Một trong những yếu tố góp phần làm nên nét đẹp của ngời Hà Nội chính là tiếng nói của ngời Hà Nội Hoạt động 2: Giúp học sinh hiểu về đặc điểm của tiếng nói ngời Hà Nội + Em hãy cho biết
Trang 1Lớp 7 Ngày soạn 20/3/2011: Tiết 1+2 Bài 1
Tiếng nói của ngời hà nội
i Mục tiêu cần đạt
- Học sinh hiểu về nét đẹp riêng của tiếng nói ngời Hà Nội
- Tự hào về cách nói năng thanh lịch, văn minh của ngời Hà Nội
- Có ý thức thực hiện việc nói năng thanh lịch, văn minh thông qua việc rèn luyện để nói đúng, nói lời hay và nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp và đối tợng giao tiếp
II/Ph ơng tiện dạy học
- T liệu, bài viết, mẩu chuyện, băng hình, tranh ảnh… tham khảo về ngời Hà Nội
và cách nói năng của ngời Hà Nội thanh lịch, văn minh
- Máy chiếu (nếu có
- Phiếu thảo luận, bảng phụ, đạo cụ…
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động của học sinh-giáo viên Nội dung bài học
Giới thiệu bài
Giáo viên thuyết trình hoặc có
hình thức phù hợp
- GV cho học sinh nghe giọng nói
của phát thanh viên trên Đài tiếng nói
Việt Nam và giọng nói của phát
thanh viên trên đài Hà Nội qua băng
Hỏi:
+ Em có cảm nhận nh thế nào về
giọng nói và cách phát âm của phát
thanh viên trong băng?
+ Hãy so sánh hai giọng nói có
gì giống và khác nhau?
- Giáo viên dẫn dắt vào bài: Hà
Nội không chỉ đẹp về phong cảnh mà
Hà Nội còn đẹp bởi cốt cách con
ng-ời Một trong những yếu tố góp phần
làm nên nét đẹp của ngời Hà Nội
chính là tiếng nói của ngời Hà Nội
Hoạt động 2: Giúp học sinh hiểu về
đặc điểm của tiếng nói ngời Hà Nội
+ Em hãy cho biết, tiếng Hà nội
có những đặc điểm gì về mặt ngữ âm,
i nét đẹp riêng của tiếng nói ngời hà nội
1 Đặc điểm của tiếng Hà Nội
Tiếng Hà Nội là Tiếng Việt mang đặc trng của phơng ngữ Bắc Bộ, đồng thời cũng có những đặc thù riêng
- Về mặt ngữ âm: Các nguyên âm đợc
phát ra rõ ràng Sáu thanh điệu đợc phát âm chính xác Các phụ âm cuối đợc phát âm
đúng chuẩn
- Về mặt từ vựng: Ngời nói tiếng Hà
Nội sử dụng vốn từ toàn dân trong mọi hoạt
động giao tiếp
- Về mặt chính tả: Mặc dù thiếu vắng
một số phụ âm đầu và một số vần trong khi phát âm nhng khi viết chính tả, ngời Hà Nội lại phân biệt rất chính xác các từ ngữ đó
: Tiếng Hà Nội là Tiếng Việt mang đặc trng của phơng ngữ Bắc Bộ, về cơ bản tơng đối chuẩn so với ngôn ngữ toàn dân song cũng
có những đặc thù riêng biệt
Trang 2từ vựng, ngữ pháp?
+ So sánh với ngôn ngữ toàn
dân, em thấy tiếng Hà Nội có điểm
giống và khác nh thế nào?
+ Em có nhận xét gì về cách
phát âm và cách viết của ngời Hà
Nội?
+ Vị trí của tiếng Hà Nội trong
ngôn ngữ chung của cả nớc?
- GV kết luận:
+ Ngời Hà Nội có cách phát
âm nhẹ nhàng, mềm mại, tròn vành“
rõ chữ”.
+ Cách uốn giọng ngọt ngào,
uyển chuyển, tạo nên nét độc đáo và
riêng biệt
+ Là tiếng nói hội tụ tinh hoa
của bốn phơng đất nớc, làm rạng rỡ
mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn
hiến
Hoạt động 4: Tìm hiểu về
cách nói năng thanh lịch, văn minh
của ngời Hà Nội
- Có thể tổ chức cho học sinh
thảo luận nhóm nhằm giúp học sinh
hiểu về cách nói năng thanh lịch, văn
minh của ngời Hà Nội:
+ Ngời Hà Nội có cách nói
năng thanh lịch văn minh nh thế nào
(về cách phát âm, dùng từ, xng hô…
trong giao tiếp)?
