Khoan dung tức là rộng lòng tha thứ cho người có lỗi và biết lỗi… Khoan dung cũng là biểu hiện của tình người, của lòng nhân ái, của lương tâm và đức độ.. Ngược lại với khoan dung là khắ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH
Năm học : 2010 – 2011 HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN VĂN
Lớp : 12 BT THPT
Ngày thi : 24 tháng 3 năm 2011 Hướng dẫn chấm này có 03 trang, gồm 03 câu
Câu 1 (6.0 điểm)
I Yêu cầu về kĩ năng trình bày : Đảm bảo một văn bản nghị luận xã hội có bố cục rõ ràng, hợp
lí, tổ chức sắp xếp ý một cách lôgic, chặt chẽ, hành văn trôi chảy, mạch lạc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, không có quá 3 lỗi về chính tả, dùng từ, diễn đạt…
(0.5 điểm)
II Yêu cầu về kiến thức
1 Giải thích
- Thế nào là khoan dung ? Khoan dung tức là rộng lòng tha thứ cho người có lỗi và biết lỗi… Khoan dung cũng là biểu hiện của tình người, của lòng nhân ái, của lương tâm và đức độ Ngược
lại với khoan dung là khắt khe, cố chấp, ích kỉ, hẹp hòi… (0.5 điểm)
- Vì sao khoan dung lại đem lại lợi cho cả ta và người khác
(1.0 điểm)
+ Khi người khác mắc lỗi và biết lỗi mà ta rộng lòng tha thứ thì có thể sẽ cảm hóa được họ Bởi khi con người sai lầm mà nhận được lòng khoan dung thì sẽ ăn năn, hối hận, từ đó tự sửa chữa sai lầm, biết ơn, cảm kích người tha thứ và không tiếp tục mắc lỗi nữa…Ngược lại có thể dễ khiến con người đã sai lại càng sai thêm và tiếp tục làm điều xấu…
+ Bản thân người tha thứ cũng sẽ thấy nhẹ nhõm, thanh thản và tránh được những rắc rối không cần thiết, có thể thêm bạn bớt thù, tránh làm những điều hẹp hòi, độc ác…
+ Sự khoan dung cũng có thể giúp cộng đồng, tập thể tránh được những phiền lụy, những tác
2 Đức tính khoan dung của con người Việt Nam hiện nay
(2.5 điểm)
Thí sinh có thể đưa ra 1 trong những cách nhìn nhận và đánh giá sau :
+ Người Việt Nam hiện nay thiếu tính khoan dung
+ Người Việt Nam hiện nay rất khoan dung
+ Vừa khoan dung vừa không
Tuy nhiên, cách nhìn nhận và đánh giá đó chỉ có giá trị khi thí sinh đưa ra được những lí lẽ và dẫn chứng chặt chẽ, xác đáng và thuyết phục
3 Bài học về nhận thức và hành động trong thực tiễn
(1.5 điểm)
- Mỗi con người cần rèn luyện cho mình đức tính khoan dung Đó là một trong những phẩm chất đáng quí có khả năng đem lại niềm vui, hạnh phúc cho chính chúng ta và những người khác,
có khả năng góp phần đem lại những điều tốt đẹp hơn cho xã hội …
- Tuy nhiên, khoan dung không có nghĩa là mù quáng, tùy tiện, ba phải Trên thực tế, không phải lỗi lầm nào cũng có thể khoan dung được và không phải ai cũng hiểu được giá trị của lòng khoan dung Vì thế, khi sẵn lòng tha thứ chúng ta cũng cần phải phân tích, chỉ bảo, khuyên nhủ người đã mắc lỗi để họ hiểu được điều nên, không nên Và khi đã khoan dung mà người sai vẫn không sửa chữa thì cũng cần có thái độ cương quyết và dứt khoát hơn …
- Khoan dung phải xuất phát từ sự chân thành, chứ không phải vì một sự tính toán, sắp đặt nào
và không giả tạo … lúc đó mới có tác dụng thức tỉnh và cảm hóa…
Trang 2- Cần làm gỡ để rốn luyện và trau dồi tớnh khoan dung…?
