Môn quản trị chiến lược: Phân tích chiến lược Công ty Cổ phần ôtô Trường Hải

-Tạo ra nguồn nhân lực và vật lực góp phần vào quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và nền công nghiệp cơ khí ô tô Việt Nam.Với sứ mệnh đặt ra như trên doanh nghiệp cho thấy rõ

1 Giới thiệu chung về doanh nghiệp

Công ty Cổ phần ôtô Trường Hải - tiền thân là Công ty TNHH ôtô Trường Hải được thành lập vào ngày 29/4/1997, với giấy phép kinh doanh số 003433/GP - TLDN - 02, có trụ sở chính đặt tại số 19 đường 2A, Khu Công nghiệp Biên Hòa 2, tỉnh Đồng Nai Người sáng lập là ông Trần Bá Dương, hiện là Chủ tịch HĐQT THACO Sau 17 năm hình thành và phát triển, Thaco hiện có tổng vốn điều lệ là 3.525 tỷ đồng, khoảng 7.550 nhân sự, được điều hành bởi 5 văn phòng quản trị đặt tại TP.HCM, Biên Hòa, Hà Nội, Đà Nẵng và Chu Lai

Năm 2003, Trường Hải bắt đầu đặt nền móng xây dựng tại Khu KTM Chu Lai Tính đến nay, THACO đã đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng và đưa vào hoạt động Khu phức hợp SX&LR ôtô Chu Lai - Trường Hải trên diện tích gần 543 hecta (KCN Cơ khí ô tô 243 ha, Cảng và hậu cần cảng Chu Lai - Trường Hải 160 ha, Khu đô thị Tam Hiệp 140 ha), là nơi tập trung những công nghệ và kỹ thuật của toàn bộ các sản phẩm ô tô do THACO tạo ra Với những lợi điểm mà Khu Kinh Tế mở Chu Lai mang lại cùng với quá trình đầu tư dài hạn, bài bản, KPH SX&LR Ôtô Chu Lai

- Trường Hải hiện nay trở thành Khu công nghiệp cơ khí ô tô lớn nhất Việt Nam với 23 công ty, nhà máy trực thuộc, 01 Cảng Chu Lai - Trường Hải và 01 Trường Cao đẳng Nghề Chu Lai - Trường Hải, giải quyết việc làm cho khoảng 4.000 lao động tại địa phương

Năm 2007, Công ty TNHH ôtô Trường Hải chuyển đổi thành Công ty cổ phần ôtô Trường Hải

Cho đến nay, THACO là công ty duy nhất tại Việt Nam sản xuất và lắp ráp đầy đủ

3 dòng xe: du lịch, xe tải và xe bus với tỉ lệ nội địa hóa từ 16% - 46%, đem lại cho người dân Việt Nam những sản phẩm ôtô đa dạng, chất lượng giá cả hợp lý Đặc biệt, sản phẩm xe giường nằm Thaco Mobihome được xem là sản phẩm ôtô thương hiệu Việt có chất lượng cao, đã được khách hàng tin dùng và chiếm 90% thị phần THACO hiện nay tiếp tục giữ vững vị trí hàng đầu đối với dòng xe thương mại và đứng thứ 2 thị trường đối với dòng xe du lịch

Ngoài hoạt động kinh doanh chính của THACO là Sản xuất - Lắp ráp - Phân phối, cung ứng dịch vụ bảo trì sửa chữa và phụ tùng ôtô, THACO còn đi tìm hướng phát

triển mới trong lĩnh vực đầu tư và xây dựng địa ốc, từng bước thực hiện chiến lược phát triển THACO thành tập đoàn đa ngành nghề mang tầm khu vực ASEAN Sự

ổn định trong việc giữ vững thị phần của THACO tại Việt Nam chính là nhờ vào nền tảng cơ sở hạ tầng vững chắc, các showroom trưng bày đi kèm với các xưởng dịch vụ phụ tùng tạo sự thuận tiện cho khách hàng trong việc bảo dưỡng xe định kỳ

và nhất là nhờ vào chiến lược kinh doanh linh hoạt phù hợp với tình hình thực tế của từng giai đoạn

