Trong các ví dụ trên, sử dụng dấu chấm lửng có những tác dụng gì.. Dấu chấm lửng đặt trong móc vuông biểu thị có một đoạn văn bản đợc lợc bỏ không trích dẫn hết.. ý câu 1 cha chọn
Trang 1Tiết 120
I / MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC : Giuựp HS :
- Naộm ủửụùc coõng duùng cuỷa daỏu chaỏm lửỷng vaứ daỏu chaỏm phaồy.
- Bieỏt duứng daỏu chaỏm lửỷng vaứ daỏu chaỏm phaồy khi vieỏt.
II / PHệễNG TIEÄN THệẽC HIEÄN :
Giaựo vieõn : Nghieõn cửựu baứi trong SGK vaứ SGV
Hoùc sinh : Chuaồn bũ yự kieỏn traỷ lụứi caực caõu hoỷi maứ GV neõu ra
III / TIEÁN TRèNH TOÅ CHệÙC CAÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY - HOẽC :
1 / Kieồm tra baứi cuừ :
? Lieọt keõ laứ gỡ ?
? Keồ teõn caực kieồu lieọt keõ maứ em bieỏt ? Vớ duù minh hoùa ?
2 / Giụựi thieọu baứi mụựi :
HĐ1 hs đọc các ví dụ sgk
VDa Chuựng ta coự quyeàn tửù haứo vỡ
nhửừng trang lũch sửỷ veỷ vang thụứi ủaùi Baứ
Trửng, Baứ Trieọu, Traàn Hửng ẹaùo, Leõ
Lụùi, Quang Trung …
(Hoà Chớ Minh)
? Ví dụ trên trích từ văn bản nào ?
( Tinh thần yêu nớc của nhân dân ta )
? Tác giả sử dụng biện pháp nào để kể
tên các vị anh hùng ?
( Phép liệt kê.)
? Vì sao tác giả lại dùng dấu chấm lửng ở
cuối câu ?
( Tỏ ý còn nhiều vị anh hùng dân tộc nữa
cha đợc liệt kê.)
? Vậy, nêu tác dụng của dấu chấm lửng ở
ví dụ này ?
Dùng dấu chấm lửng trong trờng hợp
này, cần liệt kê ít nhất là 2 sự vật, hiện
t-ợng Trong chức năng này, dấu chấm lửng
có thể dùng sau kí hiệu “ vv“
Ví dụ b :
Thoỏt nhieõn, moọt ngửụứi nhaứ queõ, mỡnh
maồy laỏm laựp, quaàn aựo ửụựt ủaàm, taỏt taỷ chaùy
xoõng vaứo thụỷ khoõng ra lụứi :
I dấu chấm lửng
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
VD a
Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tợng tơng tự cha liệt kê hết.
VD b
Trang 2- Baồm … quan lụựn … ủeõ vụừ maỏt roài !
(Phaùm Duy Toỏn)
? Ví dụ trích từ văn bản nào ? nói về sự
việc gì ?
(VB: “Sống chết mặc bay“ “ nói về sự
việc một ngời vào báo với quan lớn là đê
đã bị vỡ)
? Dấu chấm lửng dùng thể hiện cảm xúc
gì?
Daỏu chaỏm lửỷng thể hiện chỗ lời nói bỏ dở
hay ngập ngừng, ngắt quãng cuỷa nhaõn vaọt
do quaự meọt hay quá hoaỷng sụù.
Ví dụ c : Cuoỏn tieồu thuyeỏt ủửụùc vieỏt treõn
… bửu thieỏp
(Baựo haứ Noọi mụựi)
? Em haừy cho bieỏt coõng duùng cuỷa daỏu
chaỏm lửỷng trong trửụứng hụùp naứy ?
“bửu thieỏp”- tấm bu thiếp thì quá nhỏ
so với dung lợng một cuốn tiểu thuyết
Tạo sự bất ngờ hay hài ớc, dí dỏm
châm biếm
? Trong các ví dụ trên, sử dụng dấu
chấm lửng có những tác dụng gì ?
(H/s đọc ghi nhớ.)
? Em lấy vd câu có sử dụng dấu chấm
lửng ? Nêu tác dụng dấu chấm lửng đó
dùng để làm gì ?
Ví dụ : Cậu ấy nói không đến đợc Cậu ấy
bận lắm, bận ngủ ! tạo sự hài hớc dí
dỏm.
* GV đ a thêm ví dụ :
[ ] Nhng chúng ta hãy theo dõi, theo dõi
bằng đôi cánh của trí tởng tợng, những
trò lố chính thức của ông Va-ren.
Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng , ngắt quãng
VD c
Daỏu chaỏm lửỷng laứm giaừn nhũp ủieọu caõu vaờn, chuaồn bũ cho sửù xuaỏt hieọn baỏt ngụứ cuỷa tửứ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hớc, châm biếm
Dấu chấm lửng đ ợc dùng :
- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tợng tơng tự cha liệt kê hết
- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng ;
- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hớc, châm biếm
Trang 3? Nhận xét dấu chấm lửng ở ví dụ này với
dấu chấm lửng ở các ví dụ trớc có giống
nhau không ?
( Dấu chấm lửng đặt trong móc vuông
biểu thị có một đoạn văn bản đợc lợc bỏ
không trích dẫn hết.)
Lu ý khi sử dụng 2 loại dấu này khi
tạo văn bản cho phù hợp.
HĐ2 :
(G/v cho học sinh đọc các ví dụ viết trên
bảng phụ.)
