Thi pháp truyện ngắn cuả Xuân Quỳnh Về nội dung Không chỉ có thơ, những truyện ngắn viết cho thiếu nhi của Xuân Quỳnh cũng đầy ắp một tình yêu đặc biệt dành cho con trẻ.. Từ những câu
Trang 1Trường Đại học sài Gòn Khoa Giáo dục Tiểu học
THI PHÁP TRONG VĂN
HỌC THIẾU NHI
Giảng viên hướng dẫn : Cô Nguyễn Quỳnh Trang
Lớp : DGT.3122
Nhóm : 04
Trang 2A Thi pháp về tục ngữ
I/ CÁC BIỆN PHÁP TẠO NGỮ:
Các biện pháp tạo ngữ được dùng trong tục ngữ gọi là chuyển nghĩa Trong tục ngữ, các biện pháp tạo ngữ được dùng là: so sánh, hoán dụ, ẩn dụ
1 So sánh:
Là “Phương thức diễn đạt bằng ngôn từ một cách hình tượng dựa trên cơ sở đối chiếu hai hiện tượng có những dấu hiệu tương đồng nhằm làm nổi bật đặc điểm, thuộc tính của hiện tượng kia” So sánh trong tục ngữ có các dạng:
So sánh tương đồng:
- Không hoặc vắng mặt từ so sánh: Tất đất tất vàng, lời nói gói bạc…
- A như, cũng như B: Trai có vợ như giỏ có hom, Nói với người say như vay
không trả…
- A bằng B: Một miếng khi đói bằng một gói khi no, Một miếng giữa làng bằng cả sang xó bếp…
So sánh không tương đồng:
- A thua hoặc không bằng B: Phép vua thua lệ làng, Một kho vàng không bằng một nang chữ…
- A hơn B: Tốt gỗ hơn tốt nước sơn, Bần danh hơn phú trọc…
- Thà A còn hơn, chẳng thà B: Thà liếm môi liếm mép còn hơn ăn cá chép mùa hè, Thà cho ăn chẳng thà cho thấy…
So sánh tuyệt đối:
- So sánh bậc nhất: Trai Cầu Vồng Yên Thế, gái Nội Duệ Cầu Lim…
- Nhất A nhì B: Nhất cận thị nhị cận giang, Thứ nhất thả cá thứ nhì gá bạc…
2 Ẩn dụ:
Ẩn dụ là biện pháp so sánh ngầm mà cái được so sánh bị dấu đi
Ví dụ: “ Rau nào sâu ấy”, “ Ăn cây nào rào cây ấy”, “ Mật ngọt chết ruồi”…
3 Hoán dụ:
Lấy bộ phận để ám chỉ toàn thể
Trang 3Ví dụ: “ Mau tay hơn hay thuốc” Câu tục ngữ này lấy tay để chỉ sự giỏi giang, nhanh nhẹn của con người
4 Liệt kê:
Đây là phương thức đặt các sự vật theo thứ tự ưu tiên hay từ địa danh này đến địa danh khác theo tuần tự: “Nước, phân, cấn, giống”, “ Dưa La, cà Láng, nem Bảng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét”
5 Phán đoán liên tưởng:
- Khẳng định: “Người ta là hoa đất”, “Tre già là bà gỗ lim”…
- Nghi vấn: “Không có lửa làm sao có khói”…
- Liên hệ tương đồng : “ Cha nào con nấy” ; “ Ăn cây nào rào cây ấy”
- Không tương đồng : “Cũ người mới ta” ; “ Trứng đòi khôn hơn vịt”…
- Phụ thuộc : “ Môi hở răng lạnh” ; “ Máu chảy ruột mềm”…
- Đối lập : “ Được mùa cau đau mùa lúa” ; “ Thương con dễ, thương rể khó”…