Bên cạnh hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc “8 chữ T” (tận tâm, trung thực, trí tuệ, tự tin, tôn trọng, trung tín, tận tình và thuận tiện ), THACO còn luôn chung tay

vì cộng đồng theo triết lý kinh doanh “Có tâm với xã hội và xứng tầm với đất nước” Với những thành quả đã đạt được, từ ngày thành lập tới nay, THACO đã nhận được nhiều bằng khen, chứng nhận của các tỉnh Đồng Nai, Quảng Nam, Đồng Tháp, Lâm đồng, TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, các Bộ, cơ quan ngang Bộ

và Thủ Tướng Chính phủ…

2.Tầm nhìn, sứ mệnh và mục tiêu chiến lược của công ty

2.1.Tầm nhìn

Ban lãnh đạo THACO đã hình thành một tầm nhìn chiến lược cho doanh nghiệp là

“Trở thành tập đoàn công nghiệp đa ngành có tốc độ tăng trưởng cao và bền vững với vị trí hàng đầu trong khu vực, mang lại hiệu quả tối đa cho nhà đầu tư và niềm

tự hào về sản phẩm thương hiệu Việt.” Với tầm nhìn đó THACO đã vạch định ra được vị thế, mục tiêu và chiến lược hoạt động kinh doanh của mình, xác định vị thế của doanh nghiệp hiện tại trên thị trường, khảng định được tầm lớn mạnh và hình ảnh triển vọng của doanh nghiệp trong tương lai trên thị trường trong nước và sức lan tỏa ra thị trường thế giới

2.2.Sứ mệnh

-Tạo ra những sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người sử dụng

để trở thành thương hiệu Việt Nam được biết đến trong khu vực AFTA và thế giới.-Phát triển bền vững mang lại lợi ích cao nhất cho cổ đông và đối tác đồng thời tạo môi trường thuận lợi nhất để nhân viên phát triển về cá nhân cũng như nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu thời đại

-Tạo ra nguồn nhân lực và vật lực góp phần vào quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và nền công nghiệp cơ khí ô tô Việt Nam.

Với sứ mệnh đặt ra như trên doanh nghiệp cho thấy rõ được muc đích và lý do tồn tại của mình, trên cơ sở những nguyên tắc và triết lý kinh doanh, và những thành tích mà công ty đã hoạch định để hướng tới trong tương lai của mình: “Tạo ra những sản phẩm thương hiệu THACO nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người sử dụng” Thaco đã xác định được vị thế hiện tại mà công ty đang có và vạch định được hình ảnh và tầm ảnh hưởng của công ty trong tương lai Mục tiêu khách hàng công ty muốn hướng tới đó là toàn thể khách hàng tiêu dùng, với triết

lý cung cấp cho khách hàng những sản phẩm tốt nhất đúng nghĩa với sản phẩm của THACO, khác biệt được với sản phẩm của đối thủ cạnh tranh nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người tiêu dùng, hướng đến tiện ích tất cả vì khách hàng, phấn đấu để “thương hiệu THACO trở thành một trong những thương hiệu của Việt Nam được biết đến trong khu vực AFTA và thế giới.” với thông điệp “Nâng cao tầm cao mới, hướng tới tương lai”

Mục tiêu chiến lược kinh doanh công ty không chỉ dừng lại vì mục tiêu lợi nhuận, khả năng sinh lời, mà công ty muốn hướng tới mục tiêu dài hạn cao hơn đó là tối

đa hóa giá trị công ty trong mắt người tiêu dụng và tối đa hóa giá trị công ty trên thị trường “Trên nền tảng phát triển bền vững THACO tạo ra nguồn nhân lực và vật lực góp phần vào quá trình phát triển kinh tế văn hóa xã hội và nền công nghiệp

cơ khí của nước nhà trong tương lai.” Với sự phát triển ngày một càng lớn mạnh, ngoài các hoạt động sản xuất kinh doanh của mình , THACO luôn quan tâm đến sự phát triển của cộng đồng xã hội, vì thế phương trâm hoạt động kinh doanh của công ty luôn dựa trên triết lý kinh doanh và các nguyên tắc ứng xử nhất định “Có Tầm và Có Tâm” trong việc xây dựng đóng góp cho sự phát triển của xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho đội ngũ cán bộ nhân viên và cộng đồng, tạo một môi trường làm việc thuận lợi và thoải mái, và thân thiện Đồng thời THACO nâng cao “Tầm” để trở thành một tập đoàn hùng mạnh có khả năng đại diện cho ngành công nghiệp ô tô của quốc gia, nâng cao giá trị thương hiệu Việt Nam

