Nghiên cứu ứng dụng các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động viên bóng chuyền – đội tuyển học sinh trường trung học phổ thông nguyễn văn cừ tỉnh quảng nam

35Bảng 3 Cơ sở vật chất phục vụ công tác giảng dạy và huấn luyện TDTT của trường THPT Nguyễn Văn Cừ Phân bố LVĐ các bài tập phát triển sức bật được sử dụng trong huấn luyện VĐV bóng chuy

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

NGUYỄN VĂN CỪ - TỈNH QUẢNG NAM

Giảng viên hướng dẫn : Th.S Phạm Thị Nghi

Đà Nẵng, tháng 5 năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên cho phép em gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với các thầy cô trường Đại học Sư Phạm – Đại Học Đà Nẵng, quý thầy cô khoa Giáo dục Chính trị, xin chân thành cảm ơn quý thầy cô hiện đang công tác tại Trung tâm Giáo dục Thể chất - Đại học Đà Nẵng

Xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám Hiệu trường THPT Nguyễn Văn Cừ, quý thầy cô trong tổ Thể dục cùng các em học sinh thuộc vận động viên của trường

Đây là bước đầu nghiên cứu khoa học, do trình độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn của bản thân còn hạn chế nên bài báo cáo của em không thể tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp từ quý Thầy, Cô.

Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Nguyễn Văn Biển

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Giả thiết khoa học của đề tài 4

4 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 4

5 Nhiệm vụ 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

6.1 Phương pháp đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu 5

6.2 Phương pháp quan sát sư phạm 5

6.3.Phương pháp phỏng vấn – tọa đàm 5

6.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 6

6.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 6

6.6 Phương pháp toán học thống kê 7

7 Tổ chức nghiên cứu 8

7.1 Đối tượng nghiên cứu 8

7.2 Thời gian nghiên cứu 8

7.3 Trang thiết bị nghiên cứu 9

7.4 Địa điểm 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 10

1.1 Sức bật và những yếu tố chi phối sức bật 10

1.1.1 Khái niệm về sức bật 10

1.1.2 Ý nghĩa của sức bật trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền 10

1.1.3 Vai trò sức bật trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền 12

1.1.4 Những nhân tố chi phối tới sức bật 14

1.2 Đặc điểm môn bóng chuyền 16

1.3 Nguyên tắc tập luyện 18

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi từ 16 – 19 19

1.4.2 Về mặt sinh lý 20

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 23

2.1.Cơ sở lý luận 23

2.1.1 Quan điểm đường lối của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề giáo dục thể chất trường học 23

2.1.2 Tổ chức đội tuyển trong học sinh một nhân tố góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường THPT Nguyễn Văn Cừ 25

2.1.3 Quan điểm về yếu tố sức bật 26

2.1.4 Phương pháp tập luyện phát triển sức mạnh tốc độ( sức bật) 27

2.1.5 Phương pháp kiểm tra sức bật trong bóng chuyền 31

2.2 Cơ sở thực tiễn 32

2.2.1 Sức bật nội dung quan trọng trong huấn luyện thể lực cho vận động viên bóng chuyền 32

2.2.2 Thực trạng sức bật của các vận động viên nam bóng chuyền - Đội tuyển học sinh THPT Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 34

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 36

3.1 Nhiệm vụ 1: Thực trạng việc sử dụng các bài tập nhằm phát triển sức bật cho nam vận động viên bóng chuyền – Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam 36

3.1.1 Thực trạng công tác giảng dạy thể dục thể thao nói chung và huấn luyện bóng chuyền nói riêng của trường THPT Nguyễn Văn Cừ 36

3.1.2 Cơ sở vật chất và số lượng giáo viên phục vụ công tác giảng dạy môn giáo GDTC tại trường THPT Nguyễn Văn Cừ 37

3.1.3 Thực trạng sử dụng các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động viên bóng chuyền trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 39

3.2 Nhiệm vụ 2: Lựa chọn các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động viên - Đội tuyển học sinh trường trung học phổ thông Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 40

3.2.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn các bài tập phát triển sức bật nhằm nâng cao hiệu quả huấn luyện cho nam VĐV bóng chuyền trường

THPT Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 40

3.2.2 Lựa chọn các bài tập nhằm phát triển sức bật cho nam VĐV bóng chuyền học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 41

3 Nhiệm vụ 3: Thực nghiệm và đánh giá kết quả các bài tập 58

3.3.1 Phân tích các chỉ số thực nghiệm 58

3.3.1.1 Sức khỏe và trình độ sức bật VĐV nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng trước thực nghiệm 58

3.3.1.2 Đối chiếu kết quả các chỉ số thu được sau thực nghiệm sư phạm với trước thực nghiệm sư phạm của nhóm đối chứng thực hiện các bài tập theo nội dung chương trình huấn luyện hiện hành 62

3.3.1.3.Đối chiếu kết quả các chỉ số thu được sau thực nghiệm sư phạm với trước thực nghiệm của nhóm thực nghiệm thực hiện các bài tập đề xuất 63 3.3.1.4 So sánh để đánh giá sự phát triển của các chỉ tiêu chức năng (mạch, huyết áp), trình độ sức bật của hai nhóm sau 6 tuần thực nghiệm 65 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68

1 Kết luận: 68

2 Kiến nghị: 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

PHỤ LỤC……… 72

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1 Kết quả tổng hợp các ý kiến đã được phỏng vấn 33Bảng 2

Thực trạng sức bật của nam VĐV - Đội tuyển học sinh

THPT Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam 35Bảng 3

Cơ sở vật chất phục vụ công tác giảng dạy và huấn

luyện TDTT của trường THPT Nguyễn Văn Cừ

Phân bố LVĐ các bài tập phát triển sức bật được sử

dụng trong huấn luyện VĐV bóng chuyền tại trường

Bảng 6

Kết quả phỏng vấn đánh giá mức độ phù hợp của các

bài tập nhằm phát triển sức bật cho nam VĐV bóng

chuyền – Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn

Cừ – Tỉnh Quảng Nam

44

Bảng 7

Kết quả các bài tập phát triển sức bật cho nam VĐV –

Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ được

tán thành

47

Bảng 8

Phân bố lượng vận động cho các bài tập phát triển sức

bật cho nam VĐV bóng chuyền học sinh trường THPT

Nguyễn Văn Cừ - Quảng Nam

49

Bảng 9

Kết quả các chỉ số tim mạch của VĐV đội tuyển bóng

chuyền nam học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ

-Tỉnh Quảng Nam (nhóm thực nghiệm và nhóm đối

chứng)

