Trong bối cảnh hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗlực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ độngsáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù
Trang 1;; Lời nói đầu
Nước ta đang bước đầu vào một thế mới với nền công nghiệp hoá và hiệnđại hoá mở đầu cho thập kỉ mới và thế kỉ mới đòi hỏi con người thông minhsáng tạo và năng động để làm chủ đất nước Vì thế mà sự nghiệp giáo dục hiệnnay được coi là “ Quốc sách hàng đầu” Đào tạo nhân tài cho đất nước Điều nàykhẳng định rất rõ về vai trò và vị trí của người giáo viên, đặc biệt là người giáoviên THCS
Năm học 2007- 2008 là năm học thứ năm thực hiện giảng dạy chươngtrình theo SGK mới Trong bối cảnh hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗlực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ độngsáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thờiđại Vấn đề này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên THCS là phải đổimới cách dạy: Giáo viên chỉ là người hướng dẫn chỉ đạo điều khiển học sinh đitìm kiến thức mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Chính vì vậy họcsinh phải là người tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến thức mới mộtcách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều khiểncủa giáo viên trong tiết dạy Do vậy việc lựa chọn phương pháp dạy học sao chophù hợp với kiểu bài và phù hợp với đối tượng học sinh là một vấn đề rất quantrọng, đó cũng là một thủ thuật sư phạm của người giáo viên Nhận thức đượcđiều đó tôi mạnh dạn tìm hiểu và nghiên cứu đề tài “Phương pháp dạy học thểthao tự chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ sở”
I Phần mở đầu
I.1 Lí do chọn đề tài:
I.1.1 Cơ sở lí luận.
Để thực hiện tốt nghị quyết trung ương II khoá VII & nghị quyết trung ương
II khoá VIII tháng 12/ 1996 về việc đổi mới phương pháp dạy học với mục đích:phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh:
- Bồi dưỡng phương pháp tự học tự sáng tạo
Trang 2- Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
- Tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho họcsinh
Qua việc thực hiện thay sách giáo khoa các lớp khối THCS là một bướcngoặt, bước tiến mới trong công cuộc đổi mới nền giáo dục nước ta, nhằm nângcao chất lượng giáo dục toàn diện Muốn vậy đòi hỏi người thầy phải đổi mớiphương pháp dạy học cho phù hợp với nhu cầu đổi mới giáo dục Để góp phầnthực hiện mục tiêu “Đào tạo học sinh thành những con người năng động, độclập, sáng tạo tiếp thu được những tri thức khoa học, kĩ thuật hiện đại, biết vậndụng tìm ra các giải pháp hợp lí cho vấn đề trong cuộc sống của bản thân & của
xã hội” Bộ môn thể dục cũng như các bộ môn khác ở THCS đang cố gắng đổimới phương pháp dạy học
I.1.2 Cơ sở thực tiễn.
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà tôi trăn trở là làm thế nào đểhọc sinh tiếp cận với bộ môn thể dục và đặc biệt là sở thích của các em là mônthể thao gì Để từ đó có sự yêu thích say mê môn học
Qua giảng dạy tôi thấy nguyên nhân dẫn tới kết quả nói trên trước hết làhọc sinh chưa chăm chỉ luện tập, chưa có cách học bộ môn cho phù hợp, vậylàm thế nào để học sinh hiểu bài, nhớ kiến thức sâu sắc và vận dụng bài tập đó
là điều theo tôi nghĩ mỗi giáo viên phải đặt lên hàng đầu
Đối với tiết dạy về thể dục giáo viên có thể áp dụng nhiều phương phápkhác nhau
Sau khi xem xét cân nhắc, dựa vào cơ sở nêu trên, tôi quyết định phươngpháp cần lựa chọn để đạt hiệu quả và chất lượng cao trong dạy học thể thao tựchọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ sở là: Nhóm phương pháp sứcbền, trực quan , phương pháp thực hành đi theo con đường tìm tòi nghiên cứu,
tỏ ra có nhiều ưu thế trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo và phù hợp với đặc
Trang 3điểm tâm sinh lí lứa tuổi này (13-14 tuổi) Đồng thời cũng thể hiện được phươngpháp đặc thù của bộ môn, nhất là kinh nghiệm sống còn ít vốn hiểu biết cònnghèo nàn, các biểu tượng tích luỹ còn hạn chế các em còn năng về tư duy hìnhtượng cụ thể, tư duy theo thực nghiệm thì việc xây dựng các khái niệm đòi hỏiphải lấy “thị phạm động tác” (các phương tiện trực quan) làm điểm tựa.
