- Xỏc định rừ mối quan hệ nhõn quả giữa hoạt động của cỏc tuyến với cỏc bệnh do hoocmon của tuyến đú tiết quỏ nhiều hoặc ớt -Biết vận dụng hiểu biết để ỏp dụng vào thực tế, đời sống.. Kĩ
Trang 1Tuần 31 Ngày soạn : 22/3/2011
BÀI 56 TUYẾN YấN TUYẾN GIÁP
I Mục tiêu: Sau bài học này, học sinh cần đạt
1 Kiến thức:
- Vị trớ, cấu tạo, chức năng của tuyến yờn và tuyến giỏp
- Xỏc định rừ mối quan hệ nhõn quả giữa hoạt động của cỏc tuyến với cỏc bệnh do hoocmon của tuyến đú tiết quỏ nhiều hoặc ớt
-Biết vận dụng hiểu biết để ỏp dụng vào thực tế, đời sống
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu đặc
điểm cấu tạo và chức năng của tuyến yên, tuyến giáp
- Kĩ năng lắng nghe tích cực
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trớc nhóm, tổ, lớp
3 Thái độ:
- Có ý thức học tập bộ môn
II Đồ dùng dạy học
- GV: Chuẩn bị tranh vẽ H56.2, H56.3, H55.3
-HS: Đọc bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 ổn định(1)
2 Kiểm tra bài cũ(5 ) ’)
- Phân biệt tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết? Nêu đặc điểm của hệ nội tiết?
- Trình bày tính chất và vai trò của hoocmôn?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu tuyến yên 15’)
GV yêu cầu HS quan sát
H55.3, đọc thông tin, thảo
luận:
?.Nêu vị trí và cấu tạo của
tuyến yên?
?.Hoocmôn tuyến yên tác
động đến những cơ quan
nào?
Gv : giới thiệu một số vớ dụ
về tỏc động của hoocmon
do tuyến yờn tiết ra: tiết quỏ
nhiều hoặc quỏ ớt hoocmon
tăng trưởng sẽ làm cho cơ
thể cú chiều cao khụng bỡnh
thường, giới thiệu hỡnh 56.1
SGK
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS
HS quan sát H55.3, đọc thông tin, thảo luận trình bày:
+ Nằm ở nên sọ, có liên quan đến vùng dới đồi + Gồm 3 thùy là thùy trớc, thùy giữa và thùy sau
+Tỏc động tới hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác + Tỏc động tới một số quá
trình sinh lý trong cơ thể
Hs nhận xét, bổ sung rồi rút ra kết luận
I Tuyến yên
- Vị trí: nằm ở nên sọ, có liên quan đến vùng dới đồi
- Cấu tạo: gồm 3 thùy là thùy trớc, thùy giữa và thùy sau
- Hoạt động của tuyến yên chịu sự tác động của hệ thần kinh
- Vai trò:
+ Tiết hoocmôn kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác
+ Tiết hoocmôn ảnh h-ởng đến một số quá trình sinh lý trong cơ thể
Hoạt động 2: Tìm hiểu tuyến giáp 20’)
GV yêu cầu HS quan sát HS quan sát H56.2, đọc II Tuyến giáp
Trang 2H56.2, đọc thông tin, thảo
luận:
?.Nêu vị trí, cấu tạo của
tuyến giáp?
? Nêu vai trò của
hoocmôn tuyến giáp
?.Nêu ý nghĩa của cuộc vận
động toàn dân ăn muối iốt?
Gv: Thiếu iốt , giảm chức
năng của tuyến giỏp, tuyến
giáp khụng tiết tirôxin
Tuyến yờn tiết hoocmon
thỳc đẩy tuyến giỏp tăng
cường hoạt động gõy phỡ
đại tuyến dẫn đến bệnh bớu
cổ
?.Phân biệt bệnh bazơđô và
bệnh bớu cổ?
?.Vai trũ của tuyến giỏp?
Gv nờn thường xuyờn sử
dụng muối iụt và vận động
gia đỡnh, bạn bố sử dụng
muối iot để trỏnh bướu cổ
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS
thông tin, thảo luận trả lời:
+ Vị trí: nằm trớc sụn giáp
của thanh quản, nặng 20 –
25 g + Hooc môn là tirôxin có vai trò quan trọng trong trao đổi chất và chuyển hóa ở tế bào
+ í nghĩa: Nhằm hạn chế bệnh bướu cổ
+Do tuyến giỏp hoạt động mạnh tiết nhiều
hoocmụnlàm tăng cường trao đổi chất, tăng sử dụng ụxi, tăng nhịp tim, người bệnh luụn trong trạng thỏi hồi hộp, căng thẳng, sỳt cõn
Đú là triệu chứng bệnh bazơđụ Do tuyến giỏp hoạt động mạnh nờn gõy bướu
cổ, mắt lồi do tớch nước
+ Cùng với tuyến cận giáp tham gia điều hòa trao đổi canxi và phốt pho trong máu +Nếu thiếu thì gây ra bệnh bớu cổ, thừa thì gây bệnh Bazơđô
Hs nhận xét, bổ sung
- Vị trí: nằm trớc sụn giáp của thanh quản, nặng
20 – 25 g
- Hooc môn là tirôxin có vai trò quan trọng trong trao đổi chất và chuyển hóa
ở tế bào
- Vai trò: cùng với tuyến cận giáp tham gia điều hòa trao đổi cănxi và phốt pho trong máu
- Nếu thiếu thì gây ra bệnh bớu cổ, thừa thì gây bệnh Bazơđô
4 Kiểm tra đánh giá(3)
- Trình bày vị trí, cấu tạo và vai trò của tuyến yên?
