C m nh n bài th “Ng m tr ng” c a Bác H ả ậ ơ ắ ă ủ ồ
Thân th trong laoểở
Tinh th n ngoài lao.ầ ở
ó là tinh th n c a ng i tù H Chí Minh D u b giam c m xi ng xích, thân th b o à y nh ng không ai có th
giam hãm đư c tinh th n c a Ngầ ủ ưi Không nh ng th , trong nhà ng c, H Chí Minh v n ữ ế ụ ồ ẫ để cho tâm h n thi s c a ồ ĩ ủ mình bay b ng, vổ ưt ra ngoài nhà lao n v i thiên nhiên, v i ngđế ớ ớ ưi b n tr ng tri k M Nh t kí trong tù m y ai ạ ă ỷ ở ậ ấ không c m th y thích thú và xúc n g b i h i khi c n bài th Ng m tr ng.ả ấ độ ồ ồ đọ đế ơ ắ ă
Bài th ơđượ c m u b ng nh ng l i miêu t r t chân thành hi n th c cu c s ng và tâm tr ng con ngởđầ ằ ữ ờ ả ấ ệ ự ộ ố ạ ưi
Trong tù không rưu c ng không hoaũ
C nh p ê m nay khó h ng h ả đẹ đ ữ ờ
M i câu th nêu lên m t tình hu ng Câu th nh t: nhà tù – không rỗ ơ ộ ố ứ ấ ưu – không hoa ó là s thi u th n v t ch t Đ ự ế ố ậ ấ
i p t không c t lên hai l n làm t ng thêm ý th S th t là, s ng trong tù, ng i tù thi u nhi u th , k c nh ng
nhu c u t i thi u nh c m n , áo m c, nầ ố ể ư ơ ă ặ ưc u ng, giố ưn g n m, ch n p Trong nhi u bài th khác, Bác ã nói v ằ ă đắ ề ơ đ ề
i u ó , câu th này không r u , không hoa là l i giãi bày tâm s v hoàn c nh tr trêu c a mình tr c v p
m i g i c a ê m tr ng Tâm s y thanh cao quá, vờ ọ ủ đ ă ựấ ưt trên cái hi n th c nhà tù, trên c nh ng thi u th n v t ch t ệ ự ả ữ ế ố ậ ấ bình thưn g, i thđờ ưn g Câu th th hai: C nh p ê m nay khó h ng h nói rõ thêm tâm s c a Bác Ta nh n ơ ứ ả đẹ đ ữ ờ ự ủ ậ
th y dấ ưn g nh ngư ưi tù y ã th c s quên ng c tù, quên cái hi n th c t m t i ấ đ ự ự ụ ệ ự ă ố để hưn g t i ánh sáng, thớ ưn g
th c c nh p , ó n chào tr ng sáng Ch hai câu th m u , ta ứ ả đẹ đ ă ỉ ơ ởđầ đư c th y h n th c a Bác chân thành bi t bao, ấ ồ ơ ủ ế
m r ng bi t bao ê m nay, trong s cô n tr ng v ng nhà lao, Bác l i ở ộ ế Đ ự đơ ố ắ ở ạ đượ c ngưi b n tr ng tìm n ạ ă đế
Ngưi ng m tr ng soi ngoài c a sắ ă ử ổ
Tr ng nhòm khe c a ng m nhà thă ử ắ ơ
Bác ã chào ó n ngđ đ ưi b n tr ng nh v y y – không rạ ă ư ậ đấ ưu , không hoa ch có… ô i m t nhìn nhau và t m lòng ỉ đ ắ ấ
hưn g t i Song kì di u h n n a là cái t th ng m tr ng, cái hoàn c nh g p g c a ô i tri âm, tri k ớ ệ ơ ữ ư ế ắ ă ả ặ ỡ ủ đ ỉ Đọc nguyên ở
b n ch Hán, ta càng th y rõ c i m c a cu c g p g này, c ng ã hi u sâu ngh thu t c u trúc câu th t th c, ả ữ ấ đặ đ ể ủ ộ ặ ỡ ũ đ ể ệ ậ ấ ơ ả ự
