Vì thế quá trình giáo dục đối với lứa tuổi thiếu niên có nhiều thó vị nhưng cũng không Ýt phức tạp, đỏi hỏi sự giáo dục khéo léo, kịp thời và đúng đắn, lôi cuốn các em vào hoạt động nhằm
Trang 1MỤC LỤC
3- Đề xuất hướng phát triển tiếp sáng kiến 09
Trang 2PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ
+ Chất lượng dạy và học luôn là vấn đề sống còn của mỗi nhà trường, kết quả giáo dục là bằng chứng thuyết phục để khẳng định hiệu quả dạy và học của từng đơn vị Vì vậy, dạy và học nh thế nào luôn là sự quan tâm trăn trở của các nhà quản lý giáo dục, các thầy cô giáo và các tổ chức đoàn thể trong
và ngoài trường
+ Là một giáo viên - Tổng phụ trách công tác tại trường THCS Tu Vò , một địa bàn mà đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, trình độ nhận thức của nhân dân còn thấp, chất lượng giáo dục của nhà trường chưa cao
Năm 2004: Tỷ lệ học sinh khá giỏi là Tû lÖ häc sinh kh¸ giái lµ : 67/264 = 25.4 %
Tỷ lệ học sinh trung bình là: 164/264 = 62.1 %
Tỷ lệ học sinh yếu kém là: 33/264 = 12.5 %
So với kết quả giáo dục của các trường bạn trong khu vực, kết quả giáo dục ở đơn vị tôi là rất thấp Một câu hỏi lớn được đặt ra trong tôi: về đội ngò giáo viên thì tương đối đủ, cả về số lượng và cơ cấu Vậy kết quả đó là do đâu? Sau nhiều lần khảo sát và nghiên cứu, tập thể Hội đồng sư phạm nhà trường đã chỉ ra rằng nguyên nhân cơ bản là động cơ học tập của học sinh chưa đúng đắn, học sinh chưa thực sự hăng say học tập
Được sự chỉ đạo tạo điều kiện của chi bé ban giám hiệu nhà trường, của phụ trách chuyên môn và tổ trưởng các tổ cùng với sự nhiệt huyết của bản thân Tôi đã quyết tâm bắt tay vào tìm kiếm giải pháp thể hiện ở sáng kiến:
''Phương pháp tổ chức các hoạt động vui học''
Trang 3PHẦN II- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1- Cơ sở lý luận và thực tiễn:
+ Căn cứ vào việc đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Dạy học phải lấy học sinh làm trung tâm, phải phát huy tính tích cực, chủ động của người học
+ Căn cứ vào mục đích giáo dục của đội: mục đích giáo dục của đội cũng
là mục tiêu giáo dục của nhà trường xã hội chủ nghĩa Vì vậy để đạt được mục đích giáo dục, tổ chức đội phải cùng với nhà trường giáo dục thiếu nhi
- Giáo dục trong nhà trường, trên địa bàn dân cư, giáo dục trong giê học
và giáo dục ngoài giê phải kết hợp chặt chẽ với nhau
Giáo dục học sinh THCS vừa phải đảm bảo các nguyên tắc giáo dục, vừa phải đảm bảo sự phù hợp với nhu cầu, phù hợp về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh
- Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi chuyển tiếp từ trẻ con sang người lớn lên còn gọi là lứa tuổi ''quá độ'' Ở lứa này nét nổi vật vì tính cách của các
em là khuynh hướng ham hoạt động, năng động, tự lập, đang vươn lên học làm người lớn, bắt chước người lớn Tuy nhiên vẫn có những nét bất thường, xung đột của lứa tuổi, bởi các em vẫn còn là '' trẻ con'' Vì thế quá trình giáo dục đối với lứa tuổi thiếu niên có nhiều thó vị nhưng cũng không Ýt phức tạp, đỏi hỏi sự giáo dục khéo léo, kịp thời và đúng đắn, lôi cuốn các em vào hoạt động nhằm phát huy khuynh hướng tù lập của các em thành những cá tính sáng tạo và ý thức tập thể tốt Vì vậy giáo dục học sinh thông qua các hoạt động của đội đã thực sự chở thành một phương thức hữu hiệu, chiếm một vị trí then chốt quan trọng cùng với các hoạt động dạy và học nó tạo thành một