Các phương pháp này phát huy được tính tự giác, tích cực, chủ động,sáng tạo dưới sự tổ chức và chỉ đạo của giáo viên, kiến thức thu nhận được sẽtrở thành tài sản riêng của các em Vì vậy các em hiểu bài sâu hơn, nắm kiếnthức chắc hơn Trong trường hợp này các phương pháp đã góp phần phát triển tưduy rèn kĩ năng cho học sinh, cho các em tập dượt, làm quen với các phươngpháp nghiên cứu nói riêng, phương pháp nhận thức nói chung, đặc biệt là kếthợp với các yếu tố nêu và giải quyết vấn đề
Bên cạnh quan sát và làm mẫu được sử dụng trong nhóm phương pháptrực quan và thực hành thì phương pháp đàm thoại tìm tòi trong nhóm phươngpháp dùng lời cũng được vận dụng phổ biến trong dạy học Phương pháp dạy họcthể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ sở
I.2 Mục đích nghiên cứu.
Xuất phát từ nhiệm vụ cơ bản của đề tài là phương pháp dạy học thể thao
tự chọn trong trường Trung học cơ sở; xuất phát từ thực trạng dạy - học hiện nayvới mong muốn giải quyết được phần nào tình trạng dạy Thể dục buồn tẻ, kémhiệu quả còn tồn tại ở các trường Trung học cơ sở, qua đó tìm ra phương pháptối ưu nhất giúp học sinh tập đúng, đáp ứng được mục tiêu môn Thể dục đề ra.Mạnh dạn nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượngdạy và học ở phân môn Thể dục
I.3 Thời gian - Địa điểm.
I.3.1 Thời gian:
Tôi nghiên cứu đề tài từ tháng 10 năm 2007 trong môn Thể dục
Trang 4I.3.2 Địa điểm:
Trường THCS : EATUL
I.3.3 Phạm vi đề tài
I.3.3.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu:
Phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn cầu lông trong trường Trung học cơ sở
I.3.3.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu:
Trường THCS :EATUL
I.3.3.3 Giới hạn về khách thể khảo sát:
122 học sinh Trường THCS EATUL
I.4 Đóng góp mới về mặt lí luận, về mặt thực tiễn:
Hiện nay, cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu của con người ngàycàng đòi hỏi được nâng cao, nhất là nhu cầu trong lĩnh vực tinh thần Để đáp lạiđiều đó, các loại hình nghệ thuật phục vụ giải trí cũng ngày càng được coi trọng
và phục vụ đắc lực cho nhu cầu ngày càng cao của con người với đủ mọi lứatuổi ở đây ta nói tới lứa tuổi Trung học cơ sở Với độ tuổi này, các em có thểtìm thấy niềm vui, đều bổ ích qua các muôn thể thao, bài thể dục, nhất là môn tựchọn của các em Với thể thao các em cảm thụ được cái hay, cái đẹp của tìnhcảm đạo đức, cái đáng quí, đáng trân trọng trong cuộc sống mà cảm thụ được sựphát triển về thể chất và thể lực Tất cả các giá trị này được các em hấp thụ bằngcảm xúc qua các bài tập các môn tập Vì thế một vấn đề đặt ra là: Làm thế nào
có một phương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Trunghọc cơ sở ? Để đạt được điều đó người thầy giáo phải xây dựng cho mình nhữngphương pháp cụ thể để chuyền qua học sinh nhằm rèn cho các em nắm bắt đượcnhững động tác cụ thể của bài học
II Phần Nội Dung II.1.Chương 1: Tổng quan.