Vớ duù a:
Coỏm khoõng phaỷi thửực quaứ cuỷa ngửụứi voọi ;
aờn coỏm phaỷi aờn tửứng chuựt ớt, thong thaỷ vaứ
ngaóm nghú.
(Thaùch Lam)
? Tại sao sau câu thứ nhất không dùng
dấu chấm, dấu phẩy mà lại dùng dấu
chấm phẩy ?
( ý câu 1 cha chọn vẹn nên không thể
dùng dấu chấm, 2 ý của 2 câu không tạo
nên câu ghép đẳng lập nên không dùng
dấu phẩy.
Do vậy dùng dấu chấm phẩy là để nối 2
ý trong một câu ghép có mối quan hệ phức
tạp ( ở đây là quan hệ phản bác )
Vớ duù 2: Nhửừng tieõu chuaồn ủaùo ủửực cuỷa
con ngửụứi mụựi phaỷi chaờng coự theồ neõu leõn
nhử sau : yeõu nửụực, yeõu nhaõn daõn ; trung
thaứnh vụựi sửù nghieọp xaõy dửùng chuỷ nghúa
xaừ hoọi vaứ ủaỏu tranh thửùc hieọn thoỏng nhaỏt
nửụực nhaứ; gheựt boực loọt, aờn baựm vaứ lửụứi
bieỏng ; yeõu lao ủoọng, coi lao ủoọng laứ nghúa
vuù thieõng lieõng cuỷa mỡnh ; coự tinh thaàn
laứm chuỷ taọp theồ, coự yự thửực hụùp taực, giuựp
Ii dấu chấm phẩy:
1 Ví dụ:
2 Nhận xét:
VD a Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp.
VD b
Trang 4nhau ; chaõn thaứnh vaứ khieõm toỏn ; quyự
troùng cuỷa coõng vaứ coự yự thửực baỷo veọ cuỷa
coõng ; yeõu vaờn hoựa, khoa hoùc vaứ ngheọ
thuaọt ; coự tinh thaàn quoỏc teỏ voõ saỷn
(Theo Trửụứng Chinh)
? Dấu chấm phẩy đợc dùng có tác dụng gì
trong câu ?
? Ta coự theồ thay daỏu chaỏm phaồy baống
daỏu phaồy ủửụùc khoõng? Vỡ sao?
- Cho HS thaỷo luaọn.
Không thay đợc vì: Dấu chấm phẩy ngăn
cách những bộ phận câu lớn hơn dấu
phẩy
? Qua các ví dụ trên, em hãy cho biết
công dụng của dấu chẩm phẩy ?
hs đọc ghi nhớ sgk
? Dấu chấm lửng dùng để làm gì ?
? Nêu công dụng của dấu chấm phẩy ?
? Lấy một số ví dụ câu thơ, văn có sử
dụng dấu chấm lửng ?
? Viết đoạn văn về ca Huế trên sông
H-ơng trong đó : Có câu dùng dấu chấm
- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp
3 Kết luận:
- Dấu chấm phẩy đợc dùng để :
- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp ;
- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp
Ghi nhớ 2: SGK / 122
IV luyện tập Bài tập 1:
a) Dấu chấm lửng biểu thị lời nói bị đứt quãng, ngắc ngứ do sợ hãi, lúng túng
( dạ, bẩm )
b) Câu nói bị bỏ dở.
c) Biểu thị phần liệt kê cha đầy đủ , không viết ra.
Bài tập 2:
a), b), c) Dấu chấm phẩy dùng để ngăn cách các vế của những câu ghép có cấu tạo phức tạp.
Bài tập 3:
a
Ô hay ! buồn vơng cây ngô đồng Vàng rơi ! vàng rơi thu mênh mông
b
Tre xanh Xanh tự bao giờ ? Chuyện ngày xa đã có bờ tre xanh Bài tập 4
Trang 5lửng, có câu dùng dấu chấm phẩy?
? Viết đoạn văn về ca Huế trên sông Hơng trong đó : Có câu dùng dấu chấm lửng, có câu dùng dấu chấm phẩy?
Đoạn văn tham khảo:
Ai đã từng đến Huế mà cha đợc nghe ca Huế trên dòng Hơng Giang vào những đêm trăng
đẹp? Ai đã từng nghe ca Huế mà không cảm thấy xúc động nơi cõi lòng Quả thực, đây là một thú vui tao nhã, để lại ấn tợng sâu sắc trong lònh du khách Ca Huế trang nhã và lịch sự: từ cách ăn mặc đến cách trang điểm; từ cách biểu diễn đến cách thởng thức Tôi thấy yêu mến và tự hào với những làn điệu dân ca xứ Huế, một di sản văn hóa phi vật thể độc
đáo của Huế, của dân tộc Việt Nam
Đoạn 2:
“Ca Huế trờn sụng Hương” của Hà Ánh Minh cho ta biết xứ Huế nỗi tiếng với cỏc điệu
hũ Đú là chốo cạn, bài thai, hũ đưa linh buồn bó, hũ gió gạo, ru em, gió vụi, gió điệp, bài chũi, bài tiệm, nàng vung, Bà con xứ Huế cất tiếng hũ trong lao động sản xuất hay trong sinh hoạt đồng quờ Mỗi cõu hũ xứ Huế đều gởi gắm ý tỡnh trọng vẹn, từ ngữ địa phương được dựng nhuần nhuyễn, ngụn ngữ được thể hiện thật tài ba phong phỳ Những
điệu hòHuế mãi mãi in sâu vào tâm hồn ngời gần xa Em thấy yêu mến và tự hào những làn điệu dân ca xứ Huế, một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của Huế, của dân tộc Việt Nam