Bài giảng chuẩn đoán hình ảnh xưng khớp BS mai văn nam

HÌNH ẢNH X-QUANG XƯƠNG BÌNH THƯỜNG II.1 Xương ngắn và xương dẹt  Chủ yếu là xương xốp, bao bọc vỏ xương mỏng  Riêng vòm sọ gồm bản trong & bản ngoài ở giữa là tuỷ xương  TE Ko có 1

BS MAI VĂN NAM

BỘ MÔN CĐHA ĐHY HẢI-PHÒNG

CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

XƯƠNG KHỚP

I.CÁC KỸ THUẬT CĐHA THĂM KHÁM

I.2 SA

 Thăm dò được những phần mềm, gân

 Thăm dò tràn dịch khớp

 Thăm dò khớp ở TE

 Ko có CCĐ

I.3 Chụp khớp có thuốc CQ I.4 Chụp CLVT

■ Tổn thương nhỏ ở sâu

■ Chấn thương CSTL

■ Chụp CLVT có thuốc CQ

I.5 Chụp nháy nháy

■ Độ nhậy cao

■ Tăng ngấm thuốc ở xưong bệnh

■ Giảm ngấm thuốc vùng vô

mạch

II HÌNH ẢNH X-QUANG XƯƠNG

BÌNH THƯỜNG II.1 Xương ngắn và xương dẹt

 Chủ yếu là xương xốp, bao bọc vỏ xương

mỏng

 Riêng vòm sọ gồm bản trong & bản

ngoài ở giữa là tuỷ xương

 TE Ko có 1 số xương ngắn trên phim - đó

là điểm đầu xương chưa được cốt hoá

SỌ NGHIÊNG BÌNH THƯỜNG

II.2 Xương dài

 Đầu xương (ĐX)

 Đầu xương bọc bởi TC sụn khớp

 Đầu xương & hành xương là TC xương xốp

 TE->ĐX-> điểm cốt hoá các thân xương là

sụn tiếp ->hẹp lại mất đi khi trưởng thành

 Thân xương

 Màng xương (MX) Ko CQ

 Chỉ thấy bong MX, phản ứng MX khi viêm

 ống tuỷ rỗng Ko CQ

1 SỤN KHỚP

2 ĐẦU XƯƠNG

3 HÀNH XƯƠNG

4 ỐNG TUỶ

5 XƯƠNG ĐẶC

6 MÀNG XƯƠNG

7 SỤN TIẾP

8 THÂN XƯƠNG

XƯƠNG DÀI Ở TE

KỸ THUẬT CHỤP NHẤP NHÁY

III CÁC TỔN THƯƠNG CƠ BẢN

XƯƠNG

III.1 Loãng xương-Xương mất vôi

 Xương mất chất vôi->xương trong suốt

 Vỏ xương mỏng

 ống tuỷ rộng

 Lưới xương thưa, rõ nét

 Nguyên nhân loãng xương

- Bất động lâu ngày

- Thiếu các yếu tố Ca,P…

- Trong các viêm,lao xương…

- Trong bệnh gây thiểu năng quá trình chuyển Ca,P…

- RL chức năng tuyến giáp

- Do Bẩm sinh, u xương, viêm xưong, lao xương di căn hoặc u xương nguyên phát…

III 3 Tiêu xương

 Hình khuyết xương ở các vị trí của xương

 Hình khuyết-> hang, kén xương

 Nguyên nhân thường

- Viêm xương,đặc biệt là lao xương

- Do chèn ép từ phía ngoài

- Do u xương

- Do kén xương

III.4 Hoại tử xương – Xương chết

 Xương chết được bao bọc quanh vòng sáng do tiêu xương

 Hay gặp cốt tuỷ viêm

III.5 Phì đại xương (Bẩm sinh)

- Màng xương->PƯMX->bồi đắp thêm ->vỏ hành , gai xương, chồi xương

- Mặt trong vỏ xương hoặc mặt

trong->xương đặc lại->ống tuỷ hẹp lại-> có thể đặc lại hoàn toàn

III.6 Xương mỏng (Bẩm sinh)

