Bài giảng Nguyên lý thống kê Chương 3 - GV. Quỳnh Phương

PHÂN TỔ THỐNG KÊKHÁI NIỆM: PHÂN TỔ THỐNG KÊ LÀ VIỆC CĂN CỨ VÀO MỘT HAY MỘT SỐ TIÊU THỨC NÀO ĐÓ ĐỂ LỰA CHỌN, PHÂN CHIA, SẮP XẾP CÁC ĐƠN VỊ CỦA TỔNG THỂ THÀNH CÁC TỔ NHÓM CÓ TÍNH CHẤT KHÁ

CHƯƠNG 3

TÓM TẮT VÀ TRÌNH BÀY

DỮ LIỆU THỐNG KÊ

NỘI DUNG

THỐNG KÊ

1 PHÂN TỔ THỐNG KÊ

KHÁI NIỆM:

PHÂN TỔ THỐNG KÊ LÀ VIỆC CĂN

CỨ VÀO MỘT HAY MỘT SỐ TIÊU THỨC NÀO ĐÓ ĐỂ LỰA CHỌN, PHÂN CHIA, SẮP XẾP CÁC ĐƠN VỊ CỦA TỔNG THỂ THÀNH CÁC TỔ NHÓM CÓ TÍNH CHẤT KHÁC NHAU.

PHÂN TỔ THỐNG KÊ

Nhiệm vụ :

• Phân chia các loại hình kinh tế-xã hội ra thành các loại

hình kinh tế-xã hội khác nhau

• Biểu hiện kết cấu của tổng thể

• Biểu hiện mối liên hệ giữa các hiện tượng hoặc giữa các tiêu thức

PHÂN TỔ THỐNG KÊ

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH PHÂN TỔ

1.1 LỰA CHỌN TIÊU THỨC PHÂN TỔ

1.2 XÁC ĐỊNH SỐ TỔ

TÍNH HAY DỮ LIỆU ĐỊNH TÍNH

LƯỢNG HAY DỮ LIỆU ĐỊNH LƯỢNG

1.3 LẬP BẢNG PHÂN TỔ VÀ TRÌNH BÀY

KẾT QUẢ

PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

MỖI TỔ THỂ HIỆN MỘT BIỂN HIỆN

CÁC BƯỚC GIẢI QUYẾT

TIÊU THỨC NGHIÊN CỨU Ở VD NÀY LÀ NHÓM MÁU LÀ TIÊU THỨC THUỘC TÍNH,

CÓ 4 BIỂU HIỆN TRONG VD NÀY LÀ CÁC NHÓM MÁU: A, B, O, AB DO ĐÓ, TA PHÂN THÀNH 4 TỔ, MỖI TỔ THỂ HIỆN MỘT NHÓM MÁU

BƯỚC 1: LẬP BẢNG PHÂN TỔ.

BƯỚC 2: ĐẾM SỐ ĐƠN VỊ XUẤT HIỆN CỦA MỖI

TỔ VÀ ĐIỀN KẾT QUẢ VÀO CỘT B.

BƯỚC 3: TÌM TỶ TRỌNG CỦA MỖI TỔ VỚI CÔNG

THỨC NHƯ SAU

theå toång

vò ñôn soá

: n

toå cuûa

soá taàn

BẢNG PHÂN TỔ

(%) A

B O AB

PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC

SỐ LƯỢNG

CĂN CỨ VÀO PHẠM VI BIẾN THIÊN CỦA LƯỢNG BIẾN, TA CÓ 3 CÁCH PHÂN TỔ:

PHÂN TỔ KHÔNG CÓ KHỎANG CÁCH

ÁP DỤNG TRONG TRƯỜNG HỢP LƯỢNG BIẾN CỦA TIÊU THỨC PHÂN TỔ ÍT VÀ LƯỢNG BIẾN BIẾN THIÊN (CHÊNH LỆCH

VỀ LƯỢNG GIỮA CÁC ĐƠN VỊ) KHÔNG NHIỀU

CÁCH THỨC PHÂN TỔ TƯƠNG TỰ NHƯ PHẦN TRÌNH BÀY THEO PHÂN TỔ ĐỐI VỚI TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

VÍ DỤ: CÓ TÀI LIỆU VỀ ĐIỂM SỐ MÔN KTCT CỦA 30 SINH VIÊN NHƯ SAU TIẾN HÀNH PHÂN TỔ VÀ NÊU NHẬN XÉT VỀ TÌNH HÌNH HỌC TẬP MÔN KTCT CỦA 30 SV.

