Trong PLHS Hoa Kỳ, theo common law, trẻ em dưới 7 tuổi (age of reason) được coi là không có năng lực phạm tội
Trang 11 Hãy phân tích quy định về chủ thể của tội phạm trong PLHS Hoa kỳ?
So sánh với quy định của PLHS Việt Nam?
1.1 Chủ thể của tội phạm trong PLHS Hoa Kỳ:
Trong PLHS Hoa Kỳ, theo common law, trẻ em dưới 7 tuổi (age of reason) được coi là không có năng lực phạm tội (incapable of committing a crime) vì họ không có khả năng hiểu biết để hiểu rằng hành vi của họ vi phạm các tiêu chuẩn
về hành vi của cộng đồng chấp nhận được, từ 7 đến dưới 14 tuổi được giả định là
có thể bác bỏ năng lực phạm tội trong một số trường hợp ( chứng minh có thuộc
về bên công tố ), từ 14 tuổi trở lên được giả định là có năng lực phạm tội
Như chúng ta đã biết ở Hoa Kỳ có hai hệ thống pháp luật hình sự cùng song song tồn tại, đó là: Hệ thống PLHS ở cấp độ liên bang và hệ thống PLHS ở cấp độ các bang Cho nên, đối với tuổi chịu TNHS của chủ thể phạm tội theo pháp luật hình sự Hoa Kỳ được quy định theo PLHS của các bang Tất cả các bang đã ban hành pháp luật về việc tạo ra tòa án vị thành niên để xử lý việc xét
xử của thiếu niên, thường dưới mười tám, cho hành vi tội phạm chứ không phải
họ bị truy tố hình sự như một người lớn Tuy nhiên, một đứa trẻ mười ba tuổi phạm tội phạm liên quan đến bạo lực có thể bị xử như một người lớn ở nhiều khu vực pháp lý của các bang
Ngoài ra, PLHS Hoa Kỳ còn quy định pháp nhân cũng có thể bị coi là chủ thể của tội phạm Điều 2.07 BLHS mẫu 1962 xác định:
“Các tập đoàn ( công ty ), các hiệp hội đều có thể là những chủ thể của tội phạm ( trừ các tập đoàn và các hiệp hội được sáng lập với tính chất là các cơ quan nhà nước hay được nhà nước sang lập để thực hiện những chương trình của nhà nước )
Các tập đoàn và các hiệp hội đều có thể bị truy cứu TNHS nếu không thực hiện các nghĩa vụ mà pháp luật quy định họ phải thực hiện
Trang 2TNHS mà các tập đoàn và hiệp hội phải gánh chịu là vì ban lãnh đạo hoặc người đại diện của tập đoàn và hiệp hội do sơ xuất trong hành vi của mình ( thay mặt cho tập đoàn và hiệp hội ) mà đi đến chỗ phạm tội.”
Trong hệ thống hình phạt của liên bang và các bang, hình phạt tiền và thử thách có thể được áp dụng đối với pháp nhân phạm tội
1.2 So sánh với quy định của PLHS Việt Nam?
Do đặc điểm khác nhau về nhiều phương diện của từng quốc gia nên các đặc điểm về tội phạm cũng như các quy định của pháp luật hình sự của các nước sẽ
có những điểm khác nhau Căn cứ vào các quy định của pháp luật hình sự Hoa
kỳ chúng ta có thể thấy những điểm khác nhau tiêu biểu về trách nhiệm hình sự
so với pháp luật hình sự của Việt Nam
Thứ nhất, do đặc điểm Hoa Kỳ là một nhà nước liên bang, mỗi bang đều có
hệ thống pháp luật riêng nên những quy định về trách nhiệm hình sự, tuổi chịu trách nhiệm hình sự không thống nhất giữa quy định của các bang Khác với Việt Nam, chúng ta chỉ có một bộ luật hình sự thống nhất trên toàn quốc Như vậy sẽ
dễ dàng hơn cho các nhà hành pháp của Việt Nam khi xem xét về trách nhiệm hình sự của cá nhân khi thực hiện những hành vi phạm tội trong phạm vi cả nước
Thứ hai là độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự Điều 12 BLHS Việt Nam quy định:
“ 1 Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm
2 Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”
Trang 3Đối chiếu với những quy định của PLHS Hoa Kỳ về độ tuổi chịu TNHS ta thấy độ tuổi chịu TNHS được PLHS Việt Nam quy định muộn hơn, ở PLHS Hoa
Kỳ thì khi một người đủ 7 tuổi đã phải chịu TNHS về một số tội nhất định Nhưng theo quy định của PLHS Việt Nam lại khác, ở Việt Nam một người chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi hành vi phạm tội của mình khi người đó đủ
16 tuổi trở lên, và phải chịu trách nhiệm khi người đó thực hiện hành vi phạm tội rất nghiêm trọng do lỗi cố ý hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng khi người đó từ
đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi Quy định như vậy do sự khác biệt giữa văn hóa, giáo dục của hai quốc gia, và cũng thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật Việt Nam
Thứ ba về trách nhiệm hình sự của pháp nhân Do đặc trưng của PLHS Việt Nam là nguyên tắc cá thể hoá trách nhiệm hình sự nên chủ thể phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam chỉ có thể là cá nhân, chứ không thể là pháp nhân Đây cũng là điểm khác nhau căn bản trong vấn đề chủ thể của tội phạm trong PLHS Việt Nam và PLHS Hoa Kỳ
