CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN: ĐỘNG VẬT HỌC ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG1.Đặc điểm chung của ngành động vật có dây sống và mối quan hệ giữa ngành nửa dây sống, ngành da gai và ngành dây sống?: đặc điểm cơ thể 3, dây sống, thần kinh, cơ, đuôi, hệ tiêu hóa, túi mang, tim, bộ xương. (9 ý) trong đó có 4 dđ phân biệt với ngành đv khác. Tai sao nói: ngành nửa dây sống có quan hệ gần gũi với ngành da gai hơn ngành dây sống? so sánh: nửa dsdg: 2 đ: quá trình phát triển phôi, hoạt động lấy nước và thải nước; ndsds: 3đ: khe mang thành hầu,(đại diện sun dải) mầm tk hệ thần kinh; mầm ds dây sống, cột sống. Cả 3 nhóm giống nhau 4 ý: đx 2 bên, phân cắt phóng xạ, động vật miệng thứ sinh, xoang cơ thể có nguồn gốc từ xoang phôi 3.Tóm lại là nds gần dg hơn ds, chúng đều là các nhóm kx gần gũi với ds, dg vá ds có một tổ tiên chung, có thể tách ra vào một thời kì xa xưa nào đó.Ngắn: nhớ lấy nhé, đừng quên, học key: 2.Nguồn gốc và sự tiến hoá của ngành động vật có dây sống?Theo xevecxop tổ tiên động vật ds là động vật hình dun, cơ thể ít phân đốt, sống biển, có 14 17 khe mang thông vs phần đầu ống tiêu hóa, có tên là động vật không sọ nguyên thủy, đây là nhóm động vật có đời sống cố định, ít vận động, sống đáy lọc thức ă và hô hấp thụ động như cá lưỡng tiêm ngày nay,từ động vật không sọ nguyên thủy phat sinh ra nhóm động vật có sọ nguyên thủy, có não bộ và giác quan ohats triển đặc trưng cho động vật cxs. Từ đó phat sinh ra hai nhánh chuyên hóa, tồn tại và phát triển đến ngày nay:Phân ngành có bao vs đời sống cố định, và phân ngành đầu sống vs đs ít vận độngVà tổ tiên của động vật có xương sống ngày nay3.Đặc điểm chung của phân ngành Có bao (Tunicata)? Số ít đvds phân bố rộng ở biển, chuyên hóa định cư, điển hình bình hai cổ, 1 siphon hút, một thoát, kích thước hiển vi đên cm, chuyên hóa thoái hóa, dạng trưởng thành mất hết của ds chỉ còn thành hầu thửng nhiều khe mang, mất 3 dđ cơ bản khác, tự suy. ấu trùng có đầy đủ 9 dd của ds.Tại sao còn gọi phân ngành Có bao (Tunicata) là phân ngành Đuôi sống (Urochordata)?Gọi là co bao: dạng trưởng thành cơ thể được bọc trong một cái bao đặc biệt gồm chất tunixin do tế bào biểu bì và trung mô vỏ da tiết ra.Gọi là đuôi sống vì: ấu trùng có đầy đử dd của ds, có dây sống, mà ds của ấu trùng nằm ở đuôi nên gọi là đuôi sống.
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN:
ĐỘNG VẬT HỌC ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG
*********************
1 Đặc điểm chung của ngành động vật có dây sống và mối quan hệ giữa ngành nửa dây sống, ngành da gai và ngành dây sống?: đặc điểm cơ thể 3, dây sống, thần kinh, cơ, đuôi,
hệ tiêu hóa, túi mang, tim, bộ xương (9 ý) trong đó có 4 dđ phân biệt với ngành đv khác Tai sao nói: ngành nửa dây sống có quan hệ gần gũi với ngành da gai hơn ngành dây sống? so sánh: nửa ds-dg: 2 đ: quá trình phát triển phôi, hoạt động lấy nước và thải nước; nds-ds: 3đ: khe mang thành hầu,(đại diện sun dải) mầm tk hệ thần kinh; mầm
ds dây sống, cột sống Cả 3 nhóm giống nhau 4 ý: đx 2 bên, phân cắt phóng xạ, động vật miệng thứ sinh, xoang cơ thể có nguồn gốc từ xoang phôi 3
Tóm lại là nds gần dg hơn ds, chúng đều là các nhóm kx gần gũi với ds, dg vá ds có một
tổ tiên chung, có thể tách ra vào một thời kì xa xưa nào đó
Ngắn: nhớ lấy nhé, đừng quên, học key:
2 Nguồn gốc và sự tiến hoá của ngành động vật có dây sống?
Theo xevecxop tổ tiên động vật ds là động vật hình dun, cơ thể ít phân đốt, sống biển, có 14- 17 khe mang thông vs phần đầu ống tiêu hóa, có tên là động vật không sọ nguyên thủy, đây là nhóm động vật có đời sống cố định, ít vận động, sống đáy lọc thức ă và hô hấp thụ động như cá lưỡng tiêm ngày nay,từ động vật không sọ nguyên thủy phat sinh ra nhóm động vật có sọ nguyên thủy, có não bộ và giác quan ohats triển đặc trưng cho động vật cxs Từ đó phat sinh ra hai nhánh chuyên hóa, tồn tại và phát triển đến ngày nay: Phân ngành có bao vs đời sống cố định, và phân ngành đầu sống vs đs ít vận động
Và tổ tiên của động vật có xương sống ngày nay
3 Đặc điểm chung của phân ngành Có bao (Tunicata)?
