Môi trường rất cần thiết cho cuộc sống của con người. Môi trường cung cấp cho con người những điều kiện sống (như ăn ở,mặc hít thở…) Nếu không có điều kiện đó con người không thể sống tồn tại và phát triển được.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Môi trường rất cần thiết cho cuộc sống của con người Môitrường cung cấp cho con người những điều kiện sống (như ănở,mặc hít thở…) Nếu không có điều kiện đó con người khôngthể sống tồn tại và phát triển được
Trong bối cảnh toàn cầu nói chung, môi trường đang bị ô nhiễmtrầm trọng đặc biệt là ở các nước đang phát triển, Việt Namcũng nằm trong tình trạng này trong quá trình xây dựng và pháttriển kinh tế Do vậy, bảo vệ môi trường là một trong những vấn
đề quan trọng được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm trongchiến lược phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn công nghiệphóa và hiện đại hóa đất nước
Trong những năm gần đây tốc độ phát triển đô thị cũng nhưcông nghiệp hóa trên địa bàn thành phố Vinh, diễn ra rất nhanhchóng, trong khi đó các công trình hạ tầng kỹ thuật như giaothông, cấp điện, cấp thoát nước, xử lý nước thải, thu gom và xử
lý rác thải…không đủ khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển đô
Trang 2thị và sự gia tăng dân số Vì vậy môi trường và mỹ quan đô thịthành phố Vinh ngày càng xuống cấp trầm trọng, đặc biệt là vấn
đề cấp thoát nước, rác thải có khắp mọi nơi đã ảnh hưởng rất lớn
đến cuộc sống và sức khỏe của người dân thành phố Vinh Nhận
thấy đây vẫn là vấn đề mang tính thời sự và cấp thiết, là mộtsinh viên, sau khi học tập, nhận được sự giảng dạy tận tình củathầy cô giáo, em xin được vận dụng những kiến thức đã học vào
thực tiễn cơ sở, cụ thể là em chọn đề tài “Phân tích đánh giá thực trạng công tác và giải pháp quản lý môi trường ở thành phố Vinh” để làm bài luận kết thúc môn học “ Quản lý xã hội
về Khoa học – Công nghệ - Tài nguyên – Môi trường”
2, Tình hình nghiên cứu: Có nhiều tác giả trong và ngoài nước
nghiên cứu, từ việc nghiên cứu lý luận đến thực tế về đề tài nay.Tuy nhiên, các nghiên cứu ấy chủ yếu ở tầng vĩ mô, còn chungchung, rất ít các công trình nghiên cứu về công tác quản lý, tìnhtrạng ô nhiễm môi trường ở một địa phương cụ thể
3, Mục đích nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu:
Trang 3Thông qua khảo sát thực trạng công tác quản lý môi trường ở thành phố Vinh, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao công tác quản lý môi trường trên địa bàn thành phố, giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân sinh sống ở đây.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hoá các vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu
- Đánh giá công tác quản lý về môi trường ở thành phố Vinh
- Đưa ra các giải pháp nâng cao công tác quản lý Nhà nước về
môi trường
4, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý cũng như thực
trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố Vinh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Trong địa giới hành chính thành phố Vinh
Về thời gian: Từ năm 2007 đến nay
Trang 45, Phương pháp nghiên cứu:
- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
6, Kết cấu bài tiểu luận
Bài tiểu luận được chia thành 3 nội dung chính:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý Nhà nước về môi trườngChương 2: Thực trạng công tác quản lý môi trường ở thành phố Vinh trong những năm gần đây
Chương 3: Các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường
Do trình độ bản thân còn hạn chế nên em không thể tránh khỏinhững sai sót trong quá trình trình bày, vì vậy em rất mong nhậnđược sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để em có
thể hoàn thành tốt bài tiểu luận của mình Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 5B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý Nhà nước về môi
trường
1 Các khái niệm cơ bản
1.1 Khái niệm môi trường
Môi trường là: Bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất
nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, cóảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của conngười và thiên nhiên (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trườngcủa Việt Nam)
Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xãhội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tàinguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan,quan hệ xã hội
Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên,