II.1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Trang 5Đây là một trong những nội dung được nhiều giáo viên nghiên cứu ởnhững mức độ khác nhau và họ cũng được những kết quả nhất định Song việcthực hiện được kết quả như thế nào tuỳ thuộc vào từng người giáo viên.
Bản thân tôi không có tham vọng đi sâu và nghiên cứu tất cả chương trìnhthể dục các khối, lớp mà chỉ bước đầu tìm hiểu “Phương pháp dạy học thể thao
tự chọn môn bóng đá trong trường trung học cơ sở ”
II.1.2 Cơ sở lí luận :
Chương trình thể dục nghiên cứu về các động tác phức tạp đòi hỏi phải có
sự khéo léo, uyển chuyển, nhanh nhẹn nhưng phải rứt khoát Đó là một thuận lợicho cả giáo viên và học sinh trong đổi mới cách dạy học và đổi mới cách học
Khi xem xét xong cơ sở để tiến hành đổi mới phương pháp dạy học bằngcác phương pháp tích cực, tôi tiến hành tìm hiểu và xác định
II.1.2.1 Đối với giáo viên và học sinh
Lúc này giáo viên không còn là người chỉ truyền đạt kĩ thuật cho học sinh
mà còn là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh tri thức mônthể dục Muốn đạt được như vậy bài soạn không chỉ thiết kế công việc của thầy
mà chủ yếu thiết kế hoạt động học tập của trò ( như làm thị phạm động tác, quansát động tác, tranh hình, bài tập ) Khi lên lớp người thầy phải là huấn luyệnviên, giao nhiệm vụ hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập Lúcnày người thầy chỉ uốn nắn khi học sinh thực sự gặp khó khăn & đóng vai tròlàm trọng tài cho cuộc tranh luận của các em
Còn đối với học sinh Để học sinh chủ động và tích cực tự lực chiếm lĩnhchi thức sinh học các em cần phải đạt được
- Tạo nhu cầu nhận thức có mong muốn tìm hiểu các động tác cần thiếtcho bản thân
- Tự lực tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên hướng dẫn
- Có điều kiện để bộc lộ khả năng tự nhận thức, tự bảo vệ ý thức củamình khi tranh luận
Trang 6- Khuyến khích nêu thắc mắc nêu tình huống có vấn đề và tham gia giảiquyết.
II.1.2.2 Đối với nội dung.
Nội dung mỗi tiết học cần được lựa chọn kĩ, tránh luyện tập quá sức để có
đủ thời gian cho học sinh thực hiện hoạt động học tập Với sách giáo viên ngàynay dòi hỏi giáo viên cần biết chọn lọc bài tập động tác để có thể hướng dẫn họcsinh cách học tránh tham lam hoặc thông báo tri thức một cách đơn thuần
Ngoài giờ tập tôi yêu cầu học sinh tham gia các trò chơi để nhằm các emcuốn hút yêu thích bộ môn và có thời gian tập thêm ở nhà nhằm tăng cường hoạtđộng tự lực học tập của học sinh
II.1.2.3 Đối với đồ dùng học tập
Trong dạy học sinh học, đồ dùng học tập có vai trò quan trọng, nó vừa lànguồn cung cấp tri thức vừa là phương tiện giúp học sinh tìm tòi tri thức mới
Do đó việc tạo ra cách học tập thích hợp cho các tiết học là nhiệm vụ quan trọngcủa người thầy Xác định rõ như vậy nên tôi đã lựa chọn đồ dùng học tập lànhững đồ dùng dễ kiếm, dễ sử dụng, dễ làm để từ đó có thể nhân nhanh ra sốlượng lớn hoặc hướng dẫn học sinh tự làm được
Trong quá trình giảng dạy tôi thấy một trong những phương pháp dạy họcđược chú ý trong quá trình cải tiến để tìm lại kết quả cao trong dạy các đơn vịkiến thức cơ bản là quan sát tìm tòi với các hình thức học tập:
Một là hình thức học tập cá nhân: Mỗi cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ
do tôi giao cho mỗi bài tập cụ thể, hoăc từng động tác & phải tạo ra được cácsản phẩm cụ thể
Hai là hình thức học tập theo nhóm: Tôi chia lớp thành từng nhóm, mỗinhóm gồm số người bằng nhau Cụ thể chia nhóm theo tổ học tập hoặc theo đội,hay hai đội ghép với nhau mỗi nhóm thực hiện một loại nhiệm vụ hoặc cùngthực hiện một nhiệm vụ học tập, sau đó mỗi nhóm cử một đại diện nên thị phạmđộng tác và bảo vệ kết quả đã đạt được của nhóm mình trước lớp Hình thức này
Trang 7buộc các thành viên trong nhóm cùng hoạt động, cùng làm việc trao đổi thảoluận với nhau.
