BÀI BÁO CÁO THỰC TẬP-Đánh giá thực trạng Quản lý Thuế Giá trị gia tăng đối với Doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Với bước đi đột phá trong ngành thuế thông qua việc ban hành những quy định mới về kê khai, nộp thuế và quản lý thuế đã tạo ra môi trường mới thông thoáng hơn cho các doanh nghiệp thực h

VAT2.3 Đánh giá thực trạng Quản lý Thuế Giá trị gia tăng đối với Doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay:

2.3.1 Kết quả đạt được:

Thuế gia trị gia tăng ngày càng khẳng định được đây là loại thuế tiên tiến nhằm tạo ra sự công bằng vàtiến bộ Thuế GTGT đã góp phần làm tăng ngân sách nhà nước, tạo điều kiện phát triển kinh tế xã hội Sự đónggóp của Thuế GTGT tăng liên tục qua các năm Năm 2010, Thuế GTGT đóng góp 158,661 tỷ đồng (chiếm 33%tổng thu từ Thuế) vào ngân sách nhà nước

Hệ thống Thuế GTGT cũng tạo ra môi trường kinh doanh hơn cho các doanh nghiệp, tạo điều kiện thuậnlợi, ưu tiên cho hàng hóa được khuyến khích phát triển Đặc biệt là hàng hóa xuất khẩu, không chỉ áp dụng mứcthuế suất ưu đại mà chính việc sử dụng thuế GTGT cũng giúp cho các doanh nghiệp dễ dàng hội nhập với thịtrường thế giới do cùng được áp dụng bởi một sắc thuế chung

Với bước đi đột phá trong ngành thuế thông qua việc ban hành những quy định mới về kê khai, nộp thuế

và quản lý thuế đã tạo ra môi trường mới thông thoáng hơn cho các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ của mình

Hệ thống quản lý Thuế nói chung và Thuế GTGT nói riêng đang ngày càng hướng tới sự chủ động và tiết kiệmhơn cho cả hai phía doanh nghiệp và Nhà nước Hệ thống thuế GTGT đã bớt rườm rà trong các khâu thủ tụchành chính với việc trao cho DN quyền tự chủ hơn trong việc kê khai, nộp thuế Năm 2009, số giờ thủ tục hànhchính về thuế kỷ lục lên đến 1050h cho việc nộp thuế ở nước ta thì hiện nay với cơ chế mới DN đã chủ độnghơn về thời gian, thủ tục và hình thức nộp thuế Đội ngũ cán bộ thuế ngày càng được nâng cao về nghiệp vụ vàtrình độ đã giúp cho hệ thông thuế được vận hành trơn chu Sự đánh giá về tính thân thiện của hệ thống quản lývới đối tượng ngày càng được cải thiện

Một điểm sáng nữa của hệ thống thuế là việc tiến hành áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý thuế.Công tác quản lý thuế ngày càng sâu sát hơn, tạo sự liên kết giữa các cơ quan có cung chức năng quản lý thuếtrên cơ sở dữ liệu chung, nâng cao chất lượng quản lý tránh tình trạng các doanh nghiệp cố tình trốn thuế

Đồng thời về mặt xã hội thì Thuế GTGT tăng cũng cải thiện công bằng xã hội trong phân phối thu nhậpngười dân

Hạn chế trong quản lý thuế:

2.3.2.1 Hạn chế trong chính sách thuế:

Hệ thống pháp luật ban hành chưa được thống nhất giữa các cơ quan, ban ngành, còn nhiều bất cập,thiếu tính cụ thể gây khó khăn, trở ngại trong quá trình triển khai áp dụng luật cho các doanh nghiệp, cũng nhưkhông đảm bảo tính trung lập của thuế

+ Về đối tượng không chịu thuế: Điều 5 luật thuế GTGT quy định có 25 nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc

diện không chịu thuế Số lượng như vậy là quá nhiều, trong khi mục tiêu của chính sách thuế GTGT là mở rộngdiện chịu thuế và thu hẹp các đầu mối Một số mặt hàng đưa vào diện này còn chưa hợp lý, chưa thực sự khuyếnkhích xuất khẩu gây gián đoạn trong công tác thu nộp thuế và khó khăn cho doanh nghiệp

+ Về thuế suất thuế GTGT: Hiện nay có 2 mức thuế suất 5% và 10% (không kể thuế suất 0%), một số

hàng hóa, dịch vụ vẫn cần có sự ưu đãi từ phía nhà nước thông qua việc áp dụng mức thuế suất thấp hơn cáchàng hóa, dịch vụ khác Tuy nhiên, việc qui định cùng 1 lúc nhiều mức thuế suất đã tạo ra sự không công bằnggiữa các hàng hóa, dịch vụ thuộc các mức thuế suất khác nhau Hơn nữa, việc qui định này lại dựa trên côngdụng của hàng hóa hoặc nguyên vật liệu trong kết cấu nên rất khó xác định thuế suất đối với từng mặt hàng.Trên thực tế, cơ quan thuế và doanh nghiệp nhiều khi cũng không xác định được hàng hóa chịu mức thuế suất làbao nhiêu (5% hay 10%)

+ Về ngưỡng chịu thuế GTGT: hiện nay tất cả các cơ sở kinh doanh và người nhập khẩu hàng hoá, dịch

vụ chịu thuế GTGT đều là người nộp thuế, trừ cá nhân kinh doanh hàng hoá dịch vụ có mức thu nhập bình quântháng thấp hơn mức lương tối thiểu của công chức nhà nước Thực tế cho thấy, phương pháp trực tiếp được áp

dụng chủ yếu đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ, có chế độ kế toán, hoá đơn chứng từ chưa hoàn thiện Doanh sốhoạt động của các cơ sở này thấp, việc quản lý thu thuế tốn kém, không hiệu quả

+ Về phương pháp tính thuế: Hiện có hai phương pháp xác định số thuế giá trị gia tăng phải nộp là

phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp Do vậy, đã tạo ra một sự không công bằng về nghĩa vụ thuếgiữa hai nhóm đối tượng, không tạo nên tính liên hoàn trong các khâu đánh thuế và cũng giảm tính trung lậpcủa sắc thuế này

2.3.2.2 Hạn chế trong thực hiện quản lý thuế:

- Kê khai và nộp thuế GTGT:

+ Khi áp dụng cơ chế hành thu tự khai, tự nộp do các điều kiện cần thiết chưa xuất hiện một cách

đồng bộ nên vẫn xảy ra hiện tượng trốn lậu thất thoát thuế

+ Việc cho các doanh nghiệp tự in hóa đơn là một bước đi tiến bộ nhưng vẫn còn những thiếu xót.Được ban hành trong thời gian ngắn, đã gây ra sự lúng túng cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện chủtrương đường lối mới

+ Tiền thuế đối với hoạt động vãng lai - một khoản tiền phải chia ra để nộp vào ngân sách qua nhiềucửa Theo quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT) hiện hành, khi DN phát sinh doanh thu tại địa phương khácnơi đặt trụ sở chính thì phải nộp thuế tại địa phương đó, với một tỷ lệ nhất định, phần còn lại sẽ nộp tại nơi DNđặt trụ sở chính, tạo thêm thủ tục phiền hà cho DN Hơn nữa, cơ quan thuế nơi nộp thuế vãng lai không đủthông tin và căn cứ để thực hiện các biện pháp quản lý thuế (thu nợ, cưỡng chế…) đối với các hoạt động vãnglai

