VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2. Mục tiêu dạy học : Theo chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015, học sinh nước ta sẽ học theo phương pháp tích hợp. Đây là xu hướng dạy học hiện đại mà nhiều quốc gia trên thế giới tiến hành thành công. Khoa học Địa Lí có nội dung rất rộng nhưng dễ tìm kiếm để phục vụ cho dạy học tích hợp ( qua internet để khai thác các nguồn học liệu từ website giáo dục violet, tailieu.com.vn...; từ các phần mềm World Atlats, Encarta... ; từ các niên giám thống kê và nhất là sự giao thoa kiến thức với tất cả các môn học ở trường trung học phổ thông. → Phải nói rằng là rất thuận lợi để dạy học tích hợp liên môn, xuyên môn vừa tránh chồng chéo, vừa đảm bảo tính toàn diện và hiện đại của kiến thức Địa Lí. Cấu trúc chương trình môn Địa Lí ở trường trung học phổ thông đi từ khái quát đến cụ thể ( từ lý thuyết : Địa Lí kinh tế xã hội đại cương ở lớp 10 để vận dụng tìm hiểu Địa Lí kinh tế xã hội Thế giới ở lớp 11 và Địa Lí kinh tế xã hội Việt Nam ở lớp 12; Từ thực hành: rèn luyện kỹ năng theo mức độ khó dần trong suốt 3 năm học Địa Lí phổ thông trung học. → Phải nói rằng là rất thuận lợi để dạy học tích hợp nội môn ( dọc và ngang ) nhằm đảm bảo tính lô ric kế thừa và khoa học của kiến thức, đảm bảo phương châm dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm . 3. Đối tượng dạy học của dự án : 3a. Chọn trường thực nghiệm dự án : Trường : trung học phổ thông Phạm Văn Đồng ( địa chỉ : thị trấn Đồng Cát, huyện : Mộ Đức, tỉnh : Quảng Ngãi ) Đây là trường đã đạt chuẩn quốc gia nên có nhiều thuận lợi : + Có đầy đủ thiết bị, giáo cụ trực quan... để dạy học tích hợp + Có Ban giám hiệu và cán bộ giáo viên quan tâm hổ trợ cho đổi mới phương pháp dạy học. + Có nhóm giáo viên Địa Lí với nhiều năm kinh nghiệm ( 4 Thầy Cô : Lê Văn Tuyết, Huỳnh Thà, Trần Thị Lệ Thủy, Võ Thị Kim Lai giảng dạy trên 15 năm ) 3b. Chọn lớp thực nghiệm dự án : Tổng số lớp của trường là 33, mỗi khối : 11 lớp. Chọn khối 10 và khối 11, mỗi khối 2 lớp có trình độ và khả năng nhận thức tương tự nhau ( 1 lớp dạy thực nghiệm dự án tích hợp, 1 lớp vẫn dạy truyền thống ).

1 Tên dự án dạy học : VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP

TRONG MÔN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2 Mục tiêu dạy học :

- Theo chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015, học sinh nước ta sẽ học theo phương pháp tích hợp Đây là xu hướng dạy học hiện đại mà nhiều quốc gia trên thế giới tiến hành thành công

- Khoa học Địa Lí có nội dung rất rộng nhưng dễ tìm kiếm để phục vụ cho

dạy học tích hợp ( qua internet để khai thác các nguồn học liệu từ website

giáo dục violet, tailieu.com.vn ; từ các phần mềm World Atlats, Encarta ;

từ các niên giám thống kê và nhất là sự giao thoa kiến thức với tất cả các

môn học ở trường trung học phổ thông

→ Phải nói rằng là rất thuận lợi để dạy học tích hợp liên môn, xuyên môn

vừa tránh chồng chéo, vừa đảm bảo tính toàn diện và hiện đại của kiến thức Địa Lí

- Cấu trúc chương trình môn Địa Lí ở trường trung học phổ thông đi từ khái quát đến cụ thể ( từ lý thuyết : Địa Lí kinh tế - xã hội đại cương ở lớp 10 để vận dụng tìm hiểu Địa Lí kinh tế - xã hội Thế giới ở lớp 11 và Địa Lí kinh tế