mà chỉ bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liênquan tới chất lượng cuộc sống con người
Trang 6Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thànhcác loại:
Môi trường tự nhiên và Môi trường xã hội
1.2 Quản lý Nhà nước về môi trường
"Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp,
chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia" Là sự tác động mang tính tổ chức và quyền lực của
các cơ quan hành chính Nhà nước có thẩm quyền lên các quan
hệ xã hội về môi trường nhằm đạt được những mục tiêu đượcxác định
Quản lý môi trường là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xãhội, có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựatrên sự tiếp cận có hệ thống và các kỹ năng điều phối thông tinđối với các vấn đề môi trường có liên quan đến con người xuấtphát từ quan điểm định hướng, hướng tới phát triển bền vững
và sử dụng hợp lý tài nguyên” (Lưu Đức Hải và Nguyễn NgọcSinh, 2001)
Trang 7Quản lý môi trường được thực hiện bằng tổng hợp các biệnpháp: luật pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật, công nghệ, xã hội,văn hóa, giáo dục Các biện pháp này có thể đan xen, phối hợp,tích hợp với nhau tùy theo điều kiện cụ thể của vấn đề đặt ra.Quản lý Nhà nước về môi trường là quản lý môi trường thôngqua các công cụ luật pháp, chính sách về môi trường trênphương diện quốc tế và quốc gia
Quản lý Nhà nước về môi trường để đảm bảo môi trường tồn tại
và phát triển bền vững nhằm: Sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên, gắn khai thác với bảo vệ môi trường
Nguyên tắc về QLNN đối với MT:
Tài nguyên môi trường là tài sản chung
Tài nguyên môi trường thuộc sở hửu toàn dân do nhà nước
thống nhất quản lý
Việc khai thác phải kết hợp với bảo vệ và phát triển
Đảm bảo về tính đa dạng của bảo vệ, khai thác, phát triển và quản lý tài nguyên môi trường
QLNN về tài nguyên môi trường bằng hệ thống pháp luật
Trang 8Việc khai thác, sử dụng, phát triển theo quy hoạch nghành, lãnh thổ
Quản lý tài nguyên môi trường phải huy động toàn dân tham gia
Nội dung công tác quản lý Nhà nước về môi trường của ViệtNam được thể hiện trong Điều 37, Luật Bảo vệ Môi trường,gồm các điểm:
Ban hành và tổ chức việc thực hiện các văn bản pháp quy về bảo
vệ môi trường, ban hành hệ thống tiêu chuẩn môi trường
Trang 9 Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, chính sách bảo vệ môitrường, kế hoạch phòng chống, khắc phục suy thoái môi trường, ônhiễm môi trường, sự cố môi trường.
Xây dựng, quản lý các công trình bảo vệ môi trường, các côngtrình có liên quan đến bảo vệ môi trường
Tổ chức, xây dựng, quản lý hệ thống quan trắc, định kỳ đánh giáhiện trạng môi trường, dự báo diễn biến môi trường
Thẩm định các báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự
án và các cơ sở sản xuất kinh doanh
Cấp và thu hồi giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường
Giám sát, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệmôi trường, giải quyết các khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về bảo vệmôi trường, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường
Đào tạo cán bộ về khoa học và quản lý môi trường
Tổ chức nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tronglĩnh vực bảo vệ môi trường
Thiết lập quan hệ quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Trang 103 Vị trí, vai trò của Nhà nước về quản lý môi trường
Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống của con người, sinh vật và sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước, dân tộc và nhân loại;
Để nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và trách nhiệm của chính quyền các cấp, các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhân trong việc bảo vệ môi trường nhằm bảo vệ sức khoẻ nhân dân, bảo đảm quyền con người được sống trong môi trường trong lành, phục vụ sự nghiệp phát triển lâu bền của đất nước, góp phần bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu;
Căn cứ vào Điều 29 và Điều 84 của Hiến pháp nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992;
Luật này quy định việc bảo vệ môi trường:
Điều 3
Nhà nước thống nhất quản lý bảo vệ môi trường trong phạm vi
cả nước, lập quy hoạch bảo vệ môi trường, xây dựng tiềm lựccho hoạt động bảo vệ môi trường ở Trung ương và địa phương
Trang 11Nhà nước có chính sách đầu tư, khuyến khích và bảo vệ quyềnlợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước đầu tưdưới nhiều hình thức, áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệvào việc bảo vệ môi trường.
Điều 4
Nhà nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc giáo dục, đàotạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ, phổ biến kiến thức khoahọc và pháp luật về bảo vệ môi trường
Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia vào các hoạt động nóitại Điều này
Trang 12Thành phố Vinh là trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh Nghệ
An và đã được Chính phủ quy hoạch để trở thành trung tâm kinh
tế - văn hóa của vùng Bắc Trung Bộ Hiện nay, thành phố Vinh
là một trong 8 đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh, là trung tâm kinh tế lớn nhất khu vực Bắc Miền Trung Diện tích 104,96 km²
Dân số: 435.208 người theo chính quyền thành phố năm 2010
Số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam năm 2009 là 303.714 người
Vinh là thành phố nằm bên bờ sông Lam, phía Bắc giáp
huyện Nghi Lộc, phía Nam và Đông Nam giáp huyện Nghi Xuân, phía Tây và Tây Nam giáp huyện Hưng Nguyên Thành phố Vinh cách thủ đô Hà Nội 295 km về phía Nam, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1.424 km, cách thủ đô Viên Chăn(Lào)400
km về phía Tây
Về khí hậu: Vinh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có
2 mùa rõ rệt và có sự biến động lớn từ mùa này sang mùa khác
Trang 13Có hai mùa gió đặc trưng: Gió Tây Nam - gió khô xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 9 và gió Đông Bắc - mang theo mưa phùn lạnh ẩm ướt kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau.
Đơn vị hành chính gồm 25 phường, xã : Phường Lê
Mao, Phường Lê Lợi, Phường Hà Huy Tập, Phường Đội
Cung, Quang Trung, Cửa Nam, Trường Thi, Hồng Sơn, Trung
Đô, Bến Thuỷ, Đông Vĩnh, Hưng Bình, Hưng Phúc, Hưng
Dũng, Vinh Tân, Quán Bàu, Hưng Đông, Hưng Lộc, Hưng Hòa,Hưng Chính, Nghi Phú, Nghi Ân, Nghi Kim, Nghi Liên, Nghi Đức
Về kinh tế: Thành phố Vinh nằm giữa hai khu kinh tế lớn
là Nghi Sơn (Thanh Hóa) và Vũng Áng (Hà Tĩnh), bên cạnh thành phố là khu kinh tế Đông Nam (Nghệ An)
Năm 2010, Tốc độ tăng trưởng giá trị SX so với cùng kỳ là 18,1%, thu nhập bình quân đầu người đạt 38,1 triệu đồng, thu ngân sách đạt 2800 tỷ đồng TP phấn đấu trong năm 2011, tốc
độ tăng trưởng giá trị SX từ 18,5-19.5%, thu ngân sách đạt từ 3.200 - 3.300 tỷ đồng
Trang 14Nhiều Tổng Công ty, doanh nghiệp lớn có trụ sở chính ở Vinh (Ngân hàng Bắc Á, Tập đoàn TH,Tổng Công ty công trình giao thông 4, Tổng Công ty hợp tác kinh tế QK4, Tổng công ty Hợp tác kinh tế Việt Lào, Tổng Công ty xây lắp dầu khí Nghệ An, Tổng công ty CP Vật tư nông nghiệp Nghệ An )
Vinh cũng được biết đến là một thành phố trẻ năng động, có nhiều tòa nhà cao tầng Hiện có rất nhiều dự án phát triển đô thị tại đây Trong tương lai không xa, Vinh sẽ là một thành phố hiện đại xứng tầm là đô thị trung tâm vùng Bắc Trung Bộ
Trong nhiều năm qua cơ cấu kinh tế thành phố Vinh chuyển dịch tích cực và đúng hướng, trong đó tốc độ phát triển công nghiệp khá nhanh tập trung chủ yếu là công nghiệp sạch Tạo tiền đề phát triển nhiều ngành công nghiệp của vùng Bắc Trung Bộ với các ngành chế biến thực phẩm - đồ uống, chế biến thuỷ hải sản, dệt may, vật liệu xây dựng, cơ khí, sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ, chế tác đá mỹ nghệ, đá trang trí, sản xuất bao bì, nhựa, giấy