2.3.Xác định được mục tiêu chiến lược

Mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp là: gia tăng thị phần của công ty, khẳng định thương hiệu bằng chính chất lượng sản phẩm của mình, đạt được địa vị vững chắc của mình trên thị trường quốc tế với niềm tự hòa đại diện cho thương hiệu Việt

Nam chất lượng cao, gia tăng giá trị thương hiệu, chiếm được lòng tin trong mắt người tiêu dùng Không chỉ như vậy THACO còn đạt mục tiêu chiến lược mang lại hiệu quả tối đa cho nhà đầu tư và là niềm tự hào của người Việt trên thị trường quốc tế.

3 Phân tích môi trường kinh doanh

Mỗi công ty là một hệ thống mở trong nền kinh tế, thường xuyên chịu tác động của môi trường bên ngoài công ty, các yếu tố của môi trường bên ngoài tác động đến mọi loại công ty, tuy nhiên mức độ tác động còn phụ thuộc vào từng loại hình công

ty, về đặc điểm ngành nghề mà công ty đó kinh doanh THACO cũng không ngoại trừ, các yếu tố của môi trường bên ngoài như môi trường vĩ mô, môi trường ngành

sẽ có ảnh hưởng một mức độ nhất định đến quá trình sản suất kinh doanh của công

ty Việc phân tích môi trường bên ngoài có ý nghĩa rất quan trọng, khi phân tích và biết được mức độ tác động của các yếu tố đối với doanh nghiệp; từ đó doanh nghiệp sẽ xác định được cơ hội và đe dọa mà doanh nghiệp sẽ gặp phải để có những chiến lược hoạt động phù hợp trong từng hoàn cảnh khác nhau, để có thể chủ động đối phó với những đe dọa mà môi trường bên ngoài gây ra và nắm bắt được cơ hội trong môi trường này mang đến, và có chiến lược phát triển doanh nghiệp Môi trường bên ngoài là tổng hợp các yếu tố khách quan và chủ quan vận động tương tác lẫn nhau, nó tác động trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động kinh doanh của công ty, về cơ bản môi trường bên ngoài bao gồm 2 loại: môi trường vĩ mô và môi trường ngành

3.1.Môi trường vĩ mô

3.1.1.Các yếu tố chính trị - pháp luật

Môi trường chính trị, mức độ ổn định về chính trị, các xu hướng xung đột chính trị, đây là yếu tố quyết định sự sống còn của công ty Việt Nam là quốc gia có nền chính trị ổn định, có một đảng duy nhất lãnh đạo, có chế độ pháp luật thống nhất, ít xảy ra bạo loạn…đây là một trong những thế mạnh nổi bật, là điều kiện thuận lợi cho mọi hoạt động kinh tế đặc biệt trong vấn đề thu hút đầu tư nước ngoài Nhà nước còn thực hiện những chính sách ưu đãi để phát triển sản xuất ô tô nội địa nên THACO nói riêng và các doanh nghiệp nói chung có điều kiện phát triển hơn

Hệ thống các điều luật, quy định nói chung và các luật liên quan đến lĩnh vực sản xuất ô tô của công ty: như Quyết định 1168 ngày 16/7/2014, thủ tướng chính phủ

phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035; Quyết định 1211 ngày 24/7/2014 phê duyệt quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; theo đó có những chính sách ưu đãi lớn cho các doanh nghiệp trong nước sản xuất lắp ráp ô tô Các hàng rào thuế quan, rào cản kĩ thuật được chính phủ lập lên để bảo vệ các doanh nghiệp còn non trẻ trong nước ( ưu đãi thuế thu nhập lớn, đánh thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc cao (hơn 50%) để khuyến khích tự sản xuất Nhanh chóng nắm bắt cơ hội, công ty đã đề ra chiến lược và quyết sách mạnh dạn vào khu kinh tế mở Chu Lai, xây dựng nhà máy sản xuất và lắp ráp ô tô Chu Lai – Trường Hải chuyên về xe tải và xe khách, đem lai nguồn lợi nhuận to lớn cho doanh nghiệp.