- xã hội Việt Nam ở lớp 12; Từ thực hành: rèn luyện kỹ năng theo mức độ

khó dần trong suốt 3 năm học Địa Lí phổ thông trung học

→ Phải nói rằng là rất thuận lợi để dạy học tích hợp nội môn ( dọc và

ngang ) nhằm đảm bảo tính lô - ric kế thừa và khoa học của kiến thức, đảm

bảo phương châm dạy học tích cực " lấy học sinh làm trung tâm "

3 Đối tượng dạy học của dự án :

3a Chọn trường thực nghiệm dự án :

Trường : trung học phổ thông Phạm Văn Đồng ( địa chỉ : thị trấn Đồng Cát, huyện : Mộ Đức, tỉnh : Quảng Ngãi )

- Đây là trường đã đạt chuẩn quốc gia nên có nhiều thuận lợi :

+ Có đầy đủ thiết bị, giáo cụ trực quan để dạy học tích hợp

+ Có Ban giám hiệu và cán bộ giáo viên quan tâm hổ trợ cho đổi mới

phương pháp dạy học

+ Có nhóm giáo viên Địa Lí với nhiều năm kinh nghiệm ( 4 Thầy Cô : Lê

Văn Tuyết, Huỳnh Thà, Trần Thị Lệ Thủy, Võ Thị Kim Lai giảng dạy trên

15 năm )

3b Chọn lớp thực nghiệm dự án :

- Tổng số lớp của trường là 33, mỗi khối : 11 lớp Chọn khối 10 và khối 11, mỗi khối 2 lớp có trình độ và khả năng nhận thức tương tự nhau ( 1 lớp dạy thực nghiệm dự án tích hợp, 1 lớp vẫn dạy truyền thống )

3c Công tác chuẩn bị dạy thực nghiệm dự án :

- Chuẩn bị phiếu điều tra, phiếu khảo sát tình hình học tập của học sinh và

thực hiện giảng dạy của giáo viên

- Phân công nhóm giáo viên tham gia dự án dạy học tích hợp, do Thầy Lê

Văn Tuyết làm trưởng nhóm

- Lập bảng kế hoạch thực hiện dự án dạy học tích hợp để đề xuất lên Ban

giám hiệu xét duyệt

4 Ý nghĩa của dự án :

4a Đối với thực tiễn giảng dạy :

- Theo tôi, thông qua kinh nghiệm 27 năm giảng dạy môn Địa Lí thì dạy học tích hợp sẽ giúp học sinh:

+ Nhận thức thế giới một cách tổng thể và toàn diện hơn để từ đó hình thành năng lực một cách hiệu quả

+ Dễ hiểu, dễ nhớ, dễ phát huy sở trường tư duy cho từng học sinh

- Nguyên nhân là do dạy học tích hợp đã phối kết một cách lô-ríc những bộ phận kiến thức khác nhau về độ sâu, độ rộng nhưng giống nhau về hướng

phản ánh: làm bài học sinh động, hấp dẫn hơn mà vẫn đảm bảo đặc tính bộ môn và trọng tâm

→ Tôi thấy dạy học tích hợp hoàn toàn khả thi vì nó đảm bảo cho giáo viên

thực hiện tốt 4 nguyên tắc cơ bản của giáo dục:

+ Tính khoa học và tính vừa sức đối với học sinh

+ Tính hệ thống và liên hệ thực tế

+ Tính giáo dục

+ Tính tự lực và phát triển tư duy cho học sinh

4b Đối với thực tiễn đời sống xã hội :

- Mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống bao giờ cũng là tình huống tích hợp ( Cùng một hiện tượng nhưng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau,

trong mỗi nguyên nhân lại cùng chịu tác động đồng thời từ hàng loạt các

yếu tố khác nữa ) Vậy, dạy học tích hợp sẽ định hướng cho học sinh thích

nghi tốt trong đời sống và sản xuất hiện đại

5 Thiết bị dạy học, học liệu :

5a Đồ dùng dạy học :

