Chuẩn bị: - Giáo viên: hớng dẫn 2 học sinh đóng vai Hồng và bà cô trong ví dụ mục I chuẩn bị cho cuộc hội thoại.. - Cách xử sự của ngời cô là thiếu thiện chí, vừa không phù hợp với quan
Trang 1Tiết 107
Ngày soạn 9/3/2011
Tiếng Việt hội thoại
A Mục tiêu cần đạt:Giỳp hs.
1.Kiến thức:
-Vai xó hội trong hội thoại
2.Kỹ năng
-Xỏc định được cỏc vai xó hội trong cuộc thoại
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: hớng dẫn 2 học sinh đóng vai Hồng và bà cô trong ví dụ mục I chuẩn bị cho cuộc hội thoại
- Học sinh: xem trớc bài ở nhà, đọc kĩ đoạn đối thoại
C Các hoạt động dạy học:
B
ước 1: Tổ chức lớp :
-kiểm tra sỉ số
Kiểm tra bài cũ :
? Hành động nói trên thực hiện bàng mấy cách? Đó là những cách nào
? Giải bài tập 4, 5 (SGK-tr72) B
ước 2: B i mài m ớ i
Hđ1:gv giới thiệu bài mi
GV cho 2 hs thực hiện hài mnh động núi dẫn vài mo bài mi mới
Hđ2:h/d hs tỡm hiểu vai xh trong hội
thoại
MT:Hs nắm đc vai xh trong hội thoại
PP:Phõn tớch,gợi mở
? Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại
trong đoạn trích trên là quan hệ gì
* Quan hệ gia tộc
? Ai ở vai trên, ai là vai dới
* Cụ vai trên và chỏu vai dới
? Cách xử sự của ngời cô có gì đáng chê trách
? Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé
Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình
để giữ đợc thái độ lễ phép
* Hồng là vai dới nên phải tôn trọng ngời trên
(ứng xử kính trọng) còn ngời có vai thấp hơn thì
phải có thái độ thân tình
? Giải thích vì sao Hồng phải làm nh vậy
? Từ những ví dụ trên em hãy cho biết thế nào là
vai xã hội
Gv hỏi v cho hs trài m ả lời
I Vai xã hội trong hội thoại .
1 Ví dụ
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK
2 Nhận xét
- Quan hệ giữa 2 nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên thuộc về quan hệ gia tộc
- Ngời cô của Hồng là ngời vai trên, chú bé Hồng là ngời vai dới
- Cách xử sự của ngời cô là thiếu thiện chí, vừa không phù hợp với quan hệ ruột thịt vừa không thể hiện thái độ đúng mực của ngời trên đối với ngời dới
- Tôi cũng cời đáp lại cô tôi, tôi im lặng cúi đầu xuống đất, lòng thắt lại, khoé mắt cay cay, cời dài trong nớc mắt, cổ họng nghẹn ứ khóc không
ra tiếng, quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
- Hồng phải kìm nén sự bất bình vì Hồng là ngời thuộc vai dới, có bổn phận tôn trọng ngời trên
3 Kết luận Học sinh khái quát:
- Vai xã hội là vị trí của ngời tham gia hội thoại
đối với ngời khác trong cuộc thoại
-Hs trả lời
- Vai xã hội đợc xác định bằng các quan hệ xã
hội:
Trang 2?Em giao tiếp với bạn bố thỡ em ở vai
nài mo?em giao tiếp với thầy cụ thỡ em ở
vai nài mo?em giao tiếp với bố mẹ thỡ em
ở vai nài mo?em giao tiếp với anh chị thỡ
em ở vai nài mo?em giao tiếp với em thỡ
em ở vai nài mo?
?Qua đú em cú nhận xột gỡ về vai xó
hội trong hội thoại
? Vai xã hội đợc xác định nh thế nào
Gọi học sinh đọc ghi nhớ
Hđ3:h/d hs l m b i ài m ài m tập
MT:HS lài mm đc bài mi tập phần luyện tập
PP:Nờu vấn đề,gợi mở,thảo luận
? Tìm những chi tiết trong ''Hịch tớng sĩ'' thể
hiện thái độ vừa nghiêm khắc vừa khoan dung
của Trần Quốc Tuấn đối với binh sĩ dới quyền
? Xác định vai xã hội của 2 nhân vật tham gia
cuộc thoại trên
? Tìm những chi tiết lời thoại thể hiện thái độ của
ông giáo đối với lão Hạc
Nhng qua cách nói của lão Hạc, ta thấy vẫn có
một nỗi buồn, 1 sự giữ khoảng cách: cời đa đà,
c-ời gợng; thoái thác chuyện ở lại ăn khoai, uống
nớc với ông giáo Những chi tiết này rất phù hợp
với tâm trạng lúc ấy và tính khí khái của lão Hạc
- Giáo viên đánh giá cho điểm
+ Quan hệ trên - dới, ngang hàng (tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội)
+ Quan hệ thân - sơ (quen biết, thân tình) -Vai xã hội đa dạng, nhiều chiều; nên khi tham gia hội thoại cần xác định đúng vai để chọn cách nói cho phù hợp
II Luyện tập
1 Bài tập 1
- Ta - các ngơi Trần Quốc Tuấn nghiêm khắc chỉ ra lỗi lầm của tớng sĩ, chê trách tớng sĩ, khuyên bảo tớng sĩ rất chân tình
2 Bài tập 2
- Học sinh đọc bài tập 2
- Xét về địa vị xã hội, ông giáo là ngời có địa vị cao hơn 1 nông dân nghèo nh lão Hạc nhng xét
về tuổi tác thì lão Hạc có vị trí cao hơn
- Lời lẽ ôn tồn, thân mật, mời lão hút thuốc, uống nớc, ăn khoai Trong lời lẽ ông giáo gọi lão Hạc là cụ, xng hô gộp 2 ngời là ''ông con mình'' (thể hiện sự kính trọng ngời già); xng là tôi (thể hiện quan hệ bình đẳng)
- Lão Hạc gọi ngời đối thoại là ông giáo, dùng từ ''dạy'' thay cho từ ''nói'' (thể hiện sự tôn trọng),
đồng thời xng hô gộp 2 ngời là ''chúng mình'', cách nói cũng xuề xoà (nói đùa thế) thể hiện sự thân tình
3 Học sinh lên bảng đóng vai Hồng và bà cô: thực hiện cuộc thoại trong SGK
- Học sinh ở dới nhận xét
Củng cố:
? Nhắc lại khái niệm vai xã hội, quan hệ xã hội, những điểm cần lu ý khi tham gia cuộc thoại
B
ước 3: H ớng dẫn về nhà:
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3 trong SGK tr95
- Soạn b iài m Tỡm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận