Phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Việt Nam

Trong một xã hội với nền sản xẩu hiện đại thì pp là một khâu không thể thiếu đc của quá trìn tái sx

Lời nói đầu

đề tài: phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị

tr-ờng định hớng xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong một xã hội với nền sản xuất hiện đại thì phân phối là một khâu không thể thiếu đợc của quá trình tái sản xuất Nó nối liền sản xuất với sản xuất, sản xuất với tiêu dùng Mặt khác, quan hệ phân phối còn là một yếu tố rất quan trọng của quan hệ sản xuất, nó phản ánh mối quan hệ giữa lợi ích của mỗi thành viên và lợi ích của toàn xã hội

Do vậy, việc nghiên cứu về phân phối là hết sức cần thiết, đặc biệt là trong giai đoạn kinh tế thị trờng ở nớc ta hiện nay Bởi vì, khi chuyển sang nền kinh tế thị trờng hàng loạt các vấn đề thuộc lĩnh vực phân phối (chẳng hạn nh phân phối thu nhập) sao cho phù hợp với nguyên lý kinh tế thị trờng cũng nh sự tác động của chúng tới sự phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi phải

có t duy mới, khoa học hơn trong việc nhìn nhận, đánh giá và đa ra các quyết định thuộc về lĩnh vực phân phối

Giải quyết tốt vấn đề phân phối sẽ tạo ra động lực to lớn làm thúc đẩy sự tăng trởng và phát triển ổn định của nền kinh tế đất nớc Tuy nhiên, đây là một vấn đề xã hội lớn lao mà trong phạm vi của vài viết này không thể giải quyết một cách trọn vẹn đợc ở đây chúng ta sẽ chỉ nghiên cứu những vấn

đề cơ bản nhất về phân phối nhằm mục đích sử dụng có hiệu quả những quan hệ phân phối trong nền kinh tế thị trờng của nớc ta hiện nay

Về cơ bản, bài viết này sẽ gồm những phần sau:

Phần I: Lý luận chung về phân phối

Phần II :Thực trạng phân phối thu nhập ở Việt Nam trong thời gian qua

ở phần này, thông qua việc nghiên cứu các hình thức phân phối và các hình thức thu nhập, chúng ta sẽ thấy đợc thực trạng phân phối ở nớc ta trong thời gian qua

Em xin chân thành cám ơn sự hớng dẫn của thầy đã giúp em có

thể hoàn thành bài đề án này

Hà nội tháng 12 năm 2004.

Sinh viên

Đỗ Thị Phơng Linh

Phần I:

lý luận chung về phân phối.

I/Lí luận của chủ nghĩa mác-lênin về phân phối:

1 Bản chất của phân phối:

Trớc hết, chúng ta hãy cùng làm rõ bản chất của phân phối

Khi xem xét hoạt động kinh tế của xã hội, chúng ta thấy rằng trong xã hội luôn tồn tại mối quan hệ giữa ngời sản xuất vầ sản phẩm Với nền kinh

tế hàng hoá, ngời sản xuất không trở thành chủ sở hữu của sản phẩm đó ngay lập tức "Phân phối xen vào gữa ngời sản xuất và sản phẩm, thông qua những quy luật xã hội, phân phối quy định phần dành cho ngời sẩn xuất trong khối sản phẩm, do đó, phân phối xen vào giữa sản xuất và tiêu dùng", Các mác

Tuy nhiên, phân phối không phải là một lĩnh vực độc lập mà phân phối

là sản phẩm của sản xuất không phải chỉ về mặt nội dung, vì nếu không có sản xuất thì ngời ta sẽ phân phối cái gì, phân phối nh thế nào, mà còn về cả mặt hình thức, vì phơng thức tham gia vào sản xuất của con ngời sẽ quyết

định hình thái đặc thù của phân phối

Trong lịch sử đã có những nhà kinh tế chính trị học xem phân phối nh là một nhân tố có trớc sản xuất bởi vì khi xem xét sự phân phối trong xã hội: với mỗi cá nhân, địa vị của họ do sự phân phối từ trớc để lại; còn khi xét chung về mặt xã hội, phân phối biểu hiện ra là phân phối sản phẩm nên d-ờng nh không liên quan đến sản xuất, độc lập với sản xuất Nhng trớc khi là phân phối sản phẩm thì phân phối là: phân phối công cụ sản xuất, phân phối các thành viên lao động; rõ ràng phân phối sản phẩm chỉ là kết quả của sự phân phối này, mà sự phân phối này thì đã bao hàm trong sản xuất

Qua đây, chúng ta khẳng định phân phối là sản phẩm của sản xuất

Do vậy, nó bị chi phối bởi phơng thức sản xuất Mỗi hình thái phân phối tồn tại và biến đi cùng lúc với phơng thức sản xuất đã sinh ra nó

Tuy vậy, phân phối không phải chỉ đơn thuần là một kết quả tiêu cực của sản xuất và trao đổi Nó cũng tác động lại mạnh mẽ nh thế đến cả sản xuất lẫn trao đổi Bởi vì bất cứ phơng thức sản xuất mới nào và bất cứ hình thức trao đổi mới nào, lúc đầu không những bị những hình thức cũ và những thiết chế chính trị ấy ngăn trở, mà còn bị phơng thức phân phối cũ ngăn trở nữa.Một phơng thức sản xuất nhất định càng linh hoạt bao nhiêu, càng dễ phát triển bao nhiêu thì sự phân phối càng chóng đạt tới trình độ thoát khỏi ngay chính những điều kiện đã đẻ ra nó và càng trở nên mâu thuẫn với ph

-ơng thức sản xuất, trao đổi cũ bấy nhiêu

Ví dụ nh trong chủ nghĩa t bản, sự tồn tại của nó cha bao lâu, nhất là từ khi

có đại công nghiệp, tức là mới cha đầy một trăm năm, mà trong thời gian ngắn ngủi đó, nó đã đẻ ra những mâu thuẫn trong sự phân phối- một đằng là

sự tập trung t bản với khối lợng của cải khổng lồ vào tay một số ít ngời trong xã hội, còn phía bên kia là phần lớn quần chúng lao động không có tài sản Với mâu thuẫn này tất yếu sẽ đa nền sản xuất t bản chủ nghĩa đến chỗ diệt vong

2 Vai trò của phân phối trong nền sản xuất xã hội:

Phân phối là một phạm trù kinh tế trừu tợng Do đó, để nghiên cứu về quan hệ phân phối cũng nh để thấy đợc vai trò của nó thì ta phải thông qua các hình thức biểu hiện của phân phối

Khi bàn về vai trò của phân phối trong nền sản xuất xã hội, F.Ănghen cho rằng: "sự phân phối chừng nào mà còn bị những lý do thuần tuý kinh tế chi phối, thì nó sẽ đợc điều tiết bởi lợi ích của sản xuất, rằng sản xuất sẽ

đ-ợc thuận lợi trên hết trong mọi phơng thức phân phối mà mọi thành viên trong xã hội có thể phát triển , duy trì và thực hành những năng khiếu của

họ một cách toàn diện nhất"

Chúng ta biết rằng, trong mỗi hình thái kinh tế xã hội đều bao gồm một hệ thống phức tạp các lợi ích.”Lợi ích kinh tế là những quan hệ kinh tế phản ánh những nhu cầu, những động cơ khách quan về sự hoạt động của các giai cấp, những nhóm xã hội hay của từng ngời lao động riêng biệt, do quan hệ sản xuất quyết định", (định nghĩa lợi ích kinh tế, giáo trình kinh tế chính trị)

Là hình thức biểu hiện của quan hệ kinh tế và quy luật kinh tế trong một phơng thức sản xuất nhất định, do tính chất của quan hệ sản xuất quyết

định Tính giai cấp ảnh hởng rất sâu sắc và chi phối mạnh mẽ tới hệ thống lợi ích trong xã hội.Lợi ích kinh tế có vai trò là động lực mạnh mẽ đối với nền kinh tế ở một mức độ sâu hơn, tức là khi phơng thức sản xuất còn là bình thờng đối với xã hội thì nói chung ngời ta vẫn bằng lòng với sự phân phối đó của xã hội Và chỉ khi nào phơng thức sản xuất đó đã đi vào giai

