SỰ HÌNH THANH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐẾN ĐỜI SỐNG VÀ SINH HOAT CỦA NGƯỜI DÂN ViỆT phật giao • Đao phật với việc hình thành nhân cách con nguời việt nam • Đạo phật vói việc phát tri
Trang 1Trường đại học công nghiệp thực phẩm
thành phố Hồ Chí Minh
Trang 2• Nhà vật lý học vĩ đại Einstein tuy phủ
định thánh thần nhưng vẫn cho rằng tôn giáo có khả năng nuôi dưỡng cái chân, thiện, mỹ cho bản thân loài người và
khiến cho loài người có khả năng từ
yêu cầu của chính bản thân mà giải
phóng dục vọng và sư lo sợ Trên ý
nghĩa này, Einsteincho rằng: khoa học
và tôn giáo đều có khả năng cải tạo thế giới, khoa học cung cấp kiến thức còn tôn giáo cung cấp đạo đức
Trang 3Tôn Giáo Vi ệ t Nam
Trang 5Tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn với những điều kiện tự nhiên và lịch sư cụ thể xác định Về bản chất ton giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự bế tắt của con người trước tự nhiên và xã hội Tuy nhiên tôn giáo cũng chứa đựng một số giá trị phù hợp với đạo đức, đạo lí con người
v.v…
Trang 6Ngày nay, mặc dù có rất nhiều tôn giáo xuất hiện ở Việt Nam như Thiên
chúa giáo, Đạo Cao Đài, Hoà Hảo, Cơ đốc giáo, … ngoài ba tôn giáo chính từ
xưa Nhưng Phật giáo vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng trong đời sống
xã hội và tinh thần người Việt Nam Nhìn vào đời sống xã hội và tinh thần
người Việt Nam trong thời gian qua, ta thấy qua nhiều biểu hiện Phật giáo
đang được phục hồi và phát triển ở nhiều vùng đất nước số người theo Phật
giáo ngày càng đông, số gia đình Phật tử xuất hiện ngày càng nhiều, lễ hội
Phật giáo và sinh hoạt Phật giáo ngày một có vị trí cao trong đời sống tinh
thần xã hội.
VÀ ĐÓ CŨNG CHÍNH LÀ ĐỀ TÀI MÀ NHÓM CHÚNG EM MUỐN GỬI TỚI THẦY VÀ CÁC BAN\ PHẬT GIÁO ẢNH HƯỞNG TỚI ĐỜI SỐNG VÀ SINH HOẠT CỦA NGƯỜI DÂN VIỆT NAM
Trang 7SỰ HÌNH THANH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO ĐẾN ĐỜI SỐNG VÀ SINH HOAT CỦA
NGƯỜI DÂN ViỆT
phật giao
• Đao phật với việc hình thành
nhân cách con nguời việt nam
• Đạo phật vói việc phát triển nền văn hóa việt nam
• Phật giáo ảnh hưởng đến thế hệ trẻ
Trang 8• Phật giáo Việt Nam là Phật giáo được bản địa hóa khi du nhập từ Ấn Độ và Trung Quốc vào
Việt Nam, Phật giáo Việt Nam mang những đặc điểm khác biệt so với Phật giáo nguyên thủy và Phật giáo của các nơi khác trên thế giới Phật giáo là tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng nhất ở Việt Nam Theo thống kê của Ban Tôn giáo
chính phủ Việt Nam năm 2005, hiện có gần 10 triệu tín đồ Phật giáo [1], còn theo số liệu thống
kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cả nước có gần 45 triệu tín đồ quy y tam bảo, có 839 đơn vị gia đình Phật tử[2] và khoảng 44.498 tăng ni,
hơn 14.775 tự, viện, tịnh xá, tịnh thất, niệm Phật đường
Trang 9lịch sử Phật giáo Việt Nam trải qua bốn giai đoạn:
• từ đầu công nguyên đến hết
thời kỳ Bắc thuộc là giai đoạn hình thành
và phát triển rộng khắp;
• thời Nhà Lý - Nhà Trần là giai đoạn cực
thịnh;
• từ đời Hậu Lê đến cuối thế kỷ 19 là giai
đoạn suy thoái;
• từ đầu thế kỷ 20 đến nay là giai đoạn phục
hưng
Trang 10• Phật giáo và Văn hóa Việt
• Phật giáo đã thấm nhuần vào cách suy tư và sinh hoạt của người Việt nên dấu vết Phật
giáo trong văn hóa Việt khá đậm nét Nhiều người Việt theo lệ ăn chay vào những ngày mồng một hay ngày rằm
• Trong văn học thì truyện Nôm bình dân kể lại truyện Bà Chúa Ba tức truyện Quan âm
chùa Hương Nghệ thuật trình diễn có vở
chèo Quan Âm Thị Kính Truyện Kiều của Tố như Nguyễn Du cũng hàm chứa nhiều tư
tưởng Phật giáo.