- Xử lý hoàn thuế:

+ Quá trình thủ tục xin hoàn thuế khá rắc rối, mất nhiều thời gian và công sức của các doanh nghiệp

Để được hoàn thuế, các doanh nghiệp phải nộp hồ sơ và toàn bộ hoá đơn, chứng từ lên cơ quan thuế rồi chờnhân viên thuế xuống đơn vị kiểm tra, đối chiếu hoá đơn thực hiện băng phương pháp thủ công, kéo dài thờigian kiểm tra làm chậm việc hoàn thuế, bên cạnh đó còn nhiều hiện tượng tiêu cực khác cũng gây thêm khókhăn cho doanh nghiệp

+ Việc các cơ sở xuất khẩu nhưng có số thuế đầu vào của hàng hóa xuất khẩu phát sinh trong thángchưa được khấu trừ nhỏ hơn 200 triệu đồng thì không được hoàn thuế theo tháng, điều này sẽ làm cho vốn củacác doanh nghiệp bị lưu lại khá lâu gây ảnh hưởng đến quá trình kinh doanh tiếp theo của họ

+ Các cơ sở kinh doanh không có hoạt động xuất khẩu hoặc có nhưng giá trị thấp, thì dù số thuế đầuvào trong tháng phát sinh cao đến mấy vẫn không được hoàn theo tháng mà phải chờ đủ 3 tháng Đây là hạn chếrất lớn của quy định về hoàn thuế

+ Trong quá trình thực hiện hoàn thuế GTGT đối với các nhà thầu chính của dự án ODA, cơ quanthuế rất khó xác định chính xác số thuế GTGT đầu vào của nhà thầu chính, vì họ chỉ được hoàn thuế GTGT đầuvào của hàng hóa, dịch vụ mua vào để thực hiện hợp đồng ký với chủ dự án, nhưng trên thực tế có nhiều hànghóa nhà thầu chính mua vào phục vụ cho nhiều dự án ngoài hợp đồng đã ký cho dự án ODA

2.3.3.3 Hạn chế trong bộ máy quản lý thuế:

- Hệ thống cơ quan hành thu còn quá cồng kềnh, số lượng cán bộ thuế nhiều mà tỷ lệ thanh tra thuế lạikhông đáng kể,… Các khâu hành thu phức tạp, một số trường hợp còn xảy ra hiện tượng chồng chéo

- Bộ máy tổ chức ngành thuế chưa hoàn thiện: Hiện nay bộ máy quản lý thuế của nước ta được tổ chứctheo ngành dọc từ Trung ương tới cấp huyện Hệ thống này được phân chia vừa theo sắc thuế vừa theo đốitượng nộp thuế Một cán bộ thuế phải đảm nhiệm nhiều chức năng từ thông báo thuế, thu thuế, kiểm tra thuế do

đó không có điều kiện chuyên sâu vào một nghiệp vụ nhất định Khi chuyển sang áp dụng thuế GTGT, quytrình quản lý thuế phải thay đổi, cơ quan thuế phải tổ chức thu thuế, khấu trừ thuế, hoàn thuế,… trình độ củamột số cán bộ còn thấp do đó không đáp ứng yêu cầu của công việc

- Công tác quy hoạch, luân chuyển cán bộ còn nhiều hạn chế Công chức thuế nói chung còn thiếu kiếnthức chuyên sâu, kỹ năng quản lý thuế quốc tế, cán bộ lãnh đạo một số còn yếu về kiến thức quản lý kinh tế,quản lý vĩ mô và quản lý hành chính nhà nước.

- Sự thống nhất hoạt động giữa các cơ quan chức năng còn chưa cao, một số còn chưa nhiệt tình trongviệc cung cấp các thông tin để cơ quan thuế tổng hợp nhằm đưa ra những giải pháp bổ sung kịp thời cho các sắcthuế

2.3.3 Nguyên nhân:

2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan:

- Điều kiện, hoàn cảnh áp dụng thuế GTGT, khi mà chúng ta chuyển sang nền kinh tế thị trường chưalâu, các thành phần cũng như hoạt động kinh tế chưa phát triển một cách đồng đều,… Trong những năm gầnđây, khi nền kinh tế phát triển nhanh chóng thì sự xuất hiện của của các đối tượng kinh tế mới cũng chưa đượckịp thời đưa vào sự quản lý của luật thuế GTGT

2.3.3.2 Nguyên nhân chủ quan:

- Tư tưởng, cơ chế chính sách đã hạn chế nhiều thành công của Luật thuế GTGT Khi mới bắt đầu triểnkhai sắc thuế này, quan điểm nóng vội muốn chuyển ngay từ thuế doanh thu sang thuế GTGT trên cơ sở vậndụng kinh nghiệm của các nước đã áp dụng thành công mà không quan tâm đến giải pháp xử lý cần thiết mangtính quá độ cho giai đoạn chuyển tiếp: như không quan tâm đến vấn đề hàng tồn kho, tài sản cố định lớn trướcngày 31/12/1998 Điều này đã làm cho nhiều doanh nghiệp rất lo lắng và họ đã tìm mọi cách để trốn thuế

- Hệ thống pháp luật về thuế chưa hoàn thiện và thiếu tính đồng bộ

- Đội ngũ cán bộ nói chung, xét về cả số lượng lẫn chất lượng có nhiều mặt chưa đáp ứng được yêu cầucủa công việc, công tác tổ chức cán bộ còn nhiều khiếm khuyết, chưa rõ ràng và thiếu nhất quán

- Công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế trong thời gian qua đã được nâng cao, song chưa đáp ứngyêu cầu của công tác quản lý thuế mới

- Kiến thức về thuế GTGT của các doanh nghiệp còn chưa cao

+ Đối với dịch vụ: 5%;

+ Đối với kinh doanh hàng hoá: 1%;

+ Đối với hoạt động khác (bao gồm cả hoạt động giáo dục, y tế, biểu diễn nghệ thuật): 2%;

Ví dụ: Đơn vị sự nghiệp A có phát sinh hoạt động cho thuê nhà, doanh thu cho thuê nhà 1 năm là 100 triệuđồng, đơn vị không hạch toán và xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động cho thuê nhà nêu trên do vậyđơn vị lựa chọn kê khai nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tính theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hoá, dịch vụnhư sau:

Số thuế TNDN phải nộp = 100.000.000 đồng x 5% = 5.000.000 đồng

 Các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

Hàng hoá bị hư hỏng do hết hạn sử dụng, bị hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hoá tự nhiên không được bồithường và nằm trong định mức do doanh nghiệp xây dựng thì được tính vào chi phí được trừ khi xác định thunhập chịu thuế Trường hợp hàng hoá bị hư hỏng do hết hạn sử dụng, bị hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hoá

tự nhiên vượt quá định mức do doanh nghiệp xây dựng thì phần vượt định mức sẽ không được tính vào chi phíđược trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