Trang 15Hiện nay, trên địa bàn thành phố Vinh có 7 khu công nghiệp và một số cụm công nghiệp:
Khu công nghiệp Bắc Vinh
Khu công nghiệp Đông Nam
Khu công nghiệp Nghi Phú
Khu công nghiệp Hưng Đông
Khu công nghiệp Hưng Lộc
Khu công nghiệp Nghi Thạch
Khu công nghiêp công nghệ cao: Công viên phần mềm VTC (Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC), Công viên Công nghệ Thông tin Nghệ An Park (Tập đoàn Bưu chính viễn thông VNPT)
Cụm công nghiệp dệt may, khai thác cảng Bến Thủy
Cụm công nghiệp sản xuất Vật liệu xây dựng Trung Đô.Các ngành dịch vụ như thương mại, tài chính ngân hàng, du lịch, khách sạn cũng phát triển nhanh chóng và ổn định Với hệ thống ngân hàng, các công trình chợ đầu mối bán buôn bán
Trang 16lẻ, siêu thị, hệ thống khách sạn đa cấp, đầu mối các tour du lịch của tỉnh và vùng Bắc Trung Bộ, tạo cơ sở để trở thành trung tâmtài chính, thương mại, dịch vụ và du lịch của khu vực Bắc miền Trung Từ năm 2003 - 2008, tỷ trọng dịch vụ đạt gần
60% GDP của thành phố và so với tính quy luật chung thì tỷ trọng dịch vụ trên thể hiện sự tiến bộ trong cơ cấu kinh tế của thành phố Vinh ngày càng rõ nét
Về Giáo dục
Thành phố Vinh là một trong 3 trung tâm giáo dục & đào tạo lớn nhất của khu vực miền Trung - Tây Nguyên Hiện nay trên địa bàn thành phố có 7 trường đại học, 13 trường cao đẳng và nhiều phân hiệu, cùng nhiều trường trung học chuyên nghiệp, trung tâm dạy nghề và hàng trăm trường học từ bậc học phổ thông tới ngành học mầm non
Về Du lịch
Thành phố Vinh là một trong những trung tâm du lịch của tỉnh Nghệ An và là một điểm đến quan trọng trong tour du lịch con đường di sản miền Trung Thành phố Vinh từ lâu đã hấp dẫn du
Trang 17khách bởi một quần thể khu du lịch với những nét đặc trưng tiêubiểu của một đô thị xứ Nghệ Đến với thành phố Vinh, du khách
có thể tham gia vào nhiều loại hình du lịch như: du lịch nghiên cứu, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng Thành phố còn có nhiều di tích, danh thắng trong đó có tới 14 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 16 di tích được xếp hạng của tỉnh Nghệ An
2 Thực trạng quản lý Nhà nước về môi trường ở thành phố Vinh
Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng đến
sự phát triển kinh tế - xã hội ở thành phố Vinh hiện nay Vậy màthành phố hầu như “bó tay” trong việc thực hiện các biện pháp
xử lý và có chăng cũng chỉ là những giải pháp tình thế, đối phótrước mắt mà tình hình ô nhiễm môi trường ngày càng trầmtrọng thêm
Tiếp tục Chương trình giám sát về “Công tác quản lý, bảo vệ và
xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh”, ngày 16/4/2012, Đoàn Giám sát của Ban kinh tế và Ngân sách HĐND tỉnh đã có buổi làm việc với UBND TP Vinh
Trang 18Theo báo cáo của UBND Thành phố Vinh, từ tháng 7/2006 đến