• Văn chương truyền khẩu thì số tục ngữ
ca dao liên quan đến Phật giáo rất đa dạng.
Trang 11Trước hết Phật giáo có một hệ thống
tư tưởng –đạo đức sâu sắc, coi trọng
sư tu dưỡng nhân cách Muốn làm tín
đồ hay theo Phật giáo phải biết giới,
định, tuệ Giới tính là những quy phạm ngăn cấm các tín đồ làm việc, nói và suy nghĩ không theo quy định (nhằm điều chỉnh hành vi của tín đồ và giữa
tín đồ với xã hội) Định là giữ trạng thái tinh thần không xao động để đạt đến tuệ là sự thông suốt mọi lý sự.
Trang 12Đi với Bụt mặc áo cà-sa
Đi với ma mặc áo giấy
Trang 13Những quan niệm về thiện - ác,
về từ bi cũng thuộc phạm trù đạo đức Phật giáo
Thế nào là thiện, thế nào là các, đó quả là vấn
đề vô cùng phức tạp Nhưng xét về khía cạnh
nào đó, thì ở mỗi thời đại, dân tộc, nền văn hóa
đều có quan niệm thiện, ác khác nhau Nhà nho
cho rằng: cái gì phù hợp với lương tri con người
là thiện, ngược lại là ác Còn quan niệm thiện của Phật giáo đại thừa lại có hai ý nghĩa: Một là thuận theo và phù hợp với tư tưởng “vô thường, vô ngã” (nghĩa là luôn luôn biên đổi và không có bán ngã): hai là vì lợi ích chung của chúng sinh Đây chính là điều làm cho đạo đức Phật giáo có tính thế tục.
Trang 14• Một đặc điểm nổi bật nữa của đạo đức
Phật giáo là quan niệm về từ bi Nếu như giới, đinh, tuệ về cơ bản là tự rèn luyện
bản thân thì những quan niệm từ bi là để giải quyết quan hệ giữa người với người, giữa người với xã hội và thiên nhiên trên nguyên tắc có lợi cho người khác Kinh
Quán vô lương thọ chỉ rõ người có tâm
Phật là người đại từ bi "Từ là làm cho
người ta lạc quan và bi là làm cho người
ta thoát khỏi đau khổ" Từ bi kết hợp với nhau tạo thành nguyên tắc vì lợi ích chúng sinh mà hành động Các nhà triết học gọi
đó là chủ nghĩa vị tha.