III.7 Xương cong (Bẩm sinh)

TIÊU XƯƠNG

ĐẶC XƯƠNG & PƯMX

XƯƠNG CHẾT (XQ & CLVT)

CỐT TUỶ VIÊM

CHỒI XƯƠNG (BẨM SINH)

IV CHẤN THƯƠNG XƯƠNG

IV.1 Mục đích

 Chẩn đoán xác định

 XĐ mức độ chấn thương -> chiến lược điều trị

 Thường chụp 2 tư thể thẳng & nghiêng

 Bàn tay & bàn chân chụp thẳng và chếch

 Các xương vùng mặt có những tư thế đặc

biệt

• Hình ổ mủ-tiêu xương->hình khuyết sáng

• Hình hoại tử-mảnh xương đậm trong ổ mủ

• Phối hợp đặc xương & PƯMX

IV.2 Phân loại gãy

 Gãy xương dài

GÃY MẮT CÁ TRONG

GÃY CÀNH TƯƠI TRẺ EM

GÃY XƯƠNG ĐÙI PHẢI

GÃY DỌC ĐẦU DƯỚI XƯƠNG

CHÀY

GÃY XƯƠNG CÁNH TAY

BONG SỤN TIẾP

GÃY LIÊN MẤU CHUYỂN

VỠ CÁNH CHẬU

GÃY XƯƠNG BỆNH LÍ

• Hình ổ mủ-tiêu xương->hình khuyết sáng

• Hình hoại tử-mảnh xương đậm trong ổ mủ

• Phối hợp đặc xương & PƯMX

CỐT TUỶ VIÊM

NAM,17T,ĐAU,TEO ĐÙI

SAU 22

NGÀY

XQ: CỐT TUỶ VIÊM

AP-XE BRODIE

 Thể tiêu huỷ chỉ gặp ở xương ngắn & xương dẹt

 CTV ở đầu xương-> chảy mủ trong ổ khớp -> khe khớp rộng, có thể gây trật khớp

 CTV ở TE ở nhiều xương chủ yếu là

xương dài dễ nhầm với giang mai xương

 CTV giả u->mãn tính có xương mọc

thêm nhiều dễ nhầm với u xương thể đặc

VI LAO XƯƠNG

VI.1 Đặc điểm XQ của lao xương

Hình ổ lao-ổ tiêu xương chứa bã đậu,đường bờ

nham nhở->CQ khi bị đóng vôi

 Khe khớp hẹp –dấu hiệu sớm nhất của lao

 Phần mền sưng ->hình khớp mờ

Tổn thương nặng mãn->dính khớp hoặc trật

khớp

VI.2 Lao khớp háng

 Giai đđoạn 1

 Khe khớp hẹp nhẹ

 Chỏm xương đùi & đường viền ổ khớp mất vôi

 Giai đđoạn 2 (Điển hình)

 Chỏm X.đùi mờ và nham nhở

 Khe khớp hẹp nhiều

 Xương bị phá huỷ nhiều,rộng ở chỏm & ổ khớp

 Giai đoạn 4 (Di chứng)

 Dính khớp ->thớ xương đi từ chỏm vào

khớp

 Đầu xương đậm lại dần và rõ nét

LAO KHỚP HÁNG

LAO KHỚP HÁNG TRÁI-DI

CHỨNG

VI.2 LAO CỘT SỐNG : CẦN CHỤP THẲNG & NGHIÊNG, TƯ THẾ NGHIÊNG LÀ RÕ NHẤT

NHẤT TRÊN PHIM NGHIÊNG

BAO QUANH CÁC ĐS THƯƠNG TỔN

 Giai đoạn 3 (Di chứng)

 Cột sống biến dạng chủ yếu bị phá huỷ phía trước thân ĐS

 Cột sống bị gập góc tương ứng với vị trí bị

gù lưng

 Bờ xương bị phá huỷ nhiều nham nhở

 Có thể gây trật cột sống->ảnh hưởng tới tuỷ

LAO CỘT SỐNG GIAI ĐOẠN SỚM

LAO CỘT SỐNG

LAO CỘT SỐNG AP-XE LẠNH PHÁ

HUỶ VÀO TUỶ

NANG XƯƠNG LÀNH TÍNH

NAM,22T,LS: CTSN

XQ: XƯƠNG MỌC THÊM

BẢN TRONG XƯƠNG SỌ

LÀNH TÍNH ?