Số ít đvds phân bố rộng ở biển, chuyên hóa định cư, điển hình bình hai cổ, 1 siphon hút, một thoát, kích thước hiển vi đên cm, chuyên hóa thoái hóa, dạng trưởng thành mất hết của ds chỉ còn thành hầu thửng nhiều khe mang, mất 3 dđ cơ bản khác, tự suy ấu trùng
có đầy đủ 9 dd của ds
Tại sao còn gọi phân ngành Có bao (Tunicata) là phân ngành Đuôi sống (Urochordata)?
Gọi là co bao: dạng trưởng thành cơ thể được bọc trong một cái bao đặc biệt gồm chất tunixin do tế bào biểu bì và trung mô vỏ da tiết ra
Gọi là đuôi sống vì: ấu trùng có đầy đử dd của ds, có dây sống, mà ds của ấu trùng nằm
ở đuôi nên gọi là đuôi sống
4 Đặc điểm chung của phân ngành đầu sống (Cephalochordata)? Đại điện cá lưỡng tiêm
Dây sống tồn tại suốt đời vượt quá não bộ, ootk lưng, khe mang hầu, đuôi, hệ cơ phân đốt rõ rệt, giác quan phát triển yếu có tế bào cảm nhận ánh sáng, tuần hoàn kín chưa có tim chính thức, cqsd: phân tính, thụ tinh ngoài, nhiều đôi tuyến sinh dục, không có mối liên hệ giữa hệ niệu và hệ sinh dục
Tại sao có tên là phân ngành Đầu sống ?
Trang 2Do dây sống tồn tại suốt đời và phát triển vươt quá não bộ nên
5 Hãy nêu những đặc điểm chứng tỏ rằng, động vật đầu sống mà đại diện là cá Lưỡng tiêm
(Branchiostoma belcheri) có đủ những đặc điểm đặc trưng, điển hình của ngành có dây
sống và từng đặc điểm chung này đều có sự biến đổi qua các nhóm động vật có dây sống thấp đến động vật có dây sống cao nhưng cá Lưỡng tiêm không thể là tổ tiên trực tiếp của động vật có xương sống
Ý thứ nhất nhắc lại câu 4
Ý thứ hai: khoong thể là tổ tiên động vật có xương sống sau này:
- Dây sống quá não bộ, hạn chế sự phát triển của não bộ, hơn hết lại có đời sống chuyên hóa đào cát
- Thận là nguyên đơn thận ít giống với đv cxs – cầu thận
- Chưa có tim, số lượng khe mang rất nhiều cho nên
6 Sự phát triển phôi, ấu trùng và sự biến thái của Hải tiêu
Lưỡng tính, spsd lọt vào ống dẫn sd, lỗ sd, khoang bao mang- trứng thụ tinh; lọt vào lỗ huyệt ra ngoài, trứng ít noãn hoàng, phân cắt hoàn toàn gần đều, phội vị hình thành bằng cách lõm vào sau đó phân cắt thành mp lưng và mp bụng ấu trùng dạng nòng nọc, 0,5
mm, trong suốt bơi nhanh, đủ 4 đ của ds, phần lưng trước ống thần kinh, ngoại bì lõm phải trái thành 2 khoang bao mang, 2 khoang này liền thành 1, thông qua lỗ huyệt ra ngoài ấu trùng không ăn, bơi vài giờ rồi lặn xuống đáy, giác bám hình thành, bám vào giá thể và đắt đầu biến thái Đuôi , cơ, dây sống tiêu giảm, ống tk teo đi còn lại hạch tk, giác quan tiêu biến, bao cơ thể hình thành, xoang bao mang phat triển, khe mang ở thành hầu tăng lên Đời sống chuyên hóa định cư
Giải thích giả thuyết Hải tiêu là tổ tiên của động vật có xương sống của Water Gangstang (1928)
Trong điều kiện nào đó, ấu trùng nòng nọc kéo dài tính ấu trùng, các tuyens sd ptr, ấu trùng sinh sản,tiến hóa sau đó dẫn đến hình thành ds mới bơi lội tự do
Bằng chứng: hiện nay trong phân ngành đuôi sống có lớp có cuống và sanpo, thực ra là
ấu trùng đc giữ lại suốt đời, mặc dù chúng rất chuyên hóa, ấu trùng nòng nọc có đuôi phát triển, ds cứng, dây tk lưng ptr, có khả năng hợp nhất thông tin cảm giác và vận động tích cực, báo hiệu con đường tiến hóa tiếp theo, hơn 500 tr năm trc, một số ấu trùng đã khởi đầu sinh sản ấu trùng, phát sinh ra có giáp cổ tổ tiên có xương ngày nay
7 Những đặc điểm cấu tạo thích nghi tiến hoá của động vật có xương sống?
Hình dạng, bộ xương, sọ, xương chi, hệ thần kinh, hệ thần kinh giao cảm, cqdb, giác quan, hệ th, hô hấp, tuần hoàn, thể xoang, bài tiết, sinh dục.