Trang 15• Nói đến Phật giáo Việt Nam không thể không nói đến ngôi chùa làng Chùa thời Lý Trần phần lớn
là chùa, triều đình chùa, quý tộc Chùa thời Lê Nguyễn chủ yếu là chùa làng, tức là chùa dân
gian Khi nam giới tập trung ở ngôi đình thì phụ
nữ trong các hội vãi bà, hội Vu Lan lại quây
quần trong chùa làng Chính ngôi chùa đã đáp ứng cho nhu cầu tâm linh của “nửa nhân loại”
này, nó sẽ trường tồn trong lịch sử
Trang 16• Đóng góp của Phật giáo còn cả ở các công trình kiến trúc và điêu khắc Nó tạo thành một khuynh hướng
thẩm mỹ độc đáo Trong lịch sử kiến trúc và điêu khắc Việt Nam không thể không nhắc đến các ngôi chùa
như PHật Tích, Giạm, Bút Tháp, Thiên Mụ, Từ Đàm, Vĩnh Nghiêm… những công trình kiến trúc quy mô lớn này có kỹ thuật tinh xảo, độc đáo của cách sử dụng và phối hợp giữa kết cấu kiến trúc và trang trí kiến trúc, cân đối hài hòa Những tác phẩm như tượng nghìn
tay, nghìn mắt (Bút tháp), các pho tượng La Hán - Bồ Tát (Tây phương)… là những công trình nghệ thuật tiêu biểu cho sức sáng tạo của người xưa, là đỉnh cao của giá trị thẩm mỹ
Trang 17• Trong chùa còn có câu đối, hoành phi và bia đá tăng thêm dáng vẻ trang trọng, cổ kính khuynh hướng thẩm mỹ của kiến trúc Phật giáo là tĩnh lặng, huyền hư Cái đẹp của ngoi chùa là hòa
hợp con người vào thiên nhiên (có núi, có sông, cây cỏ) là sự khoan thai êm dịu Có một nền văn học Phật giáo và rõ ràng cũng có một nền nghệ thuật Phật giáo
Trang 18• Không thể bỏ qua ẩm thực Phật giáo Ăn chay đang mở rộng khắp nơi, nhiều người Châu Âu áp dụng Thậm chí ngày nay ở Hà Nội,
TP Hồ Chí Minh và những thành thị khác đã có cửa hàng ăn chay Thức ăn chay là loại thuốc chữa bệnh, thuốc kéo dài tuổi thọ cho những người trung niên và cao niên
Trang 21Ảnh hưởng của Phật giáo tới thế
hệ trẻ
• Ngày nay ở nước ta Phật giáo không còn ở vị trí
chính thống Nhà trường ở các cấp học phổ thông
không có chương trình giảng dạy lịch sử, triết lý,
đạo đức Phật giáo một cách hệ thống Số gia đình
Phật tử cũng không còn đông như trước đây Sinh viên các trường Đại học chỉ nhận được rất ít kiến
thức sơ bộ về Phật giáo thông qua bộ môn “lịch sử triết học Phương Đông”, trừ những khoa chuyên
ngành Triết học Vì thế phần lớn những hiểu biết của chúng ta về Phật giáo trước hết là chịu ảnh hưởng
tự nhiên của gia đình, sau đó là từ bạn bè, thầy cô và những mối quan hệ xã hội khác
Trang 22Ta cũng có thể thấy rằng những tư tưởng Phật giáo cũng có ảnh hưởng ít nhiều đến đời sống của thanh thiếu niên hiện
nay Như ở các trường phổ thông, các tổ chức đoàn, đội luôn phát động các phong trào nhân đạo như “ Lá lành đùm lá
rách”., “ quỹ giúp bạn nghèo vượt khó” , “ quỹ viên gạch
hồng” … Chính vì vậy ngay từ nhỏ các em học sinh đã được giáo dục tư tưởng nhân đạo, bác ái, giúp đỡ người khác mà cơ
sở của nền tảng ấy là tư tưởng giáo lý nhà Phật đã hoà tan với giá trị truyền thống của con người Việt Nam Lên đến cấp III và vào Đại học, những thanh thiếu niên có những hoạt động thiết thực hơn Việc giúp đỡ người khác không phải hạn chế ở việc xin bố mẹ tiền để đóng góp mà có thể bằng chính kiến thức, sức lực của mình Sự đồng cảm với những con người gặp khó khăn, những số phận bất hạnh cô đơn, cộng với truyền thống
từ bi, bác ái đã giúp chúng ta, những học sinh, sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường có đủ nghị lực và tâm huyết để lập ra những kế hoạch, tham gia vào những hoạt động thiết thực như hội chữ thập đỏ, hội tình thương, các chương trình phổ cập văn hoá cho trẻ em nghèo, chăm nom các bà mẹ Việt Nam
nghèo …
Trang 23• Trong lịch sử Việt Nam, ảnh hưởng của Phật giáo đã thành một yếu tố quan trọng được ngưng kết lại
trong đạo đức, văn học - nghệ
thuật, trong kiến trúc điêu khắc và trong ẩm thực Đó chính là kết quả lựa chọn khác nhau của quá trình lịch sử.
