Tìm hiểu về đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn đồng bằng bắc bộ

Tìm hiểu về đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ nghiên cứu trường hợp tại xã Vũ Đoài, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình Lương Thị Thu Trang Trường Đại học Khoa học Xã hộ

Tìm hiểu về đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ (nghiên cứu trường hợp tại xã Vũ Đoài, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái

Bình) Lương Thị Thu Trang

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Xã hội học; Mã số 60 31 30

Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Mạnh Lợi

Năm bảo vệ: 2012

Abstract Thao tác hóa các khái niệm, làm rõ các yếu tố trong đời sống văn hóa tinh

thần của người dân vùng nông thôn Khảo sát thực nghiệm đời sống văn hóa tinh thần của người dân ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ (nghiên cứu trường hợp tại xã Vũ Đoài, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình) Phân tích một cách có hệ thống các kết quả khảo sát thu được Tổng hợp, luận giải các vấn đề đặt ra từ việc nghiên cứu về đời sống văn hóa tinh thần của người dân ở địa bàn nghiên cứu trường hợp nói riêng, người dân ở

nông thôn đồng bằng bắc bộ nói chung

Keywords Xã hội học; Văn hóa Việt Nam; Văn hóa tinh thần; Đồng bằng Bắc Bộ;

Thái Bình

Content

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN 4

2.1 Ý nghĩa khoa học 4

2.2 Ý nghĩa thực tiễn 4

3 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN 5

4 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 10

4.1 Mục đích nghiên cứu 10

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

5 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 11

6 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 11

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

7.1 Phương pháp luận 13

7.2 Phương pháp chọn mẫu: 14

7.3 Phương pháp thu thập thông tin 14

8 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, MẪU NGHIÊN CỨU 15

8.1 Đối tượng nghiên cứu 15

8.2 Khách thể nghiên cứu 15

8.3 Phạm vi nghiên cứu 15

8.4 Mẫu nghiên cứu 15

9 KHUNG LÝ THUYẾT 18

10 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 19

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 20

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN 20

1.1.1 Chủ nghĩa Mác quan niệm về văn hóa, văn hóa tinh thần 20

1.1.2 Lý thuyết vốn – vốn văn hóa 21

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CÔNG CỤ 21

1.2.1 Khái niệm “văn hóa” 21

1.2.2 Khái niệm về “đời sống văn hóa tinh thần” 23

1.2.3 Khái niệm “nghèo”, “nghèo tuyệt đối” và “nghèo tương đối” 25

CHƯƠNG 2: NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC ĐIỂM CÁ NHÂN VÀ ĐẶC ĐIỂM GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN CỦA NGƯỜI DÂN Ở

XÃ VŨ ĐOÀI, (HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH) 27

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA CỦA ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 27

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 27

2.1.2 Tình hình kinh tế xã hội và văn hóa 28

2.2 NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC ĐIỂM CÁ NHÂN ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN 29

2.2.1 NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ TUỔI, GIỚI TÍNH VÀ TÔN GIÁO 29

2.2.1.1 Các hoạt động của đời sống văn hóa tinh thần 30

2.2.1.2 Các quan niệm của người dân về cuộc sống 45

2.2.1.3 Nhu cầu chia sẻ tinh thần 51

2.2.2 NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA HỌC VẤN và TÌNH TRẠNG HÔN NHÂN 55

2.2.2.1 Các hoạt động của đời sống văn hóa tinh thần 57

2.2.2.2 Các quan niệm của người dân về cuộc sống 59

2.2.3 NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA NGHỀ NGHIỆP và THU NHẬP 61

2.2.3.1 Các hoạt động của đời sống văn hóa tinh thần 65

2.2.3.2 Các quan niệm của người dân về cuộc sống 70

2.2.4 NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA KINH NGHIỆM DI CƯ 74

2.3 ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC ĐIỂM GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN CỦA NGƯỜI DÂN 78

2.3.1Ảnh hưởng của loại hình gia đình và các điều kiện sống 79

2.3.2 Đặc điểm dòng họ 82

2.3.3 Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế gia đình 84

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

Kết luận 91

Khuyến nghị 92

PHỤ LỤC 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

111

References

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bảo Linh Khởi sắc Vũ Đoài

http://thaibinh.gov.vn/ct/news/Lists/EconomicNews/View_Detail.aspx?ItemID=29

75

2 Bùi Thiết Hưởng thụ văn hóa Chênh lệch giữa nông thôn – thành thị

http://www.unescovietnam.vn/vnf/index.php?option=com_content&view=article&i d=502:hng-th-vn-hoa-chenh-lch-gia-nong-thon thanh-th&catid=114:tin-vn-hoa&Itemid=329