Trường hợp TSCĐ thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đang dùng cho SXKD nhưng phải tạm thời dừng

do sản xuất theo mùa vụ với thời gian dưới 9 tháng; tạm thời dừng để sửa chữa, để di dời di chuyển địa điểm, đểbảo trì, bảo dưỡng theo định kỳ, với thời gian dưới 12 tháng, sau đó TSCĐ tiếp tục đưa vào phục vụ cho hoạtđộng sản xuất kinh doanh thì trong khoảng thời gian tạm dừng đó doanh nghiệp được trích khấu hao và khoảnchi phí khấu hao TSCĐ trong thời gian tạm dừng được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịuthuế

Quyền sử dụng đất lâu dài không được trích khấu hao vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế;quyền sử dụng đất có thời hạn nếu có đầy đủ hoá đơn chứng từ và thực hiện đúng các thủ tục theo quy định củapháp luật, có tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh thì được phân bổ dần vào chi phí được trừ theo thờihạn được phép sử dụng đất theo quy định

Không tính vào chi phí được trừ: Các khoản tiền thưởng cho người lao động không được ghi cụ thể điềukiện được hưởng và mức được hưởng tại một trong các hồ sơ sau: Hợp đồng lao động; Thoả ước lao động tậpthể; Quy chế tài chính của Công ty, Tổng công ty, Tập đoàn; Quy chế thưởng do Chủ tịch Hội đồng quản trị,Tổng giám đốc, Giám đốc quy định theo quy chế tài chính của Công ty, Tổng công ty

Không tính vào chi phí được trừ: Phần chi trang phục bằng hiện vật cho người lao động không có hoá đơn,chứng từ; phần chi trang phục bằng tiền, bằng hiện vật cho người lao động vượt quá 05 (năm) triệuđồng/người/năm

Trường hợp doanh nghiệp có chi trang phục cả bằng tiền và hiện vật cho người lao động thì mức chi tối đa

để tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế không vượt quá 05 (năm) triệu đồng/người/năm.Đối với những ngành kinh doanh có tính chất đặc thù thì chi phí này được thực hiện theo quy định cụ thểcủa Bộ Tài chính

Không tính vào chi phí được trừ: Chi phụ cấp tàu xe đi nghỉ phép không đúng theo quy định của Bộ LuậtLao động; Phần chi phụ cấp cho người lao động đi công tác trong nước và nước ngoài vượt quá 2 lần mức quyđịnh theo hướng dẫn của Bộ Tài chính đối với cán bộ công chức, viên chức Nhà nước

Chi phí đi lại và tiền thuê chỗ ở cho người lao động đi công tác nếu có đầy đủ hóa đơn chứng từ hợp pháptheo quy định được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế Trường hợp doanh nghiệp cókhoán tiền đi lại và tiền ở cho người lao động thì được tính vào chi phí được trừ khoản chi khoán tiền đi lại vàtiền ở theo quy định của Bộ Tài chính đối với cán bộ công chức, viên chức Nhà nước

 Ưu đãi thuế TNDN

Trường hợp doanh nghiệp thành lập mới từ dự án đầu tư mà dự án đầu tư trong nước có quy mô vốn đầu tư dướimười lăm (15) tỷ đồng Việt Nam và không thuộc Danh mục lĩnh vực đầu tư có điều kiện thì hồ sơ để xác định

dự án đầu tư là giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Trường hợp doanh nghiệp thành lập mới từ dự án đầu tư mà dự án đầu tư trong nước có quy mô vốn đầu tư từmười lăm (15) tỷ đồng Việt Nam đến dưới ba trăm (300) tỷ đồng Việt Nam và không thuộc Danh mục lĩnh vựcđầu tư có điều kiện thì nhà đầu tư làm thủ tục đăng ký đầu tư theo mẫu tại cơ quan nhà nước quản lý đầu tư cấptỉnh

Doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhưng có phát sinh thu nhập từ hoạt động trong lĩnh vực giáodục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường (sau đây gọi chung là lĩnh vực xã hội hoá) nếu đủđiều kiện thuộc Danh mục loại hình, tiêu chí quy mô, tiêu chuẩn về lĩnh vực xã hội hoá do Thủ tướng Chínhphủ quy định thì áp dụng thuế suất thuế TNDN 10% trong suốt thời gian hoạt động đối với phần thu nhập cóđược từ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường kể từ ngày01/01/2009

Doanh nghiệp có hoạt động trong lĩnh vực xã hội hoá trước ngày 01/01/2009 và đủ điều kiện thuộc Danh mụcloại hình, tiêu chí quy mô, tiêu chuẩn về lĩnh vực xã hội do Thủ tướng Chính phủ quy định mà đang áp dụngmức thuế suất cao hơn mức 10% đối với phần thu nhập từ hoạt động xã hội hoá thì được chuyển sang áp dụngmức thuế suất 10% đối với phần thu nhập từ hoạt động xã hội hoá kể từ ngày 01/01/2009

a.Vai trò:

- Thuế TNDN góp phần kích thích tăng trưởng, phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh, Ngoài ra còn khuyếnkhích miễn, giảm thuế đối với các trường hợp đầu tư dây chuyền sản xuất mới mở rộng quy mô, đổi mới công

nghệ, cải thiện môi trường sinh thái, nâng cao năng lực sản xuất, di chuyển cơ sở kinh doanh, khuyến khích đốivới doanh nghiệp xuất khẩu.

(- Thuế TNDN góp phần tăng cường mở rộng quy mô vốn của doanh nghiêp)

- Thuế TNDN góp phần bình ổn thị trường giá cả: Với cơ chế điều chỉnh của mình thuế TNDN không điềuchỉnh qua giá mà điều chỉnh sau khi có thu nhập, vì vậy dù có nhiều quy định ưu đãi, miễn giảm thuế cũngkhông gây ảnh hưởng đến cơ chế giá của thị trường, đảm bảo không có sự biến động hàng hóa thiết yếu trên thịtrường, gia tăng lưu thông hàng hóa, hỗ trợ cho những địa bàn kinh tế khó khăn

- Thuế TNDN là nguồn thu quan trọng cho Ngân sách nhà nước

- Thực hiện thuế TNDN với đảm bảo công bằng xã hội và hoàn thiện chế độ hóa đơn chứng từ: Để từng bướcthực hiện chính sách công bằng về thuế, việc kê khai và tính đúng thuế TNDN trên nguyên tắc phải có hóa đơnchứng từ đầy đủ để xác định chi phí được khấu trừ Từ đó thúc đẩy các doanh nghiệp, đối tượng nộp thuế chútrọng tốt hơn công tác mở sổ sách kế toán, ghi chép, quản lý và sử dụng hóa đơn chứng từ

dn trả tiền cho người lao động tự tìm nhà ở , tự trả tiền học phí lại không được tính vào chi phí )

- Đại diện tập đoàn viettel: thuế suất 25% như hiện nay được cho là dễ dàng hơn với ngành thuế nhưng lạigây khó khăn cho dn nhất là trong bối cảnh tác động từ khủng hoảng kttg, cũng như chính sách thắt chăttiền tệ, tai chính ở trong nước tác động đến các dn không giống nhau Thuế suất cao sẽ dễ dàng tăng điềutiết tập trung cho NSNN, tuy nhiên sẽ khiến nhiều dn gặp khó khăn, về lâu dài Nhà nước không đc lợi