đoạn thoái trào của nó, sự phân phối trở nên ngày càng chênh lệch thêm, bất công ngày càng sâu sắc thêm Chủ nghĩa t bản cũng vậy, càng phát triển, mâu thuẫn về lợi ích giữa các giai cấp trong lòng nó càng sâu sắc mà bản thân nó không thể nào khắc phục nổi Do đó, tất yếu sẽ dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa t bảnđể nhờng chỗ cho một hình thái xã hội mới cao hơn, xã hội xã hội chủ nghĩa

Do vậy, quan hệ phân phối muốn phát huy đợc vai trò động lực của mình thì phải khuyến khích đợc các giai cấp, tầng lớp hoạt động tích cực, tức là phải đảm bảo lợi ích kinh tế cho họ Tuy nhiên, các giai cấp, tầng lớp phải thống nhất ở lợi ích chung của toàn xã hội Có nh vậy, xã hội mới phát triển lành mạnh theo định hớng xã hội chủ nghĩa

3 Cơ sở kinh tế của sự phân phối:

Khi tìm hiểu cơ sở kinh tế của sự phân phối, chúng ta nghĩ ngay đến việc phân phối vật phẩm tiêu dùng cho cá nhân mỗi thành viên trong xã hội Phân phối bao hàm cả phân phối cho sản xuất đợc xem nh là yếu tố của sản xuất còn phân phối cho tiêu dùng xem là kết quả của quá trình sản xuất Để quá trình tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng đợc diễn ra không ngừng, tổng sản phẩm sản xuất ra không thể phân phối ngay cho mọi ngời Trong một xã hội phát triển với nền sản xuất lớn thì một bộ phận của tổng sản phẩm xã hội phải dùng để bù đắp những khoản chi phí, dự phòng,,tích luỹ phần còn lại mới dành cho tiêu dùng Theo C.Mác,phần trích ra đó bao gồm:

Phần bù đắp những t liệu sản xuất

Phần để mở rộng sản xuất

Lập quỹ dự trữ đề phòng khi tai nạn bất ngờ

Chung ta thừa nhận phần trích này là một điều tất yếu về kinh tế,vì khôI phục vàmở rộng sản xuất là để đáp ứng nhu càu ngày càng tăng của xã hội.Phần còn lại của tổng sản phẫmã hội sẽ dành cho tiêu dùng Nhng trớc khi phân phối trực tiếp cho cá nhân,còn phảI trích một phần để :

Chi phí về quản lý hành chínhvà tổ chức ,bảo vệ Tổ quốc

Mở rộng các sự nghiệp phúc lợi công cộng và cứu tế xã hội

Sau đó ,phần còn lại sẽ đợc trực tiếp phân phồi cho tiêu dùng cá nhân của nhng ngời làm việc trong nền sản xuất xã hộiphù hợp với số lợng và chất l-ợng của lao động cũng nh số ll-ợng vốn và tàI sản mà họ đã đóng góp vào quá trình sản xuất

*Nhận xét chung:

Phân phối trong chủ nghĩa t bản ,chúng ta thấy đó thc sự là một hình thức phân phối bấy bình đẳng do quan hệ giai cấp tạo nên.Lực lợng sản xuất càng phát triển, tự nó sẽ ý thức đợc sứ mệnh lịch sử của mình trong việc đập tan quan hệ sản xuất đã lỗi thời và xây dựng nên một hình thái xã hội mới công bằng hơn

II/ Quan hệ phân phối trong chủ nghĩa cộng sản:

Trong xã hội nguyên thuỷ, cuộc sống bầy đàn và sự phân chia sản phẩm lao động bình đẳng là nét đặc trng tiêu biểu;phân phối là đối tợng duy nhất của kinh tế chính trị học Hình thái phân phối là biểu hiện rõ nhất ghi lại các nhân tố của sản xuất trong một xã hội nhất định

Chủ nghĩa xã hội đối lập mình với chủ nghĩa t bản cũng lấy quan hệ phân phối làm điểm trọng yếu Và sau đây, chúng ta hãy cùng nghiên cứu quan hệ phân phối trong xã hội xã hội chủ nghĩa để thấy đợc sự khác biệt của nó với chủ nghĩa t bản