- Như: tranh ảnh, các đoạn phim, bảng số liệu, biểu đồ, sơ đồ hệ thống hóa

kiến thức, lược đồ, bản đồ thiết bị cho thực hiện câc phương pháp mới

như: thảo luận nhóm, phát phiếu như sơ đồ câm, bản đồ câm, phiếu học tập

có dấu chấm lững để học sinh điền khuyết

- Có thể chia làm 3 nhóm giáo cụ trực quan : Tự nhiên, Kinh tế, Xã hội;

Mỗi một trong 3 nhóm này lại chia ra làm 4 nhóm nhỏ hơn là Việt Nam, khu vực, châu lục, thế giới

5b Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học của dự án :

- Máy vi tính, máy chiếu là phương tiện hiện đại để dạy học Địa Lí vì có

khả năng cung cấp thông tin khá đa dạng, phong phú ( chữ, hình ảnh tĩnh và động, âm thanh ) → rất hấp dẫn sự theo dõi của người học

- Đặc biệt các hình ảnh động về hiện tượng tự nhiên, kinh tế - xã hội được

chiếu liên tục : sẽ tạo ra tầm nhìn gần gũi, sát với sự phân hóa về không

gian và thời gian của các đối tượng Địa Lí → Giúp học sinh hình dung kiến thức Địa Lí dễ hơn, nhanh hơn, sâu và rộng hơn

6 Hoạt động dạy học và các tiến trình dạy học :

6a Các hình thức tích hợp cơ bản :

- Có 3 hình thức tích hợp cơ bản là : liên môn, xuyên môn và nội môn

+ Tích hợp liên môn :

Là hình thức tích hợp được chú trọng nhất Đây là hướng tích hợp mở rộng ra tất cả các bộ môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, nghệ thuật, thể dục – thể thao ( ngoài môn Địa Lí )

+ Tích hợp xuyên môn :

Là hình thức tích hợp mở rộng phạm vi tìm hiểu ra ngoài trường học Nó

đảm bảo tính cập nhật, tính thực tế vì gắn với các tư liệu thu thập được trong cuộc sống cộng đồng và các phương tiện thông tin đại chúng

+ Tích hợp nội môn :

Là hình thức tích hợp lâu nay vẫn thường sử dụng trong dạy học truyền

thống, nay sẽ có định hướng rõ ràng hơn Tích hợp nội môn gồm :

* Tích hợp dọc ( là tích hợp trong cùng một phân môn Địa Lí với nhau từ bậc

trung học cơ sở trở lên )

* Tích hợp ngang ( là tích hợp giữa 2 phân môn Địa Lí với nhau, giữa lý

thuyết và thực hành rèn luyện kĩ năng )

6b Các mức độ tích hợp trong một bài học :

- Tích hợp ở mức độ toàn phần ( cao nhất )

- Tích hợp ở mức độ bộ phận ( trung bình

- Tích hợp ở mức độ liên hệ ( thấp nhất )

6c Cách tổ chức dạy học và phương pháp dạy học :

- Để có 1 tiết dạy học tích hợp của môn Địa Lí trung học phổ thông trên

lớp, tôi xác định có 4 bước chuẩn bị cơ bản :

- Xác định giáo cụ trực quan và mức độ tích hợp cho bài học

- Xác định được mục tiêu bài học và các nội dung cần tích hợp

- Xác định hình thức tích hợp và hướng khai thác giáo cụ trực quan

- Xác định hệ thống câu hỏi mang tính sát thực với nội dung, có liên hệ thực

tế và tính phân hóa được dẫn dắt từ dễ đến khó

_ Tạo môi trường tương tác giữa người dạy và người học, giữa người học

với người học, giữa người dạy với người dạy.

→ Giúp cho học sinh và giáo viên tự tin bày tỏ ý kiến cá nhân, tạo điều kiện học tập và giảng dạy với tính tự lập và liên kết nhóm, tính sáng tạo ngày

càng được phát huy

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập :

- Dự giờ thực hiện dự án để quan sát hoạt động của giáo viên và học sinh

trong tiết học

-Trao đổi, tọa đàm, thăm dò ý kiến qua phiếu điều tra với giáo viên và học

sinh tham gia dự án

- Kiểm ta chất lượng giờ học thông qua các bài kiểm ta trắc nghiệm sau mỗi tiết học Địa Lí

- Tổng hợp, xử lý ra %, nhận xét và giải thích khái quát kết quả điểm của các bài kiểm tra, sau khi giáo viên chấm ( câu hỏi và đáp án của đề kiểm tra giữa lớp thực nghiệm dự án và lớp đối chứng là giống nhau )

8 Các sản phẩm của học sinh :

8a Bảng số liệu về điểm số của bài kiểm tra ở các lớp thực nghiệm :

+ Thang điểm là 10 với 3 mức phân loại :

+ dưới 5 điểm ( điểm dưới trung bình )

+ Từ 5 → 7 điểm ( điểm trung bình và khá )

+ Từ 8 → 10 điểm ( điểm giỏi )

8b Nhận xét : ( So sánh giữa lớp thực nhiệm và lớp đối chứng )

- Khối 10 : dưới trung bình thấp hơn 16,4 %, trung bình & khá cao hơn 4,9 %, giỏi: cao hơn đến 11,5 %

- Khối 11 : dưới trung bình thấp hơn 10,0 %, trung bình & khá thấp hơn

10,5 %, giỏi: cao hơn đến 20,5 %

=> Lớp thực nghiệm có kết quả tốt hơn và có chiều hướng tốt hơn nữa khi lên lớp 11 ( vì giảm được điểm dưới trung bình và tăng mạnh được điểm giỏi )

8c Giải thích khái quát :

- Về kiến thức lý thuyết : ở lớp thực nghiệm, nhờ được hình thành tư duy

Địa Lí tốt hơn nên học sinh có trí nhớ lý thuyết nhanh hơn, nhiều hơn và

Lâu hơn ( khả năng nhớ trên cơ sở hiểu và suy diễn )

Về thực hành : ở lớp thực nghiệm, nhờ được rèn luyện kỹ năng thường

xuyên nên học sinh hoàn toàn chủ động tìm ra hướng nhận xét cũng như

giải thích cho các bài tập

→ Vậy, giờ Địa Lí ở lớp thực nghiệm diễn ra nhẹ nhàng, sinh động hơn,

nhưng hiệu quả học tập cao hơn, học sinh hứng thú và chủ động tiếp thu

kiến thức hơn

→ Về lâu dài sẽ phát huy được sở trường để hình thành tính sáng tạo và

tính định hướng nghề nghiệp cho học sinh

- Thúc đẩy giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, học sinh đổi mới

phương pháp học tập là nhằm nâng cao chất lượng góp phần thực hiện

tốt mục tiêu giáo dục mà Đảng và Nhà nước đã đề ra

9 Thuyết trình tiến trình thực hiện phương pháp dạy học tích hợp :

( thông qua ý tưởng thiết kế cho tiến trình 1 tiết dạy Địa Lí bình thường )

Bài 9 : NHẬT BẢN Tiết 1 : TỰ NHIÊN VÀ DÂN CƯ

- Tiết thứ theo phân phối chương trình : 20

- Mức độ tích hợp : bộ phận

Nội dung

bài giảng

tích hợp

* Giới thiệu bài mới :

- Giáo viên gắn lên bảng hình ảnh lá cờ Nhật Bản

- Đây là hình ảnh quốc kỳ của một quốc gia Các em thấy nó được biểu hiện rất đơn giản: trên nền trắng

có một hình tròn màu đỏ nằm ở chính giữa

- Vậy, em nào cho Thầy biết: đây là quốc kỳ của quốc gia nào ?

- Đúng rồi! Việt Nam – Nhật Bản có mối quan hệ mật thiết nên nhiều em hiểu ngay: đây là lá cờ Nhật Bản Và, hôm nay sang bài mới, các em sẽ tìm hiểu

- Tích hợp: Xuyên môn ( tìm hiểu trên các phương tiện thông tin đại chúng )

Bài 9:

NHẬT

BẢN

Tiết 1: TỰ

NHIÊN

VÀ DÂN

CƯ

- Diện tích:

378 nghìn

km²

- Dân số:

127,7 triệu

người

( 2005 )

- Thủ đô:

Tô ki ô

I Vị trí

địa lí và

lãnh thổ:

Là nước

quần đảo ở

Đông Á,

trải dài

theo một

vòng cung

- Gồm 4

đảo lớn là

Hô cai đô,

Hôn xu,

Xi cô cư,

Kiu xiu

qua bài:

* Giải thích khái quát:

- Hình tròn đỏ để thể hiện mặt trời Theo tiếng Hán:

" Nhật " là mặt trời, còn " Bản " là gốc Vậy, " Nhật Bản" có thể hiểu là: xứ sở Mặt trời mọc Nguyên nhân: vì người Nhật cho mình là con cháu của tổ tiên xa xưa là nữ thần Mặt trời hay " Thái dương Thần nữ "

- Quan sát: bản đồ tự nhiên Nhật Bản, hay hình 9.2 trang 75 Sách giáo khoa, các em cho biết vị trí địa

lí và lãnh thổ Nhật Bản có đặc điểm gì?

* Minh họa và mở rộng:

- Nhìn lên bản đồ tự nhiên Nhật Bản: Hô cai đô là hòn đảo tận cùng phía bắc, Kiu xiu là hòn đảo tận cùng phía nam Vậy, Hôn xu là hòn đảo ở trung tâm Nhật Bản và là hòn đảo lớn nhất của Nhật Bản ( chiếm đến 61 % diện tích cả nước ) Chính thủ đô Nhật Bản là Tô ki ô cũng đặt ở trung tâm của hòn đảo này, chính cố đô Ki ô tô cũng đặt ở đây!

- 4 hòn đảo này nằm nối tiếp nhau theo hình uốn cong như cánh cung Nhìn xa xa như hình ảnh của con rồng đang uốn mình bay lên trên sóng nước Thái Bình Dương

- Tích hợp: Liên môn ( Sử )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn Thực hành)

- Tích hợp: Liên môn ( Văn )

- Thuận lợi:

phát triển

kinh tế biển

- Khó

khăn: hay

xảy ra động

đất, núi lửa

II Điều

- Và, với đặc điểm như thế này: vị trí địa lí và lãnh thổ Nhật Bản có thuận lợi và khó khăn gì đối với việc phát triển kinh tế?

* Minh họa và mở rộng:

- Về thuận lợi kinh tế biển là quá rõ ràng!

+ Nhìn lên bản đồ tự nhiên Nhật Bản: Từ các cảng biển lớn nhất Châu Á như Kô bê, Ô xa ca hay

Yô cô ha ma, Tô ki ô tàu chở hàng của Nhật Bản

đi về phương nam để đến với vùng Đông Nam Á ( Nơi có 11 quốc gia giàu có, tiềm năng về nguyên nhiên liệu, thị trường tiêu thụ ); Hay đi về phía tây, vượt qua biển Nhật Bản là đã tiếp cận với Hàn Quốc, Trung Quốc: 2 quốc gia có nền kinh tế phát triển năng động bậc nhất thế giới hiện nay

+ Tàu cá Nhật Bản cũng dễ dàng đánh bắt đầy khoang vì bao quanh Nhật Bản là biển và đại dương Đặc biệt là có dòng biển nóng Cư rô si vô chảy từ phía nam lên và dòng biển lạnh Ôi a si vô chảy từ phía bắc xuống Nơi gặp nhau đã hình thành vùng nước ấm → Đây chính là ngư trường và vùng nuôi trồng thủy sản bậc nhất thế giới

- Về khó khăn: động đất, núi lửa

+ Là vì Nhật Bản nằm trên vành đai động đất, núi lửa Thái Bình Dương

+ Hiện ở Nhật Bản có hơn 80 ngọn núi lửa đang hoạt động và mỗi năm có đến hàng nghìn trận động đất lớn nhỏ Vậy trung bình mỗi ngày có hơn 3 lần động đất với mức phổ biến là từ 3° đến 4° rích te

Với cấp độ này thì chỉ hơi rung rung Nhưng cứ khoảng hơn 30 năm sẽ có 1 trận động đất lớn, trên 7° rích te kèm theo sóng thần: sẽ làm hàng chục nghìn người tử vong Và khi đó: trong nháy mắt, cả thành phố đông đúc, tráng lệ chỉ còn là đống gạch vụn, không một bóng người!