- Bên cạnh đó quy định chi phí khánh tiết, tiếp thị, quảng cáo,,, chỉ được giới hạn trong 10% doanh thu làkhông hợp lý Thực tế hầu hết các dn đều vấp phải quy định này và phải tìm cách che giấu lách luât.Việc khống chế mức trả tối đa để ngăn ngừa hiện tượng tránh thuế đối với một số khoản chi là khôngcần thiết Ví dụ như chi phí quảng cáo, tiếp thị, ăn giữa ca, trang phục, trả lãi vay, hoa hồng môi giới vàchiết khấu thanh toán là các khoản chi cần thiết để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, chủ sở hữu

DN không phải là đối tượng trực tiếp thụ hưởng, hơn nữa khoản chi của DN này lại là nguồn thu của

DN, cá nhân khác, do đó nguồn thu cho ngân sách vẫn không hề giảm đi

- Trong bối cảnh hội nhập KTQT, các nước luôn có xu hướng giảm thuế tndn nhằm nâng cao tính cạnhtranh, tăng cường thu hút vốn đầu tư ở vn mức thuế 25% không phải quá cao nhưng có nhiều khoản chiphí phát sinh trong hoạt động sxkd không được coi là chi phí hợp lí khi tín thuế TNDN Chính điều này

đã khiến mức thuế suất thực tế của các dn đóng góp vượt xa mức thuế suất quy định, ảnh hưởng khôngnhỏ đến hoạt động của DN cũng như thu hút vốn đầu tư nước ngoài

- Nhiều chính sách như khuyến khích sd nhiều lao động, chuyển giao công nghệ được sử dụng nhiều vớimục đích xung đột nhau,

- Các quy định về khấu hao tài sản quá phức tạp khi có đến 7 nhóm TSCĐ gồm hơn 50 lại với thời gian sửdụng khấu hao khac nhau Dn có thể lựa chọn phương pháp và thời gian sử dụng khác nhau với mỗi loạitài sản gây tốn kém về thời gian và chi phí quản lý Trường hợp TSCĐ khấu hao chưa hết nhưng thayđổi mục đích sử dụng hoặc chuyển nhượng thì việc xác định mức hao mòn để trừ vào chi phí ở mỗi đơn

vị là rất khó khăn

- Chính sách hoãn, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp hàng năm cũng tạo ra nhiều mặt hạn chế:

Thứ nhất, chính sách thuế là chính sách kinh tế Nếu áp đặt vào chính sách kinh tế quan trọng này quá

nhiều mục tiêu an sinh xã hội tất yếu sẽ làm mất ý nghĩa là một công cụ quản lý của một chính sách kinh tế

Những mục tiêu xã hội cần giải quyết nhằm bảo đảm tính ưu việt của chế độ ta cần được giải quyết thông quanhững chính sách khác.

Thứ hai, miễn thuế, giảm thuế dù ở mức độ khác nhau đều làm ảnh hưởng đến sự công bằng trong cạnh

tranh trên thương trường Đó là điều không nên để xảy ra từ một chính sách kinh tế của nhà nước trong kinh tếthị trường;

Thứ ba, việc miễn thuế, giảm thuế, vô hình trung, tạo ra một tâm lý chạy, xin và làm lu mờ ý thức về

nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước của các cơ sở kinh doanh

Thứ tư, việc miễn thuế, giảm thuế tất yếu sẽ dẫn đến những khó khăn, phức tạp hơn cho công tác quản lý

thuế Đó là “mảnh đất màu mỡ” có thể phát sinh các hành vi tiêu cực cả đối với các DN và cán bộ, công chứcthuế

Cuối cùng, miễn, giảm hay gia hạn nộp thuế có ảnh hưởng trực tiếp đến cân đối thu - chi NSNN và các

cán cân kinh tế vĩ mô khác, vì vậy, phải thực hiện từng bước có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở cân đối thu –chi

2 Quản lý thuế

a Ưu điểm

 Thủ tục hành chính về thuế TNDN được đơn giản hóa

Các thủ tục hành chính được đơn giản hóa nhằm đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ, đơn giản, công khai, minhbạch, tạo sự thuận lợi, giảm chi phí, phiền hà cho các doanh nghiệp trong tiếp cận và thực hiện thủ tục hànhchính Nó cũng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; góp phầnphòng chống tham nhũng và lãng phí

Thủ tục đăng kí thuế cũng được triển khai theo cơ chế liên thông một cửa, thống nhất áp dụng chung mã sốthuế với đăng ký kinh doanh khi thành lập doanh nghiệp, rút ngắn thời gian giải quyết đối với thủ tục đăng ký

kinh doanh và đăng ký thuế từ 15 ngày xuống còn 5 ngày làm việc Cũng theo quyết định mới này thì sở kế

hoạch đầu tư tỉnh thành phố trực thuộc trung ương là cơ quan đầu mối tiếp nhận hồ sơ và trả lời giải quyết cácthủ tục hành chính về đăng kí thuế cũng như đăng kí kinh doanh Điều này rất thuận lợi cho các doanh nghiệpmới thành lập, làm cho thủ tục thành lập doanh nghiệp nhanh chóng hơn, đỡ mất thời gian cho các doanhnghiệp

Các mẫu biểu hồ sơ khai thuế được thiết kế, ban hành đồng bộ với các quy định của Luật quản lý thuế Cácvăn bản pháp luật, mẫu biểu và quy trình thủ tục thực hiện đều được công khai và cung cấp cho người nộp thuếqua bộ phận tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế tại cơ quan thuế địa phương và thông qua trang Web ngànhthuế ,trang web Bộ Tài chính và các trang thông tin điện tử của chính quyền địa phương Nhờ đó, việc tiếp cậnthông tin và thực hiện pháp luật về thuế của người dân và doanh nghiệp đã được thuận lợi, ý thức tuân thủ phápluật thuế ngày càng nâng cao

Thủ tục thu nộp thuế, hoàn thuế được đơn giản hoá tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế

 Đối mới phương pháp quản lý việc nộp thuế của doanh nghiệp

Doanh nghiệp tiến hành nộp thuế TNDN sẽ tiến hành tự tính- tự kê khai- tự nộp Theo phương pháp mới này thìngành thuế đề cao nghĩa vụ của các doanh nghiệp khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp

Ngành thuế cũng thực hiện chế độ một cửa cung cấp dịch vụ tập trung hoàn toàn phù hợp với xu hướng hiệnđại, chuyên nghiệp, chuyên sâu của cơ quan thuế, cụ thể đảm bảo sự chuyên nghiệp theo đúng các chức năngquản lý thuế; giảm đầu mối tiếp xúc trực tiếp giữa người nộp thuế và công chức thuế Đồng thời, thông qua cơchế “một cửa”, cơ quan thuế có được đầu mối theo dõi, đánh giá và đôn đốc việc giải quyết thủ tục hành chínhthuế ở các bộ phận chức năng, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ của cơ quan thuế

 Ứng dụng thành tựu công nghệ thông tin nhằm hỗ trợ cho việc thực hiện nhanh chóng các thủ tục hành chính

