Khái niệm, Đặcđiểm và Vai trò của Quản trị Tri thức

Tri thức được định nghĩa dưới nhiều hình thức: (Oxford English Dictionary) (i) chuyên môn và kỹ năng của một cá nhân được hình thành thông qua kinh nghiệm hay giáo dục; bao gồm các kiến thức về lý thuyết hay thực tiễn về một đối tượng

Th.s Trần Hoàng Hà

Nội dung

1.1 Khái niệm về tri thức và quản trị tri thức

1.1.1 Các khái niệm về tri thức

1.1.2 Các khái niệm về quản trị tri thức

1.2 Đặc điểm của quản trị tri thức

1.2.1 Quản trị tri thức và quản trị chiến lược

1.2.2 Quản trị tri thức và công nghệ thông tin

1.2.3 Quản trị tri thức và văn hóa sáng tạo

1.2.4 Quản trị tri thức và quản trị nguồn nhân lực

1.3 Vai trò của quản trị tri thức

1.3.1 Trong hệ thống kinh tế

1.3.2 Trong doanh nghiệp

1.1 Khái niệm về tri thức và quản trị tri thức

1.1.1 Các khái niệm về tri thức

Tri thức có thể được định nghĩa là việc hiểu thông qua học hỏi và trải nghiệm

Tri thức cũng có thể được xem như là sự tích lũy thực

tế, qui trình hay khám phá, học hỏi

hay đối tượng.

Một số khái niệm về tri thức

“ Tri thức được định nghĩa dưới nhiều hình thức: (Oxford English

Dictionary)

(i) chuyên môn và kỹ năng của một cá nhân được hình thành thông qua kinh nghiệm hay giáo dục; bao gồm các kiến thức về lý thuyết hay thực tiễn về một đối tượng

(ii) những hiểu biết về một lĩnh vực cụ thể hay những kiến thức chung bao gồm sự kiện và thông tin

“ “Tri thức là quá trình năng động của con người trong việc minh chứng các niềm tin cá nhân với những “sự thật”” Nonaka và Takeuchi (1995)

“ Tri thức được xem như là thông tin nằm trong bộ não của con người: là tập hợp của kinh nghiệm, giá trị, ngữ cảnh của thông tin và các kiến

thức chuyên sâu giúp cho việc đánh giá và phối hợp để tạo nên các

kinh nghiệm và thông tin mới bao gồm cả sự so sánh, kết quả, liên hệ,

và giao tiếp (Davenport and Prusak, 1998; Davenport, 1999)

“ Bộ não con người chuyển đổi thông tin thành các tri thức có giá trị khi

nó giúp con người hiểu các khái niêm và khung bằng cách trả lời cho các câu hỏi “How?” (know-how) and “Why?” (know-why) (Stenmark, 2001; Quigley and Debons, 1999; Holsapple and Joshi, 1999).

Dữ liệu, Thông tin và Tri thức

ảnh, con số, chữ viết thu nhận

được từ việc quan sát hay đo

tiện giúp cho việc phân tích/

hiểu rõ các thông tin, niềm tin

và tạo ra cơ sở để đưa ra các

hành động có suy nghĩ và ý

nghĩa nhất định.

Dữ liệu, Thông tin và Tri thức

Dữ liệu, Thông tin và Tri thức

Tri thức

Thông tin

Thông thái

Ko SD Thuật toán (Tự khám phá)

Không thể chương trình hóa

Phân loại tri thức

“ Biết cái gì (Know-what), Biết tại sao (Know-why), Biết người (Know-who), Biết ở đâu (Know-where), Biết

khi nào (Know-when) và Biết bí quyết (Know-how)

“ Tri thức ẩn và Tri thức hiện

“ Tri thức ẩn (tacit knowledge): có tính chủ quan, duy ý chí, dựa trên nhận thức, kinh nghiệm mà không thể diễn đạt

thông qua từ ngữ, lời nói, công thức và gắn liền với những bối cảnh nhất định, vận hành trong bộ não con người Tri thức ẩn có thể bao gồm các kỹ năng nhận thức như niềm tin, hình ảnh, cảm nhận và tư duy cũng như các kỹ năng kỹ thuật như sự thuần thục và bí quyết