*Các hình thức phân phối trong chủ nghĩa cộng sản:

Chủ nghĩa cộng sản, theo quan điểm của Mác, là hình thái xã hội cao hơn chủ nghĩa t bản Tuy nhiên, "đó không phải là một xã hội đã phát triển trên những cơ sở riêng của nó, mà trái lại, là một xã hội cộng sản vừa mới

từ xã hội t bản thoát ra; vì vậy, về mọi mặt kinh tế, đạo đức, trí tuệ, xã hội

ấy còn mang những dấu vết của xã hội cũ, xã hội đã đẻ ra nó",Các Mác Mác gọi đó là giai đoạn đầu hay giai đoạn thấp của xã hội cộng sản

Mác thừa nhận không thể thực hiện đợc công bằng và bình đẳng trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản Về mặt của cải, vẫn còn chênh lệch,

mà những chênh lệch này là bất công Tuy nhiên, sẽ không còn tình trạng ngời bóc lột ngời vì không còn ai đợc chiếm hữu t liệu sản xuất, đất đai làm của riêng Để đạt đợc điều này, vẫn cần có Nhà nớc để vừa bảo vệ chế độ công hữu về t liệu sản xuất vừa bảo vệ quyền bình đẳng về lao động và bình

đẳng trong việc phân chia các sản phẩm

Mác nói:" trong giai đoạn cao của xã hội cộng sản, khi mà con ngời không còn phụ thuộc một cách nô lệ vào sự phân công nữa, và sự đối lập giữa lao động trí óc với lao động chân tay cũng theo đó mà không còn nữa; khi mà lao động sẽ không phải chỉ là một phơng tiện để sinh sống nữa, mà

tự nó sẽ biến thành một nhu cầu bậc nhất cho đời sống; khi mà lực lợng sản xuất cũng đã tăng lên cùng với sự phát triển toàn diện của các cá nhân và tất cả những nguồn tài phú công cộng đều tuôn ra dồi dào, thì chỉ khi đó ngời

ta mới có thể hoàn toàn vợt khỏi giới hạn chật hẹp của pháp quyền t sản và xã hội mới có thể ghi trên là cờ của mình:"Làm hết năng lực, hởng theo nhu cầu!"

Trên đây chúng ta đã phân tích hai giai đoạn của hình thái xã hội cộng sản đó là xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Để từ đây chúng ta

sẽ nghiên cứu về phân phối trong giai đoạn của nớc ta hiện nay

Phần II: Thực trạng phân phối thu nhập ở vịêt nam trong thời gian qua

I Quan hệ phân phối trong thời kỳ quá độ ở n ớc ta hiện nay:

Nớc ta chủ trơng xây dựng chủ nghĩa xã hội theo quan điểm của Mác

Sự phức tạp của thời kỳ quá độ thể hiện ở chỗ tồn tại nhiều giai cấp, tầng lớp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau, mâu thuẫn nhau về lợi ích Chính vì vậy mà việc quản lý nền kinh tế càng trở nên khó khăn hơn

Vì vậy, nếu biết sử dụng đúng quan hệ phân phối sẽ tạo ra động lực to lớn không những làm phát triển nền kinh tế mà còn tạo ra đợc sự công bằng hơn trong xã hội Tuy nhiên, ta cũng phải rất thận trọng vì nếu sử dụng không

đúng đắn sẽ có thể gây ra những hậu quả nguy hại cho xã hội, làm ảnh h-ởng tới con đờng cách mạng của đất nớc.