60

Bảng 10 Trình độ sức bật của VĐV đội tuyển bóng chuyền nam

học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ -Tỉnh Quảng

Nam (nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng)

61

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

TDTT : Thể dục thể thao GDTC : Giáo dục thể chất

GD & ĐT : Giáo dục và đào tạo

CT : Chỉ thị

GV : Giáo viên

THPT : Trung học phổ thông VĐV : Vận động viên

TW : Trung ương

BGH : Ban giám hiệu TTN : Trước thực nghiệm STN : Sau thực nghiệm

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Bóng chuyền là một trong những môn thể thao quần chúng đang được phát triển rộng rãi và phổ biến trên toàn thế giới Bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên ở nước ta vào những năm 1922 Tuy gặp nhiều khó khăn và trải qua những bước thăng trầm của lịch sử đất nước, môn bóng chuyền vẫn không ngừng được duy trì, củng cố và phát triển Hình ảnh Bác Hồ tập luyện bóng chuyền ở Chiến khu trong những lúc thư giãn cũng làm gia tăng sự am hiểu

và lòng hâm mộ của người dân về môn thể thao này Chính vì thế mà bóng chuyền ở Việt Nam đã phát triển khá rộng khắp trong nhân dân, bởi lẽ đơn giản là vì tập môn bóng chuyền ngoài tác dụng nâng cao sức khỏe, phát triển các tố chất thể lực như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền và sự khéo léo, thì nó còn rèn luyện và phát triển các kỹ năng sống cơ bản như: kỹ năng phối hợp, hợp tác, làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng làm chủ và hoàn thiện bản thân, vươn lên, tự chủ, tự tin, tích cực, sáng tạo, kiên trì, bền bỉ trong quá trình tập luyện và thi đấu

Luyện tập và thi đấu bóng chuyền là hoạt động toàn thân, trong đó chủ yếu là bàn tay và cẳng tay tiếp xúc bóng Khi thi đấu kỹ chiến thuật luôn thay đổi, biến hóa đa dạng, nhưng vẫn mang tính liên hoàn và nhịp điệu Chính vì vậy, mà thi đấu bóng chuyền thường diễn ra sôi nổi và có tính hấp dẫn cao, tính đối kháng, đặc biệt là sự tranh chấp trên lưới diễn ra liên tục Hoạt động bóng chuyền là hoạt động không có chu kỳ, trong thi đấu thường xuyên có các tình huống khác nhau xảy ra và diễn biến liên tục Vị trí thi đấu của các cầu thủ trên sân luân phiên thay đổi sau mỗi lần giành quyền phát bóng Do vậy, mỗi cầu thủ bóng chuyền phải có thể lực, trình độ kỹ thuật toàn diện, biết vận dụng nhiều tư thế và kỹ thật đánh bóng khác nhau, có như vậy mới hoàn thành được chức năng, nhiệm vụ ở bất kỳ vị trí nào trên sân

Ngày nay, xu thế bóng chuyền hiện đại là tấn công chiếm ưu thế hơn

phối hợp tấn công nhanh với tín hiệu, tấn công từ tuyến hai và ba càng được

sử dụng rộng rãi Lối đánh tốc độ bất ngờ chạy lên đập giả, nhảy giả thường là đập nhảy một chân Phản công liên tục, tối đa có hiệu quả và tạo áp lực lâu dài cho đối phương Một trong những yếu tố quyết định đến sự thành công của một pha bóng đó là động tác tấn công trên lưới, nhờ có những cú tấn công quyết định, hiệu quả của các kỹ thuật tấn công mà trận đấu được kết thúc nhanh hay chậm, thắng lợi hay thất bại Như vậy, ngoài trình độ điêu luyện về

kỹ chiến thuật thì người tập phải có trình độ thể lực, đặc biệt là sức mạnh tốc

độ tốt mới hoàn thành được nhiệm vụ đề ra

Sức mạnh tốc độ được hiểu là năng lực nhanh - mạnh hay nói cách khác chính là sức bật Sức bật là năng lực thực hiện bật để nâng trọng tâm cơ thể lên cao hoặc ra xa một cách nhanh nhất Trong thi đấu bóng chuyền thì sức bật của VĐV rất có ý nghĩa trong các tình huống đối kháng với đấu thủ Nó rất cần thiết khi thực hiện các thao tác kỹ thuật như phát, chuyền và nhất là khâu đập bóng Sức bật tốt sẽ mở rộng được tầm quan sát trên không và tăng

Tại trường học các cấp thì môn bóng chuyền được đưa vào giảng dạy làm môn thể thao tự chọn, ngoài mục đích tăng cường sức khỏe, hoàn thiện thể chất thì nó phù hợp với nhu cầu và sở thích của học sinh, từ đó phát huy được năng lực sở trường của các em Đây cũng là cái nôi phát hiện tài năng bóng chuyền, đóng góp cho phong trào thể thao của nhà trường và địa phương Những năm gần đây, phong trào tập luyện môn bóng chuyền của học sinh trong các trường trung học phổ thông tại tỉnh Quảng Nam, trong đó có trường trung học phổ thông Nguyễn Văn Cừ đã có bước phát triển, số học

sinh tham gia tập luyện tăng lên rất nhiều so với các môn thể thao khác Trường cũng xây dựng được đội tuyển bóng chuyền nam, nữ tham gia các kỳ thi Hội khỏe Phù đổng của Tỉnh, nhưng thành tích đạt được còn ở mức khiêm tốn so với các trường trong Tỉnh Qua thời gian dài quan sát quá trình tập luyện và thi đấu của đội tuyển, chúng tôi thấy về mặt kỹ thuật các em cũng đãphần nào đạt được yêu cầu nhưng về mặt thể lực còn rất yếu nên rất hạn chế khi thực hiện các miếng đánh chiến thuật, dẫn đến kết quả thi đấu thấp Để nâng cao thành tích và phát triển phong trào tập luyện và thi đấu bóng chuyền cho học sinh trong nhà trường nói chung và đội tuyển nam, nữ bóng chuyền trường trung học phổ thông Nguyễn Văn Cừ nói riêng thì vấn đề đặt ra ở đây

là phải giải quyết khâu thể lực cho học sinh Có như vậy các em mới thực hiện được ý đồ chiến thuật và mới nâng cao được thành tích thi đấu Xuất

phát từ những lý do trên chúng tôi lựa chọn đề tài: “NGHIÊN CỨU ỨNG

DỤNG CÁC BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC BẬT CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG CHUYỀN - ĐỘI TUYỂN HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN VĂN CỪ - TỈNH QUẢNG NAM”.