+ Đề xuất các biện pháp sử dụng phương pháp dạy học của giáo viên
II 2.2 Các nội dung cụ thể trong đề tài:
Trang 8II.2.2.1.Nghiên cứu đặc điểm sinh lí lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở.
- Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở là một giai đoạn tất yếu của cuộc đời
ở lứa tuổi này các em có những đặc điểm riêng Đó là tính cách hồn nhiên ngâythơ, trong sáng mang nhiều cảm tính và tiềm thức những khả năng phát triển đócũng là lứa tuổi trong giai đoạn hình thành nhân cách
- Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở các em rất hiếu động học tập và làmviệc theo ý thích Các em ham chơi hơn học Bởi vậy các phương pháp truyềnthụ cho các em phải phù hợp với lứa tuổi các em Qua nhiều năm nay nền giáodục đã nghiên cứu thực nghiệm và áp dụng thực tế sao cho việc giảng dạy phùhợp với lứa tuổi học sinh Hiện nay phương pháp dạy học “Lấy học sinh làmtrung tâm” “Học mà chơi – Chơi mà học” làm cho giờ học thêm sinh động Pháttriển sự hứng thú trong học tập của học sinh Các em học sinh Trung học cơ sởthường hiếu động dễ hưng phấn, khó tập trung chú ý lâu, hay hướng tới các hoạtđộng cụ thể, kết quả trực tiếp hoặc nhanh thấy kết quả Chính vì vậy mà các emthường không chú ý và không lĩnh hội được những kiến thức khó và trừu tượng
Trí nhớ có vai trò quan trọng đối với toàn bộ hoạt động của con người.Đối với hoạt động học tập cũng vậy Nếu không có trí nhớ thì các em không thểtiếp thu các kiến thức có mối liên quan với nhau Bước vào giai đoạn Trung học
cơ sở đặc biệt là lớp đầu cấp Trí nhớ của các em được được xác dịnh trên cơ sởmới của quá trình học tập và bắt đầu được điều khiển một cách có ý thức.Nhưng các em vẫn chưa tránh khỏi tình trạng chóng nhớ nhanh quên Các emchưa quen với tổ chức việc ghi nhớ Chưa biết cách ghi nhớ có điểm tựa theonhững sơ đồ lôgic Vì vậy người giáo viên cần khơi dậy nhận thức đã biết mộtcách hợp lí, sao cho các kiến thức chính là những điểm tựa khơi dậy một cách dễdàng những kiến thức trong các em Học sinh Trung học cơ sở nói chung sự pháttriển của các em theo hướng hình thành nhân cách Định hình và hoàn thiện dầnbản thân theo mục tiêu giáo dục ở lứa tuổi trẻ đều tiềm chức một khả năng pháttriển Khả năng phát triển lớn cùng thời gian và bắt nhịp hoà đồng phù hợp với
Trang 9thời đại mà các em đang sống Mỗi giáo viên phải dựa vào đó mà có những yêucầu về kiến thức và phương pháp dạy sao cho không lỗi nhịp với thời đại.