- Nhân quả : “ Rút dây động rừng” ; “ Tức nước vỡ bờ”…
- Điều kiện kết quả : “ Có đi mới có biết” ; “ Có nuôi con mới biết lòng cha mẹ”…
- Tất suy : “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài” ; “ Tham thì thâm”…
II / KẾT CẤU :
1 Kết cấu đơn:
Chỉ có một mệnh đề độc lập : “ Tuần hà là cha kẻ cướp” , “ Người ta là hoa đất”
2 Kết cấu phức :
- Loại kết cấu hai vế câu: “ Người đẹp vì lụa , lúa tốt vì phân”, “ Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”
- Loại kết cấu ba vế trở lên: “ Của làm ra để trên gác, của cờ bạc để ngoài sân, của phù vân để ngoài ngõ”
III/ VẦN:
Có hai loại vần: vần liền và vần cách hay còn gọi là vần lưng sát và vần lưng cách
1 Vần lưng sát: “ Bút sa, gà chết” ; “ Của một đồng, công một nén”
2 Vần lưng cách :
Trang 4- Cách một tiếng: “ Mau tay hơn hay thuốc”
- Cách hai tiếng: Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão”
- Cách ba tiếng: “ Càng thắm thì càng mau phai , thoang thoảng hoa nhài càng được thơm lâu” ; “ Việc người thì sáng, việc mình thì quáng”
- Cách bốn tiếng: “ Sợ mẹ cha không bằng sợ tháng ba ngày dài”
- Cách năm tiếng: “ mồng một chơi nhà, mồng hai chơi ngõ, mồng ba chơi đình”
- Cách sáu tiếng; “ Cá rô bàu Nón kho với nước tương Nam Đàn, gạo tháng mười cơm mới đánh tràn không biết no”
3 Vần theo thể lục bát:
Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm
4 Vần gieo hỗn hợp:
- Vần lưng cách hai + cách một: “ Ăn cá trắm, uống rượu tăm, vật trăm trận”
- Vần lưng cách năm + Cách ba + cách bốn: “ Bỏ con bỏ cháu không ai bỏ hai mươi sáu chợ Yên, bỏ tổ bỏ tiên không ai bỏ chợ Viềng mồng tám”
- Cách một + cách ba + cách năm : “ Mồng mười tháng tám đứng đám chọi trâu, dù
ai buồn đâu bán đâu, mồng mười tháng tám chọi trâu cũng về”
- Liền + cách một + liền + cách ba: “ Vui xem hát, nhạt xem bơi, tẻ tơi xem hội, bối rối xem đám ma, bỏ cửa bỏ nhà xem giảng thập điều”
IV/ NHỊP ĐIỆU:
Bên cạnh vần, nhịp là yếu tố kết hợp với vần tạo nên nhịp điệu terong tục ngữ
1.Nhịp điệu văn vần
- Nhịp 1/1: “ Chim / thu / nụ / đé”, “Bún / giá / cá / ruốc”
- Nhịp 1/2: “ Tham / thì thâm”, “ Túng / làm liều”
- Nhịp 1/3 đôi: “ Voi / chết ngà // chim / chết về lông ”
- Nhịp 1/4: “ Trứng / đòi khôn hơn vịt” ; “ Lụt / thì lút cả làng”
- Nhịp 2/1 đôi: “ Một điều / nhịn // chín điều / lành”
- Nhịp 2/2: “ Uống nước / nhớ nguồn ” ; “ cha nào / con nấy ”
Trang 5- Nhịp 2/3: “ Đồng tiền / liền khúc ruột” ; “ Hết nạc / vạc đền xương”.