2 Mục đích nghiên cứu.

Xuất phát từ mục đích lâu dài của công tác giáo dục thể chất trong nhà trường là góp phần nâng cao sức khỏe, hoàn thiện thể chất và phát triển các tố chất thể lực, phát huy tài năng thể thao trong học sinh Dựa trên khảo sát thực trạng phong trào thể dục thể thao của nhà trường, đặc biệt là chất lượng tập luyện và thi đấu của đội tuyển nam bóng chuyền trường THPT Nguyễn Văn

Cừ và qua giải bóng chuyền của học sinh THPT - Tỉnh Quảng Nam trong khuôn khổ Hội khỏe Phù Đổng Đề tài tiến hành nghiên cứu ứng dụng các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động viên bóng chuyền đội tuyển học sinh THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam Kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp thêm cơ sở để nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường nói chung và

3 Giả thiết khoa học của đề tài

Việc tiến hành nghiên cứu các bài tập nhằm phát triển sức bật cho nam vận động viên bóng chuyền - đội tuyển học sinh trong các trường THPT là rất cần thiết Nhiều năm gần đây, vấn đề này đã được đặt ra nhưng chưa được nghiên cứu một cách có khoa học Nếu biết lựa chọn các bài tập và có phương pháp tập luyện hợp lý thì không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho vận động viên trong đội tuyển mà nó còn phát huy được tài năng của học sinh

và nâng cao chất lượng của giải, góp phần đưa đội tuyển nam bóng chuyền THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam đạt thành tích cao hơn nữa

4 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài là tư liệu cần thiết cho các nhà nghiên cứu

về lĩnh vực môn bóng chuyền cũng như lĩnh vực giáo dục thể chất trường học, đặc biệt đối với các huấn luyện viên, giáo viên đang trực tiếp giảng dạy và huấn luyện ở các đội tuyển bóng chuyền Căn cứ vào kết quả nghiên cứu ứng dụng các bài tập nhằm phát triển sức bật cho nam vận động viên - Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam, có thể vận dụng biên soạn nội dung huấn luyện thể lực cho đội tuyển bóng chuyền học sinh THPT tỉnh Quảng Nam

5 Nhiệm vụ

Để giải quyết mục đích của đề tài, chúng tôi tiến hành đặt ra những nhiệm vụ sau

Nhiệm vụ 1: Thực trạng việc sử dụng các bài tập nhằm phát triển sức

bật cho nam vận động viên bóng chuyền – đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động

viên đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam

Nhiệm vụ 3: Thực nghiệm và đánh giá các bài tập phát triển sức bật.

6 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ trên chúng tôi đã sử dụng phương pháp nghiên cứu sau

6.1 Phương pháp đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu

Bằng phương pháp này, chúng tôi đã thu thập phân tích được nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước, các văn kiện nghị quyết của Đảng và Nhà nước có liên quan đến vấn đề giáo dục thể chất trong trường học, xác định được hiện trạng phong trào TDTT và quá trình tập luyện, thi đấu của đội tuyển bóng chuyền nam học sinh THPT Nguyễn Văn Cừ Để đưa ra hình thức, nội dung, các bài tập không những nâng cao sức khỏe, hoàn thiện thể chất mà còn phát huy được tài năng bóng chuyền trong học sinh, từ đó nâng cao được thành tích của đội tuyển, góp phần nâng cao chất lượng của giải bóng chuyền học sinh THPT tỉnh Quảng Nam

6.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát quá trình tập luyện và thi đấu bóng chuyền, quan sát sức bật và mối liên hệ giữa sức bật với hiệu quả của việc thực hiện kỹ - chiến thuật trong các trận đấu tại giải bóng chuyền học sinh trong khuôn khổ Hội khỏe Phù Đổng tỉnh Quảng Nam năm 2013 Quan sát những trận đấu tập trong thời gian thực nghiệm của đội tuyển nam học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ Quan sát tình hình sức khỏe của học sinh qua sắc da, hơi thở để có hướng điều chỉnh kịp thời Quan sát và thu thập những số liệu, thông tin cần thiết trong quá trình thực nghiệm giúp cho việc rút ra kết luận chính xác hơn

6.3.Phương pháp phỏng vấn – tọa đàm

Phương pháp này được chúng tôi sử dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu thực trạng phong trào TDTT của học sinh, thực trạng tập luyện và thi đấu, mối liên hệ giữa sức bật và hiệu quả của việc thực hiện

kỹ chiến thuật

Đối tượng chúng tôi phỏng vấn là các chuyên gia có kinh nghiệm về môn bóng chuyền, các huấn luyện viên quốc gia, các giáo viên giảng dạy và huấn luyên đội tuyển bóng chuyền về vai trò của sức bật trong thực hiện kỹ chiến thuận bóng chuyền

Phỏng vấn đối với học sinh là vận động viên trong đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Nguyễn văn Cừ về tình hình sức khỏe, trình độ tập luyện, cảm giác sau thời gian thực nghiệm

6.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Qua nghiên cứu, tham khảo các test kiểm tra đánh giá thể lực học sinh theo chương trình giáo dục thể chất Bộ Giáo dục và đào tạo và test kiểm tra thể lực của vận động viên bóng chuyền chúng tôi tiến hành các test kiểm tra sau để thực nghiệm

- Chạy đà bật với bảng

- Bật với bảng không đà

- Bật xa tại chỗ

- Bật xa ba bước

- Test kiểm tra hiệu quả đập bóng

6.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Trong đề tài này, phương pháp thực nghiệm sư phạm được chúng tôi sử dụng để kiểm nghiệm, đánh giá hiệu quả ứng dụng các bài tập phát triển sức bật trong huấn luyện thể lực cho nam vận động viên bóng chuyền - Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ Căn cứ vào điều kiện cụ thể của trường (đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất giảng dạy, hiện trạng nam vận động viên trong đội tuyển )

Chúng tôi tiến hành thực nghiệm so sánh học sinh ở 2 nhóm được lựa chọn có trình độ chuyên môn, thể lực, sức khỏe tương đương nhau, số lượng thành viên của mỗi nhóm là 15 người

Nhóm thực nghiệm: 15

Nhóm đối chứng: 15

Bài tập thực nghiệm được kéo dài trong thời gian là 6 tuần.