r t th c c a tác gi ấ ự ủ ả
Nhân hưn g song ti n khán minh nguy tề ệ
Nguy t tòng song khích khán thi giaệ
Nhân (ngưi ) 1 minh nguy t (tr ng sáng) r i nguy t (tr ng) – thi gia (nhà th ) n g hai u câu th , cách ng n b iệ ă ồ ệ ă ơ đứ ở đầ ơ ă ở song ti n, song khích (song s t) Câu trên: ngề ắ ưi vưt qua song s t ắ để ng m tr ng sáng, thắ ă ưn g th c và chia s v iứ ẻ ớ
tr ng v p c a t tr i, s phóng khoáng c a t do Câu dă ẻđẹ ủ đấ ờ ự ủ ự ưi : Tr ng xuyên song s t nhà tù ă ắ để ng m nhìn, á p l i,ắ đ ạ
c ng ũ để chia s , an i ngẽ ủ ưi Phép tu t nhân hóa khi n tr ng tr nên g n g i v i con ngừ ế ă ở ầ ũ ớ ưi , có tâm h n, th c s ồ ự ự thành b n bè, tri k , tri âm v i Ngạ ỉ ớ ưi V y là, ngậ ưi ch m chú ng m tr ng vì yêu tr ng Nh ng tr ng c ng r t yêu và ă ắ ă ă ư ă ũ ấ
thưn g Ngưi nên ã mê m i ng m Ngđ ả ắ ưi C hai u thanh th n, ung dung vả đề ả ưt qua song s t, chi n th ng ng c tùắ ế ắ ụ
n v i nhau b ng s c m nh c a tình yêu – yêu ánh sáng, cái p và t do Và kì l thay, d i ô i m t trong c a
minh nguy t không ph i ngệ ả ưi tù ho c m t ngặ ộ ưi bình thưn g nào khác mà là m t thi gia (nhà th ) S thay i ộ ơ ự đổ cách dùng t ngừ ườ ởi câu trên thành nhà th câu dơở ưi c ng là câu k t, l i k t c a bài th â u ph i ng u nhiên óũ ế ờ ế ủ ơđ ả ẫ Đ
là s hóa thân kì di u, là giây phút t a sáng c a tâm h n nhà th ự ệ ỏ ủ ồ ơ
Trưc ánh tr ng sáng, H Chí Minh ã c m nh n ă ồ đ ả ậ đượ c t t c v p , v thanh cao c a tr ng nh nh ng nhà th ấ ả ẻđẹ ẻ ủ ă ư ữ ơ
x a (Nguy n Trãi, Lí B ch…) n g th i còn th y thêm v p , s c s ng c a con ngư ễ ạ đồ ờ ấ ẻđẹ ứ ố ủ ưi M c d u con ngặ ầ ườ đi a ng
s ng gi a gông xi ng Bài th m ra là hình n h nhà tù v i bi t bao thi u th n, gi a bài th là tr ng sáng – n cu i ố ữ ề ơ ở ả ớ ế ế ố ữ ơ ă đế ố bài là hình n h con ngả ưi trong thân ph n b giam c m gi a song s t ã thành nhà th a ng say s a m m ng… ậ ị ầ ữ ắ đ ơđ ư ơ ộ Hình n h, âm i u , ngôn t c sáng d n, p lên, chan ch a m t ni m vui, ni m l c quan Th Bác H gi ng ả đ ệ ừ ứ ầ đẹ ứ ộ ề ề ạ ơ ồ ố Đư n g
Trang 2thi cái dáng v bên ngoài, nh ng r t khác c t cách, tâm h n, ý chí bên trong ó là tâm h n thi s trong con ở ẻ ư ấ ở ố ồ Đ ồ ĩ
người chi n s luôn hòa quy n vào nhau.ế ĩ ệ
B à i th Ng m tr ng là bài th c s c trong t p Nh t kí trong tù c a Bác Ch b n câu t tuy t mà Bác ã th hi n