2 Hãy trình bày hiểu biết của bản thân về nguồn của luật hình sự Singapore và nên nhận xét về vấn đề đó.
2.1 Nguồn của luật hình sự Singapore:
Bộ luật hình sự là nguồn của luật hình sự Singapore nhưng không phải là nguồn duy nhất của luật hình sự Ngoài bộ luật hình sự còn bao gồm khoảng trên
150 văn bản pháp luật chuyên ngành khác Có thể kể đến hàng loạt đạo luật chứa đựng những quy định về tội phạm và hình phạt như: Đạo luật về quản lí tài sản gắn liền với nhà năm 1970, đạo luật về quyền tác giả năm 1987, Đạo luật về chất
nổ và chất phá hủy hoặc vũ khí năm 1963, Đạo luật về chống bán phá giá năm
1996, Đạo luật về bảo hiểm tiền gửi năm 2005, Mỗi đạo luật này điều chỉnh một mảng quan hệ xã hội đồng thời quy định tội phạm và hình phạt liên quan
Trang 4trực tiếp đến việc vi phạm các quy định mà đạo luật đó đã xác định Cũng có trường hợp nhà làm luật quy định là tội phạm và phải chịu hình phạt hành vi vi phạm quy định của đạo luật đó hoặc vi phạm các quy tắc hay mệnh lệnh được ban hành trên cơ sở quy định của đạo luật đó Ví dụ: Đạo luật về biểu tượng quốc gia năm 1965 quy định tại Điều 8: “Cá nhân nào trưng bày biểu tượng quốc gia trái với quy định của đạo luật này hoặc các quy tắc được ban hành trên cơ sở đạo luật này là tội phạm và bị phạt tiền tối đa là 500 USD và bị phạt tù tối đa là
6 tháng hoặc cả 2 hình phạt đó Tuy nhiên không phải mọi đạo luật của Singapore đều có quy định về tội phạm và hình phạt Những đạo luật như: Đạo luật về các tên gọi của các đơn vị hành chính năm 1950, đạo luật về quỹ phát triển năm 1959, Đạo luật về khuyến khích phát triển kinh tế năm 1967, Đạo luật
về thủ tục hành chính năm 1965, Đạo luật về lệ phí năm 1881 không quy định
về tội phạm và hình phạt Số lượng những văn bản quy định về tội phạm và hình phạt chiếm đa số