- Nhịp 2/4: “ Không thầy / đố mày làm nên”
- Nhịp 2/5: “ giấu giàu / không ai giấu được nghèo”
- Nhịp 3/3: “ Ăn cây nào / rào cây ấy”
- Nhịp 3/4: “ Lửa thử vàng / gian nan thử sức”
- Nhịp 3/5: “ Một người lo / bằng một kho người làm”
- Nhịp 4/4: “ Một giọt máu đào / hơn ao nước lã”
- Nhịp 4/5: “ tháng bảy heo may / chuồn chuồn bay thì bão”
- Nhịp hỗn hợp: “ con cái / khôn ngoan // vẻ vang cha mẹ”
V/NHỊP ĐIỆU THƠ:
Nhịp điệu thơ trong tục ngữ thể hiện ở những văn bản bố trí hai dòng thơ lục bát Phổ biến ở kiểu nhịp chẵn: 2/2/2, 4/4, 2/4, 4/2/2…
Chiều chiều / mây phủ / Sơn Trà
Sóng xô / cửa Đại // trời đà / chuyển mưa
VI/ ĐỐI ỨNG:
“ Trai lành gái tốt” ( trai gái + tốt lành ), “ Của chìm của nổi” ( của + chìm nổi )
1 Đối thanh
- BT- TB: “ Mềm nắn, rắn buông ”
- BB- TT: “ Còn ăn, hết nhịn ”
- TB- BT: “ Học tài, thi phận ”
- BT- TT: “ Khôn sống, mống chết ”
- TB- BB: “ Vịt già, gà tơ ”
- TT-TB: “ Tức nước vỡ bờ ”
- BB- TB: “ Văn mình, vợ người ”
- TB-TT: “ Bệnh nào, thuốc nấy ”
2 Đối ý
- Đối xứng tương hợp: “ chó treo / mèo đậy “
Trang 6- Đối xứng không tương hợp: “ Trước lạ / sau quen” ; “ Khôn nhà / dại chợ”…
3 Đối cả thanh lẫn ý
- Đó đầu đen / đây máu đỏ
- Miệng quan/ trôn trẻ
B Thi pháp truyện ngắn cuả Xuân Quỳnh
Về nội dung
Không chỉ có thơ, những truyện ngắn viết cho thiếu nhi của Xuân Quỳnh cũng đầy ắp một tình yêu đặc biệt dành cho con trẻ Những sáng tác ấy đã nhẹ nhàng gieo vào tâm hồn tuổi thơ sống biết yêu thương, vị tha và cao thượng
Không chỉ dành riêng cho trẻ em, những bà mẹ trẻ đọc thơ Xuân Quỳnh ít nhiều cũng tìm thấy bóng dáng mình trong đó
Ngay cả mảng văn của Xuân Quỳnh cũng rất giàu chất thơ Ngoài việc vẫn
tiếp tục chủ đề tình mẹ con, cô đã có sự mở rộng đề tài (Chủ đề thiên nhiên: Cô
gió mất tên, Hạt Đổ sót, Chủ đề gia đình: Cá Chuối con, Bà tôi , Ông nội và ông
ngoại, Chủ đề xã hội: Thầy giáo dạy vẽ , Người làm đồ chơi), đề cập đến nhiều
mối quan hệ khác nhau, nhưng tất cả đều xoay quanh cái trục chính là đời sống của các em Từ những câu chuyện không đâu, nhỏ nhặt, cô đã biết nhào nặn để tạo nên một câu chuyện có khả năng lôi cuốn người đọc.Tất cả những câu chuyện ấy đã thu nạp và miêu tả mọi biểu hiện của đời sống trẻ em, cố gắng làm toát lên cái tính thiện như một nét đẹp, như một cảnh tỉnh mà người lớn chúng ta đôi khi vì lý
do nào đó mà bỏ qua
Về nghệ thuật
Bên cạnh thơ, đáng kể nhất là mảng truyện viết cho thiếu nhi Kí ức tuổi thơ, tình yêu con cái, tấm lòng nhân hậu, tình yêu thiên nhiên tạo vật làm thành cái duyên mặn mà, tinh tế ở những trang viết này
-Truyện viết cho các em của Xuân Quỳnh có cốt truyện hết sức đơn giản, dung dị, đời thường Ngôn ngữ ngắn gọn, nhẹ nhàng sinh động có khi dí dỏm, nhưng bao giờ cũng lắng lại một dư vị thấm thía, đánh thức ở trẻ em nhu cầu hoà đồng với xung quanh, nuôi dưỡng cho các em niềm cảm thông, trắc ẩn giàu nhân tính
Quan niệm về nghệ thuật con người
Nhân vật trong truyện của Xuân Quỳnh thường là những con người bình thường trong đời sống xã hội Những người thân trong gia đình như: ông bà, bố