Hình dạng: ở nước đầu mình thân, đuôi chuyển vận chủ yếu; ở cạn ngoài 3 phần có thêm
cổ và hông, đuôi thường tiêu giảm, chuyển vận là chi năm ngón
Vỏ da: bảo vệ ct, trao đổi chất, tập trung hệ tk cảm giác, gồm hai lớp biểu bì và bì
Trang 3Bộ xương trong: bộ khung vững chắc bằng sụn hay bằng xương, nâng đỡ co thể, chịu đc tác động ngoại lực; cột sống: nhóm thấp, phôi nhóm cao: dây sống, có bao liên kết bv Các nhóm cao ds tiêu giảm đc thay thế bạng cột sống
Sọ: sọ não và sọ tạng: nâng đỡ và bảo vệ não bộ
Xương chi: chi lẻ và chi chẵn, chi chẵn có nguồn gốc từ hai nếp gấp da dọc hai bên bụng, gồm xương đai và xương chi, cấu tạo xương chi theo kiểu chi năm ngón, chi lẻ : nâng đỡ vây lẻ: đuôi, hậu môn
Hệ thần kinh phát triển cao: não bộ phân hóa chuyên hóa, có từ 10 đến 12 đôi dây thần kinh; tủy sống: ở phía sau não bộ, gồm các sợi thần kinh không có mieelin và chất trắng
Hệ thần kinh giao cảm: phát triển gồm hai chuỗi hạch thần kinh hai bên cột sống
Giác quan phát triển hoàn chỉnh: giác quan da: rải rác bề mặt da, màng nhày của phủ tạng, cơ quan đường bên: phát triển đặc biệt đối với động vật ở nước Thính giác, thi giác, khứu giác phát triển
Cơ quan tiêu hóa hoàn chỉnh
Cơ quan hô hấp có hiệu xuất cao
Hệ tuần hoàn kín, mạch bạch hyết hở
Thể xoang phát triển
Cơ quan bài tiết là đôi thận và đôi ống dẫn niệu
Hệ sinh dục và hệ nội tiết phát triển
8 Đặc điểm chung của cá không hàm (Agnatha)?
Hàm, vây, bộ xương, dây sống, cột sống, não bộ, hộp sọ, lỗ mũi, ống bán khuyên, hệ tiêu hóa, hô hấp, tim, hệ bài tiết, sinh dục.( ấu trùng ammocoetes)(14)
Nêu những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa cá Bám (Cephalaspidomorphi)
và cá Mixin (Mixini)?
So sánh: sluong doi tui mang, doi ong bán khuyên, bài tiết, ruột, tiểu não, mắt, miệng + lưỡi(7)
9 Nguồn gốc, hướng tiến hoá và sự đa dạng của cá không hàm (Agnatha)?
Vào kỉ cambri hoặc ngay từ đầu kỉ này động vật có xương sống dạng cá cổ nhất đã
phân hóa thành hai nhóm cá có hàm và cá ko hàm, tất cả các động vất có xương sống tiếp theo đều phân hóa từ hai nhánh đó
Động vật có xương sống cổ nhất được tìm thấy trong địa tầng kỉ óc đô vic, chúng là những đv dạng cá, thaan phủ giáp xương ko hàm, ko có vây chẵn, chỉ có một lỗ mũi
thông vs lỗ mũi hầu, tai có hai vành bán khuyên, bộ xương tạng không phân đốt và túi mang có nguồn gốc nội bì, những loài cá ko hàm này hợp thành cá có giáp.
Các nhóm ko hàm cổ xưa phát triển thịnh vượng vào kỉ silua và đề vôn, phân hóa ra nhiều nhóm, gồm lớp giáp vây và lớp giáp đầu, biệt lập vs cá miệng tròn này nay
Lớp giáp vây : gồm hai nhóm cá có giáp cổ nguyên thủy là cá vảy rồng và cá giáp khác
Trang 4Lớp giáp đầu: gồm hai nhóm có giáp chuyên hóa phân bố rộng hơn : nhóm giáp xương bao gồm: giáp đầu và lớp cá thiếu giáp
Cuối silua xuất hiện nhóm có hàm, đồng thời cx là thời kì suy thoái cá ko hàm Cuối đề vôn các hầu hết các nhóm cá ko hàm tuyệt diệt Cá miệng tròn hiện tại có lẽ là một nhánh bên tách biệt khỏi nhóm thiếu giáp chuyển sang đời sống chuyên hóa kí sinh và tồn tại đến ngày nay
10 Đặc điểm chung cá Sụn (Chondrichthyes)?