2.2 Nhận xét về vấn đề nguồn của luật hình sự Singapore.
Ưu điểm:
Với cách quy định như trên, một lượng lớn quy định về tội phạm và hình phạt đã được tải bởi một hệ thống đồ sộ các văn bản pháp luật chuyên ngành và
do đó, Bộ luật hình sự của Singapore không cần thiết phải chứa đựng những quy định này nữa có một số ưu điểm nổi bật
Trước hết do được quy định trong các văn bản pháp luật chuyên ngành, những quy định về tội phạm và hình phạt loại này rất cụ thể Phần đầu của các văn bản thường là điều luật định nghĩa các khái niệm cơ bản mà đạo luật sử dụng nhằm tạo cách hiểu thống nhất về nội dung của quy định về tội phạm Quy định
về tội phạm trong các văn bản này cũng gắn với các quy định tương ứng khác trong đạo luật ( thông thường gắn với các quy định về các hành vi bị cấm hoặc
Trang 5các quy định về nghĩa vụ của chủ thể) Vì vậy mặc dù quy định về tội phạm cũng ngắn gọn như quy định về tội phạm trong luật hình sự Việt Nam nhưng người tra cứu có thể dễ dàng hiểu cụ thể nội dung của điều luật đó
Mặt khác, với cách quy định này, một người tham gia hoạt động thuộc lĩnh vực nào đó có thể dễ dàng xác định chính xác quyền và nghĩa vụ của mình đồng thời cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc sửa đổi quy định về tội phạm và hình phạt trong các văn bản này một cách phù hợp ngay khi cần điều chỉnh các vấn đề
có liên quan trong cùng lĩnh vực Ở phạm vi rộng hơn, cách quy định này làm cho các văn bản pháp luật của Singapore có tính khả thi rất cao, tránh được tình trạng văn bản chỉ quy định về trách nhiệm của các chủ thể một cách chung chung
mà không có chế tài cụ thể để đảm bảo thực hiện
Nhược điểm:
Bên cạnh những ưu điểm đó, khi quy định về nguồn của luật hình sự Singapore như vậy cũng gặp phải một số nhược điểm Việc quy định về tội phạm
và hình phạt ở nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành làm cho các quy định của pháp luật Singapore không tập trung tại một văn bản, có thể không thuận lợi cho việc tra cứu
3 Phân tích quy định về tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình
sự và trường hợp năng lực trách nhiệm hình sự hạn chế theo BLHS Đức
Trách nhiệm hình sự là một phần quan trọng không thể thiếu trong bộ luật hình sự mỗi nước Vì chỉ khi có năng lực trách nhiệm hình sự thì một cá nhân mới phải chịu trách nhiệm hình sự, mới phải chiuh những hình phạt vì hành vi của mình
Trang 6Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự theo BLHS Đức được chia làm 2 loại: Không có năng lực trách nhiệm hình sự theo độ tuổi (Điều 19) và không có năng lực trách nhiệm hình sự do bị bệnh tâm thần (Điều 20)
Điều 19 BLHS Đức quy định: “Người thực hiện hành vi phạm tội khi chưa đủ
14 tuổi thì không có năng lực trách nhiệm hình sự” Như vậy, mọi hành vi phạm tội khi người thực hiện chưa đủ 14 tuổi đều không bị coi là tội phạm Còn người
từ đủ 14 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm
Điều 20 BLHS Đức quy định: “ Được coi là không có năng lực trách nhiệm hình sự nếu người nào khi thực hiện hành vi phạm tội đang mắc bệnh thần kinh hoặc bệnh tật khác ảnh hưởng đến hoạt động thần kinh, không nhận ra lỗi lầm của mình”
Bệnh tâm thần và một số bệnh khác như bệnh thương hàn, bệnh sốt rét ác tính, là các bệnh có ảnh hưởng đến thần kinh, làm hoạt động của thần kinh không được bình thường, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhận biết và điều khiển hành vi của người bị mắc bệnh Người khi bị mắc bệnh này khó có thể điều khiển được hành vi của mình một cách bình thường, không thể nhận ra lỗi lầm của mình BLHS Đức cũng như BLHS Việt Nam cũng đã dự liêuh trước tình huống này nên đã quy định những người mắc bệnh tâm thần hoặc một số bệnh khác ảnh hưởng đến hoạt động thần kinh thì họ không phải chịu trách nhiệm hình sự
Ngoài ra một trường hợp khác mà các nhà làm luật cũng đã tính đến đó là trường hợp thực hiện những hành vi phạm tội của một số người bị mắc một số bệnh tâm thần ở mức độ nhẹ, dẫn đến tình trạng họ vẫn còn khả năng nhận thức
và điều khiển hành vi, nhưng không được minh mẫn và đầy đủ như người bình thường thì họ có phải chịu trách nhiệm hình sự không Những người này bị coi là những người vẫn có năng lực trách nhiệm hình sự nhưng năng lực hình sự của họ
bị hạn chế
Trang 7Năng lực trách nhiệm hình sự hạn chế được quy định tại Điều 21 BLHS Đức:
“Nếu người nào khả năng nhận thức về lỗi lầm của mình bị giảm sút đáng kể do các nguyên nhân đã quy định tại Điều 20 thì được giảm hình phạt theo Điều 49 khoản 1”
Như vậy, những người bị giảm khả năng nhận thức về hành vi của mình do
họ bị mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác ảnh hưởng đến hoạt động thần kinh thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng họ có thể được giảm mức hình phạt
Trang 8Danh sách tài liệu tham khảo
1 Bộ luật hình sự Đức
2 Bộ luật hình sự Singapore
3 Nghiên cứu so sánh các quy định của luật hình sự Singapore và luật hình
sự Việt Nam / TS Cao Thị Oanh, Tạp chí Luật hoc số 12/2009
4 http://www.hg.org/crime.html
5 http://caliber.ucpress.net/doi/abs/10.1525/nclr.2007.10.3.319
6 http://vietnamese.vietnam.usembassy.gov/doc_uslegalsystem.html
7 http://www.law.cornell.edu/uscode.html