Nhóm đối chứng tập luyện các bài tập theo chương trình hiện hành Nhóm thực nghiệm tập các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn Đương nhiên hai nhóm đều phải hoàn thành nội dung học của kỳ đó

Từ đó xác định được hiệu quả của các bài tập đã được nghiên cứu lựa chọn

6.6 Phương pháp toán học thống kê

Chúng tôi đã sử dụng các phương pháp, công thức trong toán học thống

kê của tác giả Nguyễn Đức Văn, trong đó có các thông số:

Công thức tính số trung bình cộng: 1

n i

i x x

( )2

n i i

7.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Các bài tập phát triển sức bật cho nam vận động viên - Đội tuyển học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam

- Đối tượng phỏng vấn của đề tài là: Các giáo viên chuyên về môn bóng chuyền trong các trường đại học, trung học phổ thông, huấn luyện viên, vận động viên bóng chuyền chuyên nghiệp, các chuyên gia có kinh nghiệm về huấn luyện thể lực và nhóm học sinh được thực nghiệm

- Đối tượng thực nghiệm của đề tài: 30 VĐV nam trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam trong đó 15 học sinh là nhóm đối chứng, 15 học sinh tham gia nhóm thực nghiệm, tuổi đời từ 16 - 19 tuổi, phần lớn các học sinh sống ở nông thôn, có trình độ kỹ chiến thuật, sức khỏe và thể lực tương đương nhau

7.2 Thời gian nghiên cứu

Đề tài này được tiến hành nghiên cứu từ tháng 10/2013 đến cuối tháng 5/2014 chia làm 3 giai đoạn

* Giai đoạn 1: Từ tháng 10 năm 2013 đến tháng 12 năm 2013 thực hiện

các nhiệm vụ sau:

- Lựa chọn tên đề tài và lập đề cương kế hoạch nghiên cứu

- Thông qua đề cương

- Chuẩn bị biểu mẫu, phiếu hỏi và các phương tiện cho công tác nghiên cứu, phỏng vấn đợt một.

* Giai đoạn 2: Từ tháng 1 năm 2014 đến tháng 4 năm 2014: tìm hiểu,

tham khảo các tài liệu có liên quan đến vấn đề giảng dạy, huấn luyện môn bóng chuyền, đến sức bật, nhằm giải quyết vấn đề cơ sở lý luận của đề tài

- Tiến hành khảo sát phong trào tập luyện TDTT, tình hình sức khỏe, trình độ thể lực, sức bật, mối liên hệ giữa sức bật với thực hiện các kỹ chiếnthuật của nam vận động viên - Đội tuyển bóng chuyền học sinh trườngNguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam

- Tiến hành xây dựng và phỏng vấn đợt 2

- Tiến hành thử nghiệm các bài tập phát triển sức bật mới lựa chọn cho nam vận động viên - Đội tuyển bóng chuyền học sinh trường THPT Nguyễn Văn Cừ - Tỉnh Quảng Nam

- Kiểm tra sức khỏe, sức bật và hiệu quả đập bóng của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

* Giai đoạn 3: Từ tháng 4 năm 2014 đến tháng 5 năm 2014 với các

nhiệm vụ sau:

- Tổng hợp phân tích các số liệu nghiên cứu và viết luận văn khoa học

- Hoàn chỉnh và báo cáo kết quả nghiên cứu

7.3 Trang thiết bị nghiên cứu

- Sân thể dục Trường THPT Nguyễn Văn Cừ – Tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Sức bật và những yếu tố chi phối sức bật

1.1.1 Khái niệm về sức bật

Sức bật là tố chất thể lực liên quan đến năng lực nhanh - mạnh đòi hỏi mức độ phối hợp cao Sức bật là năng lực thực hiện bật để nâng trọng tâm cơ thể lên cao hoặc bật xa không có chạy đà Năng lực nhanh - mạnh (sức mạnh -tốc độ) thực hiện trong hoạt động co cơ theo chế độ động học (chế độ nhượng

bộ - độ dài cơ tăng và chế độ khắc phục - độ dài cơ giảm) nhằm đảm bảo vận chuyển thân thể và các bộ phận một cách nhanh nhất

Sức bật phụ thuộc vào công xuất phát sinh khi bật, công xuất đó lại tùy thuộc vào sức mạnh bột phát của vận động viên Sức mạnh bột phát được hiểu là lực phát huy lớn nhất trong một thời khắc tối thiểu

Thể hiện sức mạnh bột phát rất đặc thù đối với các môn thể thao khác nhau Như trong môn bóng chuyền sức mạnh bột phát thường thể hiện trong tình huống đối kháng với đối thủ Sức mạnh bột phát rất cần thiết khi thực hiện các thao tác kỹ thuật như chuyền, phát, đập, chắn

1.1.2 Ý nghĩa của sức bật trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền

Bóng chuyền là môn thể thao rất được yêu thích trên đất nước ta, ngày nay các phong trào bóng chuyền phát triển rộng khắp trên toàn quốc và được mọi tầng lớp yêu thích

Là môn thể thao đồng đội nên người tập bóng chuyền luôn rèn luyện được một ý chí đanh thép và tâm lý rất vững vàng, vì trong thi đấu môn bóng chuyền mà không có ý chí và tâm lý tốt sẽ rất khó thi đấu và thi đấu không hiệu quả Vì thế nên tập bóng chuyền sẽ làm cho con người chúng ta có một tâm lý vững chắc và luôn sẵn sàng đánh bại mọi thử thách của xã hội

Từ những đặc điểm của bóng chuyền cho thấy: Tập luyện và thi đấubóng chuyền có ảnh hưởng và tác dụng tốt đến người tập

Mỗi kỹ thuật bóng chuyền dù đơn giản hay phức tạp như: Chuyền bóng cao tay, phát bóng, chắn bóng, đập bóng tấn công đòi hỏi người tập vận

động tay chân, toàn thân một cách hợp lý và kịp thời Khi thực hiện động tác yêu cầu phải tập trung chú ý cao và lặp lại nhiều lần giúp người tập tăng cường sức mạnh tay, chân, toàn thân, hình thành khả năng xử lý nhanh nhẹn, khéo léo, tạo điều kiện thích ứng với những hoạt động phức tạp trong lao động sản xuất, trong chiến đấu cũng như trong cuộc sống hàng ngày.