mẹ, thầy cô giáo, bạn bè cùng lớp, nơi khối phố…cũng có thể là các nhân vật trong tự nhiên như: Cô gió, quả bầu, cá chuối
Trang 7Thiên nhiên trong truyện Xuân Quỳnh được quan sát qua con mắt trẻ thơ mang vẻ đẹp trong sáng, ngộ nghĩnh đáng yêu Sự tinh tế trong quan sát đã giúp chị không dễ bỏ qua những chi tiết có sức nặng trong việc bộc lộ tính cách nhân vật Chuối mẹ giữa trưa hè nóng nực, ngột ngạt vẫn cố bơi vào bờ tìm nơi có tổ kiến lửa, giả vờ chết để kiến bâu quanh, khi thấy đau nhói khắp trên da thịt, lấy đà quẫy mạnh nhảy tùm xuống nuớc, đem mồi về nuôi đàn con Chỉ vì một chú chuối con chưa được ăn do mải chơi, Chuối mẹ lại lên bờ tìm mồi, suýt bị lão mèo chộp
được (Cá chuối con) Quả bầu lúc đầu tròn như quả bưởi, nằm lăn lóc trên mặt đất
được đất bế bồng chăm sóc Mưa to, bầu lánh nạn leo lên cây nhưng không bao giờ quên ơn đất nên lá xòe che mát cho đất, quả bầu hướng về chốn cũ nên cứ dài ra Các sự vật, hiện tượng xung quanh được Xuân Quỳnh miêu tả chân thực và pha trộn vào đó cái nhìn hồn nhiên của trẻ nhỏ
Trong những truyện viết về sinh hoạt thường ngày, Xuân Quỳnh hết sức trân trọng những chi tiết chân thực, mộc mạc để khắc họa tính cách nhân vật Bà tôi bữa ăn nào cũng ngồi đầu nồi, lấy đũa cả đánh tơi cơm, xới cho bà bát cơm trên rồi mới xới cho mọi người Bà ăn rất ít, khi ăn thường để ý tôi thích ăn món gì thì bà lại ít
ăn món ấy Bà nằm rất ít chỗ, có khi bà chỉ nằm nghiêng suốt đêm bên lề chiếc
phản hẹp (Bà tôi).
Quan niệm về nghệ thuật về thời gian
Trong truyện của Xuân Quỳnh không ít truyện chị đã sử dụng thời gian hồi niệm, hồi tưởng về quá khứ
Ví dụ : Trong truyện Người làm đồ chơi cậu bé đã nhớ, kể lại thời gian lúc còn nhỏ, còn ở gần với bác Nhân được nhìn bác làm đồ chơi, nghe bác kể chuyện
về những nhân vật đó Thầy giáo dạy vẽ là những hồi ức của một nhóm học sinh
đã trưởng thành về người thầy suốt đời khiêm nhường, tận tụy với nghề nhưng không vẽ được bức tranh nào thật đáng kể để giành giải trong triển lãm…
Thời gian của những trăn trở, day dứt trong hiện tại.
Bà bán bỏng cổng trường tôi lại kể về những lầm lỗi, ân hận của bọn trẻ trong
trường Chỉ vì một cái tin vu vơ bà bán bỏng bị ho lao, không ai mua bỏng cho bà nữa, bà phải đi ăn xin
Bằng giọng kể chuyện chậm rãi, thân mật như những lời tâm tình, Xuân Quỳnh đã kết nối các chi tiết nghệ thuật hết sức cụ thể, thông thường để tạo nên những câu chuyện đằm thắm, sâu sắc Xuân Quỳnh rất biết quý trọng những chi tiết đời
thường trong cuộc sống và viết về chúng với tất cả sự nâng niu tha thiết Vì vậy truyện viết cho thiếu nhi của Xuân Quỳnh mãi là món quà bổ ích đối với trẻ em
Không gian nghệ thuật của truyện
Không gian trong truyện Xuân Quỳnh thường quay quanh cuộc sống sinh hoạt thường ngày
Người làm đồ chơi không gian chủ yếu là ngôi nhà bác Nhân và trước cổng trường học
Trang 8Cậu bé nhút nhát thì không gian là ở nhà bé Ân và ở bệnh viện.