+ Nêu một vài ví dụ minh họa
cụ thể mà em biết?
- Giáo viên kết luận kiến thức:
+ Ngời Hà Nội có cách nói
2 Tiếng Hà Nội - sự kết tinh những nét
đẹp của ngôn ngữ Việt Nam
Tiếng Hà Nội không đơn thuần là tiếng nói gốc gác của c dân bản địa và cũng không phải tiếng nói của riêng một địa phơng nào mang tới
Nhiều ngời cho rằng: đặc trng nổi bật,
dễ thấy nhất của tiếng Hà Nội trớc hết là ở giọng nói- tức hệ thống ngữ âm không thể lẫn lộn với giọng nói của các vùng khác Giọng Hà Nội là điển hình, là tiêu biểu cho giọng nói của các tỉnh lu vực sông Hồng, nhng cách phát âm nhẹ nhàng, mềm mại, tròn vành rõ chữ
Nét đặc sắc, sức hấp dẫn và “quyến rũ” của tiếng Hà Nội chính là ở hệ thống
ngữ âm giàu chất nhạc trầm bổng, uyển chuyển, cách uốn giọng ngọt ngào thật độc
đáo của ngời Hà Nội
Tiếng nói của ngời Hà Nội có vị trí nhất định trong ngôn ngữ chung của cả nớc xét trên cả 3 phơng diện: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp
Tiếng Hà Nội là sự hội tụ của bốn
ph-ơng, là tinh hoa của một nền văn hóa đợc nhiều phơng ngữ bồi đắp và hun đúc nên
Đó cũng là tiếng nói, giọng nói phổ thông,
dễ nghe, dễ hiểu hơn cả đối với các vùng
đ-ợc ngời dân Hà Nội tỏa đi khắp nơi Tiếng
Hà Nội là một trong những nhân tố làm rạng
rỡ cho mảnh đất Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến
2
Trang 3năng nhẹ nhàng, dễ nghe.
+ Ngời Hà Nội có cách xng hô
đúng mực, c xử nhã nhặn, lịch sự, tôn
trọng ngời đối thoại
+ Ngời Hà Nội thờng nói
những lời tế nhị, không xô bồ
+ Ngời Hà Nội luôn biết chon
lọc từ ngữ để sử dụng khi giao tiếp
Hoạt động 5: Hớng dẫn học sinh
biết cách nói năng thanh lịch, văn
minh
- Để hớng dẫn học sinh có ý
thức nói năng thanh lịch, văn minh,
giáo viên có thể cho học sinh đóng
tiểu phẩm theo nội dung câu chuyện
Làm đẹp tiếng Hà thành
h-ớng dấn học sinh thảo luận:
+ Em có nhận xét gì cách sử
dụng ngôn ngữ của Vân?
+ Thái độ và lời nói của bố
Vân giúp cho em hiểu điều gì về
cách nói năng của mỗi ngời?
