Bài 45. sinh sản hữu tính ở động vật

Kiến thức: - Đinh nghĩa được sinh sản hữu tính - Nêu được ba giai đoạn phát triển của quá trình sinh sản hữu tính - Nêu được bản chất của sinh sản hữu tính - Phân biệt được thụ tinh

Ngày soạn: 26/ 3/2011

Ngày dạy: / / 20

Tiết: 48

TÊN BÀI DẠY - Bài 45: SINH SẢN HỮU TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I Mục tiêu: Sau khi dạy xong, HS phải:

1 Kiến thức:

- Đinh nghĩa được sinh sản hữu tính

- Nêu được ba giai đoạn phát triển của quá trình sinh sản hữu tính

- Nêu được bản chất của sinh sản hữu tính

- Phân biệt được thụ tinh ngoài với thụ tinh trong, và ưu nhược điểm của chúng

- Nêu được các hình thức đẻ trứng và đẻ con ở động vật cũng như ưu nhược điểm

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh

3 Thái độ: Nhận thấy rõ hơn sự hoàn thiện trong sinh sản ở động vật từ vô tính đến hữu tính.

II Trọng tâm: - Các giai đoạn của sinh sản hữu tính, ưu diểm của đẻ trứng và đẻ con.

III Chuẩn bị:

1 Giáo viên: - Các tranh từ hình 45.1 – 45.4

- Phiếu học tập số 1 và 2

2 Học sinh: - Nghiên cứu bài và chuẩn bị các lệnh trong sách giáo khoa

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp(1-2'): Kiểm tra sĩ số HS

2 Kiểm tra bài cũ ( 5’ )

Câu 1: Sinh sản vô tính ở ĐV là gì? Nêu ưu và nhược điểm của sinh sản vô tính ở đv?

Câu 2: Hình thức sinh sản trinh sinh có gì khác với 3 hình thức sinh sản phân đôi, nảy chồi, phân mảnh?

* Gợi ý trả lời:

Câu 1: - Định nghĩa sinh sản vô tính

- Ưu điểm: + Có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp

+ Tạo các cơ thể giống nhau và giống mẹ về mặt di truyền

+ Tạo các cá thể thích nghi với môi trường sống ổn định

- Nhược điểm: Khi điều kiện sống thay đổi thì có thể dẫn đến chết hàng loạt

3 Bài mới:

* ĐVĐ: Chúng ta đã tìm hiểu sinh sản vô tính ở động vật, vậy thì sinh sản hữu tính ở động vật

có gì khác so với sinh sản vô tính? Động vật có những hình thức sinh sản hữu tính nào? Để tìm hiểu vấn đề này chúng ta đi vào bài mới:

* Vào bài:

HĐI: Tìm hiểu khái niệm sinh sản vô tính ở ĐV( 3-5')

(?) Hãy kể tên một số loài ĐV

có hình thức sinh sản hữu tính?

Qua các kiến thức đã học về

sinh sản hữu tính ở TV, hãy

phát biểu khái niệm sinh sản

hữu tính ở ĐV?

Cá, ếch, thằn lằn, chim,…

Kiểu sinh sản tạo ra các cá thể mới qua hình thành và hợp nhất giao tử đực đơn bội và giao tử cái đơn bội tạo thành hợp tử lưỡng bộ, hợp tử phát triển thành cơ thể mới mang thông tin di truyền của cả bố và mẹ

I Khái niệm:

( như đáp án C trang 175)

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên

-Trang

Chuyển ý: Ở ĐV có nhiều hình thức sinh sản như: Tiếp hợp, tự phối, giao phối Trong chương trình

sinh 11 các em chỉ đi nghiên cứu về quá trình sinh sản ở ĐV qua giao phối

HĐII: Tìm hiểu quá trình sinh sản hữu tính ở động vật(5-7')

Tranh H45.1 SGK

(?) Điền tên các giai đoạn của

qt SSHT vào các ô theo thứ tự

từ trên xuống dưới?

(?) Cho biết số lượng NST của

tinh trùng, trứng và hợp tử?

(?) Tại sao sinh sản hữu tính lại

tạo ra các cá thể mới đa dạng

về đặc điểm di truyền?

(?) Sinh sản hữu tính ở ĐV có

ưu và nhược điểm gì?

(?) Quá trình SSHT ở ĐV trải

qua những giai đoạn nào?