“ Tri thức hiện (explicit knowledge): Tri thức hiện có tính

khách quan và duy lý, được thể hiện ra dưới dạng dữ liệu, văn bản, ngôn ngữ dễ dàng được thể hiện, bắt giữ, lưu trữ

và tái sử dụng thông qua các cơ sở dữ liệu, sách, văn bản tài liệu hướng dẫn và các giấy tờ chuyển tải trong những

ngôn ngữ

Tri thức ẩn và Tri thức hiện

Tri thức hiện (Hổ sơ hóa)

Tri thức ẩn (Bí quyết gắn liền với con người)

Đặc tính

•Dễ dàng được hệ thống hóa

•Có thể lưu trữ

•Có thể chuyển giao, truyền đạt

•Được diễn đạt và chỉa sẻ một cách

•Các báo cáo và cơ sở dữ liệu

•Các quá trình kinh doanh và

truyền đạt phi chính thức

•Các kinh nghiệm cá nhân

•Sự thấu hiểu mang tính lịch sử

Tri thức ẩn và Tri thức hiện

Tri thức hiện (Hổ sơ hóa)

Tri thức ẩn (Bí quyết gắn liền với con

người)

Tri thức ẩn và Tri thức hiện

1.1 Khái niệm về tri thức và quản trị tri thức

1.1.2 Các khái niệm về quản trị tri thức

“ Theo từ Wikipedia thì Quản lý tri thức (tiếng Anh: Knowledge management- KM) là thuậtngữ gắn liền với những thông tin được tập hợp, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và sử dụng ở hìnhthức cao hơn là tri thức.Quản lý tri thức trong một tổ chức là tập hợp các quá trình sáng tạo, tập hợp, lưu trữ, duy trì, phổ biến/chia sẻ tri thức

“ “Quản lý tri thức là tạo ra tri thức, và việc này được nối tiếp với việc thể hiện kiến thức, truyền bá và sử dụng kiến thức, và sự duy trì (lưu giữ, bảo tồn) và cải biến kiến thức” (De Jarnett, 1996)

“ “Quản lý tri thức là quá trình của việc quản lý một cách cẩn trọng tri thức để đáp ứng cácnhu cầu hiện hữu, để nhận ra và khai thác những tài sản tri thức hiện có và có thể đạt được

và để phát triển những cơ hội mới” (Quintas et al, 1997)

“ “Quản lý tri thức là họat động mà họat động này quan tâm tới chiến lược và chiến thuật đểquản lý những tài sản trọng tâm là con người (human center assets)” (Brooking, 1997)

“ “Quản lý tri thức là quá trình có hệ thống của việc nhận dạng, thu nhận, và chuyển tải

những thông tin và tri thức mà con người có thể sử dụng để sáng tạo, cạnh tranh, và hoànthiện” (Trung tâm Năng suất và Chất lượng Hoa Kỳ)

1.1 Khái niệm về tri thức và quản trị tri thức

1.2 Đặc điểm của quản trị tri thức

“ McAdam và McGreedy (1999) đã chỉ ra rằng các định nghĩa về quản lý tri thức thể hiện một miền rộng lớn từ những quan điểm có tính cơ giới (coi tri thức là tài sản) tới quan điểm thiên về định hướng xã hội (tri thức được tạo ra trong tổ chức thông qua những quan hệ xã hội):

“ Quản lý tri thức là một lĩnh vực có liên quan chặt chẽ với lý luận và

thực tiễn, và là một lĩnh vực mang tính đa ngành đa lĩnh vực;

“ Quản lý tri thức không phải là công nghệ thông tin, những tiến bộ trong công nghệ thông tin hỗ trợ cho việc này tốt hơn mà thôi;

“ Những vấn đề của con người và học tập là điểm trung tâm của quản lý tri thức.