Cơ quan thuế đã triển khai áp dụng việc đăng kí thuế, khai thuế và nộp thuế qua mạng : Thay vì phải đến cơquan thuế nộp hồ sơ và làm các thủ tục giấy tờ tại cơ quan thuế thì bây giờ doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ quamạng và cơ quan thuế sẽ trả lời doanh nghiệp qua mạng về việc bổ sung các giấy tờ hay các sai sót cho doanhnghiệp Điều này làm cho doanh nghiệp không phải đi lại nhiều trong việc đăng kí thuế Bên cạnh đó ngànhThuế đã triển khai hệ thống ứng dụng công nghệ mã vạch hai chiều trên tờ khai nộp thuế của người nộp thuế.Việc triển khai phần mềm hỗ trợ kê khai vào thực tế đã hỗ trợ doanh nghiệp kê khai tờ khai theo đúng quy địnhcủa cơ quan thuế, cập nhật kịp thời những thay đổi về chính sách, giảm các lỗi số học, tiết kiệm thời gian, cungcấp số liệu đầy đủ kịp thời, chi tiết cho việc báo cáo… và mang lại nhiều lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp cũngnhư cán bộ thuế.

Việc kê khai thuế qua mạng đã tạo cho doanh nghiệp rất nhiều thuận lợi:

- Không giới hạn số lần gửi 1 tờ khai: Khi doanh nghiệp kê khai sai và vẫn còn hạn nộp tờ khai, doanh

nghiệp có thể gửi tờ khai thay thế với số lần gửi thay thế không hạn chế Doanh nghiệp có thể gửi tờkhai vào trước 24h ngày cuối cùng nộp tờ khai vẫn không bị tính nộp chậm

- Không giới hạn về “Không gian”: Doanh nghiệp có thể khai thuế qua mạng khi ở cơ quan, đang đi du

lịch, đang về quê cùng gia đình, đang đi công tác đột xuất…

- Không giới hạn về thời gian: Doanh nghiệp có thể gửi tờ khai vào tất cả các ngày kể cả ngày lễ, tết, thứ

7, chủ nhật và có thể gửi vào bất kỳ thời gian nào trong ngày từ 0h00 đến 24h00

- Tiết kiệm chi phí: Tiết kiệm chi phí in tờ khai; tiết kiệm chi phí đi lại; tiết kiệm thời gian: thời gian tắc

đường, thời gian xếp hàng …

- Trường hợp không có mặt ở trụ sở: Người đại diện doanh nghiệp vẫn có thể tự ký chữ ký số và khai thuế

thông qua mạng internet hoặc có thể uỷ quyền quản lý chữ ký số cho người được tin cậy để ký và nộp tờkhai

- Thông tin và số liệu khai thuế của doanh nghiệp: Đảm bảo được gửi đến cơ quan thuế một cách nhanh

chóng, chính xác, không sai sót, nhầm lẫn do phần mềm HTKK hỗ trợ tính toán, kiểm tra lỗi không cố ýkhi khai thuế

Không chỉ có vậy, dịch vụ này còn tiết kiệm chi phí về thời gian, in tờ khai hay chi phí đi lại cho DN.Trường hợp không có mặt ở trụ sở, người đại diện DN vẫn có thể tự ký chữ ký số và khai thuế thông qua mạnginternet hoặc có thể uỷ quyền quản lý chữ ký số cho người được tin cậy để ký và nộp tờ khai Những thông tin

và số liệu khai thuế của DN gửi đến cơ quan thuế một cách nhanh chóng, chính xác và đảm bảo, không sai sót,nhầm lẫn do phần mềm hỗ trợ kê khai thuế HTKK đã hỗ trợ tính toán, kiểm tra lỗi không cố ý khi khai thuế.Cũng tạo nhiều thuận lợi cho cơ quan thuế khi giảm tình trạng quá tải, áp lực cho các cơ quan thuế mỗi khiđến kỳ hạn nộp hồ sơ khai thuế Giảm thời gian, nhân lực tiếp nhận tờ khai, đặc biệt là giảm rất nhiều chi phícho việc lưu trữ hồ sơ khai thuế cũng như tìm kiếm thông tin

Ngành thuế đang có kế hoạch triển khai nộp thuế qua mạng Hiện nay thì ngành thuế đang thực hiện Dự ánhiện đại hóa thu ngân sách Nhà nước giữa các cơ quan thuế – kho bạc – hải quan – tài chính; phối hợp KBNN

và một số ngân hàng thương mại thực hiện dự án ‘Nộp thuế qua ngân hàng’, giúp người nộp thuế giảm chi phí

về thời gian, giấy tờ, bảo đảm tính chính xác trong quá trình thu thuế vào ngân sách Nhà nước

Tính đến hết năm 2011, cả nước đã có hơn 65000 doanh nghiệp đăng kí khai thuế qua mạng Kế hoạch năm

2012 là tiếp tục mở rộng triển khai nộp thuế qua mạng; Triển khai thí điểm hệ thống cung cấp dịch vụ thuế điện

tử e-Tax service; Triển khai mở rộng hệ thống cung cấp thông tin thuế cho người nộp thuế qua điện thoại,email…; Phối hợp với ngân hàng xây dựng một số ứng dụng hỗ trợ thực hiện nộp thuế điện tử; Duy trì hệ thốngứng dụng phục vụ nộp thuế, nộp tờ khai qua mạng và trang web ngành Thuế

Năm 2013, triển khai mở rộng hệ thống ứng dụng cung cấp dịch vụ thuế điện tử, bảo đảm 50% doanhnghiệp kê khai qua mạng và 30% nộp thuế qua mạng; Triển khai mở rộng và duy trì các ứng dụng đã triển khaitrong năm trước; Tích hợp các dịch vụ thuế vào một Cổng điện tử ngành Thuế thống nhất toàn quốc

 Nâng cao chất lượng công tác thanh tra và kiểm tra

Với nội bộ ngành thuế việc áp dụng quản lý thuế đã tạo điều kiện để cơ quan quản lý thuế quản lý lại theo

mô hình chức năng Cán bộ công chúc được bố trí sắp xếp lại đc đào tạo lại để nâng cao trình độ chuyên sâutrong lĩnh vực thanh tra thuế đã dựa trên cơ sở thu nhập và phân tích thông tin, đánh giá mức độ tuân thủ và xácđịnh rủi ro phân loại doanh nghiệp để để quyết định thanh tra thuế với những trường hợp có vi phạm luật thuếhay có rủi ro về thuế Do đó đã tập trung được nguồn lực để thực hiện công tác thanh tra đúng theo đối tượngnhằm chống thất thu có hiệu quả hơn, và đặc biệt là không làm phiền những doanh nghiệp thực hiện tốt nghĩa

vụ thuế.( số liệu về thanh tra thuế 2011)

 Kịp thời xử lý các khoản nợ thuế.