sự hài hoà cân đối của quá trình sư phạm toàn diện, thống nhất nhằm ''hiện thực hoá'' mục tiêu của cấp học
Tổ chức đội giáo dục đội viên theo những nguyên tắc, phương pháp riêng của mình, hình thức giáo dục của đội rất phong phú, đa dạng và hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh Đội giáo dục đội viên trên các
Trang 4và trách nhiệm học tập, giáo dục lao động, giáo dục thẩm mỹ, văn hoá nghệ thuật, giáo dục sức khoẻ vệ sinh, giáo dục tinh thần quốc tế vô sản
Trong giai đoạn hiện nay, nền giáo dục đang có sự chuyển mình về nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục Vì vậy trong việc tổ chức dạy học trên líp cũng như việc tổ chức các hoạt động vui học theo chủ đề, chủ điểm, hoặc thông qua các buổi hoạt động giáo dục ngoài giê lên líp đều phải phù hợp với chương trình dạy học đổi mới hiện nay Và việc tổ chức các hoạt động vui học phải làm thế nào để khai thác triệt để các lĩnh vực sau:
- Đánh thức tính tự giác, tích cực chủ động của đội viên, tạo được niềm đam mê thực sự khi tham gia
- Hoạt động vui học phải tạo được cơ hội cho đội viên vận dụng các kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống
- Khi tổ chức các hoạt động vui học cần khéo léo để hội viên thấy được mình là một thành viên rất quan trọng của hội vui Do đó để thể hiện sự quan trọng Êy, các em sẽ tự đi tìm kiến thức trong các môn học và thế là động cơ học tập đúng đắn đã được hình thành Với học sinh lứa tuổi THCS thì khả năng nhìn vào tương lai và định hướng nghề nghiệp là chưa rõ ràng, nhưng việc thể hiện mình qua các hoạt động hàng ngày với các em là rất nhậy bén và rất quan trọng Cho nên việc tổ chức các hoạt động vui học hàng ngày phải thực sự khai thác hết tâm sinh lý '' quá độ'' của đội viên, phải lợi dụng tính cách thích làm người lớn để truyền đạt các kiến thức học tập cần thiết của các môn học, đồng thời tiếp nối các buổi vui học riêng lẻ phải khéo léo để đội viên thấy được mình cần phải làm gì cho tương lai, tức là có sự định hướng nghề nghiệp rõ ràng
2- Giả thuyết:
Căn cứ vào cơ sở lý luận nêu trên, căn cứ vào thực trạng của liên đội, bản thân tôi dự tính:
2.1- Giai đoạn đầu:
Trang 5+ Tổ chức các đợt thi đua học tập trong toàn liên đội gắn với từng chủ đề, chủ điểm, nhằm đánh thức trong đội viên tinh thần, ý thức trách nhiệm học tập của mình
+ Đồng thời trong các chủ đề, chỉ điểm sẽ lồng ghép tổ chức cuộc thi '' sắc màu trí tuệ'' nhằm củng cố, mở rộng khắc sâu những kiến thức đã học, đồng thời rèn luyện cho đội viên các kỹ năng giao tiếp, ứng xử, các kỹ năng giải quyết các tình huống trong cuộc sống và học tập
2.2- Giai đoạn 2: Hình thành câu lạc bé '' Học sinh tài năng'' để tiếp tục duy trì và phát huy tài năng của đội viên, học sinh ở giai đoạn 1
3- Quá trình thực nghiệm giải pháp mới:
3.1- Quy trình thực hiện giai đoạn 1:
Tổ chức các đợt thi đua học tập
3.1.1- Cách thức chung:
Theo từng chủ điểm mà lễ đăng ký thi đua sẽ mang tên khác nhau