3.1.2.Nhân tố kinh tế

1 Tốc độ tăng trưởng kinh tế

Chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, nhưng tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn ổn định trong 3 năm từ 2011 đến 2013 Theo giá so sánh năm 2010, GDP năm 2011 tăng 6,24%, năm 2012 tăng 5,25% và năm 2013 tăng 5,42% Bình quân 3 năm, GDP tăng 5,6%/năm Tuy chưa đạt kế hoạch đề ra ban đầu cũng như chỉ tiêu đã điều chỉnh, song đây là mức tăng có thể chấp nhận được

và có phần cao hơn chút ít so với mức bình quân của các nước ASEAN (5,1%/năm trong thời kỳ 2011-2013, theo IMF) Tuy nhiên, điều rất lo ngại là, khu vực sản xuất vật chất có xu hướng giảm dần tốc độ tăng trưởng (Bảng 1) Điều này đặt ra những thách thức cho các doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp ô tô nói chung và Thaco nói riêng

Bảng 1: Tăng trưởng kinh tế chia theo khu vực giai đoạn 2011-2013

Năm GDP Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản Công nghiệp và xây dựng Dịch vụ

2 Cán cân thương mại

Trong tình hình của nước ta hiện nay, cán cân thương mại bị thâm hụt nhiều, rơi vào tình trạng nhập siêu làm giá cả các nguyên liệu, linh kiện, phụ tùng…tăng làm giá thành tăng làm giảm khả năng cạnh tranh so với đối thủ cũng như kích thích tiêu thụ kém đi, tạo khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tăng doanh thu và lợi nhuận cũng như hiệu quả kinh doanh Thaco là doanh nghiệp trong nước, tự sản xuất các dòng xe du lịch nên có lợi thế về chi phí so với các đối thủ khác, đặc biệt

là các đơn vị bán xe nhập khẩu

3 Đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài lớn vì thị trường đó có tiềm năng phát triển Cơ hội mà các doanh nghiệp có được là tận dụng vốn, có cơ hội mở rộng kinh doanh.Tận dụng công nghệ, có phương thức quản lý tiên tiến hiện đại Nhưng bên cạnh đó có những thách thức mà doanh nghiệp gặp phải như cạnh tranh tăng cao Đầu tư nước ngoài tại Thaco: Tập đoàn Jardine Cycle& Cariiage mua 20% cổ phần của Thaco: Tổng

số vốn mà JC & C đầu tư vào Thaco lên tới 77 triệu USD, chiếm 20% cổ phần Theo đó, JC & C sẽ góp vốn bằng hai đợt: Đợt 1 góp 12% (đã thực hiện) và đợt 2

là 8% trên tổng số 77 triệu USD Theo kế hoạch, JC & C sẽ kết hợp cùng Thaco trong việc phân phối các sản phẩm ôtô tại thị trường Việt Nam và tạo đà để Thaco

vươn ra chinh phục thị trường khu vực phát triển được ngành công nghiệp phụ trợ ôtô.

4 Định hướng thị trường

Sau nhiều năm vật lộn, một số doanh nghiệp ôtô Việt Nam đã thay đổi nhận thức

về đường hướng phát triển Họ không còn đặt nặng tham vọng sở hữu một dòng xe hơi mang thương hiệu “Made in Vietnam”, mà định hướng tham gia vào một vài khâu then chốt trong chuỗi sản xuất ra một chiếc xe hơi thành phẩm Định hướng phát triển mà một số doanh nghiệp đang theo đuổi hiện nay, có thể đang mâu thuẫn với định hướng đặt ra của nhiều cơ quan hữu trách Nhưng thực tế cho thấy, để tự mình “đẻ” ra một chiếc xe hơi hoàn thiện là một công việc quá sức và hoàn toàn không khả thi với nhiều doanh nghiệp “nội”, trong khi họ lại sống khỏe với việc chỉ sản xuất một phần của ôtô Với Công ty Cổ phần Ôtô Trường Hải Thaco, doanh nghiệp đang đi đầu trong ngành công nghiệp ôtô tại Việt Nam cũng cho rằng:

“Không nên đặt mục tiêu phải sản xuất cho bằng được một chiếc xe hoàn chỉnh,

mà cụ thể là làm ra được động cơ Chúng ta nên hướng tới việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu càng nhiều càng tốt, bằng những sản phẩm có chất lượng và có tính cạnh tranh” Hiện tại, khu kinh tế mở Chu Lai do Thaco Trường Hải đầu tư - nơi tập trung nhiều nhất các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ôtô và công nghiêp phụ trợ, với 3 nhà máy lắp ráp ôtô và 17 nhà máy sản xuất phụ tùng, linh kiện - cũng ưu tiên sản xuất tập trung chủ yếu theo hướng đi này

5 Lạm phát và lãi suất

Tuy Việt Nam rơi vào tình hình lạm phát cao nhưng trong những năm gần đây, THACO KIA liên tục đạt được nhiều thành công với doanh số ngày càng tăng Tháng 3 năm 2011, THACO KIA đã bán ra thị trường 3,085 xe, vươn lên vị trí đầu bảng trong Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) Trong đó dòng xe du lịch KIA với nhiều mẫu mã phong phú đã đóng góp một phần không nhỏ về doanh

số của THACO Và chỉ riêng xe du lịch KIA đã vươn lên đứng vị trí thứ 2 trong VAMA sau 4 năm tham gia vào thị trường Hiện nay do lãi suất ngân hàng cho vay mua sắm ô tô rất cao nên việc mua sắm ô tô có khó khăn hơn Do vậy việc thanh toán đủ 100% là điều khó khăn dẫn đến thị trường ô tô trong quý 2 tăng không nhiều Tuy nhiên nhu cầu về mua sắm ô tô của người dân để làm phương tiện đi lại còn rất lớn và khả năng thị trường ô tô sẽ tăng cao do nhu cầu mua sắm cuối năm

và vào dịp lễ tết Kỳ vọng vào việc lãi suất ngân hàng giảm sẽ kích thích nhu cầu mua sắm của người dân Doanh số của các hãng thường đạt được khoảng 30-40% của cả năm Đối với dòng xe du lịch KIA, bên cạnh việc đưa ra các mẫu xe mới nhất mà chính KIA Motors đang sản xuất tại Hàn Quốc, THACO còn lắp đặt thêm nhiều trang thiết bị tiện nghi cao cấp Trong các năm gần đây, xe KIA đã được người tiêu dùng đánh giá cao nhờ thiết kế đẹp và giá cả hợp lý.

3.1.3.Các yếu tố Văn hóa – Xã hội

Một số yếu tố thuộc về văn hóa – xã hội bao gồm: niềm tin và giá trị, thái độ quan điểm của các tầng lớp dân cư, phong cách sống, mức sống của các tầng lớp dân cư, truyền thống văn hóa từng vùng, tín ngưỡng tôn giáo, phong tục tập quán, hệ thống giáo dục nói chung của vùng miền cũng như trình độ dân trí của tầng lớp dân cư…Rào cản của văn hóa đối với việc phát triển thị trường là rõ ràng Để vượt qua rào cản này đòi hỏi nhà sản xuất và người kinh doanh phải “luôn luôn thấu hiểu” văn hóa bản địa và tầm ảnh hưởng của văn hóa ấy lên quyết định mua hàng Trong một phạm vi xã hội, hành vi tiêu dùng của cá nhân sẽ thể hiện cá tính riêng và sẽ xây dựng mối quan hệ xã hội dưới sự dẫn dắt của yếu tố văn hóa Để thành công trong thị trường đầy cạnh tranh, công ty phải hiểu hành vi người tiêu dùng, niềm mong ước và sự khát khao của họ để từ đó chúng ta mới có thể phát triển hàng hóa, dịch

vụ bằng các chiến lược marketing cụ thể trên thị trường các nước trên thế giới Với