GV thông báo sơ đồ hình 45.1

áp dụng cho các loài động vật

đơn tính, một số loài động vật

lưỡng tính có hiện tượng tự thụ

tinh nhưng cũng có loài thụ

tinh chéo

(?) Phân biệt ĐV đơn tính và

Đv lưỡng tính?

(?) Vì sao giun đất lại có hiện

tượng thụ tinh chéo?

Ô 1: Hình thành tinh trùng và trứng

Ô 2: Thụ tinh

Ô 3: Phát triển phôi Tinh trùng, trứng → n Hợp tử → 2n

Nhờ quá trình phân li tự do của NST trong quá trình giảm phân hình thành giao tử, trao đổi chéo và thụ tinh

- Ưu:

+ tạo ra các cá thể mới đa dạng về các đặc điểm di truyền, nhờ đó ĐV

có thể thích nghi và phát triển trong điều kiện môi trường sống thay đổi

+ Tạo ra số lượng lớn con cháu trong thời gian ngắn

- Nhược: không có lợi trong trường hợp mật độ quần thể

thấp

Trả lời

- ĐV đơn tính là ĐV mà trên mỗi cá thể chỉ có cơ quan sinh dục đực hoặc cơ quan sinh dục cái

- ĐV lưỡng tính là ĐV mà trên mỗi

cá thể có cả cơ quan sinh dục đực

và cơ quan sinh dục cái

Vì đai sinh dục (tinh trùng và trứng) không chín cùng một lúc

II Quá trình sinh sản hữu tính

ở ĐV:

lần lượt qua 3 giai đoạn:

Gđ 1 Giảm phân hình thành tinh trùng và trứng

GP 1TB sinh tinh(2n) > 4 Tinh trùng (n)

GP

1 TB sinh trứng >1 Trứng(n) + 3 thể

định hướng

gđ 2 Thụ tinh

gđ 3 Phát triển phôi hình thành

cơ thể mới

- Một số loài động vật lưỡng tính (giun đất, ốc sên) có hiện tượng thụ tinh chéo

Chuyển ý: Ở ĐV có 2 hình thức thụ tinh đó là tự thụ tinh và thụ tinh chéo Trong chương trình sinh 11

các em chỉ tìm hiểu hình thức thụ tinh chéo ở ĐV đa bào bậc cao

HĐIII: Tìm hiểu các hình thức thụ tinh ở ĐV(5-8')

(?) Thụ tinh chéo ở ĐV đa bào

bậc cao có những hình thức thụ

tinh nào?

- Cho HS hoàn thành PHT số1:

Thụ tinh ngoài và thụ tinh trong

Thảo luận và hoàn thành trong

III Các hình thức thụ tinh:

( nội dung đáp án PHT số 1)

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên

-Trang

Phân biệt thụ tinh ngoài và thụ

tinh trong

- Gọi Hs trả lời để hoàn thành

PHT số 1

(?) Vì sao thụ tinh ngoài diễn ra

trong môi trường nước?

(?) Hình thức thụ tinh nào tiến

hóa hơn? Vì sao?

Trả lời câu lệnh:

(?) Thụ tinh ở ếch và rắn, thụ

tinh nào là thụ tinh trong? thụ

tinh ngoài? Vì sao?

vòng 10 phút

Nếu không có nước trứng sẽ không bơi đến để gặp tinh trùng

Dựa vào đáp án PHT số1 trả lời

- TT ở ếch là TT ngoài vì: con cái đẻ trứng vào môi trường nước, còn con đực phóng tinh dịch lên trứng để thụ tinh

- TT ở rắn là TTT vì: trứng gặp tinh trùng ở trong cơ quan sinh dục của con cái

Chuyển ý: Trong sinh sản hữu tính có rất nhiều loài ĐV đẻ trứng, nhiều loài khác đẻ con Vậy đẻ

trứng có gì khác đẻ con?

HĐIV: Tìm hiểu hình thức để trứng và đẻ con(5-10')

Cho HS hoàn thành nội dung

PHT số 2

GV củng cố và hoàn thiện kiến

thức

(?) Trong 2 hình thức đó hình

thức nào tiến hóa hơn? Vì sao?

Thảo luận 10 phút để hoàn thành

Thảo luận nhanh trả lời

IV Đẻ trứng và đẻ con:

( nội dung đáp án PHT số 2)

4 Củng cố: ( 3 phút )

Câu hỏi: Nêu chiều hướng tiến hóa trong sinh sản hữu tính ở động vật?