- Giáo viên kết luận: Để giữ
gìn và làm đẹp thêm tiếng nói ngời
Hà Nội, học sing cần rèn luyện cho
mình thói quen
+ Nói đúng: Phát âm chuẩn,
dùng từ chính xác, viết đúng chính
tả, đặt câu đúng ngữ pháp
+ Nói lời hay và cách nói hay:
Biết tha gửi, chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi
khi giao tiếp Biết xng hô phù hợp với
đối tợng giao tiếp Không nói lời tục
tĩu Biết kết hợp lời nói với thái độ
II giữ gìn và làm đẹp thêm tiếng nói ngời hà nội
1 Tự hào về cách nói năng thanh lịch, văn minh của ngời Hà Nội
Ngời Hà Nội đợc đánh giá là nói năng nhẹ nhàng, thanh lịch, đầy nhạc tính, dễ nghe, dùng từ chính xác, giọng nói có âm sắc ngọt ngào Khi nói có cách uốn giọng
làm dáng
“ ” rất “điệu đà” ở các thanh hỏi, thanh sắc và thanh ngã, lâu dần thành quen tạo nên sức hấp dẫn, độc đáo của tiếng Hà Nội
Cách xng hô của ngời Hà Nội cũng biểu hiện một thế ứng xử đẹp vốn có từ trong bản chất một nếp sống, nếp c xử nhã nhặn, lịch sự, tôn trọng ngời đối thoại
Ngời Hà Nội thờng nói những lời tế nhị, không xô bồ, không thô thiển Đặc biệt
ở họ, lời chào khi gặp gỡ, lúc chia tay, các từ
cảm ơn, xin lỗi
“ ” nh đã thành lời cửa miệng
Ngời Hà Nội có vốn từ giàu có, biết cách dùng từ đúng chỗ, đúng lúc và có chọn lọc Ngay khi biểu thị sự cha vừa ý cũng luôn biết lựa chọn những từ ngữ tế nhị, tránh lối nói năng thô lỗ, cục cằn
Ngời Hà Nội luôn có ý thức và niềm
tự hào về lời ăn tiếng nói trong các mối quan
hệ giao tiếp với mọi ngời
2 Học sinh Hà Nội nói năng thanh lịch, văn minh
a Nói để ngời khác nghe
Trang 4nét mặt, cử chỉ để gây thiện cảm với
đối tợng giao tiếp Biết tiếp thu cái
hay, cái đẹp của ngôn ngữ khác nhng
không kệch cỡm, lai căng
+ Nói phù hợp với hoàn cảnh
và đối tợng giao tiếp: tùy từng hoàn
cảnh và đối tợng giao tiếp mà có
cách nói năng sao cho phù hợp
Hoạt động 6: Liên hệ với cách nói
năng của học sinh Hà Nội hiện nay.
- GV có thể đa một số tình
huống về cách nói năng của học sinh
hiện nay để học sinh trao đổi và thảo
luận, phân tích những nét đẹp và cha đẹp
trong việc sử dụng ngôn ngữ
- Học sinh trình bày kết quả su
tầm tục ngữ, ca dao, thành ngữ, châm
ngôn…nói về cách nói năng của con
ngời (Có thể tổ chức theo hình thức
trò chơi)
- Học sinh tự rút ra kết luận
Hoạt động 7: Củng cố
- Giáo viên hớng dẫn học sinh
tóm tắt nội dung bài học
- Giải đáp thắc mắc (nếu có)
: Củng cố
- Giáo viên hớng dẫn học sinh tóm tắt nội dung bài học
- Giải đáp thắc mắc (nếu có)
4
Trang 5Ngày soạn 1/4/2011: Tiết 3+4 Bài 2
GIAO TIếP, ứng xử trong gia đình
I MụC TIÊU CầN ĐạT
Giúp HS :
- Nắm đợc những nét cơ bản về tổ chức gia đình của ngời Hà Nội (các thế hệ trong một gia đình, quan hệ họ hàng); những mối quan hệ trong gia đình
- Rèn luyện kĩ năng, hành vi giao tiếp ứng xử thanh lịch, văn minh đối với các mối quan hệ trong gia đình nói riêng và đối với dòng họ nói chung, có hớng điều chỉnh
và có ý thức thực hiện hành vi ở mức độ đúng, dần dần nâng lên mức độ hành vi đẹp
Từ đó, xây dựng, hình thành thói quen và lối sống đẹp
- Luôn có ý thức rèn luyện cách giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong gia
đình
II/Ph ơng tiện dạy học
- T liệu, bài viết, mẩu chuyện, băng hình, tranh ảnh… tham khảo về ngời Hà Nội