Cơ thể, vây, miệng, lỗ mũi, vảy da, bx, hệ tiêu hóa, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, bống bơi- phổi, hệ bài tiết, não, cơ quan cảm giác, giác quan, hệ sinh dục,.
Hãy nêu những đặc điểm chứng tỏ rằng, cá Sụn vừa có những đặc điểm nguyên thuỷ vừa có những đặc điểm tiến bộ?
3 đ tiến bộ: thụ tinh, trứng, cơ quan bảo vệ
Nguyên thủy: xương, vảy da, vách mang, phổi-bóng bơi.
11 Sự đa dạng của cá Sụn?
850 loài, 2 lớp phụ: mang tấm: nhám 8 bộ Đuối 5 bộ; toàn đầu: 1 bộ: khi me
12 Nguồn gốc và hướng tiến hoá của cá Sụn (Chondrichthyes)?
Cuối silua không hàm suy thoái, bắt đầu xuất hiện cá có hàm, tổ tiên trực tiếp của
cá có hàm chưa đc xác định, cá có hàm cổ nhất đc xem là cá da tấm, thuộc nhóm
cá móng treo Hàm đc hình thành từ hai cung mang đầu tiên, cá móng treo có bộ xương bằng sụn, giáp đầu và giáp ngực khớp vs nhau Xương hàm có cạnh sắc và nhiều răng lớn, nhiều dạng cả chi trước và chi sau cũng phủ tấm xương, chúng là nhóm chuyên hóa, bị tuyệt diệt ở đề vôn, chỉ còn lại một số ít ở đầu kỉ thạch tán Trong nhóm cá móng treo có nhóm có gai cổ, cá nhỏ hình thoi, phủ bộ giáp gồm nhiều vảy nhỏ, vây có gốc rộng và có gai lớn tuy thuộc nhóm cá móng treo, cá gai
cổ cx đã có nhiều nét của cá xương, như vảy giống vs vảy láng, có thể cá gai cổ là nguồn gốc của cá sụn và cá xương.
Vào kỷ đêvon, từ cá móng treo đã phát sinh ra nhóm cá sụn cổ, không có giáp xương như cá móng treo mà có vẩy tấm; đại diện là cá sụn cổ (Cladoselache) Cá nhám chính thức (Elasmobranchii) xuất hiện vào kỷ thạch thán và đã phát triển hưng thịnh trong suốt kỷ thạch thán, đến kỷ pecmi bị suy tàn, nhưng được phục hồi số lượng vào đầu đại trung sinh và phát triển bình thường đến ngày nay Nhóm cáđuối phát sinh từ kỷ silua Cá khime (lớp cá toàn đầu) chỉ tìm thấy hóa thạch trong lớp đá kỷ tam điệp, nhưng có thể chúng có quan hệ họ hàng với cá nhám vào thời kì xa xưa, và là một nhánh bên của cá sụn
13 Đặc điểm chung của cá Xương (Osteichthyes)? Những đặc điểm sai khác giữa cá Sụn
và cá Xương ?
- Da có tuyến nhờn thường phủ vảy bì, vảy láng ở dạng cổ, bảy tròn vảy lược hoặc ko
có vảy ở dạng tiến bộ
Trang 5- Bộ xương bằng xương, một số phần còn là sụn.
- Vây chẵn vây lẻ, đc nâng dỡ bởi các tấm tia và tia vây
- Có hàm, thường có răng phủ men răng, khứu giác không thông với xoang miệng, ruột có van xoắn ốc ở các dạng cổ xưa, ko có ở các dạng tiến bộ.
- Hô hấp chủ yêu bằng mang, các lá mang đc nâng đỡ bởi các tấm mang, lá mang đc bao bọc trong xương nắp mang, khong thông trực tiếp ra ngoài Có bóng bơi hỗ trợ hoạt động khi bơi,
- Hệ tuần hoàn tim hai ngăn, một tâm nhĩ một tâm thất, xoang tĩnh mạch, bầu chủ động mạch, một vòng tuần hoàn, thường có 4 đôi cung động mạch, máu đi nuôi cơ thể không pha, hồng cầu có nhân.
- Bài tiết: đôi trung thận kéo dài từ trước ra sau ở phía lưng con vật
- Hệ tk: bán cầu não trc bé, 10 đôi dây thần kinh não, tai trong có 3 cặp ống bán khuyên,
- Phân tính, thụ tinh ngoài, phát triển qua ấu trùng, ấu trùng khác với cá trưởng thành.
Sai khác giữa sụn và xương.