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn

Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn Thực hành)

- Tích hợp: Xuyên môn ( thông tin

từ internet )

kiện tự

nhiên:

1 Địa

hình:

- Chủ yếu

là đồi núi,

đồng bằng

ít nhưng

màu mỡ

- Quan sát: bản đồ tự nhiên Nhật Bản, hay hình 9.2 trang 75 Sách giáo khoa, các em cho biết địa hình Nhật Bản có đặc điểm gì?

* Minh họa và mở rộng:

- Nhìn lên bản đồ tự nhiên Nhật Bản, đồng bằng là Khu vực có màu xanh lá cây Vậy, đồng bằng chỉ

là những dãi đất nhỏ hẹp

- Đồi núi Nhật Bản chiếm đến 4 phần 5 diện tích cả nước, Việt Nam: đồi núi chiếm ¾ diện tích cả nước

Vậy, quốc gia nào có diện tích đồi núi cao hơn?

Đáp án: trả lời nhanh là Nhật Bản

Tính nhanh: 4 phần 5 > ¾ vì 16 phần 20 > 15 phần

20 Mà tổng diện tích Nhật Bản > tổng diện tích VN

- Với đặc điểm trên: địa hình Nhật Bản có thuận lợi

và khó khăn gì đối với việc phát triển kinh tế?

* Khó khăn: - Thiếu đất canh tác nông nghiệp

- Chi phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng quá cao, nhất

là giao thông vận tải đường bộ

* Thuận lợi: - Đất đai màu mỡ nhờ có dung nham núi

lửa phong hóa

- Có thế mạnh phát triển rừng để hấp dẫn du lịch sinh thái

- Theo em, ngọn núi thơ mộng nào được xem là biểu tượng của Nhật Bản?

- Là ngọn Phú Sĩ, tiềng Nhật là Phu zi za ma:

cao 3778 mét ( cao nhất Nhật Bản )

- Đỉnh Phú Sỹ quanh năm tuyết phủ trắng xóa, còn dưới chân núi có cảnh thiên nhiên cũng xinh đẹp quanh năm: mùa xuân với hoa Anh Đào đủ màu sắc

nở rộ nổi bật trên những thảm cỏ xanh mượt như nhung, mùa hạ cây cối xanh tươi dưới bầu trời trong xanh: tự như ở Địa Trung Hải, còn mùa thu cũng đầy quyến rũ với sắc vàng, sắc đỏ của lá cây Phong

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: Liên môn ( Toán )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn

Lý thuyết )

- Tích hợp: Liên môn ( Văn )

2 Khí

hậu:

- Nằm

trong vùng

gió mùa

Châu Á

- Phía Bắc

có khí hậu

ôn đới,

phía nam

có khí hậu

cận nhiệt

→ Cơ cấu

cây trồng

vật nuôi đa

dạng

3 Sông

ngòi:

Ngắn và

dốc,

- Thiên nhiên Nhật Bản không những xanh mà còn sạch, đẹp nhờ ý thức bảo vệ môi trường rất cao của người dân " xứ sở Mặt Trời mọc "

- Quan sát: bản đồ tự nhiên Nhật Bản, hay hình 9.2 trang 75 Sách giáo khoa, em hãy cho biết khí hậu Nhật Bản có đặc điểm gì?