ưu thế là doanh nghiệp bản địa, THACO thấu hiểu nhu cầu của khách hàng nội địa

và hiểu rõ địa hình, từ đó cải tiến liên tục các mẫu mã kiểu dáng, thay đổi thiết kế cho các dòng xe để đưa ra được những dòng sản phẩm tiện lợi phù hợp đáp ứng nhu cầu cao cho người tiêu dùng Không có gì là quá khó để giải thích tại sao những dòng xe như Newmorning, xe gia đình của Thaco –Kia lại được người Việt

ưa chuộng đến vậy (nhỏ gọn, tiết kiệm nhiên liệu, phù hợp với địa hình, dáng vóc)

Cụ thể hơn; khác biệt vùng miền cũng có thể dẫn đến những xu hướng tiêu dùng khác nhau: miền Bắc chuộng sang, miền Nam chuộng tính thực dụng Trong khi người tiêu dùng khu vực phía Nam chọn mua ô tô cho chính nhu cầu sử dụng của mình thì ở phía Bắc, hình thức có vai trò quan trọng chẳng kém về công dụng khi người tiêu dùng quyết định mua xe Trên thực tế, theo số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), tổng doanh số bán xe mới của tất cả loại xe giữa khu vực phía Bắc và khu vực phía Nam chênh lệch không nhiều Chẳng hạn trong

6 tháng đầu năm 2013, doanh số bán khu vực phía Bắc là 19.012 chiếc thì khu vực phía Nam là 18.259 chiếc; còn trong cả năm 2012, con số tương ứng là 34.419 và 34.692 chiếc

Tuy nhiên, nhu cầu và thị hiếu tiêu dùng nói chung và mua sắm ô tô nói riêng thể hiện một phần tính cách của người tiêu dùng theo vùng miền Cụ thể, người tiêu dùng phía Nam thường thích chọn những mẫu xe đa dụng (MPV), thể thao việt dã (SUV) phục vụ cho chính nhu cầu sử dụng, kinh doanh hàng ngày của mình.

Trong 6 tháng đầu năm 2013, chỉ có 976 chiếc xe đa dụng được bán tại khu vực phía Bắc, trong khi có tới 1.984 chiếc được bán ra ở phía Nam Tương tự cả năm

2012, chỉ 1.557 khách hàng phía Bắc nhưng có tới 3.713 khách hàng phía Nam chọn mua xe đa dụng Chẳng hạn với mẫu xe đa dụng bán chạy nhất thị trường là Innova: trong 6 tháng đầu năm 2013 bán được 634 chiếc ở phía Bắc và 1.554 chiếc

ở phía Nam

Như vậy vấn đề văn hóa vùng miền rất cần được chú ý để các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô nói chung cũng như THACO nói riêng đạt hiệu quả cao trong việc đáp ứng và khai thác thị trường

Về khía cạnh dân số; hiện nay tình hình dân số và tỷ lệ phát triển dân số ở nước ta tương đối cao; theo kết quả điều tra, tháng 7/2014 dân số Việt Nam là 93.421.835 xếp thứ 3 khu vực ĐNA và thứ 14 trên thế giới.Với dân số đông, mà chủ yếu ở khu vực thành thị kết hợp với đời sống ở đây tương đối cao nên nhu cầu tiêu dùng ngày càng nhiều tạo cho doanh nghiệp phát triển được sản phẩm của mình hơn, đây cũng

là cơ hội cho THACO mở rộng quy mô sản xuất Tuy nhiên thực tế tồn tại là thu nhập bình quân đầu người Việt Nam vẫn còn thấp, năm 2013 đạt 1960 USD, điều này cho thấy thị trường thực tế tại Việt Nam còn hạn hẹp, hay nói cách khác, khả năng sở hữu thực tế 1 chiếc ô tô đối với người Việt Nam còn thấp