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền là quá trình rèn luyện, bồi dưỡng con người phát triển toàn diện về phẩm chất tâm lý - ý chí, tinh thần tập thể, tính kiên trì, dũng cảm

Sự đa dạng của các kỹ năng - kỹ xảo vận động và hành động thi đấu khác nhau không chỉ về cường độ dùng sức mà cả về cấu trúc phối hợp sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực của con người như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo và tính khéo léo trong những động tác phối hợp hài hoà

Tập luyện, thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới sự phát triển, hoàn thiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, xử lý nhanh những tình huống thường xuyên thay đổi, biết lựa chọn kỹ thuật hợp lý nhất trong vốn dự trữ phong phú về kỹ thuật của mình, biết nhanh chóng chuyển từ hành động này sang hành động khác giúp họ đạt được tính linh hoạt cao của các quá trình thần kinh

Sự đa dạng các kỹ năng - kỹ xảo vận động, hành động thi đấu khác nhau

sẽ tạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực: nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo và khéo léo

Tập luyện và thi đấu bóng chuyền ảnh hưởng tích cực tới sự hình thànhcho người tập lòng dũng cảm, tính kiên định, tính quyết đoán, tính sáng tạo và

kỷ luật Người tập biết hành động tập thể, thường xuyên hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau, điều đó sẽ góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm tập thể, tình cảm bạn bè, tính tập thể cho người tập

Tập luyện bóng chuyền giúp cơ thể phát triển hài hòa Sự phối hợp hành

Điều đó chứng tỏ bóng chuyền là môn thể thao có sức hấp dẫn với quần chúng ở các lứa tuổi, đối tượng, ngành nghề khác nhau và đội ngũ người tập bóng chuyền ngày càng phát triển và lớn mạnh.

Để đáp ứng được các yêu cầu kỹ, chiến thuật của môn bóng chuyền, tiến tới thực hiện có hiệu quả các miếng đánh, đòi hỏi vận động viên phải có kỹ thuật, thể lực tốt Đặc biệt là sức bật, nó có ý nghĩa hết sức quan trọng, tạo uy lực trong khâu đập bóng, chắn bóng, nhảy chuyền, phát bóng…

Ngày nay xu thế bóng chuyền hiện đại là tấn công chiếm ưu thế hơn phòng thủ Hoàn thiện tấn công trong bóng chuyền hiện đại là nhờ nâng cao khả năng phối hợp tấn công nhanh với tín hiệu Chuyền hai thấp, nhanh kết hợp nhảy chuyền được đưa lên vị trí hàng đầu Trong giai đoạn tấn công có xu thế là giãn vị trí tấn công từ khu vực gần lưới, hơn nữa tấn công từ tuyến hai

và ba càng sử dụng rộng rãi Lối đánh tốc độ bất ngờ nhảy lên đập giả, nhảy giả thường là đập nhảy một chân nhiều hơn Phản công xảy ra liên tục, tối đa

có hiệu quả và tạo áp lực lâu dài đến đối phương

Bóng chuyền hiện đại đòi hỏi các vận động viên phải có thể lực tốt Tỷ lệ bật nhảy chuyền bóng, đập bóng đối với người chuyền hai và người cầu công

là rất lớn (hiện nay ở những đội có trình độ cao, chuyền hai kết hợp với bật nhảy chiếm 80%)

Như vậy yêu cầu đặt ra đối với vận động viên bóng chuyền ngoài việc phải đạt được sự điêu luyện về kỹ thuật, chiến thuật phong phú đa dạng thì các tố chất thể lực phải hoàn thiện ở mức độ cao, phải có sức bật và sức bền bật nhảy tốt đảm bảo thi đấu trong thời gian dài căng thẳng

1.1.3 Vai trò sức bật trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền.

Hoạt động thể lực, nhất là hoạt động thể lực trong hoạt động TDTT rất

đa dạng và phức tạp, phụ thuộc vào công suất hoạt động, cơ cấu động tác và thời gian gắng sức Mỗi một loại hoạt động đòi hỏi cơ thể phải thể hiện khả năng hoạt động thể lực của mình về một khía cạnh nào đó Trong bất kỳ hoạt động thể lực nào, các tố chất thể lực cũng không biểu hiện đơn độc mà luôn

phối hợp với nhau để tạo nên thành tích nhất định Đồng thời, trong phần lớn các môn thể thao, một hoặc vài yếu tố thể lực được thể hiện rõ rệt nhất quyết định đến khả năng hoạt động của môn thể thao đó Ví dụ như: Chạy cự ly trung bình, việt dã yếu tố sức bền thể hiện rõ nhất, trong thể dục thì tố chất mềm dẻo khéo léo đóng vai trò quyết định, còn trong bóng chuyền tố chất sức mạnh tốc độ - sức bật đóng vai trò hết sức quan trọng trong phát bóng, chắn bóng, chuyền bóng và đặc biệt là đập bóng một cách hiệu quả nhất.

Hiệu quả đập bóng dựa trên sự hoàn thiện của kỹ thuật, thể lực và tâm lý,

đó là yếu tố góp phần thể hiện động tác chính xác và đạt thành tích cao trong bóng chuyền Trong đó sức bật là một trong những yếu tố quyết định

Trong các thành phần thể lực thì tố chất sức bật hay còn gọi là sức mạnh tốc độ có tầm quan trọng đặc biệt Sức mạnh tốc độ là sự kết hợp giữa sức mạnh và sức nhanh

Sức nhanh là năng lực thực hiện một hành động vận động trong điểu kiện nhất định với thời gian ngắn nhất, được thể hiện ở tốc độ động tác và tần

số động tác

Vậy sức mạnh là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài chống lại lực cản đó bằng sự nỗ lực cơ bắp

Sức mạnh tốc độ là khả năng hệ thống tuần hoàn và thần kinh khắc phục

sự đề kháng tốc độ lớn nhất của cơ bắp trong thời gian ngắn

Sức mạnh tốc độ (sức bật) là một loại tố chất có biểu hiện đặc biệt, nó là

sự hòa quyện giữa sức mạnh và tốc độ, là năng lực tăng tốc độ được biểu hiện

ra khi khắc phục một lực cản nhất định của VĐV

Để rèn luyện kỹ năng nhanh chóng phát huy sức mạnh người ta thường

sử dụng phương pháp nỗ lực động lực Trong trường hợp này căng cơ tối đa được tạo nên bằng lực đối kháng dưới mức giới hạn và tốc độ lớn nhất Trong rèn luyện sức mạnh tốc độ, động tác phải được thực hiện với một biên độ cực đại

Chính vì trong quá trình giảng dạy và huấn luyện do có sự khác nhau đáng kể về sự phát triển các tố chất thể lực người tập Vì thế cần phải có phương pháp sao cho phù hợp để trong quá trình huấn luyện và giảng dạy đạt được kết quả tốt nhất.