* Phân phối phải đảm bảo nguyên tắc công bằng:

Trong điều kiện của đất nớc ta hiện nay, khi mà nhân dân lao động đã đợc giải phóng Tuy vậy, chúng ta phải hiểu cho thấu đáo thế nào là "phân phối công bằng"

Chúng ta phải hiểu rằng cái xã hội mà ta đang xét là xã hội chủ nghĩa nh

-ng khô-ng phải ở giai đoạn cao trên nhữ-ng cơ sở của chính nó, mà là một xã hội vừa thoát thai từ xã hội t bản Với điều kiện xã hội nh vậy thì sự công bằng chỉ nên thực hiện ở mức trả đúng, trả đủ cho ngời lao động căn cứ vào

sự cống hiến của anh ta cho xã hội ( sau khi đã trừ đi những khoản chi phí,

đóng góp nhất định)

II/ Ph ơng h ớng cơ bản về phân phối trong thời kỳ quá độ:

Trong tình hình khả năng và trình độ sản xuất còn quá thấp, nền kinh tế xã hội đang vấp phải vô vàn khó khăn, Đảng và nhà nớc ta vẫn khẳng định:

"phân phối phải nhằm ổn định và tiến lên từng bớc cải thiện đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân, phải thể hiện ngay tính u việt của chủ nghĩa xã hội, cố gắng phấn đấu bảo đảm công bằng và hợp lý"

1/ Phân phối bảo đảm hình thành cơ cấu kinh tế mới:

Đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nền nông nghiệp lạc hậu, tiểu thủ công nghiệp yếu kém, quan hệ phân phối phải có nhiệm vụ để hình thành một cơ cấu kinh tế mới, hiện đại sao cho phát huy đợc mọi tiềm lực kinh tế trong

n-ớc Về chiều rộng, quan hệ phân phối mà nớc ta xây dựng cho phép các hình thức phân phối (phân phối theo lao động; phân phối theo tài sản, vốn; phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội) phát triển bình đẳng với nhau Các hình thức khác vẫn đợc duy trì do nó phù hợp

đặc điểm của thời kỳ quá độ và thực hiện nó cũng có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế phát triển

2/ Kết hợp khuyến khích lợi ích vật chất với giáo dục chính trị trong phân phối:

Lênin đã chỉ: "phải xây dựng mọi ngành kinh tế quốc dân quan trọng trên cơ sở sự quan tâm thiết thân của cá nhân" Trớc hết phải biết sử dụng nguyên tắc lợi ích vật chất để tác động thật tốt Nguyên tắc đó không chỉ thể hiện ở chỗ có thu nhập thích đáng với kết quả lao động và hoạt động kinh doanh mà còn phải thể hiện rõ ở việc tự chịu trách nhiệm vật chất, có thởng phạt công minh

ý thức t tởng xã hội cũ để lại trong văn hoá mới, hệ t tởng mới đòi hỏi phải có quan tâm và thời gian Do đó, giáo dục chính trị t tởng cần tiến hành thờng xuyên và lâu dài mà trớc tiên là phải làm cho mọi ngời nhận rõ nghĩa vụ, quyền lợi, trách nhiệm lao động

III/ Các hình thức phân phối cơ bản của n ớc ta hiện nay:

Với mục đích về xây dựng một chế độ xã hội thực sự công bằng do nhân dân lao động làm chủ, đồng thời, do những đặc điểm của thời kỳ quá độ,

n-ớc ta có các hình thức phân phối sau:

Thứ nhất, phân phối theo lao động

Thứ hai, phân phối theo tài sản hay vốn và những đóng góp khác

Thứ ba, phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội Phân phối theo lao động là cách chủ yếu, vì nó là thành quả của lao

động, tác động trực tiếp vào tính cực của lao động xã hội Bên cạnh đó, phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội ngày càng trở nên quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội.Các hình thức phân phối theo tài sản, vốn và các đóng góp khác trong giai đoạn hiện nay cũng trở thành một tất yếu, hợp quy luật

Để hiểu rõ hơn, sau đây, chúng ta sẽ lần lợt nghiên cứu từng hình thức phân phối

1/ Phân phối theo lao động:

*Tính tất yếu khách quan của quy luật phân phối theo lao động:

Chủ nghĩa xã hội là một hình thức xã hội cao hơn, công bằng hơn chủ nghĩa t bản Cá nhân khi đó muốn sử dụng "thu nhập" của mình nh thế nào cũng đợc Xã hội nh vậy thì việc tái sản xuất cũng rất khó thực hiện chứ cha nói đến tái sản xuất mở rộng