3.1.4 Các yếu tố tự nhiên

Các yếu tố tự nhiên bao gồm môi trường sinh thái tồn tại xung quanh môi trường mà công ty hoạt động sản xuất, cho các yếu tố đầu vào của công ty, về quá trình vận chuyển các nguyên liệu đầu vào của công ty, nhiên liệu như điện, khí đốt, xăng dầu…Một số các nhân tố ảnh hưởng tới sản xuất của công ty qua yếu tố tự nhiên bao gồm: sự ô nhiễm không khí, môi trường, rác thải công nghiệp, tình trạng thiên tai… Yếu tố tự nhiên khá quan trọng, với lợi thế tự nhiên của quốc gia, nhà nước đã tạo lên những khu quy hoạch, trung tâm công nghiệp quy mô lớn, điều đó đã tạo cho Thaco xây dựng được khu liên hợp sản xuất hiện đại, quy mô lớn nhất cả nước – Khu phức hợp sản xuất và lắp ráp ô tô Chu Lai-Quảng Nam Bên cạnh đó yếu tố tự nhiên góp phần định hướng sản phẩm phải phù hợp với địa hình, khí hậu thời tiết của sản phẩm.Yếu tố tự nhiên quốc gia với tài nguyên khá phong phú, cung cấp những nguồn nguyên nhiên liệu lớn, giá thấp đem lại nhiều

lợi thế cho công ty trong sản xuất, định hướng quá trình nội địa hóa từ khâu sản xuất phụ tùng cho đến lắp ráp, phân phối sản phẩm thay cho nhập khẩu từ các nhà cung cấp.

3.1.5 Các yếu tố khoa học – kỹ thuật

Việc sử dụng kiến thức khoa học công nghệ vào sản xuất trở thành nhu cầu thường nhật của xã hội Việc xử lý, chuyển giao kiến thức và thông tin diễn ra nhanh chóng, rộng khắp nhờ vào sự phát triển của hệ thống công cụ hiện đại, trong đó công nghệ thông tin có vai trò quyết định Sự phát triển trên đã thực sự tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho giao thương quốc tế về phương diện thời gian cũng như chi phí Tuy nhiên tại Việt Nam hiện tại, tình trạng công nghệ còn hết sức lạc hậu, chưa được đầu tư đổi mới nhiều, thiếu trang thiết bị tinh chế mang tính hiện đại do

đó chất lượng sản phẩm không đồng đều, năng suất thấp dẫn tới giá thành cao làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm

Với tính chất đặc trưng của ngành thì khoa học công nghệ là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình sản xuất, nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng quy mô sản lượng đầu ra, và tối ưu chi phí Xu thế hội nhập, quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ hứa hẹn cho THACO nhiều cơ hội được tiếp cận với công nghệ mới, tiên tiến

3.2 Môi trường ngành

Một ngành là một nhóm các công ty cung cấp các sản phẩm tương tự, có thể thay thế chặt chẽ với nhau Khi phân tích ngành sẽ làm sáng tỏ các vấn đề then chốt về đặc tính nổi bật của ngành mà công ty đang sản xuất kinh doanh, tính hấp dẫn của ngành trên phương diện khả năng thu lợi nhuận bình quân, các lực lượng cạnh tranh với công ty hiện tại hay tiềm năng, và ảnh hưởng của các nhân tố này đến hoạt động của công ty để công ty có thể đưa ra chiến lược hoạt động thích hợp nhất

Theo thống kê tỉ lệ sở hữu ô tô trên đầu người ở Việt Nam là 10,5 xe/1000 người, khá thấp (thống kê năm 2009), đến tháng 12/2013 con số này là 18 xe/1000 người Với sự phát triển ngày một mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô cùng nhu cầu sử dụng theo sự phát triển kinh tế, con số này chắc chắn sẽ chưa dừng lại

- Điều đó chứng tỏ thị trường ô tô ở Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển mạnh Tuy nhiên ngành công nghiệp chế tạo, sản xuất ô tô còn non trẻ, ẩn chứa nhiều thách thức và cũng nhiều cơ hội lớn

- Sự sụt giảm sản xuất, chất lượng của các hãng lớn trên thị trường trong thời gian gần đây ( như Toyota lỗi kĩ thuật sản phẩm về chân ga, GM sụt giảm vì sự khủng hoảng của nền kinh tế Mỹ…) tạo cơ hội lớn cho Kia khẳng định thương hiệu của mình trên thị trường Việt Nam, phát triển và mở rộng thị trường