Ví dụ: chủ điểm tháng 10 '' học tập tốt, chăm ngoan theo lời dạy của Bác Hồ'' Chủ điểm tháng 11: ''Hái hoa điểm 10 - dâng thầy tặng cô''
Tháng 12: '' Xông lên thần tốc, phá mốc 15''
(mốc 15: là số ngày học tốt cần đạt được trong đợt thi đua Tuỳ theo tình hình học tập của liên độ mà mốc này có thể cao thấp khác nhau cho phù hợp)
3.1.2- Quy trình cụ thể:
Ví dụ: Tổ chức đợt thi đua chủ điểm tháng 10
a- Lễ đăng ký thi đua: '' Học tập tốt, chăm ngoan theo lời dạy Bác Hồ
kính yêu'' (thực hiện ở các chi đội, líp)
- Thời gian tiến hành ngày 15 tháng 10 (ngày Bác Hồ gửi thư cho ngành giáo dục)
a1 Yêu cầu giáo dục:
Trang 6- Giỳp học sinh hiểu và nắm chắc, cỏc nội dung, biện phỏp thực hiện cỏc chỉ tiờu thi đua của lớp, của tổ, của bản thõn để cú ý thức phấn đấu rốn luyện học tập tốt để đạt được kết quả cao trong năm học
- Hỡnh thành cho học sinh thói quen giao tiếp mạnh dạn, biết điều khiển tập thể thực hiện hoạt động cú hiệu quả
- Tạo khụng phớ phấn khởi, tin tưởng và sẵn sàng tham gia cho mọi thành viờn tham gia trong lớp - trong liờn đội
a2- Nội dung và hỡnh thức thể hiện:
* Nội dung: + Mỗi đội viờn, học sinh đăng ký thi phấn đấu thi đua + Mỗi đội viên, học sinh đăng ký thi phấn đấu thi đua
+ Cỏc tổ trong lớp đăng ký và giao ước thi đua + Chương trỡnh hành động của lớp
Cỏc nội dung trờn phải được thể hiện bằng chỉ tiờu, cỏc biện phỏp thực hiện cụ thể, rừ ràng Thời gian thi đua từ 15 thỏng 10 đến ngày 19 thỏng 5 của năm học
* Tiến trỡnh hoạt động:
+ Chi đội phú: bắt nhịp bài hỏt '' Nh cú Bỏc Hồ trong ngày vui đại thắng'' hoặc một bài hỏt truyền thống của đội
+ Tuyờn bố lý do - giới thiệu đại biểu
Vớ dụ: Bỏc Hồ kớnh yờu khi cũn sống luụn chăm lo đến hạnh phúc và tương lai của thế hệ trẻ Hụm nay kỷ niệm lần thứ 36 ngày Bỏc gửi lỏ thư cuối cựng cho cỏc thầy cụ giỏo và học sinh chúng ta (ngày 15/10/1968) Lớp chúng
ta tổ chức lễ đăng ký giao ước thi đua quyết tõm học tốt, chăm ngoan theo lời dạy của Bỏc Hồ Tới dự với lớp cú cụ giỏo chủ nhiệm ( ), thầy TPT ( ) + Mời 1 bạn học sinh giỏi của lớp lờn trớch đọc thư của Bỏc Hồ gửi học sinh (1945) và thư bỏc gửi ngành giỏo dục năm 1968 Đọc xong nờn cho chốt
lại lời dạy của Bỏc '' Non sụng Việt Nam cú trở lờn vẻ vang hay khụng
Trang 7chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu'' '' Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt và học tốt''
+ Mời 1 bạn học sinh giỏi của líp lên đăng ký thi đua (đăng ký chỉ tiêu cô thể: ví dô: - Không có điểm kiểm tra dưới 8 - Kh«ng cã ®iÓm kiÓm tra díi 8
- Tích cực tham gia xây dựng bài
- Giữ vững danh hiệu học sinh giỏi ) + Lần lượt mời các tổ chức lên đọc bản cam kết của tổ mình thi đua + Mời líp trưởng lên trình bày dự thảo chương trình hành động của líp Bản chương trình hành động của líp dùa trên tinh thần cam kết thi đua của tổ, của cá nhân và thực tế của líp, nêu rõ chỉ tiêu phấn đấu từng mặt: học tập, lao động, kỷ luật kết quả phấn đấu xếp loại 2 mặt học tập và hạnh kiểm của líp
- Các giải pháp thực hiện
+ Tổ chức thảo luận về chương trình hành động:
Sau khi líp biểu quyết thống nhất, líp trưởng, đọc lại chương trình hành động chính thức của líp và mời các tổ trưởng ký, chi đội trưởng cùng ký vào chương trình hành động thể hiện sự quyết tâm của tập thể
+ Chương trình văn nghệ
* Kết thúc hoạt động
+ Líp trưởng nhận xét và biểu dương các tổ, các cá nhân đã tham gia sôi nổi góp phần tích cực vào sự thành công của buổi lễ
+ Xin kính chào và cảm ơn các thầy cô giáo, các vị đại biểu và các bạn
b- Tổ chức theo dõi thi đua
- Hàng tuần, líp phó phụ trách học tập cùng với líp trưởng phải thường xuyên theo dõi, ghi lại kết quả thi đua của từng cá nhân, từng tổ để động viên kịp thời giúp cá nhân, tổ hoàn thành được chỉ tiêu để ra
c- Kết thúc đợt thi đua:
Trang 8Líp trưởng tổng hợp và báo cáo trước líp và giáo viên chủ nhiệm về kết quả thi đua của từng cá nhân, từng tổ và kết qủa chung, tuyên dương khen thưởng những cá nhân, tổ hoàn thành tốt chỉ tiêu để ra Báo cáo kết quả lên ban chấp hành liên đội để công bố trước toàn trường
3.1.3- Quy trình tổ chức cuộc thi : '' sắc màu trí tuệ''
- Thời gian: gắn với các chủ điểm của từng tháng hoặc tuỳ điều kiện từng tháng
A- Yêu cầu giáo dục:
- Giúp học sinh củng cố, mở rộng khắc sâu những kiến thức đã học trên líp, trao đổi kinh nghiệm học tập tốt
- Gây hứng thó học tập '' vui mà học, học và vui''
- Rèn luyện tác phong mạnh dạn, hoạt bát, trí thông minh, bạo dạn, biết trình bày ý kiến, nhận thức của mình trước tập thể
B- Nội dung và hình thức thể hiện:
* Nội dung:
- Các câu hỏi ôn tập các môn học do líp chọn (câu hỏi cần ngắn gọn, xúc tích)
- Trao đổi kinh nghiệm học tập học tập tốt các môn học đó
- Tập vận dụng tri thức đã học để giải các bài toán vui, giải các câu đố khoa học, giải thích các hiện tượng sinh, hoá, vật lý trong đời sống
* Hình thức:
Thi giữa hai đội: mỗi đội gồm 5 thành viên, cuộc thi gồm 3 phần
+ Phần 1: có tên gọi số 10 may mắn: Ban tổ chức sẽ lần lượt đưa ra các câu hỏi từ 1-10 Các đội nghe câu hỏi và sẽ dùng còi để giành quyền trả lời, mỗi câu trả lời đúng sẽ được 10 điểm Riêng trả lời đúng câu hỏi số 10 sẽ giành được 20 điểm
+ Phần 2: với tên gọi: nét tài hoa:
Trang 9- Mỗi đội phải trình bày năng khiếu của đội mình: hát hoặc kể truyện, ngâm thơ, độc tấu nhạc cụ, vẽ tranh
+ Phần 3: với tên gọi ai khéo léo?
Mỗi đội sẽ phải dùng mồm ngậm vào thìa để múc từng quả bóng bàn rồi chuyền cho nhau cũng bằng mồm để chuyển từ vị trí A đến vị trí B nếu dùng tay là phạm luật Trò chơi diễn ra trong 3 phót, đội nào chuyển được nhiều bóng hơn đội đó sẽ chiến thắng
C- Các bước tiến hành:
* Bước chuẩn bị:
- Ban chỉ huy liên đội thông báo về nội dung, hình thức và thời gian tổ chức cuộc thi
- Các líp, các chi đội dự thi phải họp, cử ra đội tuyển để dự thi
- Các đội tổ chức luyện tập theo đề cương
- Ban chỉ huy liên đội cử ra người dẫn chương trình
- Thành lập ban giám khảo: líp trưởng + chi đội trưởng của một vài chi đội bạn hoặc uỷ viên Ban chỉ huy liên đội
- Phân công trang trí, chuẩn bị tăng âm, loa đài
- Dù kiến mời đại biểu: ban giám hiệu, ban chấp hành chi đoàn, các thầy
cô giáo bộ môn, các chi đội bạn
* Các bước tiến hành:
- Hát một vài bài hát truyền thống của đội
- Dẫn chương trình: tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu
- Mời ban giám khảo lên làm việc
- Ban giám khảo công bố thể lệ cuộc thi
+ Phần thứ nhất: '' sè 10 may mắn'' chấm theo điểm đã quy định
+ Phần thứ hai: trình bày năng khiếu tốt
Trang 10Cộng 20 điểm
+ Phần thứ ba: thắng phần này được cộng 20 điểm
- Tổ chức thi: trong quá trình tổ chức thi người dẫn chương trình cần khai thác hết sự cổ vũ động viên của khán giả để tạo không khí sổi nổi, tăng phần kịch tính
* Bước kết thóc:
- Ban giám khảo tổng hợp điểm, cung cấp cho người dẫn chương trình
- Dẫn chương trình công bố kết quả cuộc thi, mời đại biểu cấp trên phát quà cho các đội dự thi
- Dẫn chương trình tổng kết cuộc thi, thay mặt cho ban tổ chức cảm ơn các đội thi, cảm ơn các thầy cô giáo, ban giám khảo, các khán giả đã tham dự
và cổ vũ cuộc thi
3.2- Quy trình thực hiện giai đoạn 2: Thành lập và duy trì hoạt động của
câu lạc bộ'' Học sinh tài năng''
- Sau khi kết thúc giai đoạn nhiều học sinh sẽ cảm thấy thích thó tìm tòi, ham học hỏi, các em thích được giải quyết các vấn đề khó của các môn học cũng như thích trả lời các câu hỏi về tự nhiên xã hội, thích giải quyết các tình huống trong cuộc sống Vì vậy cần tạo ra môi trường để các em rèn luyện và học tập Đó là thành lập câu lạc bộ học tập
a- Yêu cầu giáo dục:
- Giúp học sinh củng cố, mở rộng và khắc sâu những kiến thức đã học
- Tạo môi trường để học sinh phát huy hết khả năng của mình, tạo cơ hội cho các em giao lưu học hái
b- Nội dung và hình thức thể hiện:
* Nội dung:
- Thi tìm hiểu về kiến thức của các môn học
* Hình thức:
Trang 11- Thành lập câu lạc bộ, mỗi tháng sinh hoạt từ 1-2 kỳ, tuỳ từng điều kiện
c- Các bước tiến hành:
* Thành lập câu lạc bé:
- Ban chỉ huy liên đội cần tập hợp những học sinh ''tài năng'' cho các em lùa chọn bầu ra ban chủ nhiệm câu lạc bộ Ban chủ nhiệm câu lạc bộ có trách nhiệm thông báo câu hỏi của các kỳ sinh hoạt, đồng thời thu bài dự thi và công bố kết quả bài thi của các thành viên
- Xây dựng ngân hàng câu hỏi cho câu lạc bộ: đây là vấn đề khó, bởi lẽ câu lạc bộ gồm những học sinh có nhận thức tốt, ham học hỏi Nếu câu hỏi không phù hợp sẽ dễ làm cho các em chán nản
Vậy nên, giáo viên - tổng phụ trách phải tham mưu và xin ý kiến của ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo cho các tổ chuyên môn tập trung trí tuệ để xây dựng ngân hàng câu hái
- Sau khi đã thống nhất về nội dung sinh hoạt Ban chủ nhiệm câu lạc bộ thông báo câu hỏi của kỳ sinh hoạt nên bảng tin
Ví dô:
Câu hỏi kỳ 11: Một bà nông dân đem 2 giỏ trứng ra chợ bán, một khách hàng qua đường vô tình va phải vỏ trứng làm vỡ hết trứng trong giỏ Người
Êy đền tiền và hỏi: thưa bà '' trong giỏ có bao nhiêu quả trứng'' Bà già trả lời: '' Tôi nhớ không rõ nắm, những biết chắc chắn nếu lấy số trứng Êy chia làm 2,3,4,5,6 thì trong giỏ đều còn dư 1 quả, nhưng nếu đem chia cho 7 thì không còn quả nào''
Hái trong giỏ bà già có bao nhiêu quả trứng?
Sau khi đối chiếu với đáp án, ban chủ nhiệm câu lạc bộ sẽ lùa chọn các bài viết hay nhất, đúng nhất và sớm nhất để thông báo trên bảng tin vào trong các buổi sinh hoạt đội (đối với các liên đội đã có báo đội thì đây là một thông tin rất quan trọng)
- Cần tuyên dương, khen thưởng kịp thời