TA THẤY TRONG VD NÀY LÀ PHẠM VI BIẾN THIÊN CỦA LƯỢNG BIẾN LÀ ÍT VÌ CHỈ XUẤT HIỆN 4 LƯỢNG BIẾN: ĐIỂM 5, 6,7 VÀ 9 DO ĐÓ, TA PHÂN TỔ LÀM 4 MỖI

TỔ TƯƠNG ỨNG VỚI MỘT LƯỢNG BIẾN

CÁC BƯỚC GIẢI QUYẾT TƯƠNG TỰ NHƯ VÍ DỤ PHẦN PHÂN TỔ TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

BẢNG PHÂN TỔ

(%) 5

6

7

9

TẦN SỐ XUẤT HIỆN CỦA LƯỢNG BIẾN 8 ĐIỂM LÀ 3

PHÂN TỔ CÓ KHOẢNG CÁCH

_ PHÂN TỔ CÓ KHOẢNG CÁCH ĐỀU NHAU

_ PHÂN TỔ VỚI KHOẢNG CÁCH KHÔNG ĐỀU NHAU

Xmax : trị số lượng biến lớn nhất của tiêu thức phân tổ

Xmin : trị số lượng biến nhỏ nhất của tiêu thức phân tổ

k : số tổ định phân với k = (2xn) 1/3

h  ( max  min)  (  1 )

Xmax : trị số lượng biến lớn nhất của tiêu thức phân tổ

Xmin : trị số lượng biến nhỏ nhất của tiêu thức phân tổ

k : số tổ định phân với k = (2xn) 1/3

n : số đơn vị tổng thể

VÍ DỤ: KHẢO SÁT 20 BỆNH NHÂN HÚT THUỐC LÁ THU ĐƯỢC DỮ LIỆU SAU MỖI GIÁ TRỊ LÀ SỐ ĐIẾU THUỐC MÀ NGƯỜI BỆNH HÚT TRONG MỘT NGÀY HÃY THỰC HIỆN PHÂN TỔ :

CÁC BƯỚC GIẢI QUYẾT:

BƯỚC 1: XÁC ĐỊNH TIÊU THỨC NGHIÊN CỨU, ĐẶC

ĐIỂM CỦA LƯỢNG BIẾN.

BƯỚC 3: ĐẾM TẦN SỐ XUẤT HIỆN CỦA MỖI TỔ VÀ

ĐIỀN KẾT QUẢ VÀO CỘT B.

BƯỚC 4: TÍNH TỶ TRỌNG CỦA MỖI TỔ VÀ ĐIỀN KẾT

QUẢ VÀO CỘT C THEO CÔNG THỨC

theå toång

vò ñôn

soá :

n

toå cuûa

soá taàn

Các bước giải quyết

DỮ LIỆU CỦA BÀI TOÁN LÀ

VÍ DỤ: Theo dõi năng suất thu hoạch lúa (tạ) của 50 hộ gia đình thuộc huyện Y, ta thu thập được số liệu như sau Hãy tiến hành phân tổ

Các bước giải quyết

DỮ LIỆU CỦA BÀI TOÁN LÀ LƯỢNG BIẾN

CỘNG

Phân tổ có khoảng cách

không đều nhau

Ví dụ: Mức thuế thu nhập cá nhân

PHÂN TỔ MỞ

LÀ PHÂN TỔ MÀ TỔ ĐẦU TIÊN KHÔNG

CÓ GIỚI HẠN DƯỚI, TỔ CUỐI CÙNG KHÔNG CÓ GIỚI HẠN TRÊN

MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC PHÂN TỔ MỞ LÀ

ĐỂ TỔ ĐẦU TIÊN VÀ TỔ CUỐI CÙNG CHỨA CÁC ĐƠN VỊ CÓ TRỊ SỐ LƯỢNG BIẾN ĐỘT BIẾN VÀ TRÁNH VIỆC HÌNH THÀNH QUÁ NHIỀU TỔ

Bảng phân tổ mở như sau

Năng suất lúa

(tạ/ha)