Quá trình giảng dạy và huấn luyện nhằm nâng cao thành tích bóng chuyền đem lại kết quả huấn luyện cao hơn phải dựa trên cơ sở nền tảng của

nó là sự phát triển toàn diện của các tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh, năng lực phối hợp vận động và khéo léo Tố chất quan trọng nhất là sức mạnh tốc độ (sức bật), vì vậy trong huấn luyện phải chú ý phát triển sức mạnh tốc

độ (sức bật) cho VĐV

1.1.4 Những nhân tố chi phối tới sức bật

Từ thực tế cho thấy sức mạnh tốc độ là khả năng sinh lực trong các động tác nhanh, nghĩa là trong thời gian ngắn nhất với tốc độ co cơ lớn nhất

nó phụ thuộc vào thiết diện sinh lý của cơ, thiết diện sinh lý càng lớn thì lực

co cơ càng lớn, phát triển sức mạnh tốc độ thông thường dựa vào sức mạnh tối đa làm cơ sở và tốc độ co cơ là nhân tố quyết định Sức mạnh và sức mạnh tốc độ còn phụ thuộc vào các loại cơ cụ thể như sau: Sợi cơ sáng xám (cơ có màu sáng co nhanh tạo sức mạnh lớn) Vì vậy các vận động viên chạy cự ly ngắn thường có sợi cơ màu sáng chiếm ưu thế thậm chí chiếm 92% trong tất

cả các loại cơ Trong mọi hoạt động cơ bắp khi sinh ra lực được đánh giá dưới nhiều hình thức, có thể thay đổi độ giãn của cơ Nếu giảm độ dài của cơ là chế

độ, là cơ chế khắc phục còn tăng là nhượng bộ Trong chế độ hoạt động như vậy cơ bắp có thể sinh ra các lực cơ học có chỉ số khác nhau Người ta dựa vào chế độ hoạt động của cơ làm cơ sở để phân biệt các loại sức mạnh Nếu con người thực hiện hàng loạt các động tác với nỗ lực cơ bắp tối đa để làm chuyển động vật thể có khối lượng khác nhau sẽ sinh ra lực khác nhau Lúc đầu tăng khối lượng vật thể thì lực cơ bắp cũng tăng lên, nhưng tới một giới hạn nhất định nào đó ta tăng khối lượng vật thể thì ta không thấy lực cơ bắp

tăng lên nữa Chứng tỏ, lực cơ bắp sản sinh ra luôn tỷ lệ thuận với khối lượng vật thể chịu tác dụng Ngoài ra còn có mối quan hệ giữa lực và tốc độ.

Muốn phát triển tối ưu sức mạnh tốc độ cần phải nâng cao số động tác

và hoàn thiện các nhân tố ảnh hưởng tốc độ tối đa Hehinger đã chứng minhtìm thấy trong huấn luyện sức mạnh tốc độ đó là: Nếu dùng cường độ dưới 30% sức mạnh tối đa thì sẽ không thu được sự phát triển sức mạnh của cơ, vì thế phát triển sức mạnh tốc độ cần cường độ tác động phải đạt tới 75% sức mạnh tối đa của cơ thể mới có thể phát triển sức mạnh và tối ưu năng lực sức mạnh tốc độ Ngoài ra sự hoàn thiện vận động trong các bài tập phát triển sức mạnh cũng rất cần thiết bởi: Nếu chúng ta chọn những bài tập mà người tập chưa thông thạo về kỹ thuật động tác thì người tập chỉ tập trung trước hết vào

kỹ thuật động tác nên không đảm bảo được cường độ quy định, dẫn đến hiệu quả bị hạn chế

Mặt khác trong quá trình thực hiện bài tập cần chú ý đến thời gian thực hiện bài tập Vì thời gian thực hiện bài tập được xác định sao cho tốc độ không bị giảm sút ở cuối cự ly, thời gian quãng nghỉ giữa các lần tập để cho

cơ thể phục hồi tương đối hoàn toàn Nó được xác định trên cơ sở diễn biến hưng phấn thần kinh trung ương và tốc độ hồi phục của các chức năng thực vật Căn cứ vào diễn biến hưng phấn thần kinh trung ương thì quãng nghỉ phải đầy đủ

Như vậy nhân tố chi phối đến sức bật của con người trong các hoạt động tập luyện và thi đấu thể thao chính là:

- Thiết diện sinh lý của cơ

- Tính chất của sợi cơ

- Khối lượng và cường độ tập luyện

- Môi trường tập luyện

1.2 Đặc điểm môn bóng chuyền.

Bóng chuyền là môn mang tính tập thể cao, bằng các hoạt động đối kháng không trực tiếp Hoạt động thi đấu được quy định chặt chẽ bởi hệ thống các điều luật thi đấu của FIVB Sự tranh đua được thể hiện quyết liệt trên lưới, ai nhanh hơn, cao hơn, mạnh hơn người đó sẽ giành thắng lợi Hoạt động thi đấu và chiến thuật của môn bóng chuyền khá phong phú và đa dạng thể hiện qua các hoạt động kỹ thuật, chiến thuật của cá nhân, nhóm và toàn đội trong tấn công và phòng thủ Mỗi cá nhân trong thi đấu phải đảm bảo sự toàn diện trong chiến thuật thi đấu cá nhân đồng thời phải đảm bảo sự hoạt động theo chức năng chuyên môn hóa về kỹ năng, kỹ xảo động tác nhất định như: chuyền tấn công (chủ công, phụ công), chuyền phòng thủ (Libero), chuyền chuyền hai