Đối với chức năng quản lý nợ , trên cơ sở những điều chỉnh của luật quản lý thuế, nghành thuế đã xây dựngđược bộ máy quản lý nợ và tình trạng nơ trong toàn ngành từ đó xử lý dứt điểm nợ cũ, giảm thiểu nợ mới phátsinh Bằng những biện pháp nghiệp vụ có hiệu quả, tỷ trọng nợ thuế nội địa trên tổng thu ngân sách nhà nước(trừ dầu): có xu hướng giảm dần qua các năm: năm 2007 là 7%, năm 2010 là 5,5% Tỷ trọng nợ thuế đối vớihàng hóa xuất nhập khẩu trên tổng thu ngân sách của năm 2008 là 2,81%, năm 2009 là : 2,92%, năm 2010 là2,37%./

 Luật thuế TNDN được sửa đổi tạo môi trường đầu tư thông thoáng,và hấp dẫn hơn:

Theo đó số doanh nghiệp, quy mô đầu tư tăng do môi trường đầu tư hấp dẫn cùng với việc giảm thuếsuất( 1/1/2009 thuế suất chung cho tât các các doanh nghiệp là 25%) , các căn cứ tính thuế được quy đinh rõhơn, ( luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2008) đã khuyến khích các doanh nghiệp tự giác hạch toán kê khai đầy

đủ Việc giao quyền cho chủ doanh nghiệp tự xác định điều kiên để ưu đãi thuế TNDN mà không cần giấy phépđầu tư giấy phép chứng nhận ưu đãi, cơ chế xin cho đã xóa bỏ

b Những bất cập còn tồn tại:

 Thời gian quyết toán thuế:

Luật Quản lý thuế quy định thời hạn quyết toán thuế TNDN chậm nhất là ngày 31/3 của năm tiếp theo(90 ngày) Thời hạn 90 ngày là quy định chung cho tất cả các doanh nghiệp, bao gồm cả các doanh nghiệpnhỏ và vừa, các doanh nghiệp lớn như các tập đoàn, tổng công ty Trên thực tế, các doanh nghiệp này phảitổng hợp dữ liệu từ các công ty con vào báo cáo tài chính hợp nhất Đối với các doanh nghiệp có vốnĐTNN, báo cáo tài chính nộp kèm theo báo cáo quyết toán thuế còn phải được kiểm toán bởi doanh nghiệpkiểm toán độc lập (theo quy định của pháp luật về kế toán) Do đó, các tập đoàn, tổng công ty và các doanhnghiệp có vốn ĐTNN thường phát sinh việc chậm nộp hồ sơ quyết toán thuế năm, dẫn đến phải nộp phạtchậm nộp hồ sơ khai quyết toán thuế. > giải pháp: cần quy định thời gian hợp lý hơn với các loại hình dn

 Tính nợ thuế và truy thu thuế chưa phù hợp với tình hình kinh tế thực tế:

Nhiều trường hợp doanh nghiệp có số tiền nợ thuế lớn hoặc bị truy thu thuế với số tiền lớn (trường hợp

bị phạt từ 1 - 3 lần tiền thuế) vượt quá khả năng doanh nghiệp có thể thanh toán trong một lần khi có khókhăn về tài chính trong ngắn hạn (giải pháp: Vì vậy, nếu doanh nghiệp được phép nộp dần số tiền nợ thuếlàm nhiều lần trong một khoảng thời gian nhất định thì vẫn đảm bảo được tiền thuế nộp vào ngân sách nhànước, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thể tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiệnnghĩa vụ thuế và hạn chế tối đa các trường hợp bị cưỡng chế thuế.)

 Xóa nợ thuế, phạt thuế chưa phù hợp với thực tế:

Về xoá nợ tiền thuế, tiền phạt, Luật Quản lý thuế quy định các trường hợp được xoá nợ thuế là doanhnghiệp bị tuyên bố phá sản đã thực hiện các khoản thanh toán theo quy định của pháp luật phá sản mà khôngcòn tài sản để nộp tiền thuế, tiền phạt và cá nhân được pháp luật coi là đã chết, mất tích, mất năng lực hành

vi dân sự mà không có tài sản để nộp tiền thuế, tiền phạt còn nợ Tuy nhiên, quá trình thực hiện cho thấycòn có một số trường hợp khác phát sinh như có nhiều trường hợp nợ thuế, nợ phạt không phải do chủ quancủa doanh nghiệp mà do nguyên nhân khách quan (các thay đổi trong hệ thống chính sách thuế, hải quan,cải cách doanh nghiệp từ 1990 đến nay, tác động của khủng hoảng kinh tế vào các năm 1998- 1999 và năm2008- 2009), gây khó khăn cho việc xác định số tiền thuế phải nộp, tạo gánh nặng cho doanh nghiệp với các

khoản nợ phát sinh do lịch sử để lại chưa được xử lý Do vậy, trên thực tế hiện còn tồn tại những khoản nợthuế đang thuộc diện khoanh nợ cần được xem xét để xử lý xoá nợ nhưng chưa có quy định để xử lý.

Tại điều 8 của Luật QLT quy định cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm " Giải thích, cung cấp thông tinliên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế cho người nộp thuế" Luật cũng quy định các tổ chức , cá nhân cótrách nhiệm tự kê khai, tính thuế , nộp thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật để thực hiện nghĩa vụ nộpthuế Nhưng luật lại không quy định trường hợp cơ quan quản lý thuế giải thích, hướng dẫn sai, dẫn đến ngườinộp thuế kê khai, tính thuế sai thì trách nhiệm của cơ quan thuế phải xác định và xử lý như thế nào Thực tế đãcho thấy, có một số trường hợp DN đã khởi kiện cơ quan thuế ra tòa vì hướng dẫn sai, rồi sau đó lại xử phạtDN

 Chưa thu đúng và kịp thời số thuế TNDN vào NSNN:

Do các quy định chính sách thuế TNDN con chưa đồng bộ và chưa theo kịp thực tế phát triển kinh tế, vìvậy nhiều trường hợp mặc dù chính sách thuế đã ban hành nhưng lại không được quy định rõ ràng dẫn đến cònnhiều cách hiểu khác nhau nên trong thực tế quản lý thuế TNDN bộ tài chính, tổng cục thuế và một số cục thuếđịa phương đã ban hành văn bản không đúng quy định của pháp luật về thuế TNDN đz dẫn đến thất thu thuếTNDN và trược tiếp ảnh hưởng tiêu cực đên môi trường đầu tư kinh doanh Riêng trong năm 2011 ngành thuế

đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 45 939 doanh nghiệp, đã xử lý truy thu 7683 tỷ đồng, giảm lô trên 8400 tỷđồng

Thất thu thuế xuất phát trước hết là từ sự thiếu trách nhiệm của các cơ quan chức năng Trong năm 2010

và 2011, tổng cục thuế đã thanh tra, kiểm tra nhiều lần và phát hiện nhiều sai phạm từ những năm trước đó với

số thuế thất thu rất lớn Như sai phạm từ hướng dẫn miễn giảm thuế TNDN, hạch toán các chi phí được trừ khixác định thu nhập chịu thuế TNDN …đã làm thất thu ước tính khoảng 233.4 tỷ đồng Ngoài ra, việc xử lý kếtquả thanh tra của tổng cục thuế như đối với cục thuế Hà Tây, công ty TNHH Ford Việt Nam, công tyVinacomin…cũng chưa thỏa đáng dẫn tới không thu thuế kịp thời, không bình đẳng trong thực thi pháp luật vềthuế