Tập hợp và phân loại tri thức

- Các nhà quản lý không có một hệ thống chuẩn để thu giữ các kinh

nghiệm tốt nhất

- Cấp dưới không đánh giá được những bí quyết thành công hay các

kỹ thuật để làm việc với các khách hàng quan trọng

- Tri thức không được xác định, phân loại, thu giữ vàlưu trữ

- Tri thức đa dạng, mà không liên tục được viếtxuống

Thúc đẩy KM

- Các nhà quản lý phàn nàn về công việc quá nhiều khiến họ không

thể đào tạo cho các thành viên của nhóm

- Các nhà quản lý không quan tâm đến những nhà quản lý khác làm

thế nào, họ coi nhiệm vụ của mình là quan trong nhất

- Người lao động học các kỹ năng, kinh nghiệm một cách thụ động

- Tri thức không được chia sẻ rộng rãi mà chỉ đượcgiữ lại bởi một số người

- Việc học hỏi giữa các cá nhân trong doanh nghiệp

là không được khuyến khích

Chiến lược KM

- Khi những người nắm giữ kinh nghiệm, bí quyết, công nghệ rời

công ty họ sẽ mang chúng sang làm việc cho công ty khác

- Những người lao động không sẵn sàng học hỏi các kỹ năng và kinh

nghiệm mới

- Người lao động mất một thời gian dài để có được kỹ năng mới và

mất một thời gian khó khăn để duy trì

- Tri thức mất vào tay đối thủ cạnh tranh

- Sáng tạo và phát triển tri thức không được khuyếnkhích, động viên và nuôi dưỡng một cách có hệthống

Vai trò của quản trị tri thức

Vai trò của quản trị tri thức

The Delphi Group Study

“ Nghiên cứu KM ở đối với 500 chuyên gia có kinh nghiêm và quan tâm đến công nghệ điện tử hóa các văn bản

“ 43% cho rằng KM “là cơ hội để tạo gia các giá trị gia tăng đối với thông tin của tổ chức."

“ 37% cho rằng KM “là hình thức thực hiện chiến lược mới nhằm

duy trì khả năng cạnh tranh."

Ernst & Young: Executive Perspectives on Knowledge in the

Organization

“ Điều tra 431 DN của Mỹ và Châu Âu "Executive Perspectives on Knowledge in the Organization."

“ 87% cho rằng KM là yếu tố sống còn của khả năng cạnh tranh

“ 44% cho rằng DN kém trong việc chuyển giao/ chia sẻ tri thức

“ Những hạn chế chính là: các nhà quản lý cấp cao không nhận ra được sự quan trọng của KM (32%), thiếu sự chia se và hiểu biết

về chiến lược hay mô hình kinh doanh của DN (30%) và cấu trúc của DN (30%).

“ Theo nghiên cứu của Cranfield

“ Lợi thế cạnh tranh (1)

“ Tăng lợi nhuận (2 hoặc 3)

“ Tăng doanh thu (3)

“ Gợi ý là nếu doanh nghiệp tham gia vào ngách thị trường tăng trưởng cao cần phải tận dụng triệt để tri thức

Vai trò của quản trị tri thức

“ Doanh nghiệp cần phải làm gì để hướng tới việc tăng

cường khả năng cạnh tranh thông qua KM?

“ Công nghệ đóng vai trò mấu chốt để chuyển thành

“Doanh nghiệp tri thức” nhưng nó không phải là vai trò quan trọng nhất

“ KM là vấn đề liên quan đến “con người và qui trình”

“ Những tổ chức gặt hái thành công nhờ KM là những tổ chức xác đinh được phần mềm tri thức và đưa được

hiệu quả của nó vào trong mối quan hệ với các qui trình kinh doanh.

“ Sử dụng triệt để nguồn nhân lực trong thế giới phẳng

Vai trò của quản trị tri thức

Quản trị tri thức

List of References

“ Donal A Marchald, Thomas H Davenport & Tim Dickson (1999) Mastering Information Management Financial Times, 1999

“ Elias M Award & Hassan M Ghaziri (2003) Knowledge Management Prentice Hall, 2003

“ Hoang-Ha Tran (2006) Managing Knowledge in Your Organization Abstract, The 12th Asia Pacific Management Conference - APMC 2006

“ Bao-Tu Ho (2003) From Artificial Intelligence and Knowledge Management to Knowledge Science Proceedings of ICT.rda'03

“ France Bouthillier & Kathleen Shearer (2002) Understanding knowledge management and information management: the need for an empirical perspective Information Research, Vol