Các kỹ thuật bóng chuyền đều được thực hiện trong điều kiện thời gian tay chạm bóng rất gần Do đó, yêu cầu đặc biệt quan trọng là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các động tác và sự di chuyển của vận động viên theo hướng và tốc độ bay của bóng Hơn nữa, điều kiện thực tế luôn thay đổi theo hoàn cảnh thi đấu mà chọn nhiều chiến thuật tấn công và phòng thủ khác nhau Nhưng cho dù là loại chiến thuật gì thì nó cũng mang một mục đích chung là ghi được điểm trong thi đấu và phương tiện chủ yếu để ghi bàn là đập bóng tấn công Sự phân công khu vực tấn công trên lưới sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong các đợt tấn công và phản công của từng cá nhân cũng như tập thể Chiến thuật tấn công là những hoạt động phối hợp có tổ chức dựa trên trình độ kỹ thuật của từng cá nhân, tập thể để tạo nên yếu tố bất ngờ trong thi đấu mà đa phần kết thúc một đợt tấn công trên lưới là một cú đập bóng Ở giai đoạn này sẽ có sự chọn lựa, xử lý sáng tạo những phương pháp và cách thức đập bóng để gây khó khăn cho việc phòng thủ của đối phương mà đó là hoạt động chắn bóng để đạt hiệu quả cao nhất

Vận động viên phải học cách xác định quỹ đạo và tốc độ bay của bóng

để di chuyển tới đón bóng kịp thời và đúng lúc với tư thế chuẩn bị ban đầu

thuận tiện nhất để thực hiện các kỹ thuật đỡ bóng, chuyền bóng, chắn bóng cũng như kịp thời thực hiện động tác đập bóng Nhờ sự hỗ trợ của các bài tập chuyên môn, vận động viên sẽ có khả năng giải quyết nhanh những nhiệm vụ

đó Phát triển khả năng này ở mức độ cao là cơ sở để đảm bảo cho việc tiếp thu kỹ thuật một cách tốt nhất

Sự kết hợp sức nhanh và sức mạnh giữ vai trò hàng đầu trong bóng chuyền, đồng thời tốc độ co cơ và việc điều chỉnh tốc độ di chuyển, độ chính xác của động tác trong không gian rất cần thiết trong chuyền bước một, chuyền hai, đập bóng, phát bóng

Đặc điểm nổi bật của bóng chuyền là tính phức tạp và sự nhanh chóng của việc giải quyết các nhiệm vụ vận động trong tình huống thi đấu, sức nhanh của phản ứng vận động và khả năng điều khiển động tác Vận động viên cần phải xác định vị trí các đấu thủ trên sân (đội của mình và của đối phương), phán đoán động tác của đồng đội và ý đồ chiến thuật của đối phương, nhanh chóng phân tích tình huống trận đấu, lựa chọn động tác hợp lý

để thực hiện động tác đó có hiệu quả nhất

Nét đặc trưng của các môn bóng và đặc biệt là môn bóng chuyền là:

- Hoạt động mang tính chất thi đấu đối kháng được quy định bởi luật thi đấu

- Hoạt động thi đấu thường xuyên thay đổi điều kiện do các hành động của vận động viên và của đội bóng bị sự kiểm tra thường xuyên và cố gắng phá vỡ tổ chức phòng thủ, ý đồ tấn công của đối phương Nét đặc trưng của thi đấu là tính phức tạp và tốc độ giải quyết các nhiệm vụ vận động trong các điều kiện không ngừng thay đổi

- Thành tích thi đấu được xác định thông qua những hoạt động của đội bóng trong quá trình thi đấu đối kháng Đó là kết quả của sự phối hợp giữa các vận động viên trong đội bóng

- Thành tích thể thao thể hiện ở số lượng các trận thắng và thứ hạng

một đội chơi tốt đến đâu đi chăng nữa, song nếu như đội đó thua thì cũng coi như là thất bại Do đó, trong tập thể đội bóng, mỗi vận động viên cần phải nỗ lực hết mình nhằm thực hiện mục tiêu cuối cùng của đội.

Kết quả thi đấu là tiêu chuẩn duy nhất đánh giá trình độ thể thao của vận động viên và công tác huấn luyện của huấn luyện viên, giáo viên

- Đặc điểm hoạt động thi đấu bao gồm một số lượng lớn các bài tập thi đấu như các động tác kỹ thuật, các hành động chiến thuật được lặp lại nhiều lần trong quá trình thi đấu để đạt thành tích thể thao

+ Nguyên tắc hệ thống: Liên quan tính thường xuyên liên tục trong tập luyện và luân phiên giữa lượng vận động và quảng nghỉ cũng như tính tuần tự trong tập luyện được sắp xếp theo một cách logic nhất định

+ Nguyên tắc trực quan: Cho học sinh trực tiếp xem tranh ảnh, tài liệu, nhằm hình thành cho các em học sinh những khái niệm và dần hình thành nên

kỹ thuật động tác

+ Nguyên tắc tự giác tích cực: Đây là nguyên tắc quan trọng trong quá trình tập luyện Chỉ có tự giác tích cực tập luyện thì học sinh mới có thể tự tiếp thu tốt kiến thức cho chính mình

+ Nguyên tắc thích hợp và cá biệt hóa: Các bài tập sức bật cũng cần chú

ý tới từng đối tượng, lứa tuổi của các vận động viên Một số em thể lực tốt

hơn thì tập luyện những bài tập với lượng vận động cao hơn và ngược lại giảm lượng vận động cho những vận động viên có tình trạng sức khỏe yếu hơn.