Trả lời:

- Cơ thể:

+ cơ quan sinh sản chưa phân hoá -> phân hoá

+ cơ thể lưỡng tính -> đơn tính

- Hình thức thụ tinh:

+ Tự phối -> giao phối

+ thụ tinh ngoài -> thụ tinh trong

- hình thức sinh sản:

+ đẻ trứng đến đẻ con

+ trứng, con sinh ra không được chăm sóc, bảo vệ -> trứng , con sinh ra được chăm sóc, bảo vệ

5 Dặn dò: ( 3 phút ) Trả lời các câu hỏi cuối bài và đọc bài mới.

V Rút kinh nghiệm:

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên

-Trang

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Các ht tt

Chỉ tiêu so

sánh

Khái niệm

kiểu thụ tinh trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở bên ngoài cơ thể cái kiểu thụ tinh trứng gặp tinh trùng và thụtinh trong cơ quan sinh dục của con cái

Ưu điểm

- Con cái đẻ được nhiều trứng trong cùng một lúc

- Không tiêu tốn nhiều năng lượng để thụ tinh

- Đẻ được nhiều lứa hơn trong cùng khoảng thời gian so với thụ tinh trong

- Hiệu quả thụ tinh của trứng cao

- Hợp tử được bảo vệ tốt ít chịu ảnh hưởng của môi trường bên ngoài

- Tỉ lệ sống sót con non cao

Nhược điểm

- Hiệu quả thụ tinh của trứng thấp

- Hợp tử không được bảo vệ và phụ thuộc nhiều vào môi trường nên tỷ lệ sống sót con non thấp

- Tiêu tốn nhiều năng lượng để thụ tinh

- Số lứa đẻ giảm, lượng con đẻ ít

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Các hình

Ví dụ ếch, thú mỏ vịt, cá chép,nhái Cá mún, cá kiếm, cáhắcmôni, Voi, khỉ,

Đặc

điểm

Phôi phát triển nhờ chất

dinh dưỡng có trong noãn

hoàng của trứng và nở ra

con non sau khi trứng thụ

tinh đẻ ra ngoài môi trường

hoặc trứng đẻ ra ngoài rồi

thụ tinh

Phôi phát triển nhờ chất dinh dưỡng có trong noãn hoàng của trứng và nở ra con non sau đó mới đẻ con

ra ngoài môi trường

Phôi thai phát triển nhờ chất dinh dưỡng trong cơ thể mẹ nhận từ cơ thể mẹ qua nhau thai thành cơ thể sống độc lập mới đẻ ra ngoài Con sinh ra tự kiếm ăn hoặc bố mẹ chăm sóc

Ưu điểm

- Không mang thai nên con

cái không khó khăn khi

tham gia các hoạt động sống

- Trứng thường có vỏ bọc

bên ngoài bảo vệ phôi thai

chống lại các tác nhân bất

lợi

- Nhiệt độ trong cơ thể mẹ thích hợp với sự phát triển của phôi

- Phôi được bảo vệ tốt trong

cơ thể mẹ

- Ở động vật có vú, chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ qua nhau thai rất phong phú, nhiệt độ trong cơ thể mẹ thích hợp với

sự phát triển của thai

- Phôi thai được bảo vệ tốt trong cơ thể mẹ

- Tỉ lệ chết của phôi thai thấp

Nhược

điểm

- Môi trường bất lợi làm

phôi phát triển kém và tỉ lệ

trứng nở thành con non thấp

- Trứng phát triển ngoài cơ

thể nên dễ bị tác động của

môi trường

- Mang thai gây khó khăn trong hoạt sống của động vật

- Con non sinh ra không được chăm sóc

- Mang thai gây khó khăn trong hoạt động sống của ĐV

- Tốn nhiều năng lượng để nuôi dưỡng thai nhi

- Sự phát triển của phôi thai phụ thuộc vào sức khỏe của cơ thể mẹ

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên

-Trang

Họ và tên:………

Lớp:……… PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Các hình thức thụ tinh Thụ tinh ngoài Thụ tinh trong Ví dụ

Khái niệm

Nơi thụ tinh

Ưu điểm

Nhược điểm

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên -Trang

Họ và tên:………

Lớp:…………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Các hình thức sinh sản Đẻ trứng Đẻ con Noãn thai sinh Thai sinh Ví dụ

Đặc điểm

Ưu điểm

Nhược điểm

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên -Trang

Trường THPT Phạm Phú Thứ Tổ Sinh - CN GV: Hoàng Thị Bích Liên

-Trang