* Minh họa và mở rộng:

- Nhìn lên bản đồ tự nhiên Nhật Bản: các em thấy gió mùa mùa đông với mũi tên màu xanh: thổi theo hướng Tây Bắc và gió mùa mùa hạ với mũi tên màu đỏ: thổi ngược lại theo hướng Đông Nam

- Hướng gió nào cũng đi qua biển nên đều tích được hơi nước, khi đến Nhật Bản lại bị các dãy núi chắn lại → Vì vậy, Nhật Bản có mưa nhiều, quanh năm

- Nhưng với lãnh thổ kéo dài theo chiều Bắc Nam, Kéo dài 20° vĩ tuyến thì Nhật Bản từng có loại mưa nào: từng đóng vai trò quan trọng trong mưa mùa đông ở tỉnh Quảng Ngãi?

- Đó là mưa frông

- Về lượng mưa là như vậy nhưng về nhiệt độ nhưng

về nhiệt độ thì tại sao nhiệt độ ở vùng ven biển phía đông lại ôn hòa hơn nhiệt độ ở vùng ven biển phía tây? Em nào biết?

- Hướng trả lời:

+ Mùa đông với khối không khí lạnh thì phía đông ở sườn khuất gió nên đỡ lạnh, ngược lại mùa hạ với khối không khí nóng thì sườn đông ở sườn đón gió nên có nhiệt độ mát mẻ hơn

+ Và chính điều này mà dân cư Nhật Bản đã tập Trung ở đồng bằng ven biển phía đông và nam

- Núi ém sát biển trong điều kiện lãnh thổ hẹp ngang

sẽ làm sông ngòi có đặc điểm?

- Tích hợp: Giáo dục bảo vệ môi trường

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn

Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp:

nhiều nước

→ có giá

trị thủy

điện

4 Tài

nguyên:

Đất đai ít,

khoáng sản

nghèo →

gây khó

khăn cho

phát triển

công nông

nghiệp

III Dân

cư:

1 Dân số:

Đông

nhưng gần

đây có xu

hướng

giảm

- Gia tăng

tự nhiên rất

thấp ( chỉ

0,1 % vào

- Mưa nhiều làm thủy văn sông ngòi có đặc điểm?

* Minh họa và mở rộng:

- Vì sao vùng trung bộ đảo Hôn xu của Nhật Bản có tiềm năng rất lớn về thủy điện?

* Hướng trả lời:

- Nơi đây có độ rộng đông – tây đến 250 km, vì vậy

sông có nhiều chi lưu với tổng lưu lượng nước lớn

- Đây là nơi sông có độ dốc lớn: vì tập trung các dãy Núi cao nhất Nhật Bản

- Góc chắn hướng gió mang hơi nước trong mùa hạ

và mùa đông: lớn nhất ( gần 90° )

* Minh họa và mở rộng:

- Tài nguyên thiên nhiên Nhật cơ bản là nghèo ( Bởi

lẽ Nhật vẫn có vài tài nguyên giàu có như rừng, hải sản

* Chuyển ý:

Tuy điều kiện tự nhiên gặp nhiều khó khăn nhưng

Nhật Bản vẫn khắc phục được bằng nghị lực và tính sáng tạo phi thường trong lao động → đưa đảo quốc " hoa Anh Đào " có bước phát triển kinh tế xã hội "

thần kỳ ", các em sẽ rõ điều này qua phần:

- Quan sát bảng số liệu về " 10 quốc gia có số dân trên 100 triệu người trên thế giới vào 2005 " này,

em hãy rút ra 2 số liệu để chứng minh rằng: Nhật Bản là nước có dân số đông? Em nào biết?

* Hướng trả lời:

Nhật Bản có dân số đông vì: thứ nhất là có số dân >

100 triệu người, thứ hai là dân số đứng thứ 10 toàn thế giới

- Theo số liệu thống kê: vào tháng 7 năm 2013 vừa qua thì dân số Nhật vẫn đứng thứ 10 thế giới nhưng dân số giảm 0,4 triệu người so với năm 2005 số dân

giảm chủ yếu là do:

dọc về phân môn

Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: ngang giữa Thực hành

và Lý thuyết )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn

Lý thuyết )

- Tích hợp: Liên môn ( GDCD) )

- Tích hợp: nội môn ( tích hợp: dọc về phân môn Thực hành)

- Tích hợp: Xuyên môn ( thông tin

từ internet )