Khe mang Khe mang thông trực tiếp ra
ngoài, chưa có xương nắp mang bảo vệ mang, vách
mang rộng
Khe mang không thông ra ngoài
mà đc bạo vệ bởi xương nắp mang, vách mang không phát
triển Phổi và bóng
bơi
Số lượng
cung đm
Thường có 5 cung động mạch tới mang và rời mang
Có 4 đôi
Ruột Dạ dày hình chữ j, ruột có van
xoắn ốc
Có van ở nhóm thấp, nhóm cao ko
có
14 Phân loại cá Xương đến phân lớp? Nêu các bộ cá điển hình của phân lớp cá phổi và cá vây tia, kèm theo đại diện của từng bộ?
Cá xương gồm các vây thịt cá vây tia
Cá vây tia:
Tổng bộ cá láng sụn: bộ cá tầm, bộ cá nhiều vây
Tổng bộ cá láng xương: bộ cá cai man và bộ cá amia
Trang 6Tổng bộ cá xương: bộ cá trích, chép, nheo, chình, chuối, lươn, vược, đối, ngừ, bơn, nóc.
Cá vây thịt:
Lợp phụ cá phổi: bộ 1 phổi, bộ hai phổi
Lớp phụ cá vây tay: ripidisian: đã tuyệt diệt, và nhóm coelacanth: đại diện là latime
15 Sự điều hoà áp suất thẩm thấu ở , cá? Các nhóm sinh thái ở cá ?
Đối vs nước ngọt: hàm lượng muối không đáng kể, khoảng 0,0001 đến 0,0005 phần nghìn, dưới nồng độ muối của máu trong cơ thể cá từ 0,2 -0,3 phần nghìn, vì vậy nước trong cơ thể có su hướng khuếch tán ra ngoài ở màng mỏng cảu mang, nước bên ngoài
có su hướng xâm nhập vào trong cơ thể cá bằng thẩm thấu Cá điều hòa áp suất thẩm thấu trong cơ thể bằng cách thải nước ra ngoài qua nước tiểu, nước tiểu loãng, bổ xung thêm muối qua các tế bào hấp thụ muối chuyên hóa ở mang và lấy muối qua thức ăn Đối vs cá nước mặn, hàm lượng muối trong nước biển cao hiwn trong cơ thể từ 0,05 đến
35 phần nghìn, nồng độ muối trong máu thấp hơn trong mt rất nhiều, cơ thể cá có su hướng mất nước và lượng muối trong cơ thể tăng lên, để bù lại lượng nước đã mất, cá phải uống nước biển dẫn đến dư thừa muối trong máu, muối dư thừa đưuọc thải ra ngoài qua nước tiểu đặc, hoặc chuyển ra ngoài qua các tế bào tiết ở mang
Các nhóm sinh thái ở cá:
Theo lượng muối trong mt:
Cá biển: sống biển, ko thể sống trong nước ngọt
Cá di cư: những loài có phần lớn đời sống ở biển hay ở sông, suối, di cư khi sinh sản
Cá nước lợ: sống ở vùng cửa sông hay đầm phá, có thể ngược dòng vào hạ lưu để tránh rét hay sinh sản
Cá nước ngọt: sống trong nước ngọt: sông suối, sao hồ, ko thấy ở biển và nước lợ
Theo vực nước:
Cá tầng mặt: vùng nước sâu vài trăm mét, bơi nhanh, thân hình thoi, ăn sinh vật nổi và
đẻ trứng ở đó
Cá ở sâu: sống nơi có áp suất lớn, thiếu ánh sáng nước lặng, nhiệt độ thấp, hàm lượng oxi thấp
Cá san hô: gồm nhiều laoif thuộc các họ phân bố rộng rãi dọc bờ biển, đa dạng về thành phần loài, hình dáng, màu sắc
16 Thức ăn, tập tính kiếm mồi, màu sắc ẩn nấp, cơ quan tấn công và tự vệ của cá ?
Thức ăn và rập tính kiếm mồi: ăn và tìm kiếm thức ăn tốn nhiều thời gian và năng lượng của cá, tập tính kiếm ăn có ảnh hưởng lớn đến đời sống của cá, theo loại thức ăn có thể chia làm các nhóm sinh thái khác nhau: cá ăn tạp, lọc, thực vật, động vật nhỏ, động vật lớn
Cách bắt mồi: cá bắt mồi và nuốt mồi nguyên, cấu tạo ống tiêu hóa thay đổi tùy theo chế
dộ thức ăn: cá ăn lọc: lược mang dày, cá ăn thịt: miệng rộng, răng mọc trên xương hàm, răng nhọn và hướng về phía sau Độ dài ruột thay đổi tùy thuộc vào thức an của cá, ruột ngắn ở cá ăn động vật, dạ dày không rõ ràng hoặc thiếu ở cá ăn thực vật Thành phần
Trang 7thức ăn và cường độ dinh dưỡng thay đổi tùy độ tuổi, và mùa trong năm, sự thay đổi cường độ dinh dưỡng ảnh hưởng tới sự dinh dưỡng của cá thể, thể hiện trong vòng năm của vảy, sự sinh trưởng của cá phụ thuộc vào thức ăn và nhiệt dộ nước
Màu sắc ẩn nấp: màu thường ứng với màu nền nước, giúp cá bảo vệ và tấn công con mồi, nhiều loài có màu sắc sặc sỡ, đề báo hiệu, nhận biết đồng loại, thường có gai độc và tuyến điện, màu sắc do sắc tố bên trong biểu bì da tiết ra, nhiều loài có màu sắc bắt chước để bảo vệ
Cơ quan tự vệ: một số loài cá có cơ quan điện, làm tê liệt con mồi hay kẻ thù, ngoài ra còn có thể có gai độc