Đối với thời kỳ quá độ của nớc ta hiện nay, việc thực hiện phân phối theo lao động là thích hợp nhất với các thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu công hữu về t liệu sản xuất

 Đối với thành phần này, phân phối theo lao động là một tất yếu, bởi nhiều nguyên nhân:

- Do dựa trên chế độ công hữu về t liệu sản xuất nên chế độ ngời bóc lột ngời không còn nữa Quyền làm chủ của ngời lao động đợc xác lập Lao

động đang trở thành cơ sở quyết định địa vị xã hội và phúc lợi vật chất của mỗi ngời Vì thế mà phân phối theo lao động là phù hợp với quan hệ sản xuất của thành phần kinh tế này

- Tuy nhiên, trong thời kỳ này vẫn còn có sự khác biệt giữa các loại lao động nh lao động trí óc, lao động chân tay, lao động phức tạp, lao động giản đơn Do vậy, cần phải dựa vào số lợng và chất lợng của lao động để phân phối

- Trong điều kiện còn khó khăn của nớc ta hiện nay, nền kinh tế cha thể đạt mức phân phối theo nhu cầu Trong điều kiện đó, để phân phối công bằng phải dựa vào lao động của mỗi ngời Mặt khác, lao động cha trở thành

"nhu cầu bậc nhất của con ngời" mà còn là "phơng kế sinh nhai" của mỗi ngời Trong tình hình đó thì phân phối theo lao động là phù hợp với điều kiện đất nớc

 Qua đây chúng ta thấy rằng phân phối theo lao động là phù hợp với chế

độ công hữu về t liệu sản xuất, phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, phù hợp với trạng thái sản xuất và trình độ phát triển kinh tế của

đất nớc Chính vì vậy việc thực hiện phân phối theo lao động có tác dụng thúc đẩy sản xuất ngày càng phát triển Bởi vì thực hiện tốt phân phối theo lao động có nhiều tác dụng to lớn đối với xã hội và bản thân ngời lao động Một là, nó đáp ứng đợc đòi hỏi cấp bách về "công bằng xã hội" đang đặt

ra ở nớc ta, nó kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích của sản xuất xã hội và lợi ích của từng cá nhân ngời lao động

Hai là, nó khuyến khích ngời lao động đi phát huy mọi năng lực của bản thân vào trong sản xuất

Ba là, tạo điều kiện cho việc phân bổ và sử dụng nguồn sức lao động đợc

ổn định trong cả nớc, đảm bảo cho sản xuất xã hội phát triển cân đối và có

kế hoạch

Bốn là, góp phần giáo dục quan điểm, thái độ, kỷ luật lao động với mỗi thành viên xã hội

2/ Phân phối theo tài sản hay vốn và những đóng góp khác:

Trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, nền kinh tế tồn tại nhiều thành phần Chúng ta đảm bảo nguyên tắc lấy phân phối theo lao động làm chính nhng đồng thời sử dụng các hình thức phân phối khác, miễn là nó phù hợp với tình trạng nền kinh tế của đất nớc và thực hiện nó có tác dụng tốt cho sự phát triển kinh tế xã hội cũng nh phù hợp với lợi ích ngời lao động; ngời lao động bằng lòng chấp nhận nó

Điều này thể hiện ở hình thức phân phối theo tài sản, vốn, những đóng góp khác

 Đây là hình thức phân phối thích hợp với điều kiện của đất nớc ta trong giai đoạn quá độ

 Để sử dụng nguồn vốn này, chúng ta không thể sử dụng cách chính sách

áp đặt nh trng thu, đóng góp cổ phần một cách bình quân Những biện pháp

đó chỉ làm suy yếu lực lợng sản xuất xã hội

3/ phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội:

Bên cạnh phân phối theo lao động và phân phối theo tài sản, vốn đợc xem

nh những tất yếu khách quan trong thời kỳ quá độ của đất nớc, để đảm bảo công bằng xã hội, nhất là đối với những ngời thiệt thòi trong xã hội, thì phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội là hết sức cần thiết