Kết cấu truyện ngắn của Xuân Quỳnh thường đi theo hệ thống cảm xúc Nó được
xâu chuỗi theo mạch cảm xúc của nhân vật
C Thi pháp truyện cổ của Phạm Hổ
Tiêu biểu cho xu thế này là nhà văn Phạm Hổ (Cất nhà giữa hồ, Ngựa thần từ đâu tới).Trong các truyện của nhà văn Phạm Hổ, ông thường thêm lời dẫn truyện, lời tâm sự, những đoạn văn miêu tả vốn không có trong phong cách truyện cổ.Sự thêm thắt những chi tiết nhỏ cũng có khả năng chứa đựng một ý vị hiện đại ở chiều sâu triết lý Ở đây nhà văn đã đóng vai là người đồng sáng tạo với tác giả dân gian Ở một cấp độ khác, nhà văn lại hoàn toàn không dựa vào cốt truyện cổ mà chỉ sử dụng các yếu tố thi pháp dân gian, phong cách dân gian để sáng tác truyện cổ tích thời nay.Chẳng hạn như Lửa vàng lửa trắng, Truyện hoa, truyện quả( 2 tập) của nhà văn Phạm Hổ Đây là những mảng sáng tác có sức hấp dẫn đặc biệt đối với các bạn nhỏ.Trong 47 truyện về sự tích các loài hoa, loài quả của nhà văn Phạm Hổ thực chất là chỉ để nói đến những mối quan hệ tốt đẹp của con người( giữa mẹ và con, anh và em, thầy và trò, dân với n ước…).Với hình thức sáng tạo này, các nhà văn đã thực sự làm nên những điều“ cổ tích” cho trẻ thơ
Trong văn học thiếu nhi, truyện cổ viết lại được xem là một thể loại hiện đại, gồm những tác phẩm tự sự được sáng tác dựa trên cơ sở cốt truyện dân gian Ở Việt Nam, việc khai thác cốt truyện dân gian của các nhà văn viết cho thiếu nhi tương đối phổ biến
Nói riêng về Phạm Hổ, chúng tôi chú ý tới ba tác phẩm sau đây: Ngựa thần từ đâu
đến, Lửa vàng, lửa trắng và Lửa vàng, lửa trắng, lửa nâu Những tác phẩm này
cho thấy, trong nghệ thuật truyện cổ viết lại, Phạm Hổ đã thể hiện một hướng khai thác riêng
Thông thường, khi viết lại truyện cổ dân gian, các nhà văn khai thác nguyên vẹn một phần hay toàn bộ cốt truyện Phạm Hổ không theo cách này, ông chỉ lấy ra một hình tượng hay dựa vào kết truyện rồi tạo ra một tác phẩm mới
1 Thuộc dạng thứ nhất là truyện Ngựa thần từ đâu đến Truyện này liên quan
đến truyền thuyết Thánh Gióng, một tác phẩm nổi tiếng của văn học dân gian Việt
Nam Bất cứ ai trong thời thơ ấu của mình cũng đều biết, đều yêu và đều “nằm mơ ngựa sắt”(Chế Lan Viên) cùng Thánh Gióng ra trận và về trời Truyện dân gian đã rành rõ: ngựa sắt là do nhà vua làm theo yêu cầu của cậu bé làng Gióng Bao nhiêu thế hệ tuổi thơ Việt Nam đã tiếp nhận và tin tưởng điều đó như một chân lí bất di bất dịch Nghệ thuật truyện cổ viết lại cho phép nhà văn sáng tạo, nhào nặn cốt
truyện trên tinh thần thời đại mình Trên nhận thức đó, Phạm Hổ đã viết Ngựa thần
Trang 9từ đâu đến, mang lại cho bạn đọc nhỏ tuổi hôm nay một lời giải thích mới Trong
cảm hứng chung của văn học cách mạng, Phạm Hổ đã xây dựng hình tượng Ngựa
thần với tư cách là sản phẩm của lòng yêu nước của nhân dân Đọc ông, các em sẽ