Hoạt động của học sinh-giáo viên Nội dung bài học
GV nên giới thiệu qua, không nên
quá đi sâu, chi tiết :
+ Có thể cho HS lấy ví dụ
trực tiếp về các thế hệ trong gia
đình mình Từ đó, nhấn mạnh ý :
Các mối quan hệ ứng xử giữa các
thành viên trong gia đình qui tụ lại
thành nếp sống gia đình mà ta gọi
đó là gia phong
+ Về quan hệ họ hàng : GV
nhấn mạnh sự khác nhau giữa quan
hệ họ hàng ở ngoại thành với quan
hệ họ hàng ở nội thành Từ đó, đặt
ra vấn đề : Ngời Hà Nội bao giờ
cũng giữ gìn và phát huy những
truyền thống tốt đẹp đợc duy trì từ
đời này qua đời khác của dòng họ
mình Vậy, HS phải làm gì ? Câu
trả lời sẽ đợc mở trong phần II
I tổ chức gia đình của ngời Hà nội
1 Các thế hệ trong một gia đình
a Gia đình hai thế hệ: (còn đợc gọi là gia đình
hạt nhân) gồm hai thế hệ sống chung: cha mẹ và con Đây là kiểu gia đình phổ biến của Hà Nội hiện nay trong xu hớng phát triển của xã hội hiện
đại
b) Gia đình nhiều thế hệ: (còn gọi là đại gia
đình) gồm ba, bốn thế hệ cùng một mái nhà: ông,
bà, cha mẹ, con, cháu, gọi là “tam đại, tứ đại
đồng đờng” Đây là kiểu gia đình truyền thống của ngời Hà Nội xa
Gia đình càng lớn, mối quan hệ ứng xử giữa các thành viên càng nhiều, càng phức tạp Các mối quan hệ ấy qui tụ lại thành nếp sống gia
đình mà ta gọi đó là gia phong
2 Quan hệ họ hàng
ở ngoại thành, quan hệ họ hàng nằm trong tổng thể nét văn hoá của làng xã Đó là sự gắn
Trang 6Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS các
hành vi giao tiếp, ứng xử thanh
lịch, văn minh trong gia đình
- Trớc khi đi vào hớng dẫn
hành vi cụ thể, GV có thể
khái quát hoá kiến thức
bằng 1 sơ đồ nh sau :
kết, ràng buộc chặt chẽ giữa gia đình và dòng họ Mỗi cá nhân, mỗi gia đình vẫn chịu sự qui định riêng của mỗi dòng họ và mỗi năm, họ thờng họp mặt ôn lại truyền thống của dòng họ mình vào một ngày nhất định, gọi là ngày giỗ Tổ Mỗi dòng họ tạo nên những nét riêng, làm cho văn hoá làng xã thêm phong phú
ở nội thành, do dân nhiều nơi tụ hội chín
ngời mời làng ; mặt khác, do tính chất độc lập cá
nhân cao, nên mối quan hệ họ hàng không có nhiều ảnh hởng và ràng buộc nh ở ngoại thành Tuy nhiên, ngời Hà Nội bao giờ cũng giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp đợc duy trì
từ đời này qua đời khác của dòng họ mình
II Giao tiếp, ứng xử thanh lịch, văn minh trong gia đình
1 Giao tiếp, ứng xử trong gia đình
a Giao tiếp, ứng xử đối với ông bà
Tục ngữ có câu:
Uống nớc nhớ nguồn.
hay Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Con cháu phải tôn kính và hiếu thảo đối với ông bà Tuổi tác cuả ông bà và con cháu cách nhau khá xa, vì vậy, thờng nảy sinh các “mâu thuẫn” thế hệ Chính vì thế, cần phải quan sát, lắng nghe và học cách thấu hiểu đối với ông bà,
từ đó có cách ứng xử phù hợp với tình cảm và
đạo lý truyền thống
Ông bà thích truyền thống, hay nói về cái
đã qua:
- Khi ông bà kể những chuyện cũ (có thể
đã nghe nhiều lần), hãy chú ý lắng nghe bằng một thái độ vui vẻ, đừng cau có hoặc nói những câu sỗ sàng: “Có mỗi chuyện ấy mà ông bà cứ
6
Giao tiếp, ứng
xử trong gia đỡnh
Giao tiếp, ứng
xử
đối với ụng bà
Giao tiếp, ứng xử với cha mẹ
Giao tiếp, ứng xử với anh chị em
Trang 7- Đối với phần 1 : Giao tiếp, ứng xử
trong gia đình :
+ GV cần xác định đợc
trọng tâm: Nên chú trọng các hành