Mặc dù đây cha phải là phân phối theo nhu cầu nh trong giai đoạn cao trong chủ nghĩa cộng sản nhng nó là một hình thức phân phối quá độ, phù hợp với xu hớng phát triển của xã hội

VI/Các hình thức thu nhập cơ bản:

Quan hệ phân phối thể hiện trên 2 mặt: phân phối t liệu sản xuất và phân phối sản phẩm lao động Là sản phẩm của phân phối t liệu sản xuất, phân phối sản phẩm của lao động cũng có tính độc lập tơng đối của nó và nó có vai trò to lớn trong việc tạo ra tính năng động, hiệu quả của hoạt động sản xuất xã hội

1/Vị trí của phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trờng :

Phân phối thu nhập đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, có thể xem xét vai trò của nó dới các phơng diện khác nhau

Thứ nhất, phân phối thu nhập có ảnh hởng to lớn đối với sản xuất Các-Mác đã từng nói tới vai trò phân phối đối với sản xuất trên phơng diện sản xuất với sản xuất

Thứ hai, phân phối thu nhập quyết định sự tiêu dùng của các chủ thể yếu

tố sản xuất thông qua phân phối thu nhập các chủ thể yêú tố sản xuất có đ

-ợc thu nhập để mua hàng tiêu dùng và dịch vụ trên thị trờng sản phẩm dịch

vụ

V/ Giải pháp cho vấn đề phân phối thu nhập ở n ớc ta nhằm phát huy vai trò động lực của quan hệ phân phối :

Quá trình đổi mới trong chính sách phân phối (từ sau thời kỳ bãi bỏ chế

độ kinh tế tập trung) đã đem lại những thành quả đáng kể cho nền kinh tế xã hội Có thể nói đây là mâu thuẫn cơ bản đang vận động, đang chuyển hoá làm phát sinh những nghịch lý trong xã hội ta

Một là, trong khi cần phải có thành phần kinh tế quốc doanh, tập thể mạnh, làm cơ sở cho định hớng xã hội chủ nghĩa, thì kinh tế quốc doanh lại lâm vào tình trạng trì trệ, yếu kém, thua lỗ

Hai là, ta cần thành phần kinh tế quốc doanh mạnh làm cơ sở kinh tế để thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động

Ba là, ta cần thành phần kinh tế quốc doanh-tập thể mạnh làm cơ sở tạo lập một cơ sở hạ tầng định hớng xã hội chủ nghĩa

Trong cơ chế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta sáng tạo vận dụng nguyên tắc phân phối theo lao động của Mác vào hoàn cảnh cụ thể của đất nớc Điều này là hoàn toàn phù hợp với mục tiêu cách mạng, với bài học đã có, tạo ra động lực to lớn cho sự nghiệp giải phóng của quần chúng lao động, nhằm cải tạo xã hội cũ, xây dựng một xã hội mới công bằng, không có ngời bóc lột ngời, không có chỗ cho tội ác, thói xấu, tham lam, ích kỷ trả lại giá trị nhân bản cho con ngời

Nhân tố thứ nhất, kinh tế định hớng xã hội chủ nghĩa chứa hai xung lực: khu vực kinh tế quốc doanh- tập thể và khu vực t nhân, cá thể, t bản Nhân tố thứ hai là cơ chế thị trờng chứa hai xung lực: sức mạnh thị trờng và những tiêu cực của nó tác động vào cơ sở hạ tầng và kiến trúc thợng tầng xã hội Nhân tố thứ ba là Nhà nớc đợc tạo dựng trên cơ sở hạ tầng và tác động trở lại cơ sở hạ tầng xã hội

Trong cơ chế thị trờng, vai trò của Nhà nớc thông qua sự lãnh đạo của

Đảng đợc xem là nhân tố hàng đầu, nhân tố chủ quan Nhà nớc quản lý xã hội, hành pháp và t pháp, có nghĩa vụ tập hợp toàn bộ nguồn lực trong và ngoài nớc nhằm phát triển toàn diện kinh tế xã hội Hai nhân tố cơ sở kinh tế- thị trờng hợp thành nhân tố khách quan của xã hội Mối quan hệ biện chứng chủ quan - khách quan, đứng về mặt nhận thức khách quan là tính