thấy một nhân dân chủ động “chẳng ai đòi, ai bắt, phen này xin ra sức đoạn kình” (Nguyễn Đình Chiểu) khi đất nước có ngoại xâm
2.Đặc sắc nhất trong sáng tác văn xuôi dành cho trẻ thơ của Phạm Hổ là tập
truyện “Chuyện hoa, chuyện quả” Đây là tác phẩm viết theo lối cổ tích hiện đại
được Phạm Hổ dành nhiều thời gian và tâm sức nhất Những câu chuyện hấp dẫn trong tập truyện không chỉ cung cấp cho các em những hiểu biết về sự phong phú,
kì diệu của thiên nhiên mà còn giúp các em hiểu thêm về những số phận, những cảnh đời Từ cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ trong hành trình đi tìm lẽ phải, các
em sẽ có những suy nghĩ hướng thiện, đề cao lòng nhân ái, sự dũng cảm và đức hy
sinh của con người
Chuyện hoa, chuyện quả được ra đời từ niềm say mê thiên nhiên cây cỏ và
tình yêu thương trân trọng dành cho các em thiếu nhi của nhà văn Phạm Hổ Trong khoảng năm mươi câu chuyện kể về sự tích của các loài cây, loài hoa, loại quả, tác giả đã luôn cố gắng tìm tòi những cách thể hiện khác nhau để không chuyện nào giống chuyện nào, để mỗi chuyện đều mới lạ, hấp dẫn Vì vậy, có thể hình dung
Chuyện hoa, chuyện quả như một khu vườn đầy hương thơm và sắc màu của các
loài hoa, quả
Trong tác phẩm, cây quả trở thành phương tiện thể hiện những tình cảm, những phẩm chất cao quý của con người Mỗi câu chuyện của ông đều mang hai
tên gọi Chẳng hạn như Những bàn tay nhiều ngón (hay là Sự tích cây chuối); Quả
tim bằng ngọc (hay là Sự tích quả loòng boong) Ngay từ cái tên gọi ban đầu, câu
chuyện đã thể hiện một dấu hiệu dễ nhận biết về đặc điểm bên ngoài của hoa quả
Đi vào chi tiết, tác giả cho biết thêm về nguồn gốc xuất hiện Bên cạnh việc giải thích nguồn gốc xuất hiện, lý do của mỗi cái tên mà chúng mang, tác giả cũng nêu tính chất, tác dụng của mỗi thứ cây, hoa, quả trong cuộc sống và thái độ của con người đối với chúng Điều đáng nói là từ mỗi giống cây, hoa, quả đó, tác giả đã nhìn ra số phận con người Mỗi loài hoa loài quả, qua cách kể của Phạm Hổ đã mang đến cho bạn đọc những nội dung thông điệp về cuộc đời Đằng sau mỗi huyền thoại về thiên nhiên chính là một huyền thoại đẹp về tình người mà nhà văn muốn gửi gắm đến các bạn đọc nhỏ tuổi Theo quan niệm của ông, sự tích hoa, quả bao giờ cũng gắn với một phương diện nào đó trong đời sống lao động, chiến đấu
và tình cảm của con người Qua đó, tác giả khẳng định rằng hoa, quả thường là kết tinh những tình cảm cao quý như tình mẹ con, tình anh em, tình bạn bè, tình thầy trò, tình yêu đôi lứa hoặc tình cảm vợ chồng, tình yêu quê hương đất nước đó là những tình cảm và phẩm chất tốt đẹp của con người và cũng là thế giới của những ước mơ bay bổng tuyệt diệu