hết tháng 3/2012, ngoài việc áp dụng triển khai thực hiện Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản quy phạm pháp luật do các cơquan nhà nước cấp trên ban hành, UBND TP Vinh đã ban hành được 12 văn bản quy phạm pháp luật trực tiếp và gián tiếp liên quan đến lĩnh vực môi trường; đã cấp được 345 giấy xác nhận đăng ký cam kết bảo vệ môi trường cho các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn
Ngoài ra, TP cũng đã lập 6 đoàn thanh, kiểm tra được trên 100 đơn vị, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tài nguyên nước đối với 21 đơn vị, tổng số tiền trên 93 triệu đồng Đội Cảnh sát môi trường thuộc CATP Vinh dù mới thành lập cuối năm 2011 nhưng cũng đã kiểm tra được 26 đơn
vị, xử lý vi phạm hành chính với tổng số tiền trên 72 triệu đồng Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến vấn đề môi trường cũng được chú trọng, UBND TP Vinh đã giải quyết được 65 trường hợp khiếu nại, tố cáo về lĩnh vực môi trường Tuy nhiên, trên địa bàn thành phố vẫn tồn tại một số vấn nóng
về môi trường khó giải quyết như: xử lý rác thải sinh hoạt trên
Trang 19địa bàn, Nhà máy bia Sài gòn – Nghệ Tĩnh, khu công nghiệp Bắc Vinh….
Tại buổi làm việc, lãnh đạo TP Vinh kiến nghị: cần phải sửa đổi, bổ sung quy định thu phí bảo vệ môi trường; tập trung
nguồn lực đẩy nhanh tiến độ xây dựng Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên và giải quyết vấn đề liên quan; thực hiện đề
án nâng cao năng lực quản lý, chuyên môn của đội ngũ cán bộ phụ trách môi trường cấp xã…
Tại buổi làm việc, Đoàn Giám sát ghi nhận những nỗ lực của TPVinh trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, những ý kiến kiến nghị của TP Vinh sẽ được Đoàn tổng hợp và báo cáo lên Thường trực HĐND tỉnh Đoàn cũng đề nghị TP.Vinh tiếp tục thực hiện các biện pháp, chính sách trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nhằm xây dựng TP Vinh tiến tới văn minh, hiện đại xanh - sạch- đẹp
Những vấn đề “nóng hổi nhất” về môi trường ở thành phố Vinh hiện nay có thể kể đến là:
Trang 20Rác thải và xử lý rác thải là một đề tài quen thuộc của người
dân và chính quyền các cấp tại tỉnh Vinh nhiều năm nay Ngườidân bức xúc vì hàng ngày phải chung sống với ô nhiễm, cònchính quyền thì loay hoay nhiều năm nay mà vẫn chưa tìm được
vị trí để xây nhà máy xử lý rác Ở các bãi chôn lấp rác thì đã rơivào tình trạng quá tải, gây ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa trựctiếp đến sức khỏe của hàng ngàn hộ dân Hiện nay, trên địa bàn
TP Vinh tình trạng mất vệ sinh môi trường đang diễn ra âm ỉ đểlại hậu quả khó lường Sự chồng chéo trong công tác quản lí,chế tài xử phạt chưa đủ mức răn đe đang khiến cho lực lượngchức năng gặp rất nhiều khó khăn
“Sống chung với rác” là thảm cảnh chung mà người dân thànhphố Vinh đang phải gánh chịu Dọc các tuyến đường MinhKhai, Hồ Tùng Mậu, Quang Trung, Nguyễn Trường Tộ…nhiềuđống rác cao, bốc mùi hôi thối nồng nặc, gây cản trở cho cácphương tiện tham gia giao thông, đã có nhiều va chạm giaothông xảy ra vì phải tránh các đống rác bất đắc dĩ trên đường Không chỉ tấn công các tuyến đường, thời gian gần đây các khudân cư trên địa bàn thành phố Vinh cũng bị rác thải hành hạ Ở