ở lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở là giai đoạn phát triển mới của tư duy
nó thường được gọi là giai đoạn thao tác cụ thể của tư duy Các thao tác tư duynày được gọi tắt là cụ thể Vì trong một chừng mức nhất định, chúng còn dựatrực tiếp trên các đồ vật, hiện tượng thực tại mà chưa tác động được lên lời nói
và các giả thiết bằng lời
Trong một chừng mực nào đó hành động trên các đồ vật sự kiện bên
ngoài là chỗ dựa hay điểm xuất phát cho các hành động trong óc Là một giáoviên Trung học cơ sở thì tối thiểu cũng phải nắm được những điều cơ bản về đặcđiểm tâm sinh lí lứa tuổi để từ đó áp dụng một cách khoa học vào quá trình dạyhọc cũng như áp dụng từng phần từng bài cụ thể ở đề tài này tôi nghiên cứuphương pháp dạy học thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Trung học cơ
sở để phục vụ cho công tác giảng dạy đạt hiệu quả
II.2.2.2 Nghiên cứu về nhiệm vụ môn học
- Bước đầu các em có một số kiến thức cơ bản đơn giản thiết thực về cácbài thể dục, các động tác Tên gọi và các thành phần và kết quả của các bài tập.Mối quan hệ của các bài tập và các môn tự chọn liên quan với nhau
- Hình thành và vận dụng các kĩ năng về các động tác cơ bản Thực hiệnmột số động tác cơ bản, biết cách Thực hiện dẫn dắt bóng, biết chuyền bóng vàthực hiện tâng bóng, đảo bóng, thể lực Nhận biết được một số kĩ thuật, đưabóng, tâng bóng bằng mu bàn chân, chuyền bóng bật tường, sút bóng chính diện,đánh đầu Các em phải thành thạo các kĩ thuật trên
- Các em tự phát hiện, tự tìm tòi và tự chiếm lĩnh kĩ thuật mới chăm chỉluyện tập hứng thú với giờ học, bài học
II.2.2.3 Nghiên cứu về chương trình
- Chương trình thể thao tự chọn môn bóng đá trong trường Thung học cơ
sở là bộ phận của chưong trình Thể dục Chương trình này kế thừa và phát triểnthành tựu về dạy học Thể thao tực chọn thực hiện những đổi mới về cấu trúc
Trang 10nội dụng để tăng cường hình thành và ứng dụng kiến thức mới quan tâm đúngmức đến việc đổi mới phương pháp dạy học Từ đó giúp học sinh hoạt động họctập tích cực, linh hoạt sáng tạo theo năng lực của học sinh.
* Thời lượng chương trình dạy Thể thao tự chọn môn báng đá
đá bóng má ngòi bàn chân vv
- Các yếu tố thể lực cũng rất quan trọng cho các em khi tập môn thể thaonày vì thể thao rèn cho các em một thể lực rồi rào và sung mãn, giúp cho các emphát triển về sức khỏe
II.2.2.4 Nghiên cứu về sách giáo khoa
- Sách giáo khoa là tài liệu pháp lí để gióa viên nghiên cứu giảng dạy.Giáo viên phải khai thác triệt để nội dung sách giáo khoa Trong sách giáo khoa
có từng môn riêng biệt bao gồm cả động tác và kĩ thuật giúp học sinh rèn vàphát triển thể hình
Sách giáo viên, thiết kế dạy môn thể dục nói trung và phân môn tự chonnói riêng Dựa vào sách giáo viên để tham khảo lập kế hoạch bài dạy từng tiếtsao cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể của địa phương, lớp học
Tóm lại: Tài liệu phục vụ cho dạy học Thể dục Khi dạy giáo viên cầnnghiên cứu kĩ để vận dụng một cách linh hoạt có chất lượng và phù hợp với học