- Trình bày vị trí và vai trò của tuyến giáp?
5 Dặn dò(1)
- Học bài
- Đọc mục: Em có biết
- Soạn bài mới: tỡm hiểu tuyến tụy và tuyến trờn thận
Bài 57 TUYẾN TỤY VÀ TUYẾN TRấN THẬN
I Mục tiêu: Sau bài học này, học sinh cần đạt
1 Kiến thức:
Trang 3- Chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến tụy
-Sơ đồ húa chức năng của tuyến tụy trong sự điều hũa lượng đường trong mỏu
- Cấu tạo và chức năng của tuyến trờn thận
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp.
- Kĩ năng tự nghiên cứu và hoạt động nhóm
3 Thái độ:
- Có ý thức học tập bộ môn
II Đồ dùng dạy học
- GV:Chuẩn bị tranh vẽ H57.1, H57.2
-HS : Chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 ổn định(1 )’)
2 Kiểm tra bài cũ(5 ) ’)
- Trình bày vị trí, cấu tạo và vai trò của tuyến yên?
- Trình bày vị trí và vai trò của tuyến giáp?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu tuyến tụy 20’)
GV yêu cầu HS quan sát
H57.1, đọc thông tin, thảo
luận:
?.Nêu chức năng tuyến tụy
mà em biết
? Phân biệt chức năng nội
tiết và ngoại tiết của tuyến
tụy dựa trên cấu tạo của
tuyến?
?.Trình bày tóm tắt quá
trình điều hòa đờng huyết
trong máu?
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS: Các hooc môn do
tuyến tụy tiết ra có liên
quan đến bệnh tiểu đờng và
chứng hạ đờng huyết
HS quan sát H57.1, đọc thông tin, thảo luận:
+Chức năng ngoại tiết:
tiết dịch tụy là dịch tiờu húa
+ Chức năng nội tiết: tiết hoocmon insulin và glucagons cú tỏc dụng điều hũa lượng đường trong mỏu luụn ổn định
+ Khi tỉ lệ lượng đường trong mỏu tăng cao hơn 0,12% sẽ kớch thớch tế bào
β trong đảo tụy tiết ra insulin chuyển glucozơ thừa trong mỏu thành glycụgen dự trữ
+ Khi tỉ lệ lượng đường trong mỏu giảm tới mức bỡnh thường sẽ kớch thớch
tế bào α trong đảo tụy tiết
ra glucagụn chuyển glycogen dự trữ thành glucụzơ để nõng tỉ lệ đường trong mỏu trở lại bỡnh thường
Hs nhận xét, bổ sung rồi
I Tuyến tụy
- Chức năng nội tiết do các tế bào đảo tụy thực hiện:
tế bào α tiết ra glucagôn và
tế bào ò tiết ra Insulin
- Nhờ tác động đối lập của hai loại hooc môn nờn
tỷ lệ đờng huyết luôn ổn
định đảm bảo cho hoạt động sinh lý của cơ thể diễn ra bình thờng
Trang 4rút ra kết luận
Hoạt động 2: Tìm hiểu tuyến trên thận 15’)
GV yêu cầu HS quan sát
H57.2, đọc thông tin, thảo
luận:
?.Trình bày khái quất cấu
tạo của tuyến trên thận?
?.Nêu vai trò của hoocmôn
tuyến trên thận?
GV hoàn thiện kiến thức
cho HS: Hooc môn phần
tủy tuyến trên thận cùng
glucagôn của tuyến tụy
tham gia điều chỉnh lợng
đ-ờng huyết trong máu
GV yêu cầu HS đọc kết
luận chung
HS đọc thông tin, thảo luận sau đó lên bảng trình bày:
+ Cấu tạo: phần vỏ gồm 3 lớp (cầu, sợi lới) và phần tủy( là một bộ phận thuộc
hệ giao cảm, được xem như hạch giao cảm bao gồm cỏc nơron hạch sau đó được biến đổi Chỉ cú thõn mà khụng cú sợi nhỏnh và sợi trục và chỉ được chi phối bởi những sợi hạch trước.) + Hooc môn tủy tuyến: tiết
ra ađrênalin và noađrênalin gây tăng nhịp tim, co mạch, tăngnhịp hô hấp, dãn phế quản và điều hòa đờng huyết khi bị hạ đờng huyết
+ Hooc môn vỏ tuyến: tiết
ra các hooc môn điều hòa muối natri, kali; điều hòa đ-ờng huyết; điều hào sinh dục nam
nhận xét, bổ sung
II Tuyến trên thận
- Vị trí: gồm một đôi nằm trên đỉnh hai quả thận
- Cấu tạo: phần vỏ gồm 3 lớp (cầu, sợi lới) và phần tủy
- Chức năng:
+ Hooc môn vỏ tuyến: tiết ra các hooc môn điều hòa muối natri, kali; điều hòa đờng huyết; điều hào sinh dục nam
+ Hooc môn tủy tuyến: tiết ra ađrênalin và
noađrênalin gây tăng nhịp tim, co mạch, tăngnhịp hô hấp, dãn phế quản và điều hòa đờng huyết khi bị hạ đ-ờng huyết
4 Kiểm tra đánh giá(3)
- Trình bày chức năng của các hooc môn tuyến tụy?
- Trình bày vai trò của tuyến trên thận?
5 Dặn dò(1)
- Học bài
- Đọc mục: Em có biết
- Soạn bài mới: Tỡm hiểu tuyến sinh dục