Cũng quan trọng không kém là ý thức tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế còn hạn chế, nhiềutrường hợp tìm mọi cách để chiếm đoạt tiền thuế của nhà nước nên tình trạng thất thu thuế từ những vi phạmpháp luật về hóa đơn như khai khống, khai không trung thực với thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp hoặc sử dụng các hóa đơn khống, hóa đơn của các doanh nghiệp bỏ trốn để kê khai, quyết toánthuế TNDN diễn ra phổ biến, có chiều hướng nghiêm trọng.(cụ thể hơn nhường các bạn VAT ^^)

Một vấn đề nổi cộm hiện nay là hiện tượng chuyển giá không chỉ ở các doanh nghiệp FDI mà xuất hiện

ở cả một số doanh nghiệp trong nước Chuyển giá có rất nhiều hình thức, cả chuyển giá lãi và chuyển giá lỗ.Mục đích cuối cùng đều là tối thiểu hóa nghĩa vụ nộp thuế, tối đa hóa lợi nhuận, thậm chí có khi còn gây ra tìnhtrạng “lỗ giả, lãi thật” Chỉ tính trên các con số tại quyết định xử lý của Tổng cục Thuế trong 9 tháng năm 2011,

đã có 3.754 tỷ đồng được loại khỏi số lỗ của các doanh nghiệp FDI Cụ thể, nhóm sai phạm phổ biến nhất đượcphát giác là hạch toán chi phí trước nhưng chưa chi; trích lập dự phòng chưa đúng quy định; chi phí không cóhóa đơn, chứng từ, vượt định mức; hạch toán chi phí không phục vụ sản xuất kinh doanh Theo kết quả thanhtra, 401 DN bị phát hiện có các sai phạm kể trên, chiếm 83% tổng số DN sai phạm bị Tổng cục Thuế chỉ ra.Qua hạch toán lại, các DN này giảm lỗ 1.544 tỉ đồng, chiếm gần 54% tổng số giảm lỗ mà Tổng cục Thuế xácđịnh được Nhóm sai phạm phổ biến thứ hai là hạch toán chi phí lãi vay không đúng quy định Theo số liệu củaTổng cục Thuế, có tới 104 DN vi phạm nội dung này, làm số lỗ phát sinh 258,8 tỉ đồng Các doanh nghiệp trongnước cũng đã kịp học hỏi phương pháp trốn thuế này Giải pháp: thực hiện các phương pháp thỏa thuận giátrước (APA), tăng cường kiểm tra thanh tra giám sát các doanh nghiệp FDI cũng như các doanh nghiệp trongnước…

Một số cách tránh thuế trong lĩnh vực thuế thu nhập doanh nghiệp, có thể là (i) đăng ký trích khấu haonhanh tài sản cố định trong trường hợp dự kiến có lãi nhiều hay ngược lại đăng ký trích khấu hao chậm nếuđang trong thời gian được ưu đãi miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp; (ii) chọn đăng ký phương thức khấu

hao thích hợp tùy theo dự kiến doanh nghiệp sẽ có lãi hay bị lỗ (phương thức đường thẳng; theo số dư giảm dần

có điều chỉnh; hay theo số lượng, khối lượng sản phẩm); (iii) đăng ký chuyển lỗ trong vòng 5 năm vào nhữngnăm tài chính mà doanh nghiệp dự kiến sẽ có lãi lớn để dùng số lỗ đó giảm thu nhập chịu thuế; (iv) doanhnghiệp đi vay tiền chịu lãi để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh và đưa tiền lãi đó vào chi phí để giảm thunhập chịu thuế thay vì yêu cầu cổ đông, thành viên góp vốn tự đi vay tiền để góp vốn điều lệ (tiền lãi từ tiền vayphục vụ cho việc góp vốn vào doanh nghiệp không được xem là chi phí hợp lý)

Bên cạnh đó, tình trạng trốn thuế, nợ đọng thuế TNDN còn khá phổ biến và diễn ra ở khắp các địaphương trong cả nước Tình trạng trốn thuế, chây ì nộp thuế không những làm thất thu cho NSNN mà còn tạo ra

sự khong bình đẳng, công bằng xã hội và bình đẳng cạnh tranh trong cơ chế thị trường Theo công bố từ hộinghị chống thất thu và nợ đọng thuế 1/3/2012, do tình hình kinh tế khó khăn cộng với việc ngân hàng thắt chặtcho vay đã khiến nhiều doanh nghiệp (DN) phải chấp nhận nợ thuế để chiếm dụng số tiền này làm vốn kinhdoanh Không chỉ khó khăn về tiêu thụ hàng hóa, việc thiếu vốn khiến DN không chỉ chậm nộp thuế mà còn

“chây ì” thanh toán tiền hàng trong giao dịch mua bán nhằm chiếm dụng vốn lẫn nhau, dẫn đến tình trạng nợđọng thuế trầm trọng thêm Số tiền thuế nợ của nhóm này (không kể nhóm DN phá sản, bỏ trốn… - NV) đãchiếm tới 72% tổng số nợ thuế, trong đó, nợ trên 90 ngày đã chiếm 63% Đặc biệt, một số DN đã nợ từ hàngchục đến hàng trăm tỉ đồng tiền thuế và nợ kéo dài Trong số này có nhiều DN tên tuổi như Hoàng Anh Gia Lai,Vinashin, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thành Công, Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội, Công ty Cổ phần CavicoXây dựng cầu hầm, Công ty Cổ phần Bia rượu và nước giải khát Phú Yên Riêng Hoàng Anh Gia Lai nợ thuếlên đến hàng trăm tỉ đồng do tình trạng “đóng băng” ở thị trường bất động sản

 Số lượng doanh nghiệp khai thuế qua mạng còn khá khiêm tốn do các doanh nghiệp chưa mấy mặn mà

Tính đến hết năm 2011 số doanh nghiệp đã đăng kí khai thuế điện tử là 65000 doanh nghiệp nhưng theo đánhgiá của Tổng cục Thuế, con số này vẫn còn quá khiêm tốn nếu so với khoảng 500.000 DN vừa và nhỏ và280.000 DN siêu nhỏ trên phạm vi cả nước Bởi vẫn còn trên 20% DN “trung thành” với phương thức kê khaithuế thủ công truyền thống Do vậy, tính đến thời điểm này, có thể khẳng định phương thức kê khai thuế bằng

hồ sơ giấy truyền thống vẫn đang chiếm “ưu thế” so với khai thuế qua mạng

 Nguyên nhân của những vấn đề tồn tại trong việc kê khai thuế qua mạng là do:

- Ngành thuế chưa nhận được sự đồng tâm, hiệp lực từ phía DN Nhiều DN vẫn còn e dè chưa muốn thay đổi thóiquen kê khai bằng giấy; trình độ và hạ tầng về CNTT (thiết bị máy tính, đường truyền, ) tại một số DN cònthấp nên việc thực hiện khai thuế qua mạng còn nhiều lúng túng Nhiều DN còn e ngại thay đổi phương thức kêkhai theo cách thức hiện tại và có ý nghĩ là khi nào bắt buộc thì mới thực hiện