c m t ý chí, m t tinh th n l c quan, m t tình yêu thiên nhiên sâu m , m t s c s ng và m t khát v ng t do Nói ả ộ ộ ầ ạ ộ đậ ộ ứ ố ộ ọ ự khác i , ó chính là m t khúc hát t do c a ngđ đ ộ ự ủ ười tù mang phong cách chi n s Bài th ế ĩ ơđể ạ l i m t n tộ ấ ượn g sâu s c ắ trong lòng ngườ đọi c
Nh t ký trong tù c a H Chí Minh, bài nào c ng th m ậ ủ ồ ũ ấ đượm tình c m con ngả ười , tình yêu t do, tình yêu thiên nhiên ự tha thi t c a m t ngế ủ ộ ười chi n s n g th i là m t ngế ĩ đồ ờ ộ ười ngh s Vì th m i bài th u tr thành m t bài h c tri t lý ệ ĩ ế ỗ ơđề ở ộ ọ ế
v nhân sinh, tinh th n làm ch trong m i hoàn c nh c a ngề ầ ủ ọ ả ủ ười chi n s cách m ng Th Bác thế ĩ ạ ơ ườn g nói v tr ng ề ă
nh C nh khuya, R m tháng giêng Nh ng ó là ng m tr ng r ng chi n khu Vi t B c Ng m tr ng nh bài V ng ư ả ằ ư đ ắ ă ờ ừ ế ệ ắ ắ ă ư ọ nguy t m i là d p ng m tr ng c bi t Bác H ng m tr ng trong cu c s ng khác m i ngệ ớ ị ắ ă đặ ệ ồ ắ ă ộ ố ọ ười , cu c s ng lao tù.ộ ố
M u bài th là m t th c tr ng:ởđầ ơ ộ ự ạ
Trong tù không rượu c ng không hoa.ũ
Nh ng i l p v i c nh trong lao tù, bên ngoài là m t ê m tr ng p (lư đố ậ ớ ả ở ộ đ ă đẹ ươn g tiêu) Th là m t câu h i nh m t bài ế ộ ỏ ư ộ toán đượ đặc t ra m t cách r t t nhiên: ộ ấ ự Đối th lử ươn g tiêu n i nhạ ược hà?, ngh a là trĩ ước c nh p ê m nay bi t làm ả đẹ đ ế
th nào? Ng m tr ng thế ắ ă ườn g ph i có rả ượu và hoa ó là nh ng th v n Đ ữ ứ ố để ạ t o thi h ng cho tâm h n thi s X a nay,ứ ồ ĩ ư
u ng rố ượu ng m tr ng, thắ ă ưởn g th c hoa là chuy n thứ ệ ườn g tình Nh ng â y trong lao tù này làm sao có rư ở đ ượu có hoa để thưởn g th c ánh tr ng Câu h i t nhiên y cho th y lòng yêu thiên nhiên say m và khát khao ứ ă ỏ ự ấ ấ đắ được
thưởn g th c cái p c a Bác Câu th th hai d ch là C nh p ê m nay, khó h ng h ã b m t câu h i nên làm ứ đẹ ủ ơ ứ ị ả đẹ đ ữ ờđ ỏ ấ ỏ
m t i c m giác b n kho n c a nhân v t tr tình ấ đ ả ă ă ủ ậ ữ Đọc l i câu th C nh p ê m nay, khó h ng h , ta th y là m t ạ ơ ả đẹ đ ữ ờ ấ ộ câu h i b n kho n v i ngỏ ă ă ớ ườ đọi c , nh ng i v i Bác là m t câu h i tu t ư đố ớ ộ ỏ ừđể nh n m nh cách gi i quy t t i u c a ấ ạ ả ế ố ư ủ mình Ánh tr ng thanh khi t, v i v i kia nh thúc gi c, nh m i g i thi nhân hãy ra ngoài ch n t do mà giao hòa, ă ế ờ ợ ư ụ ư ờ ọ ố ự chia s Th là m c thi u th n v t ch t, m c cho b n b c tẻ ế ặ ế ố ậ ấ ặ ố ứ ườn g giam ch t h p, m c cho song s t c a c a s nhà tù,ậ ẹ ặ ắ ủ ử ổ