(%)

MỘT SỐ QUY ƯỚC

HẠN TRÊN VÀ GIỚI HẠN DƯỚI CỦA HAI TỔ

KẾ TIẾP PHẢI TRÙNG NHAU KHI CÓ MỘT LƯỢNG BIẾN ĐÚNG BẰNG GIỚI HẠN TRÊN CỦA MỘT TỔ, THÌ ĐƠN VỊ ĐÓ ĐƯỢC XẾP VÀO TỔ KẾ TIẾP

 ĐỐI VỚI TÀI LIỆU PHÂN TỔ MỞ, KHI TÍNH TOÁN NGƯỜI TA QUI ƯỚC KHOẢNG CÁCH TỔ CỦA TỔ MỞ BẰNG VỚI KHỎANG CÁCH CỦA TỔ ĐỨNG LIỀN KỀ NÓ

Khái niệm: Là việc lập ra các tổ mới trên cơ sở các tổ

cũ, nhằm đáp ứng mục đích nào đó của quá trình nghiên cứu thống kê.

NSLĐ Số

CN NSLĐ Số CN 30-45 4 90-105 20 45-60 10 105-120 18 60-75 15 120-135 5 75-90 25 135-150 3

2.TÓM TẮT VÀ TRÌNH BÀY

DỮ LIỆU THỐNG KÊ

PHẦN GIẢI THÍCH: GỒM CÁC CHỈ TIÊU

GIẢI THÍCH VỀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI

BẢNG THỐNG KÊ

VỀ HÌNH THỨC: MỖI BẢNG THỐNG KÊ

ĐỀU CÓ NHIỀU TIÊU THỨC, CÁC HÀNG NGANG, CỘT DỌC VÀ CÁC CON SỐ THỐNG KÊ

SƠ ĐỒ CẤU THÀNH BẢNG THỐNG KÊ

PHẦN GIẢI

THÍCH

TỔNG SỐ

BẢNG THỐNG KÊ

NẾU CĂN CỨ VÀO KẾT CẤU PHẦN CHỦ

ĐỀ TA CÓ THỂ CHIA RA LÀM 3 LOẠI BẢNG THỐNG KÊ SAU:

BẢNG GIẢN ĐƠN: THƯỜNG DÙNG

CHO TRÌNH BÀY DỮ LIỆU ĐỊNH TÍNH

BẢNG PHÂN TỔ

BẢNG KẾT HỢP

CHÚ Ý

ĐỦ, NGẮN GỌN VÀ DỄ HIỂU

TỪNG CHỈ TIÊU

THỐNG KÊ

ĐỒ THỊ THỐNG KÊ

LÀ CÁC HÌNH VẼ, ĐƯỜNG NÉT HÌNH HỌC DÙNG ĐỂ MÔ TẢ CÓ TÍNH QUY ƯỚC

VỀ CÁC SỐ LIỆU THỐNG KÊ

CÁC LOẠI ĐỒ THỊ THỐNG KÊ:

CHÚ Ý

THỊ PHẢI THỐNG NHẤT VÀ CHÍNH XÁC.

GIAN, KHÔNG GIAN CỦA HIỆN TƯỢNG NGHIÊN CỨU PHÙ HỢP VỚI TỪNG LOẠI ĐỒ THỊ.

CHUYỂN CÁC ĐẠI LƯỢNG LÊN ĐỒ THỊ THEO CÁC KHOẢNG CÁCH THÍCH HỢP NÊN SỬ DỤNG

NÓ PHẢI CHÍNH XÁC VÀ THỐNG NHẤT.

Tình huống: Bạn là nhân viên tư vấn bảo hiểm Doanh thu mà bạn đạt được trong 6 tháng làm việc được tổng hợp trong bảng sau Bạn hãy vẽ đồ thị thể hiện doanh thu trong 6 tháng làm việc của bạn để báo cáo với cấp trên.

Hãy vẽ 2 đồ thị:

a- Một đơn vị trục tung thể hiện là 5 triệu đồng.

b- Một đơn vị trục tung thể hiện là 2 triệu đồng, bắt đầu