Khi mà quá trình hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam, và xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh trên thế giới cơ hội mở rộng thị trường, phát triển thị trường

ra quốc tế, và cơ hội tiếp cận với những công nghệ mới, tiên tiến đang ngày càng trở lên rõ ràng và cụ thể hơn cho ngành sản xuất ô tô Việt Nam nói chung và THACO nói riêng; cùng với đó là rất nhiều những thách thức cho các doanh nghiệp ô tô Việt Nam vì chưa kịp lớn, chưa kịp mạnh thì đã phải hội nhập; do đó rất cần sự khuyến khích, hỗ trợ của Nhà nước

Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của M.Porter

3.2.1 Các đối thủ cạnh tranh hiện tại

Các doanh nghiệp đang kinh doanh trong ngành sẽ cạnh tranh trực tiếp với nhau tạo ra sức ép trở lại lên ngành tạo nên một cường độ cạnh tranh

Đối với các đối thủ nước ngoài, cạnh tranh lớn nhất hiện nay của DN Việt Nam trong khu vực ASEAN là với Thái Lan và Indonesia Theo ông Nguyễn Văn Thanh

- chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô VN, nhiều năm nay VN nhập khẩu xe chủ yếu từ thị trường Hàn Quốc ở phân khúc xe con, song sẽ có sự dịch chuyển thị trường nhập khẩu để hưởng lợi chính sách giảm thuế, những cái tên mới có thể sẽ là Thái Lan, Malaysia, Indonesia khi mà cuối năm 2012, Toyota đã công bố kế hoạch mở rộng hoạt động ở Thái Lan và Indonesia; Honda cũng đã quyết định đầu tư 27 tỉ yên để xây một nhà máy mới ở Indonesia

Các đối thủ trong nước: Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) hiện nay gồm 17 thành viên trong đó có các doanh nghiệp đầu ngành: Toyota, Thaco, Ford, Mercedes, Honda …Hiện nay, cuộc đua trong ngành đang là cuộc đua song

mã giữa THACO và TOYOTA khi mà doanh số của 2 doanh nghiệp này luôn bám đuổi sát nhau và bỏ xa phần còn lại.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến cạnh tranh trong ngành:

- Số lượng doanh nghiệp trong ngành: trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới, số doanh nghiệp nước ngoài, liên doanh nước ngoài đầu tư vào lĩnh vự sản xuất và lắp ráp ô tô ngày càng tăng lên tạo lên cường độ cạnh tranh cao trong ngành

- Rào cản gia nhập hoặc rút lui khỏi thị trường: do đặc thù của ngành sản xuất ô tô đòi hỏi khoản đầu tư ban đầu cho nhà xưởng, nhân công, máy móc, trang thiết bị rất lớn nên sẽ khó khăn khi 1 doanh nghiệp gia nhập ngành hoặc doanh nghiệp trong ngành rút lui

- Tăng trưởng của ngành: mức tăng trưởng của ngành cao cũng tạo ra cường độ cạnh tranh lớn giữa các đối thủ Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Các nhà sản xuất Ôtô Việt Nam, thị trường ôtô trong nước tháng 9 đạt doanh số 16.149 xe, tăng 29% so với tháng 8/2014 và tăng 65% so với tháng 9/2013 Đây là tháng thứ 18 liên tiếp doanh số bán hàng của toàn ngành đạt cao hơn so với cùng kì năm ngoái.Xét trên phương diện các nhà sản xuất, trong tháng 9/2014 Trường Hải đã vượt qua Toyota để giữ vị trí dẫn đầu về lượng xe bán ra với doanh số 4.195 chiếc (tăng 69%

so với cùng kỳ năm ngoái) Toyota xếp thứ 2 khi tiêu thụ được 3.747 chiếc (tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái), còn Ford vững vàng vị trí thứ 3 với 1.390 chiếc (tăng 90%)

Ba vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về VinaMazda (1.133 chiếc, tăng 185%), Honda (769 chiếc, tăng 101%), GM Việt Nam (445 chiếc, tăng 3%)

- Cơ cấu ngành: đây là ngành tập trung vì có một số ít các công ty lớn phát triển trong lĩnh vực này chiếm lĩnh thị trường Việt Nam như THACO, TOYOTA…Tuy nhiên trong thời buổi nền kinh tế thị trường phát triển như hiện nay, các công ty đối