t t c không ng n ấ ả ă được c m xúc mênh mông c a Bác Bác th h n theo ánh tr ng và g i g m vào ó khát v ng t ả ủ ả ồ ă ử ắ đ ọ ự
do khôn nguôi c a mình Câu th nh m t l i thì th m tâm s ủ ơ ư ộ ờ ầ ự
S th l giãi bày chân thành t do trong tâm h n sâu th m c a Ngự ể ộ ự ồ ẳ ủ ườ đượi c tr ng c m n g và s chia: Tr ng ă ả độ ẻ ă nhòm khe c a ng m nhà th Thì ra, ánh tr ng không ph i là vô tình mà th u hi u ử ắ ơ ă ả ấ ể được hoàn c nh ng m tr ng c a ả ắ ă ủ Bác, t o i u ki n ạ đ ề ệ để cùng Bác giao hòa T nhòm th hi n s ch n g c a ánh tr ng tìm n Bác V y là c ngừ ể ệ ự ủđộ ủ ă đế ậ ả ười
và tr ng u ch n g tìm n giao hòa cùng nhau, ng m nhau say m Trong hoàn c nh khác thă đề ủđộ đế ắ đắ ả ườn g nên cách
ng m tr ng trong tù c ng khác thắ ă ũ ườn g Người tù lúc này mu n ng m tr ng ph i hố ắ ă ả ướn g ra ngoài c a s , còn tr ng ử ổ ă muôn ng m nhà th ph i theo vào qua khe c a V y là ngắ ơ ả ử ậ ười và tr ng u có hai s v n n g Ngă đề ự ậ độ ườ ưới h n g ra ngoài c a s ng m tr ng, còn tr ng v n n g theo khe c a s và ng m nhà th Hai s v n n g có th nói u là ử ổ ắ ă ă ậ độ ử ổ ắ ơ ự ậ độ ể đề
cu c vộ ượt ng c v tinh th n và khi vụ ề ầ ượt ng c thì tr ng và ngụ ă ườ đề đượi u c t do ự để đế n v i nhau i u b n kho n ớ Đ ề ă ă
n â y ã c Bác gi i á p m t cách th a á ng Bài th không nh ng th hi n tình yêu thiên nhiên c a m t tâm
h n ngh s h t m c nh y c m mà còn th hi n m t tri t lý nhân sinh, m t hành n g ú ng qui lu t ồ ệ ĩ ế ứ ạ ả ể ệ ộ ế ộ độ đ ậ để được hưởn g
t do trong m i hoàn c nh c a Bác.ự ọ ả ủ
Trong hai câu th , Bác v a s d ng ngh thu t n g i tài tình v a s d ng ngh thu t nhân hóa ú ng lúc làm choơ ừ ử ụ ệ ậ đă đố ừ ử ụ ệ ậ đ
tr ng và ngă ườ ởi tr nên g n gùi, thân thi t, tr thành tri âm, tri k và cùng hành n g nh nhau, cùng vầ ế ở ỷ độ ư ượt qua song
s t c a nhà tù ắ ủ đế đế n v i nhau â y tr ng và ngớ Ở đ ă ườ đềi u là s hóa thân c a Bác, s hóa thân c a m t tâm h n ự ủ ự ủ ộ ồ
v a là ngh s v a là chi n s yêu t do, ch n g tìm n cái p mà không nhà ng c nào ng n c n ừ ệ ĩ ừ ế ĩ ự ủđộ đế đẹ ụ ă ả được
Bài th th t t nhiên, gi n d mà th t tri t lý C bài th không h nói n m t ch t do nào nh ng l i toát lên m t ơ ậ ự ả ị ậ ế ả ơ ề đế ộ ữ ự ư ạ ộ tâm h n r t t do, luôn làm ch ồ ấ ự ủđược hoàn c nh c a Bác ó chính là v p tâm h n t do, m t nhân cách l n c a ả ủ Đ ẻđẹ ồ ự ộ ớ ủ
người ngh s và ngệ ĩ ười chi n s v i H Chí Minh ế ĩ ĩ đạ ồ