Trang 25SỰ HÌNH THÀNH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA KITO GIÁO ĐẾN ĐỜI SỐNG VÀ SINH HoẠT CỦA
NGƯỜI DÂN VIỆT NAM
• Sự hình thành và phát triển của thiên chúa giáo.
• sự ảnh hưởng cửa thiên chúa giáo
Trang 26• Thiên Chúa giáo
Trong tiếng Việt, thuật ngữ Thiên Chúa giáo thường
được dùng để chỉ Công giáo Rôma, mặc dù Công giáo Rôma cũng như các tôn giáo theo truyền thống Áp-ra- ham đều tôn thờ chung một Thiên Chúa Cách sử dụng giới hạn này bắt nguồn từ việc Công giáo Rôma là tôn giáo thuộc Kitô giáo được truyền bá vào Việt Nam sớm nhất Trong tiếng Hoa, Công giáo Rôma được gọi là
Thiên Chủ giáo, với ý nghĩa "Thiên Địa chân chủ" (Chúa thật trời đất).
Thuật ngữ "Kitô giáo" (thường được người Công giáo Rôma sử dụng) hay "Cơ Đốc giáo" (thường được người Tin Lành sử dụng) được dùng để chỉ các tôn giáo khởi nguồn từ Chúa Kitô (Chúa Cơ Đốc), mặc dù cũng được dùng theo nghĩa hẹp để chỉ tôn phái của người nói.
Trong tiếng Anh, Thiên Chúa giáo có tên là Christian
Trang 27• Tất cả những người theo Thiên Chúa giáo đều theo học một môn gọi là môn Đạo (Religion) từ khi còn nhỏ Trong lớp học đạo học sinh được dạy về quyển Kinh Thánh Thiên Chúa giáo (Holy Bible) Đối với những trẻ nhỏ, Kinh Thánh được dạy dưới dạng hình họa để dễ hiểu Đối với những học sinh cấp 3 và Đại hoc, Kinh Thánh được dạy theo nguyên bản Nhiệm
vụ của học sinh là đọc hiểu Kinh Thánh và ghi nhớ nội dung
Ở những trường đạo, học sinh có một tiết học nhỏ dành cho việc nghe giảng đạo Ở những tiết học này, người giảng đạo nói về những Triết lý cuộc sông,
những điều tốt đẹp mà con người nên hướng tới
Trang 30• Tên Giê-su bắt nguồn từ Iesous (Ιησους) trong tiếng
Hy Lạp, được dịch từ Yehoshua trong tiếng Hebrew (עשוהי) hay Joshua trong tiếng Anh và Giô suê trong tiếng Việt)
Theo ký thuật của các sách Phúc Âm, Giê-su xưng
mình là Con Người ("Con cáo có hang, chim trời có
tổ, nhưng Con Người không có chỗ mà gối đầu" Mat 8.20), cũng được gọi là "Con Thiên Chúa" ("Thật
người này là Con Thiên Chúa" Mat 27.54) Ngoài
ra, ngài còn có một số danh xưng khác như "Đấng
Tiên tri", "Chúa" và "Vua dân Do thái" Đa số tín hữu
Cơ Đốc tin rằng các danh xưng này dùng để tôn vinh thần tính của Chúa Giê-su
Trang 31• Thời điểm đạo Thiên Chúa (TC) vào Việt nam
chưa được thống nhất ,nó đâu đó khoảng
cuối thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16 Theo Khâm định Việt sử thì vào năm 1533, Nguyên hòa I, đời Vua Lê Trang Tông đã có ra một chỉ dụ cấm đạo TC Còn theo cuốn Sử ký Hội thánh của linh mục Huân xuất bản ở Bùi chu năm 1940 thì nói là rất lâu trước khi các giáo sĩ dòng
Tên (Jesuis) đến truyền giáo ở Bắc kỳ thì đã
có mấy dòng Dominicains đến giảng đạo tại các xã Duyên hải tỉnh Nam định