vi giao tiếp, ứng xử đối với ông bà
Vì trong xã hội hiện đại, ngời già
thờng rất hay rơi vào tình trạng cô
đơn, sống xa lạ ngay giữa con cháu,
gia đình mình Hơn nữa, tuổi già
th-ờng hay “trái tính, trái nết”, nhiều
khi gây ra sự hiểu lầm, khó chịu
cho con cháu Do vậy, việc giáo
dục, hớng dẫn hành vi cho HS sao
cho HS có cách giao tiếp, ứng xử
khéo léo, tế nhị với ông bà là cả
một nghệ thuật
+ GV có thể lựa chọn các
phơng pháp giảng dạy phù hợp
nh-ng chú trọnh-ng vào các ý sau:
Con cháu phải tôn kính, hiếu thảo đối với ông
bà
Quan sát, lắng nghe, học cách thấu hiểu đối với
ông bà
Từ đó, đa ra những tình
huống cụ thể để hớng dẫn
hành vi cho HS
+ Có thể đa ra dạng bài tập
để HS dựa vào tài liệu và thực hành,
sau đó lên trình bày trớc lớp Ví dụ:
Bài tập thực hành theo
nói mãi” Nh thế, sẽ làm ông bà không vui
- Bởi ông bà tuổi đã cao nên tiếp thu cái mới thờng chậm chạp Ngợc lại, các cháu thích cái mới, nên tiếp thu cái mới nhanh Vì thế, ông
bà có gì cha hiểu, hãy nhẹ nhàng giải thích để
ông bà hiểu Tránh cáu gắt, to tiếng dễ làm ông
bà tủi thân
Ông bà thích yên tĩnh, thờng hay đau yếu:
- Đừng ồn ào, mở nhạc, hát hò, nói cời ầm
ĩ làm ông bà không hài lòng Khi ông bà nằm nghỉ, hãy đi lại nhẹ nhàng, tránh tiếng động vì ngời già rất dễ thức giấc
- Hãy vui lòng nhờng ti-vi khi ông bà đang xem chơng trình yêu thích
Ông bà thích sống có nền nếp, ngăn nắp, rất trân trọng những kỉ vật cũ:
- Không nên để ông bà nhắc nhở vì lối sống lộn xộn, bừa bãi
- Không đợc nghịch vào những đồ vật cũ,
kỉ vật cũ của ông bà khi ông bà cha cho phép
- Khi nói chuyện với ông bà phải tha gửi lễ phép Khi nhận quà từ ông bà phải đón nhận bằng hai tay, nhớ nói lời cảm ơn
- Hãy nhớ tới ngày sinh nhật của ông bà và tặng ông bà những món quà mình tự làm
- Cần thờng xuyên thăm hỏi, động viên
ông bà Chăm sóc chu đáo, tận tình khi ông bà bị ốm: xúc cho ông bà ăn, lấy nớc cho ông bà uống,
kể chuyện cho ông bà nghe, đấm lng, dìu ông bà khi ông bà muốn đi chơi Không lẩn tránh, cáu gắt, miệt thị khi ông bà đau yếu
b Giao tiếp ứng xử với cha mẹ
Công cha nh núi Thái
Trang 8nhóm (chuẩn bị trớc ở nhà):
Dựa vào định hớng của tài
liệu, em hãy lập một bảng thống kê
tìm hiều về tâm lý, lối sống, sở
thích của ông bà mình Sau đó, thảo
luận và tìm ra những tình huống mà
em thờng gặp, từ đó, tìm ra những
hành vi giao tiếp, ứng xử khéo léo,
tế nhị với ông bà của mình?
+ Đa ra các câu hỏi thảo luận
có vấn đề Ví dụ:
(?) Theo em, vấn đề nào là
vấn đề nổi cộm, rất hay xảy ra mâu
thuẫn giữa ông bà và con cháu
trong gia đình? Em hãy đề xuất
những hành vi ứng xử tế nhị, khéo
léo để xoa dịu những mâu thuẫn
ấy?
- Đối với phần Giao tiếp ứng
xử với cha mẹ: GV cần tập trung
h-ớng dẫn những hành vi cụ thể,
trọng tâm nh:
+ Yêu thơng, kính trọng cha
mẹ
+ Học cách làm bố mẹ vui
lòng
+ Học cách quan tâm và chia
sẻ cùng bố mẹ ý này GV cần nhấn
mạnh hơn và tập trung hơn vì yêu
cầu hành vi giao tiếp, ứng xử ở đây
đã đợc nâng lên mức cao hơn Đó là
lối sống đẹp, cần hớng tới, vì nó
khiến cho cha mẹ, con cái xích lại
gần nhau hơn:
Chia sẻ, kể chuyện ở lớp, ở
tr-ờng
Quan tâm đến ngày sinh nhật
của bố hoặc mẹ, bộc lộ tình yêu của
Sơn
Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy ra.