Cõu 2 (6.0 điểm)
I Yờu cầu về kĩ năng trỡnh bày : Đảm bảo một văn bản nghị luận cú bố cục rừ ràng, hợp lớ, tổ
chức sắp xếp ý một cỏch lụgic, chặt chẽ, hành văn trụi chảy, mạch lạc, chữ viết rừ ràng, cẩn thận, khụng cú quỏ 3 lỗi về chớnh tả, dựng từ, diễn đạt…
(0.5 điểm)
II Yờu cầu về kiến thức
1 Giới thiệu khỏi quỏt về tỏc giả Tố Hữu và bài thơ Việt Bắc
(0.5 điểm)
2 Phõn tớch, nờu cảm nhận :
- Đoạn thơ là những hồi tưởng tha thiết về những ngày thỏng “Mỡnh đõy ta đú, đắng cay ngọt bựi” Từ hồi tưởng đú mà sống dậy biết bao õn tỡnh õn nghĩa khỏng chiến khụng thể nào quờn : sự gắn bú thắm thiết mặn nồng, tinh thần đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bựi giữa muụn vàn những gian khổ, thiếu thốn của những năm khỏng chiến… Cuộc sống càng khú khăn, thử thỏch bao nhiờu thỡ nghĩa tỡnh con người càng sắt son, thấm thớa bấy nhiờu…(Phõn tớch cỏc cõu thơ, hỡnh
ảnh thơ : Thương nhau chia củ sắn lựi / Bỏt cơm sẻ nửa chăn sui đắp cựng ,…)
(1.5 điểm)
- Cuộc sống, sinh hoạt ở những năm khỏng chiến hiện lờn cú nghốo khú, cơ cực, lam lũ,
nhưng
vẫn đầm ấm, thanh bỡnh, ờm ả và khụng thiếu niềm vui (Phõn tớch cỏc ý thơ, hỡnh ảnh thơ : lớp học i tờ, đồng khuya đuốc sỏng những giờ liờn hoan, ngày thỏng cơ quan, gian nan đời vẫn ca vang nỳi đốo, tiếng mừ rừng chiều, chày đờm nện cối đều đều suối xa…
(2.0 điểm)
- Thể thơ lục bỏt với lối đối đỏp và cỏch xưng hụ Mỡnh - Ta, hỡnh ảnh thơ bỡnh dị, chõn thực,
õm điệu thiết tha, quyến luyến… tất cả kết hợp hài hũa tạo nờn một đoạn thơ đặc sắc, đậm đà tớnh dõn tộc, gúp phần diễn tả sinh động bức tranh đời sống khỏng chiến và những tõm tỡnh của nhà
thơ… (0.5 điểm)
3. Đỏnh giỏ, nõng cao :
(1.0 điểm)
- Xuất phỏt từ cảm hứng chớnh trị, viết về 1 tỡnh cảm chớnh trị (quan hệ quần chỳng cỏch mạng
- cỏn bộ cỏch mạng) song đoạn thơ vẫn chứa chan chất trữ tỡnh, diễn tả được những rung động, tỡnh cảm chõn thực của nhà thơ cũng như của bao cỏn bộ chiến sĩ với cuộc sống và con người nơi chiến khu Việt Bắc Đoạn thơ thể hiện rừ phong cỏch thơ Tố Hữu…
- Đoạn thơ sỏng ngời vẻ đẹp của truyền thống nhõn ỏi, thủy chung và cuộc sống nơi chiến khu cỏch mạng Đú cũng là một phần chõn dung của đất nước, của nhõn dõn ở những năm gian khổ nhất của cuộc khỏng chiến…
Cõu 3 : (8.0 điểm)
I Yờu cầu về kĩ năng trỡnh bày : Đảm bảo một văn bản nghị luận cú bố cục rừ ràng, hợp lớ, tổ
chức sắp xếp ý một cỏch lụgic, chặt chẽ, hành văn trụi chảy, mạch lạc, chữ viết rừ ràng, cẩn thận, khụng cú quỏ 3 lỗi về chớnh tả, dựng từ, diễn đạt…
(1.0 điểm)
II Yờu cầu về kiến thức
1 Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm : (0.5 điểm)
2 Ngời đàn bà hàng chài
a Cuộc đời, số phận chịu nhiều thiệt thòi, vất vả, cay đắng : Sinh ra trong một gia đình lao
động nghèo, thua thiệt về nhan sắc, không đợc học hành ; đến khi lấy chồng cái nghèo đói vẫn đeo bám, ngời chồng vì quá khổ cực mà sinh ra vũ phu, tàn nhẫn với vợ khiến ngời đàn bà thờng xuyên bị ngợc đãi trong cảnh “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” Cuộc đời, số
Trang 3phận của ngời đàn bà hàng chài tiêu biểu cho cuộc đời, số phận của những ngời phụ nữ nông thôn nghèo ở những năm sau chiến tranh (0.5 điểm)
b Tính cách :
+ Tuy quê mùa, thất học nhng lại rất khôn ngoan, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời
(1.5 điểm)
+ Một ngời mẹ thơng con và giàu đức hi sinh, một ngời vợ bao dung và độ lợng
(2.0 điểm)
+ Luôn biết nâng niu, chắt chiu lấy những hạnh phúc nhỏ nhoi, bình dị
(2.5 điểm)
3 Đánh giá, nâng cao
(1.0 điểm)
- Nhân vật ngời đàn bà hàng chài để lại cho ngời đọc những trăn trở và day dứt về số phận bất hạnh, những xúc động và ngỡng mộ về vẻ đẹp ẩn giấu Thấp thoáng trong ngời đàn bà ấy là bóng dáng của biết bao ngời phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu lòng vị tha và đức hi sinh
- Qua nhân vật ngời đàn bà, Nguyễn Minh Châu bày tỏ niềm cảm thông, chia sẻ với số phận của những ngời phụ nữ lao động nghèo và thái độ trân trọng, ngợi ca đối với vẻ đẹp trong tâm hồn
họ Đồng thời, từ đó, nhà văn cũng đề xuất một bài học nhân sinh sâu sắc : không thể đơn giản, dễ dãi trong cách nhìn nhận, đánh giá về con ngời cũng nh bản chất của cuộc sống
Lưu ý chung
* Khuyến khớch (cho thờm điểm) đối với những ý tưởng sỏng tạo, những phỏt hiện độc đỏo mà hợp lớ, thuyết phục và những bài viết cú cú cỏ tớnh, giọng điệu, cảm xỳc riờng.
* Ở từng ý trong bài làm của thớ sinh, căn cứ vào mức độ đạt được, giỏm khảo cho cỏc mức điểm thấp hơn mức điểm trong Hướng dẫn chấm.
……… HẾT………