Trang 32• Thời điểm đạo Thiên Chúa (TC) vào Việt nam
chưa được thống nhất ,nó đâu đó khoảng
cuối thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16 Theo Khâm định Việt sử thì vào năm 1533, Nguyên hòa I, đời Vua Lê Trang Tông đã có ra một chỉ dụ cấm đạo TC Còn theo cuốn Sử ký Hội thánh của linh mục Huân xuất bản ở Bùi chu năm 1940 thì nói là rất lâu trước khi các giáo sĩ dòng
Tên (Jesuis) đến truyền giáo ở Bắc kỳ thì đã
có mấy dòng Dominicains đến giảng đạo tại các xã Duyên hải tỉnh Nam định
Trang 33• Thời Lê mạt, nước ta chia làm hai, đàng trong
và đàng ngoài."Ở đàng trong năm 1655, có lệnh cấm đạo ngặt của chúa Hiền vương, các giáo sĩ
bị trục xuất hoặc một số phải trốn ra nước ngoài Năm 1765,Võ vương mất, Huệ vương lên ngôi, cuộc cấm đạo có phần được nới lỏng Ở đàng ngoài, tình hình cũng như vậy, Họ Trịnh cũng ra những chỉ dụ cấm đạo rất gắt gao, năm 1665
thừa sai Deydier được cử ra Bắc với tư cách Cố chính đã phải ăn mặc giả làm lái buôn, ẩn náu trong nhà các giáo dân Năm 1669 , Lambert
cùng thừa sai Bourges ra kinh lý đàng ngoài đến phố Hiến và trốn lên được đất liền, tiến hành
một số việc quan trọng, Đời Trịnh Cương
(1709) lệnh bắt đạo nghiêm ngặt hơn
Trang 34• Nguyễn Ánh trong quá trình bôn tẩu, đánh nhau với
Nguyễn Huệ Quang trung do chịu ơn sâu với người
Pháp, qua Gíam mục Pigneau nên lơi lỏng và làm ngơ việc truyền đạo nhưng
• Vị thế Kitô giáo trong thế kỷ vừa qua trong mối liên hệ giữa phương Tây và châu Á nói chung và giữa Pháp với Việtnam nói riêng, đã để lại cho chúng ta một di
sản nặng nề: ngày nay vẫn còn tồn tại một nỗi khó
chịu giữa cộng đồng TC giáo và các cộng đồng
khác Sẽ không là cường điệu nếu áp dụng cho nhiều nước châu Á câu trả lời sau đây của một người Trung hoa mà tôi vừa hỏi xem tình cảm của người Trung hoa hiện nay đối với Thiên chúa giáo như thế nào: "Chúng tôi đã tha thứ, nhưng quên thì không !"
Trang 35• Đạo Thiên Chúa được truyền bá vào Việt Nam
từ khá sớm, khoảng nửa đầu thế kỷ XVI, nhưng hoạt động truyền đạo chỉ thực sự có kết quả từ đầu thế kỷ XVII Cho đến nay, Thiên Chúa giáo
đã có lịch sử trên 400 năm ở Việt Nam So với Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo thì Thiên Chúa
giáo là một tôn giáo đến muộn, tuy nhiên trải
qua thời gian, văn hoá Thiên Chúa giáo vẫn có một chỗ đứng nhất định trong văn hoá Việt Nam
Trang 36• Tuy vậy, văn hoá Thiên Chúa giáo đã có vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của văn
hoá Việt Nam Những đóng góp của Thiên Chúa giáo đối với văn hoá dân tộc Việt Nam thể hiện trên rất nhiều lĩnh vực: lối sống đạo, ngôn ngữ – chữ viết, báo chí, văn chương, kiến trúc… Sẽ là thiếu khách quan và công bằng nếu như chúng
ta phủ nhận những đóng góp có thể coi là tích cực này của Thiên Chúa giáo