Với cha mẹ, ta phải:
Yêu thơng, kính trọng cha mẹ, học cách làm bố mẹ vui lòng:
- Nói năng, tha gửi lễ phép, đúng mực Lắng nghe, vâng lời khi cha mẹ dạy bảo
- Chăm chỉ, cố gắng trong học tập để đạt
đợc kết quả cao
- Giúp đỡ bố mẹ những công việc hàng ngày: dọn dẹp nhà cửa, cơm nớc, trông em
- Không vòi vĩnh, đua đòi, yêu cầu bố mẹ đáp ứng những nhu cầu không phù hợp với lứa tuổi
và hoàn cảnh gia đình
- Khi đi ra ngoài nhớ xin phép và nói rõ mình đi đâu, làm gì để bố mẹ khỏi lo lắng Khi
về muộn, nhớ gọi điện hoặc thông báo địa điểm
để bố mẹ yên tâm, đề phòng những bất trắc xảy ra
- Có thái độ tôn trọng, lịch sự, lễ phép khi khách của bố mẹ đến nhà Nếu bố mẹ không có nhà, hãy lắng nghe ý kiến của khách và tha lại chính xác với bố mẹ
Học cách quan tâm và chia sẻ cùng bố mẹ:
- Thờng xuyên kể chuyện ở lớp cho bố mẹ vào buổi tối, giờ ăn cơm, hoặc lúc cả nhà quây quần vui vẻ
- Ngày sinh nhật của bố hoặc của mẹ, đừng quên chúc mừng và tặng bố mẹ những món quà nho nhỏ Ví dụ nh một tấm thiếp tự làm, một
điểm mời, một bông hoa cắm vào lọ để ở bàn làm việc của bố mẹ kèm theo lời chúc, nấu một món
ăn ngon để bố mẹ thởng thức, dọn dẹp nhà cửa
8
Trang 9mình với bố mẹ theo cách riêng.
Học cách kìm chế, khéo léo
trong ứng xử khi bố mẹ giận dữ
Học cách tâm sự
- Về phơng pháp :
+ GV có thể đa các tình
huống để học sinh thảo luận Từ đó,
HS nhận thức đợc những hành vi
đúng sai Trên cơ sở nhận thức ấy,
HS đề xuất phơng án giải quyết tình
huống và cách thực hiện hành vi
sao cho đúng và phù hợp với từng
hoàn cảnh cụ thể
+ Có thể đa ra bài tập trắc
nghiệm nhanh để HS dựa vào
những hành vi tài liệu hớng dẫn
hoặc trải nghiệm của bản thân, tự
đánh giá hành vi của mình
+ Phơng pháp sắm vai: HS
đóng tiểu phẩm nhỏ để các nhóm
nhận thức đợc hành vi đúng – sai
+ Giao bài tập thực hiện
hành vi Ví dụ:
Em hãy tự làm một món
quà thật ý nghĩa kèm theo những
lời nói yêu thơng, chân thành nhất
dành tặng bố hoặc mẹ, làm bố mẹ
bất ngờ Sau đó, em hãy ghi lại cảm
xúc của mình trớc phản ứng của bố
mẹ khi nhận đợc món quà
Thông qua bài tập này, HS
sẽ nhận thức đợc ý nghĩa của những
hành vi đẹp
- Đối với phần Giao tiếp,
ứng xử với anh chị em: GV chú
trọng vào thái độ và các cử chỉ,
hành vi:
+ Yêu thơng, đùm bọc,
nh-ờng nhịn lẫn nhau
ngăn nắp, gọn gàng
- Vào những ngày đặc biệt của bố mẹ, hãy bộc lộ tình yêu của mình với bố mẹ theo cách riêng
- Khi bố mẹ trách mắng, hãy kiềm chế và
tự đặt mình vào địa vị của bố mẹ để giữ thái độ lễ phép Không đợc hỗn láo, cãi lại bố mẹ Đợi bố
mẹ nguôi giận, hãy đến gần và tâm sự vì sao mình lại làm nh vậy Nếu mình sai, hãy mạnh dạn xin lỗi và hứa sẽ sửa chữa lỗi lầm của mình
- Nếu là bạn gái, hãy tâm sự với mẹ mọi khúc mắc nh những thay đổi của tuổi mới lớn Hãy nhờ mẹ hớng dẫn làm các món ăn ngon, tập nấu một bữa cơm cho gia đình, trang điểm, vệ sinh tuổi mới lớn, cách ứng xử với bạn khác giới
- Nếu là bạn nam, hãy tâm sự với bố, nhờ
bố dạy cho cách tập làm ngời lớn: biết giúp đỡ ngời khác, tâm lý với mẹ và em gái, chị gái biết ứng phó với những tình huống trong cuộc sống
- Khi bố mẹ có chuyện buồn, gặp khó khăn trong công việc, nếu có thể, hãy tâm sự cùng bố
mẹ Dù không giúp đợc gì, nhng cũng là cách làm bố mẹ vơi đi nỗi buồn hoặc có thêm động lực vợt qua khó khăn trong cuộc sống
- Khi bố mẹ đi công tác xa, đừng quên chúc bố mẹ đi đờng bình an, hoàn thành tốt công việc Có thể viết một lời chúc để vào vali của bố
mẹ trớc khi đi
c Giao tiếp ứng xử đối với anh chị em
Ca dao có câu:
Anh em nh thể chân tay Rách lành đùm bọc dở hay
đỡ đần.