17 Sinh sản, sinh trưởng và di cư của cá ?
Sinh sản, sinh trưởng: các kiểu sinh ản: đẻ trứng, đẻ trứng thai hoặc đẻ con Hầu hết phân tính, sai khác đực cái không rõ ràng, những loài thụ tinh trong thì sai khác đực cái
rõ ràng hơn Số lứa đẻ thay đổi tùy loài, phụ thuộc vào vĩ độ địa lí, số lượng trứng thay đổi tùy loài, chăm sóc trứng chỉ thấy ở một số loài
Sinh trưởng cá: sinh trưởng cá phụ thuộc nhiều vào chế độ thức ăn, nhiệt độ nước, nhiệt
độ quyết định sống còn đến sinh sản ấu trùng và trứng, hầu hết cá sinh sản và mùa xuân hoặc đầu hè, một số ít sinh sản vào mùa thu hoặc đông, sự sinh trưởng cảu cá thể hiện ở vòng năm của vảy cá, cá lớn suốt đời, càng về già tốc độ lớn càng chậm
Di cư: chỉ có ít loài cá sống định cư, đa số di cư, di cư đẻ trúng làm giảm tỉ lệ tử vong của trứng và cá bột Có hai hình thức di cư, thụ động: ấu trùng và cá con, chủ động: kiếm ăn, tránh rét, đẻ trứng Những loài cá di cư thường là những loài rộng nhiệt và rộng muối, có khả năng thích nghi cao với môi trường
18 Những đặc điểm cấu tạo thích nghi với kiểu chuyển vận nhảy của Lưỡng cư không đuôi (Anura) ?
Thân ngắn rộng, cổ không rõ ràng, chi sau dài hơn chi trước thích nghi với lối chuyển vận nhảy, chỉ có 10 đốt sống, xương xườn tiêu giảm nhưng vẫn có xương mỏ ác, các đốt sống đuôi ngắn khớp với nhau thành trâm đuôi, hai xương tay quay và tay trụ gắn liền vs nhau thành 1 xương, ba xương cổ tay dãy 3 gắn với các xương dãy 2 thành một xương Các xương đốt ngón không phát triển, các xương dãy hai và dãy ba gắn với nhau
19 Nêu những đặc điểm đặc trưng trong cách bắt mồi, nuốt mồi và hô hấp của Lưỡng cư không đuôi (Anura)? Tại sao ếch có kiểu hô hấp theo kiểu "nuốt khí" đặc biệt này?
20 Phân loại Lưỡng cư đến bộ và nêu các đại diện điển hình của Việt Nam cho từng bộ? Lưỡng cư: 3 bộ, 57 họ và hơn 6 nghìn loài:
Bộ không chân: đại diện ếch giun bà nà
Bộ có đuôi: sa giông, cá cóc tam đảo
Bộ không đuôi: các dạng ếch nhái, nhái bầu nhái bén, ếch,
21 Nguồn gốc và hướng tiến hoá của Lưỡng cư (Amphibia)? Tại sao cá vây tay cổ và cá phổi đều được xét đến khi đi tìm nguồn gốc của lưỡng cư nhưng nguồn gốc của
Trang 8lưỡng cư lại là cá vây tay cổ mà không phải là cá phổi hoặc cá vây tay hiện sống (cá Latime) ?
Nguồn gốc: lưỡng cư cổ nhất đc phát hiện vào kỉ đề vôn, sọ có lồi cầu, giáp sọ, khe tai và xương bàn đạp nhưng còn giữ 1 số đặc điểm của cá : còn di tích nắp mang, lỗ mũi ngaoifowr cạnh trc hàm trên, còn vây đuôi, chi kiểu 5 ngón, lưỡng
cư tìm thấy trong hóa thạch trong các lớp đất đá ở thạch tán và pecmi cx giống lưỡng cư ở kỉ đề vôn, chúng có giáp xương đầu nên nên gọi chung là ếch nhái giáp đầu, giáp xương đầu phủ kín hộp sọ chỉ để lại lỗ mũi và lỗ đỉnh, khứu giác phát triển.
Đến thời kì xuất hiên thực vật và côn trùng trên cạn, khí hậu trái đất ôn hòa xen kẽ với khí hậu khô hạn và lụt lội ở nhiều thủy vực thủy vật ven bờ và tv thủy sinh bị ngập nước dẫn đến thối rữa, làm cho nước ngèo oxi, mang là cơ quan hô hấp cá ko thích ứng đc, dẫn đến việc hình thành của lưỡng cư đầu tiên.