- Tổng cục Thuế cũng thừa nhận còn một số lỗi từ phía cơ quan Thuế như: Hệ thống khai thuế qua mạng cho nội

bộ cơ quan Thuế và cho DN hoạt động chưa ổn định, hay bị quá tải, nghẽn mạng vào thời điểm đến hạn nộp tờkhai thuế cuối tháng

- Nhiều khi dữ liệu khai thuế không chuyển được vào ứng dụng quản lý thuế dẫn tới việc cán bộ thuế vẫn phải in

ra để nhập số liệu bằng tay Về mặt cơ chế, chính sách, hiện vẫn chưa có văn bản pháp lý quy định rõ tráchnhiệm sử dụng, bảo quản chứng thư số, hoặc lưu trữ hồ sơ khai thuế điện tử khi khai thuế qua mạng Cơ quanThuế chưa chủ động trong triển khai do còn phải phụ thuộc vào các đơn vị cung cấp chứng thư số

Bộ tài chính đang lên kế hoạch để đến năm 2015 cải cách hệ thống thuế cũng như thủ tục hành chính,phấn đấu tối thiểu có 60% doanh nghiệp sử dụng các dịch vụ thuế điện tử; 50% doanh nghiệp đăng ký thuế,khai thuế qua mạng Internet; tỷ lệ khai thuế đã nộp trên tổng số tờ khai thuế phải nộp tối thiểu là 90%; tỷ lệ tờkhai thuế đúng hạn đạt tối thiểu là 85%; tỷ lệ tờ khai thuế được kiểm tra tự động qua phần mềm ứng dụng của

cơ quan thuế đạt tối thiểu là 95% Đồng thời công khai các thủ tục hành chính, quy trình nghiệp vụ quản lý tạitrụ sở cơ quan thuế các cấp, trên các phương tiện thông tin đại chúng để người nộp thuế biết và giám sát Mặtkhác để đảm bảo việc thuận tiện, ngành thuế sẽ triển khai đa dạng các dịch vụ hỗ trợ người nộp thuế thực hiệnthủ tục hành chính; hình thức tra cứu, trao đổi thông tin có thể được thực hiện qua cổng thông tin điện tử hoặc

mạng điện thoại di động để hình thành kênh giao tiếp chủ động với người nộp thuế Ngành thuế đặt mục tiêugiảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính thuế nói chung cũng như thuế TNDN nói riêng để phấn đấu đếnnăm 2015 là một trong năm nước đứng đầu khu vực Đông Nam Á được xếp hạng có mức độ thuận lợi về thuế.

 Công tác thanh tra, kiểm tra thuế còn kém hiệu quả

- Công tác xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra thuế chủ yếu vẫn dựa trên kinh nghiệm và đánh giá chủ quancủa cán bộ đảm nhiệm công tác xây dựng kế hoạch chưa đi sâu phân tích và căn cứ vào kết quả phân tích thôngtin doanh nghiệp để lập kế hoạch sát đúng với yêu cầu

- Thanh tra, kiểm tra thuế vẫn xảy ra tình trạng chưa phát hiện ra nhiều khoản gian lận về thuế ở nhiều khoản thu,sắc thuế gây thất thu cho NSNN Tình trạng gian lận thuế qua chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài khá trầm trọng, song thanh tra thuế vẫn chưa có biện pháp hữu hiệu để đấu tranh, ngăn ngừa, pháthiện và xử lý có hiệu quả

 Đội ngũ cán bộ công chức thuế còn hạn chế về số lượng và chất lượng

Mặc dù ngành thuế đã chú trọng vào công tác xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức thuế nhưng vẫnchưa đáp ứng được so với yêu cầu phát triển của nền kinh tế

 Hạn chế về số lượng:

Lực lượng thanh tra, kiểm tra thuế vẫn còn quá mỏng (chiếm 14,38 % trong tổng số cán bộ thuế), đặc biệt làlực lượng thanh tra chuyên trách mới chiểm khoảng 3% tổng số cán bộ công chức ngành (Ở các nước trong khuvực và thế giới thường từ 25% đến 30%) Trong những năm vừa qua, đối tượng quản lý thuế TNDN tăng lên rấtnhanh (Số lượng doanh nghiệp ngày càng tăng do sự phát triển của nền kinh tế; quy mô kinh doanh ngày cànglớn, ngành nghề kinh doanh ngày càng đa dạng, phức tạp Do yêu cầu phát triển thị trường bất động sản và thịtrường chứng khoán một số ngành nghề mới được hình thành như: Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triểnnhà; các sàn giao dịch bất động sản; các công ty đại chúng; công ty niêm yết cổ phiếu; công ty chứng khoán; công

ty quản lý quỹ )

 Chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu của hiện tại:

Nhìn chung trình độ chuyên môn của cán bộ thanh tra, kiểm tra các cấp còn thấp Ở tất cả các cấp, cán

bộ thuế còn rất yếu về kỹ năng và nghiệp vụ thanh tra và về khả năng sử dụng các thiết bị tin học, trình độ ngoạingữ kém nên không chú ý nhiều đến mảng có vốn đầu tư nước ngoài Số lượng cán bộ trẻ thiếu kinh nghiệmthanh tra, kiểm tra lớn (do chiến lược cải cách ngành thuế, những năm vừa qua ngành đã tuyển dụng hơn 1.000cán bộ trẻ)

Thậm chí một số cán bộ thanh tra, kiểm tra còn chưa nắm vững chính sách thuế, chưa thành thạo về kếtoán doanh nghiệp và phân tích tài chính doanh nghiệp để phát hiện các gian lận về thuế

Ngoài ra, phong cách ứng xử của một số cán bộ thanh tra, kiểm tra chưa văn minh, lịch sự, cách thứclàm việc thiếu tính khoa học và chuyên nghiệp

Ví dụ: thanh tra DN chuyển giá, cán bộ thuế phải có trình độ nghiệp vụ chuyên môn giỏi, ngoại ngữ giỏi, nắmchắc quy trình kiểm tra, giá bán, hoạt động DN Hiện nay, ở Việt Nam, kinh nghiệm đó chưa nhiều, cần thời gian

để cán bộ học tập, trau dồi

 Tình trạng tiêu cực, tham nhũng quan liêu của cán bộ thanh tra, kiểm tra thuế

Những tiêu cực như đưa và nhận hối lộ, cán bộ thanh tra, kiểm tra thuế thông đồng với doanh nghiệp để gianlận thuế vẫn còn xảy ra Những tiêu cực này đã dẫn đến những quyết định trái pháp luật, xâm hại đến quyền vàlợi ích hợp pháp của những chủ thể khác nên thường gây ra tình trạng khiếu kiện, tố cáo và thất thoát cho ngânsách nhà nước Mặc dù trong thời gian vừa qua, công tác phòng và chống tham nhũng được đẩy mạnh, nhưngnhiều vụ việc trốn lậu thuế bị phát hiện thường có liên quan đến công chức quản lý thuế Từ những phản ánhtrên các phương tiện thông tin đại chúng và các vụ việc đã được cơ quan chức năng phát hiện và xử lý, thì cóthể khẳng định rằng, những hiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong hoạt động quản lý thuể còn khá phổ biến nhưđưa và nhận tiền hối lộ, hoặc đòi được hối lộ bằng nhiều hình thức tinh vi khác