3 C Marx và F Engels (1994), toàn tập t 20, Nxb CTQG, Hà Nội, tr 164

4 Đại học kinh tế quốc dân Thực trạng của hộ nông dân nghèo

http://www.voer.edu.vn/bai-viet/kinh-te/thuc-trang-cua-ho-nong-dan-ngheo.html

5 Đảng Ủy xã Vũ Đoài (2011) Báo cáo kết quả việc lãnh đạo, chỉ đạo, quy hoạch

quản lý và sử dụng quỹ đất để tạo vốn, xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội xã

Vũ Đoài, từ tháng 01/2007 đến tháng 12/2011

6 ĐCS Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb

CTQG, Hà Nội, tr 29

7 Đinh Gia Khánh, Lê Hữu Tầng (1993), Lễ hội truyền thống trong đời sống xã hội

hiện đại, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

8 Đỗ Văn Hạnh Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, góp phần xây dựng đời sống văn

hóa nông thôn mới

http://sovanhoa.hoabinh.gov.vn/index.php?option=com_content&view=article&id= 452:xay-dng-i-sng-vn-hoa c-s-gop-phn-xay-dng-nong-thon-mi&catid=50:hot-ng-gia-inh&Itemid=87

9 Hà Nhi Vài nét về văn hóa nông thôn hiện nay Tạp chí Xây dựng đời sống văn

hóa

http://www.vhttcs.org.vn/modules.php?name=News&opcase=detailsnews&mid=11 20&mcid=318&sub=&menuid=

10 Hồ Chí Minh (2000) Toàn tập t.3 Nxb CTQG, tr 431

11 Lê Ngọc Hùng (2008) Lịch sử và lý thuyết xã hội học Nxb Khoa học xã hội, Hà

Nội

12 Lê Thành Hưng Đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn Hà Nam hiện nay

http://tainguyenso.vnu.edu.vn/jspui/handle/123456789/10291?mode=full&submit_ simple=Show+full+item+record

13 Lương Hồng Quang (2001) Văn hóa của nhóm người nghèo ở Việt Nam - Thực

112

trạng và giải pháp Nxb Văn hóa – Thông tin

14 Lưu Quang Định Nông thôn Việt Nam hiện nay dưới góc nhìn văn hóa

http://bulletin.vnu.edu.vn/btdhqghn/Vietnamese/C1483/2008/12/N23761/?1

15 Minh Sơn Gắn xây dựng nông thôn mới với việc giải quyết những bức xúc đang

đặt ra

http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30703&cn_id=

439168

16 Nguyễn Trần Bạt Khái niệm và bản chất của văn hóa

http://www.vanhoahoc.edu.vn/nghien-cuu/ly-luan-van-hoa-hoc/llvhh-nhung-van-de-chung/1018-nguyn-trn-bt-khai-nim-va-bn-cht-ca-vn-hoa.html

17 Trần Hữu Dũng Vốn văn hoá

http://viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1339:trn-hu-dng-vn-vn-hoa&catid=157:bai-nghien-cuu&Itemid=188

18 Trần Văn Bính (1997) Văn hóa trong quá trình đô thị hóa ở nước ta hiện nay

Nxb Chính trị quốc gia

19 UNESCO Mexico City Declaration on Cultural Policies World Conference on

Cultural Policies Mexico City, 26 July - 6 August 1982

http://portal.unesco.org/culture/en/files/12762/11295421661mexico_en.pdf/mexico _en.pdf

20 www.baomoi.com Quan tâm đời sống văn hóa, tinh thần của thanh niên nông

thôn” http://www.baomoi.com/Quan-tam-doi-song-van-hoa-tinh-than-cua-thanh-nien-nong-thon/122/4302760.epi

21 www.diendankienthuc.net Khái niệm nông nghiệp

http://www.diendankienthuc.net/diendan/kien-thuc-dia-ly/68050-nong-nghiep-vung-dong-nam-bo.html

22 www.hce.edu.vn Vai trò của nông nghiệp, nông thôn

http://www.hce.edu.vn/hsv/archive/index.php/t-61587.html?s=1fcb689a662952c6e52edd67ea4fb0a6

23 www.vatgia.com Vị trí, ý nghĩa của phạm trù đời sống tinh thần xã hội trong chủ

nghĩa duy vật lịch sử

http://www.vatgia.com/hoidap/4383/255218/vi-tri-y-nghia-cua-pham-tru-doi-song-tinh-than-xa-hoi-trong-chu-nghia-duy-vat-lich-su.html

24 Khúc Thị Thanh Vân (2012) Vai trò của vốn xã hội trong phát triển kinh tế hộ ở

nông thôn đồng bằng sông Hồng hiện nay – Nghiên cứu trường hợp tại Nam Định

và Bắc Ninh Luận án Tiến sĩ, bảo vệ tại Học Viện Khoa học Xã hội Việt Nam,

tháng 7 năm 2012