Cá vây tay và cá phổi đều có thể hấp thụ oxi ko khí nhưng chỉ có chi chẵn của cá vây tay có khả năng hình thành chi 5 ngón, còn cá phổi thì không, nên nguồn gốc của lưỡng cư là cá vây tay cổ mà ko hải là cá phổi.
22 Điều kiện sống, nơi phân bố và các nhóm sinh thái theo nơi ở của Lưỡng cư ?
Lưỡng cư là động vật biến nhiệt, thân nhiệt ko ổn định, thay đổi tùy thuộc vào nhiệt độ môi trường, đời sống và hoạt động gắn liền vs sự thay đỏi nhiệt độ mt, nhiệt độ và độ
ẩm có sự ảnh hưởng lớn đến phân bố của lưỡng cư, chúng chỉ sống đc trong các vực nước có hàm lượng muối từ 1- 1,5 , cũng không thể sống trong các thủy vực hơi axit hay bazo, hàm lượng cascbon hay oxi trong nc cững ảnh hưởng đến phân bố, áp suất kk cũng ảnh hưởng đến phân bố
Nhóm sinh thái theo nơi ở: cây, đất nước
23 Sinh sản của Lưỡng cư ?
Lưỡng cư phân tính, sai khác đực cái được thể hiện trong các đặc điểm thứ cấp: kích thước, túi kêu, màu sắc ; lưỡng cư không có cơ quan giao cấu, nhưng có hiện tượng kết đôi giao phối, hầu hết tiến hành trong nước, thụ tinh ngoài Một số laoif khôn có hiện tượng kết đôi, con cái đẻ trứng ra sau đó con đực tiến đến thụ tinh cho đám trứng
Sinh sản chủ yếu diễn ra vào mùa ấm trong năm, thường là xuân hè
Cỡ trứng, số lượng trứng thay đổi tùy loài, trứng thường kết thành đám, khối hoặc dải; màng nhày bao bọc đám trứng thành màng bảo vệ chống lại những va chạm cơ học, đồng thời cũng là thấu kính hội tụ tăng nhiệt cho đám trứng
Đa số đẻ trứng trong nước, một số đẻ trên thân cây, lá cây, trên bờ nước
Khoảng 10 % lưỡng cư không đuôi và một vài laoif ko chân có bản năng chăm sóc trứng, ở mức độ khác nhau, đơn giản nhất là chuẩn bị nơi đẻ, số lứa đẻ tùy loài, và cx thay đổi hàng năm tùy thuộc vào đk mt, vùng ôn đới thường chỉ đẻ 1 lần trong năm, nhiệt đới thường nhiều lần
Trang 9Phát triển qua ấu trùng và biến thái hoặc ko biến thái.
24 Đặc điểm chung của lớp Bò sát (Reptilia) ? Những đặc điểm sai khác giữa Bò sát và Lưỡng cư ?
Dạng rùa, thằn lằn, rắn, cá sấu Bề mặt cơ thể phủ vảy xừng, biểu bì được keratin hóa, hoặc bởi những tâm xương bì, có hai đôi chi chẵn thường 5 ngón, leo trèo, chạy bơi, một
số có chi tiêu giảm hoặc không có, bộ xương cốt hóa, cột sống 5 phần: cổ ngực, thắt lưng, chậu đuôi, xương sườn gắn với xương ức tạo nên lồng ngực chính thức, đai chậu
có lỗ bít lớn, cá sấu có khẩu cái thứ cấp phát triển hô hấp bằng phổi có kích thước lớn
và cơ quan liên sườn; hai vòng tuần hoàn: cơ thể và phổi, tim 3 ngăn, hai tâm nhĩ và 1 tâm thất, tâm thất có vách ngăn chua hoàn toàn; cá xấu tim 4 ngăn Động vật ngoại nhiệt; ống tiêu hóa hình thành các phần rõ ràng tuyến nước bọt phát triển, tuyến khẩu cái, tuyến lưỡi, tuyến dưới lưỡi, tuyến nọc độc hệ thần kinh trung ương phát triển: 12 đôi dây thần kinh não, dây thứ 11 chưa tách biệt hoàn toàn vs 10, cơ quan jocopson phat triển đặc biệt ở rắn.bài tiêt: hậu thận và ống thận;phân tính thụ tinh trong,có cơ quan giao cấu, một số ko có Trứng được bao bọc trong vỏ đá vôi và vỏ dai Phát triển trực tiếp ko qua giai đoạn ấu trùng
Vỏ da Da trần luon ẩm, thiếu vảy, nhiều
tuyến, thích nghi vs mt nc hoặc ẩm ướt, ko có mặt ở sa mạc hay vùng cực
và nước mặn, dưới da có nhiều túi
bạch huyết
