường đang tích cực, tiến hành đổi mớiphương pháp quản lý, phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực,chủ động sáng tạo của học sinh, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới cáchthức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, áp dụng công nghệ thông tinvào công tác quản lý và dạy học, sử dụng giáo án điện tử, phát huy tác dụng giáo ánđiện tử trong công tác giảng dạy để nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Việc nâng cao chất lượng dạy học các môn học nói riêng, đặc biệt là phânmôn Tập làm văn ở Tiểu học là yêu cầu cần thiết của bậc Tiểu học trong giai đoạnhiện nay
2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4 VÀ LỚP 5 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Nhiều năm nay, chất lượng giảng dạy môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở cáctrường Tiểu học trong huyện đã dần nâng cao Bởi lãnh đạo phòng GD&ĐT, cán bộquản lý các trường Tiểu học trên địa bàn huyện đã đổi mới công tác quản lý, chỉ đạotốt công tác đổi mới phương pháp dạy học của đội ngũ giáo viên đó là phát huy tínhtich cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập, làm bài, đi sâu vàochỉ đạo nhiệm vụ trọng tâm: Nâng cao chất lượng dạy của giáo viên, chất lượng họccủa học sinh
Bên cạnh những ưu điểm trên còn một bộ phận không nhỏ giáo viên được đàotạo bằng nhiều nguồn khác nhau, từ nhiều trường khác nhau Chất lượng chuyênmôn không đồng đều dẫn đến chất lượng dạy học có phần giảm sút trong đó có phânmôn Tập làm văn
3 THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4 VÀ LỚP 5 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Trang 9*Ưu điểm: Hầu hết phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 trong trường Tiểu
học, việc học sinh học tốt phân môn Tập làm văn sẽ giúp các em học tốt các mônhọc khác
Tôi đã nhận thức rõ dạy văn là dạy người, từ đó giúp các em có cái nhìn đúngđắn về thế giới xung quanh, giúp các em giải quyết nhiệm vụ đặt ra trong thực tiễnmột cách hợp lý, đồng thời xử sự đúng đắn với mọi người xung quanh
Ban Giám hiệu trong trường đã quan tâm đến mục tiêu môn học, làm cho họcsinh đạt được các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ với phân môn Tập làm vănlớp 4 và lớp 5; quan tâm đến quản lý, chỉ đạo hoạt động chuyên môn nhà trườngthực hiện tốt mục tiêu, nội dung, chương trình môn học, việc đổi mới phương phápdạy học, tổ chức hình thức dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học phân mônTập làm văn lớp 4 và lớp 5
*Tồn tại: Thực trạng dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 tuy đã đạt
được những thành công đáng kể về chất lượng dạy của giáo viên, chất lượng học củahọc sinh nhưng vẫn còn những hạn chế, mang tính cấp bách cần được giải quyết, đólà: Quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học phân mônTập làm văn còn yếu, chưa thường xuyên xây dựng kế hoạch trong việc chỉ đạo đổimới phương pháp dạy học cho giáo viên, thực hiện kế hoạch hiệu quả chưa cao Việctạo điều kiện cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học chưa được quan tâm đúngmức Tổ chức dự giờ, đánh giá tiết dạy môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 còn mangtính hình thức, số tiết Tập làm văn được dự giờ, đánh giá, xếp loại ít Công tác kiểmtra đánh giá kết quả dạy học, học tập phân môn Tập
làm văn lớp 4 và lớp 5 chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của giáoviên trong giảng dạy Tính sáng tạo trong học văn, làm văn của học sinh còn nhiềuhạn chế
Thực hiện xây dựng, áp dụng các giải pháp quản lý chất lượng dạy học phânmôn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5
Trang 10Giáo viên hầu hết quen với cách dạy truyền thống (giảng giải, thuyết trình mộtchiều) nên nhiều giáo viên rất khó khăn trong đổi mới phương pháp giảng dạy, ápdụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
Mặt khác, bệnh thành tích trong nhà trường, trong giáo viên chưa được khắcphục một các triệt để, dẫn đến tình trạng dạy văn theo kiểu: Thầy đọc văn mẫu, tròchép và học thuộc lòng
Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học trong nhà trường chưa đồng bộ,máy chiếu đa năng, máy tính thiếu, giáo viên còn lúng khi sử dụng công nghệ thôngtin vào giảng dạy nên đổi mới phương pháp còn diễn ra chậm, hiệu quả thấp
Do nền kinh tế thị trường ảnh hưởng, tác động đến tâm lý, đời sống vật chất,tình thần của đội ngũ quản lý, giáo viên làm hạn chế sự nhiệt tình, say mê, tính tựhọc của độ ngũ quản lý, giáo viên
* Nguyên nhân
Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên thì có nhiều, song theo tôi là do một sốnguyên nhân chủ yếu sau :
3.1 Đối với công tác quản lý
Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến hạn chế nêu trên do Ban giám hiệu chưa thựchiện tốt các chức năng trong quy trình quản lý
Việc chỉ đạo các buổi sinh hoạt chuyên môn cấp trường, cấp tổ còn hình thức,chưa phát huy được tính tự học, chưa tích cực nghiên cứu, học hỏi, chỉ đạo đổi mớiphương pháp và hình thức dạy học của đội ngũ giáo viên
Chưa xây dựng được một hệ thống giải pháp mang tính toàn diện về công tác chỉđạo hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn Tập làmvăn ở lớp 4 và lớp 5
3.2 Đối với người dạy :
Đa số GV điều tận tâm trong công tác giảng dạy , chăm lo đến việc học tập của
HS nhưng vẫn còn một số hạn chế sau :
Trang 11- Còn một bộ phận giáo viên coi nhẹ tầm quan trọng của phân môn Tập làm văn Việc đầu tư nghiên cứu phương pháp dạy học phân môn này chưa được chú trọng.