Nhà văn Phạm Hổ dẫn dắt những người bạn nhỏ tuổi của mình vào thế giới đời sống tình cảm gia đình Với trẻ em, không gì gần gũi và thân thiết bằng gia đình Trong thế giới đó, các em thấy rõ tình yêu thương của cha mẹ đối với con cái
và sự hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ Phạm Hổ đã khéo léo dẫn dắt các em
Trang 10khám phá những điều thú vị và kì diệu về không gian quen thuộc đó qua những tình huống đặc biệt trong những hoàn cảnh cụ thể
2.1.Sự tích quả Loòng Boong là câu chuyện cảm động về tình mẹ con, câu
chuyện kể lại rằng: “Những ngày xưa lắm, có hai mẹ con nhà nọ nghèo quá, phải
đi ở cho một tên nhà giàu Cha em bé vốn làm nghề kiếm củi trong rừng, một lần không may đã bị hổ vồ chết
Cả ngày làm hết mọi công việc nặng nhọc, lại bị đánh mắng, hai mẹ con chỉ thấy vui sướng khi đêm đến, được nằm bên nhau trên mảnh chiéu rách trải ở xó nhà Lúc ấy, người mẹ mới ôm con vào lòng mà vuốt ve, an ủi
Một lần em bé gái bị ốm nằm liệt không dậy nổi Người mẹ thương con, thỉnh thoảng lại lén vào thăm Tên nhà giàu thấy được hắn nắm lấy tay em bé giật mạnh một cái rồi lôi dậy bắt đi làm Hắn vừa bỏ tay ra thì em bé ngã khuỵu xuống Tên nhà giàu càng tức giận Hắn chộp luôn cái roi mây quất vào lưng em mấy cái
Em bé cùng người mẹ thét lên Mà kỳ lạ quá, tên nhà giàu quật bao nhiêu làn roi trên lưng đứa con thì bấy nhiêu làn roi cũng hiện lên trên lưng bà mẹ Từ đó hễ tên nhà giàu đánh con đau ở đâu thì người mẹ đau ở đó, đánh người mẹ đau ở đâu thì
đứa con cũng đau ở đó” Phạm Hổ đã miêu tả về mối tương cảm mẫu tử thật
thiêng liêng Nối kết giữa mẹ và con là sợi dây yêu thương - sợi dây có khả năng chống chọi lại với cái ác và muôn vàn nỗi đau khổ của cuộc đời
2.2.Truyện Sự tích cây Dừa, ca ngợi tấm lòng hiếu thảo của cô gái đã liều
chết đến vườn của tên chúa Chín Mồm tìm thuốc quí về cứu mẹ Cô gái đã bị kẻ ác chặt đứt cả mười ngón chân và mười ngón tay nhưng vẫn cố gắng đứng lên đem thuốc về cho mẹ rồi mới tắt thở Cô gái ấy chết nhưng lòng vẫn không nguôi thương nhớ mẹ nên cô đã hoá thành cây dừa với dòng nước ngọt mát, để mỗi lần thấy mẹ, cây lại cất tiếng hát:
“Con sống không nuôi được mẹ Chết đi xin hoá thành cây này
Lá cây lợp nhà mẹ ở
Bẹ cây than củi đốt thay
Mẹ hái quả xanh xuống bổ Nước trong mẹ đỡ khát ngay
Mẹ cạy lớp cơm ruột trắng Thay cơm mà sống qua ngày
Mẹ tước vỏ đem xe sợi Võng mềm đưa giấc ngủ say”
2.3.Sự tích cây Sung; Sự tích cây Vú sữa Sự tích cây Chuối; Sự tích hoa Vạn Thọ cũng là những câu chuyện hay và cảm động về tình mẫu tử Qua những
câu chuyện này, nhà văn đã giúp bạn đọc hình dung được rằng: bên cạnh những điều khắc nghiệt trong cuộc đời, cuộc sống còn bao điều kì diệu được nảy sinh trên
cơ sở tình yêu thương Ông đã đem đến cho các em niềm tin vững chắc về giá trị của tình yêu thương trong cuộc đời