Da khô, bao bọc bởi vảy xừng hoặc tấm xương bì, rất ít hoặc ko có tuyến da, thích nghi vs mt khô cạn, ko có túi bạch
huyết dưới da
chi Chi sau hình chữ Z, có cẳng thứ cấp
và dài hơn chi trước, hai x ống tay và
2 x ống chân gắn thành một x vững
chắc
4 chi dài ngang bằng nhau, khỏe nâng thân khỏi mặt đất, di chuyển nhanh nhẹn, hai x ống tay và 2 x ống chân tách
riêng
Sọ Sọ ít xương, ko có hố hoặc cung thái
dương, không có khẩu cái cứng thứ
cấp
Sọ nhẹ do có sự hình thành các hố thái dương hoặc cung thái dương, khẩu cái
cứng thứ cấp phát triển Lồi cầu
chẩm
2 lồi cầu, 1 đốt sống cổ 1 lồi cầu chẩm, và nhiều đốt sống cổ
X đai Đai chậu hình đĩa và ko có lỗ bít dáy Đai chậu có lỗ bít lớn
não Các phần não ít chồng lên nhau, tiểu
não bé chưa có vòm não mới, có 10
đôi dây thần kinh não
Uốn khúc não rõ ràng, bán cầu não và tiểu não lớn, có vòm não mới, 12 đôi dây
tk não
Hô hấp Da và phổi Hô hấp hoàn toàn bằng phổi nhờ co dãn
lồng ngực Tuần hoàn Tim hai ngăn, máu pha Tim ba ngăn, máu đi nuôi nủa sau cơ thể
vẫn là máu pha Lưỡi Gốc lưỡi găn phía trước thềm miệng Gốc lưỡi gắn cuối khoang miệng
Trang 10Bài tiết Trung thận, không có cơ quan giao
cấu, thụ tinh ngoài, trứng đc bao bọc
bởi lớp gelatin, phát triển qua ấu trùng
và dưới nước
Hậu thận, có cq giao cấu, thụ tinh trong, trúng có vỏ dai hay màng ối, phôi phát trienr hoàn toàn và trên cạn
25 Sơ bộ phân loại Bò sát đến bộ và nêu các đại diện điển hình của từng bộ
4 bộ: bộ đầu mỏ: hatteria; bộ có vảy: thằn lằn, tắc kè hoa, bộ cá sấu: cá xấu; bộ rùa: đồi mồi, baba
26 Nguồn gốc và sự tiến hóa của Bò sát ? Nguyên nhân nào đã dẫn đến sự tuyệt diệt của các loài Bò sát cổ và sự tồn tại của các nhóm Bò sát hiện nay ?
27 Điều kiện sống, nơi phân bố và các nhóm sinh thái theo nơi ở của Bò sát ?
Điều kiện sống và sự phân bố: động vật có xương sống đầu tiên trên cạn hoàn toàn,
có khả năng sinh ản ngời nước, đẻ trứng lớn, có vở dai hay vở đá vôi bảo vệ, phat triển không cần tới nước Bò sát không lệ thuộc vào độ ẩm của mt, do đó phân bố rộng trên nhiều vùng có khí hậu khác nhau trừ vùng cực Tuy vậy bò sát vẫn là động vật ngoại nhiệt, trao đổi chất của cơ thể còn hạn chế, dẫn đến phân bố cx bị hạn chế, chúng phân bố ở vùng xa mạc nhiệt đới, nơi có điều kiện thuận lợi, ko phân bố ở vùng địa cực
Sinh thái theo nơi ở:
Nhóm trên mặt đất:
Nhóm dưới mặt đất: đào hang, đẻ trứng
Nhóm trên câu và bay:
Nhóm dưới nước
Học thêm nếu còn thời gian, đừng lười, cái phần nhóm nhóm đấy
28 Thức ăn, dinh dưỡng và hoạt động ngày, mùa của Bò sát ?
Thành phần thức ăn hết sức đa dạng ở các nhóm loài khác nhau, theo thức ăn có thể chia:
Nhóm ăn thực vật: một số ít các loài rùa, thằn lằn và rắn
Nhóm ăn động vật:đa số các loài bò sát ăn động vật, thành phần thức ăn của bò sát nói chung đa dạng, thay đổi tùy loài
Nhóm ăn tạp: tiêu biểu là baaba,
Thành phần thức ăn thay đổi theo tuổi và theo mùa Tính nhịn ăn của bò sát cũng rất đáng kể, có laoif nhịn ăn xuốt kì ngủ đông, có thể kéo dài đến 6-7 tháng
Hoạt động ngày mùa: hoạt động ngày:nhân tố nhiệt điị cí ảnh hưởng lớn đến hoạt động của bò sát, là đk quan trọng để chúng ra khỏi nơi chú ẩn hầu hết kiếm ăn ban ngày, một
số ít vào lúc hoàng hôn, chỉ có tắc kè hoa, một số laoif rùa và một số rắn, chủ yếu rắn độc đi kiếm ăn ban đêm