- Một bộ phận giáo viên trong các trường chưa mạnh dạn đổi mới phương phápdạy học, còn sử dụng phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp với phân mônlàm cho một số HS nhàm chán không tích cực trong giờ học
GV chưa thực sự khai thác hết thế mạnh của các phương pháp dạy học tích cực
và những kĩ thuật dạy học mới vào bài dạy trong từng bài học , chưa chú ý đến việc thể hiện sự kết nối tương tác mang tính cá nhân cao giữa thày và trò, chưa tạo điều kiện cho HS có thể hợp tác học tập với nhau
Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học ,đặc biệt là các thiết
bị dạy học hiện đại như: máy chiếu, video, phương pháp trực quan vào tiết học hạnchế :, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài của HS
3.3 Đối với học sinh
- Trình độ tiếp thu của HS không đồng đều , một bộ phận không nhỏ HS chưa tựgiác trong việc tiếp thu kiến thức dẫn đến chất lượng chưa cao
- Một số HS lười học, chán học không tập trung trong giờ học Sự tương tác tronghọc tập giữa trò với thầy, giữa trò với trò còn yếu
- Trong trường phần lớn HS là con em gia đình lao động nghèo Ngoài giờ học,các em phải phụ giúp gia đình làm việc nên ít có thời gian quan sát thực tế, chuẩn bịbài văn ở nhà
Vì vậy việc đề ra một số giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nângcao chất lượng dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp 4 và lớp 5 là hết sức cần thiết,phù hợp với thực tiễn dạy học, công tác quản lý giáo dục hiện nay ở trường Tiểuhọc
Trang 124 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN
LÀM VĂN LỚP 4 VÀ LỚP 5 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trong hoạt động quản lý hoạt động chuyênmôn ở trường Tiểu học, dựa trên các nguyên tắc trong việc đề xuất các giải pháp, tácgiải đưa ra hệ thống các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học phânmôn Tập làm văn ở lớp 4 và lớp 5 trường Tiểu học, như sau:
4.1 Nhóm giải pháp quản lý việc thực hiện mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5
4.1.1 Nâng cao nhận thức cho giáo viên về tầm quan trọng của việc xác
định mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5.
Trước hết, Ban giám hiệu trên hết là đồng chí Hiệu trưởng cần giúp giáo viênnhận thức, nắm vững mục tiêu giáo dục phổ thông, mục tiêu của giáo dục Tiểu học,
mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở trường Tiểu học.
Nhiệm vụ dạy học trong nhà trường Tiểu học nhằm hướng tới mục đích đạtđược các mục tiêu dạy học Khi giáo viên xác định đúng mục tiêu dạy học phân môn
Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 họ sẽ có được những phương pháp giáo dục, giảng dạy
phù hợp nhằm làm cho học sinh đạt được mục tiêu môn học về các lĩnh vực:
Trang 13làm văn lớp 4 và lớp 5 (sách giáo viên, sách thiết kế, tài liệu chuẩn kiến thức kỹ
năng các môn học ở Tiểu học, )
Ban giám hiệu giúp giáo viên nâng cao nhận thức về mục tiêu môn học, đốichiếu, so sánh thực tiễn về trình độ nhận thức học sinh địa phương trong việc thựchiện mục tiêu môn học
4.1.2 Hướng dẫn giáo viên xác định mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5
Ban giám hiệu cần tổ chức cho giáo viên xác định được mục tiêu giáo dục Tiểu
học, mục tiêu dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 ở Tiểu học Mục tiêu
giáo dục Tiểu học là: “Giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự pháttriển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản
để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở” Mục tiêu phân môn Tập làm văn lớp 4 và
lớp 5 được quy định cụ thể về từng thể loại văn, từng tiết Tập làm văn trong cuốn
chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học ở Tiểu học
Mục tiêu phân môn Tập làm văn lớp 4 và lớp 5 là:
- Trang bị kiến thức và rèn luyện các kĩ năng làm văn cho học sinh
- Góp phần cùng các môn học khác mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy logic,
tư duy trừu tượng; bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh.
Tổ chức, tuyên truyền, quán triệt giáo viên để họ xác định được mục tiêu mônhọc một cách chính xác, đúng đắn
Tổ chức, yêu cầu giáo viên tự học, tự nghiên cứu văn bản, thông tư, tài liệutham khảo liên quan đến mục tiêu môn học, giúp họ xác định được mục tiêu mônhọc
Tiến hành tổ chức có hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ, thườngxuyên trong trường, tổ, khối, giúp giáo viên nắm được cách xác định mục tiêu mônhọc một cách nhanh, đúng nhất