Là anh chị em trong một nhà, chúng ta cần
Trang 10+ Tôn trọng, giúp đỡ nhau
cùng tiến bộ
GV có thể đa ra tình huống nhng bỏ
ngỏ hành vi Yêu cầu HS phải điền
những hành vi thích hợp với từng
hoàn cảnh cụ thể
GV cần cho HS có cơ hội đợc bộc
lộ những suy nghĩ của mình về mâu
thuẫn hay gặp phải với chính anh
chị em của mình để các bạn cùng
tháo gỡ
GV có thể liên hệ với các đoạn
phim, câu chuyện có liên quan
- Đối với phần 2: Giao tiếp
ứng xử với dòng họ:
Nét đặc sắc của Hà Nội là
mỗi dòng họ đều duy trì cho mình
một truyền thống nhất định: nh
truyền thống hiếu học, truyền thống
nghề nghiệp, truyền thống gia giáo
thuận hòa vì thế, con cháu của
mỗi gia đình đều ý thức rẫt rõ về
cội nguồn của dòng họ mình
Truyền thống dòng họ:
+ Các gia đình thờng học
tập, họp nhau ở nhà thờ tổ, thăm
ngôi mộ tổ, thắp một nén nhang khi
giỗ chạp, khi tết đến xuân về, kể
cho nhau nghe chuyện các cụ đời
trớc để khuyên răn con cháu học
tập và rèn luyện kế nghiệp xa để
không hổ danh dòng họ
+ Họ khuyến học, khuyến
tài, lập quĩ khen thởng, cấp học
bổng cho con cháu có điều kiện học
hành đến nơi, đến chốn
Gv có thể giới thiệu
nhanh bằng đoạn phim phù hợp
phải:
Yêu thơng, đùm bọc, nhờng nhịn lẫn nhau:
- Khi nói chuyện với anh chị cần lễ phép,
đúng mực Khi nói chuyện với các em cần nhẹ nhàng, không cáu gắt, nặng lời, quát nạt
- Là anh chị lớn trong nhà cần giúp đỡ bố
mẹ bằng cách chăm sóc cho các em nh: tắm rửa, thay quần áo, dọn đồ chơi cho em
- Hãy chia sẻ đồ ăn ngon, đồ chơi đẹp với các anh chị em trong gia đình Chia sẻ sẽ làm ta vui vẻ và hạnh phúc hơn Cùng nhau tổ chức sinh nhật cho mỗi anh chị em theo những cách riêng khi có điều kiện
Tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ:
- Là anh chị, khi em sai phải nhẹ nhàng chỉ bảo cho em những lỗi sai để em nhận ra tự sửa và tránh Không đợc cậy lớn, quát nạt hoặc gây gổ
đánh em
- Hớng dẫn em cách để đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp Dạy cho em cách làm hoặc chơi những trò chơi bổ ích Không rủ em chơi những trò chơi
nguy hiểm, hoặc đùa nghịch dại dột Chỉ bảo,
h-ớng dẫn cho em những bài tập khó Dạy cho em những cách học hay để em học tập tiến bộ
- Đối với anh chị lớn cần tôn trọng, không
đợc nghịch vào đồ của anh chị khi cha có sự
đồng ý Không đợc gọi anh chị hoặc em của
mình bằng những biệt hiệu xấu, hoặc lôi tật xấu của mỗi ngời ra để chọc ghẹo, trêu đùa
- Không đợc tự tiện lấy quần, áo, mũ,
tất của anh chị em ra dùng khi cha có sự cho
phép Khi anh chị em có chuyện buồn, hãy tâm
sự, lắng nghe và chia sẻ để tình anh em thêm thắm thiết
10