U MEN RĂNG

U SỤN SƯỜN

U TẾ BÀO KHỔNG LỒ

VIII U XƯƠNG ÁC TÍNH

VIII.1 K mô liên kết xương (ostésarcome) thường ở

xương dài, thường ở tuổi thanh thiếu niên , gồm 3 thể

 Thể đặc xương

 Tổn thương đặc

 Bờ Ko rõ, nham nhở->phát triển nhanh->phình to đầu xương mất kiến trúc xương bình thường – trông giống cây súp-lơ

 Lan nhanh vào phần mềm

 Thể tiêu huỷ

 U huỷ đầu xương thành hình khuyết xương nham nhở

 Phát triển nhanh sang phần mềm

 Đầu xương khuyết nhiều->trống chỗ->dễ gãy & vỏ xương bị phá huỷ

 Thể màng xương

 Giai đoạn đầu chỉ thấy 1 gợi ở vỏ xưong

 Vỏ xương phá huỷ nhanh, rộng->PƯMX->vệt đậm tua tủa hình gai nhọn thẳng góc với thân xương->lan

ra phần mềm-> cỏ cháy

1.VÙNG RẤT MỜ

2.PHÁ HUỶ XƯƠNG & VỎ XƯƠNG VỠ

3.GAI XƯƠNG THẲNG GÓC VỚI TRỤC

LỚN CỦA

XƯƠNG

4.U XÂM LẤN PHẦN MỀM

5.HÌNH CỰA

GÀ CỦA

MÀNG

XƯƠNG

OSTEOSARCOME THỂ ĐẶC XƯƠNG

OSTEOSARCOME THỂ TIÊU HUỶ

OSTEOSARCOME THỂ TIÊU HUỶ

OSTESARCOME THỂ MÀNG

VIII.2 K mô liên kết nội mạc tuỷ-U Ewing

Đặc điểm của loại này phá vỡ tuỷ xương, di căn

nhanh vào các xương : Sọ,chậu,cột sống,xương

dài, phổi

Thường ở người trẻ từ 5 -25 tuổi

Đặc biệt nhạy cảm với tia X & phóng xạ

XQ

 Giai đoạn đầu có 1 vệt sáng từ ống tuỷ đi ra lan ra

thân xương -> phần đặc của xương

 Khi phát triển ống tuỷ rộng,xương mất vôi, đường

viền Ko rõ,gây gãy xương bệnh lí

 PƯMX bồi đắp \\ thân xương->xương có hình vỏ

củ hành

VIII.3 K tế bào tuỷ-Bệnh Kahler

 Đặc điểm bệnh từ tổ chức tuỷ xương,tiến triển chậm

 Tổn thương đầu tiên ở xương dài, xương dẹt sau lan khắp nơi, thường gãy xương

 Là loại u tiêu huỷ=>có hình khuyết sáng

 Hình thái tổn thương tròn bờ rõ như xương bị đột

 Kích thước tổn thương nhỏ đâu ghim, lớn bằng quả mơ

 Xung quanh xương bị mất vôi

 Ko bao giờ có PƯMX

BỆNH KAHLER

IX DI CĂN XƯƠNG

IX.3 Thể hỗn hợp: Bao gồm cả hai thể trên

ĐỐT SỐNG NGÀ DO DI CĂN

XƯƠNG

DI CĂN XƯƠNG THỂ TIÊU HUỶ

ĐẶC ĐIỂM U XƯƠNG LÀNH & ÁC TÍNH

 Vẫn giữ được kiến

 Màng xương thường thẳng góc với trục xương

 Không rõ

 Thường phá huỷ phá vỡ: Vỏ xương, màmg xương lấn vào phần mềm

 Tiến triển nhanh