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi từ 16 – 19

Trong quá trình sống và phát triển, cơ thể con người có sự biến đổi đa dạng về cấu trúc, chức năng tâm sinh lý dưới tác động của các yếu tố di truyền và môi trường sống, vì vậy tập luyện thể thao chỉ có ảnh hưởng tốt đến

cơ thể nếu được tiến hành trên cơ sở quán triệt các đặc điểm của lứa tuối đó

Ở lứa tuổi 16 – 19 cơ thế phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận tiếp tục lớn lên nhưng tốc độ chậm dần, chức năng của các cơ quan, bộ phận cơ thể cũng được nâng cao và được biểu hiện:

1.4.1 Về mặt tâm lý

- Tuổi 16 -19 là giai đoạn các em đã phát triển đầy đủ các chức năng tâm

lý Thời kỳ thay đổi từ thiếu niên sang thanh niên Có xu hướng phát triển riêng cho bản thân Đây là thời kỳ hoàn thành căn bản cả một quá trình trưởng thành và phát triển lâu dài, phát triển mạnh nhất về thể chất và tinh thần, nhân cách con người

- Trong thời kỳ này nhân cách các em cơ bản hình thành, có ý thức tự giác, hình thành thế giới quan dựa trên cơ sở ở trường về những thói quen đạo đức, thấy được cái đẹp, cái tốt, xấu… dần dần ý thức và quy vào các hình thức tiêu chuẩn nguyên tắc hành vi xác định theo một hệ thống hoàn chỉnh Lựa chọn vị trí xã hội cho bản thân và các phương thức đạt tới vị trí xã hội ấy Giai đoạn này các em có nhu cầu sống tự lập về hành vi, tình cảm và đạo đức, giá trị Các em đã tìm hiểu nhiều, hiểu rộng hơn, ưa thích các hoạt động lớn Tuy nhiên, các em học sinh cũng hay đưa ra các kết luận hấp tấp, nóng vội, phiến diện Nguyên nhân dẫn đến như vậy là do những hiểu biết, kinh nghiệm của các em còn non trẻ chưa bằng người lớn Giai đoạn này các em có nhiều ước mơ hoài bão, ở lứa tuổi này các em đã bắt đầu xác định cho ước mơ của

nghĩ đến tiền đồ của mình, việc chuẩn bị bước vào đời và lựa chọn nghề nghiệp mai sau.

- Tuổi thanh niên mới lớn là thời kỳ dồi dào về thể lực và trí lực, đồng thời đây cũng là thời kỳ các em thích đi tìm cái mới lạ trong học tập, lao động, và đời sống hằng ngày Có thể nói đây là lứa tuổi trong sáng, đầy ước

mơ, khát vọng cháy bỏng, nhiệt tình và đầy lòng dũng cảm Các em đã có những tưởng tượng phong phú và mang tính hiện thực hơn tuổi thiếu niên Nhận thức ở lứa tuổi này đã phát triển hơn nhiều, thái độ nhận thức của học sinh đã có từng bước tiến đáng kể Các em khao khát, mong muốn được cống hiến, được cung cấp những kiến thức trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, rất quan tâm tới các mối quan hệ gia đình, xã hội

- Ở lứa tuổi này do quá trình hưng phấn chiếm ưu thế hơn quá trình ức chế nên các em tiếp thu kiến thức mới tương đối nhanh nhưng lại chóng chán,

có khi trở thành tự kiêu, tự mãn Nhưng trái lại khi thất bại thì trở nên bi quan, mất tự tin vào bản thân Những nguyên nhân đó sẽ ảnh hưởng không ít trong quá trình tập luyện thể dục thể thao

Từ những đặc điểm của lứa tuổi 16 – 19 như trên, thì trong khi tiến hành công tác Giáo dục thể chất cho các em học sinh ở lứa tuổi này cần phải quan tâm đúng mức, chú ý uốn nắn, nhắc nhở, chỉ bảo tận tình và định hướng cho các em Đặc biệt trong quá trình giảng dạy và huấn luyện thì cần phải đan dần từng bước đối với những em có khả năng tiếp thu chậm kỹ thuật động tác, từ

đó giúp các em không còn cảm thấy chán nản, tự ti, có định hướng và hiệu quả bài tập được nâng cao

1.4.2 Về mặt sinh lý

Ở lứa tuổi này cơ thể đã bắt đầu hoàn thiện các cơ quan chức năng trong

cơ thể Là thời kỳ bắt đầu tuổi thanh niên với những thay đổi đặc điểm cấu trúc cơ thể và giải phẫu thể hiện ở:

- Hệ thần kinh

Các tổ chức thần kinh ở lứa tuổi này đang tiếp tục phát triển để đi tới hoàn thiện khả năng tư duy phát triển, nhất là khả năng phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa phát triển rất thuận lợi cho sự hình thành phản xạ có điều kiện Tính linh hoạt của hệ thần kinh cấp cao, quá trình ức chế phát triển, hoạt động với cường độ mạnh của các tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên… Làm cho hưng phấn chiếm ưu thế và ức chế không cân bằng, ảnh hưởng đến hoạt động TDTT Và có thể một số nhân tố như các bài tập đơn điệu, khô cứng sẽ làm cho các em cảm thấy mệt mỏi, không muốn tập luyện dẫn tới kết quả học tập không cao Vì vậy trong quá trình giảng dạy và huấn luyện người giáo viên cần đặc biệt chú ý tới hình thức tập luyện, đưa ra các bài tập phù hợp với các

em học sinh

- Hệ xương

Ở lứa tuổi này xương đã bắt đầu giảm tốc độ phát triển, sụn ở hai đầu xương vẫn còn dày, nhưng sụn chuyển thành xương ít Cột sống tương đối ổn định về hình dáng nhưng vẫn chưa được củng cố vẫn dễ bị cong vẹo Do vậy khi đưa ra các bài tập cần lưu ý cho phù hợp lứa tuổi và giới tính, tránh những bài tập quá nặng làm ảnh hưởng tới cột sống

- Hệ cơ

Ở giai đoạn này cơ bắp phát triển nhanh, khối lượng cơ tăng lên rất nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay), độ đàn hồi cơ tăng nhưng không đồng đều chủ yếu là do các cơ nhỏ và cơ dài Do vậy khi tập luyện cần chú ý tới các bài tập phát triển sức mạnh, chú ý phát triển cơ bắp cho các em

- Hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn giai đoạn này đang phát triển và dần hoàn thiện, năng lượng và sức chứa của tim tương đối hoàn chỉnh, tim đập với 70 – 80lần/phút, nhưng lúc cơ thể hoạt động TDTT tim có thể đạt tới tối đa 250lần/phút, phản ứng tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt, sau vận động mạch đập và huyết áp hồi phục tương đối nhanh Vì vậy khi sử dụng các bài tập thể lực cần

- Hệ hô hấp

Lứa tuổi này hệ hô hấp của các em cũng đã đi vào giai đoạn hoàn thiện, diện tiếp xúc không khí khoảng 100 – 120cm2, dung lượng phổi tăng lên nhanh, khả năng trao đổi chất của phổi tăng lên rõ rệt Tần số thở khoảng 10 –

20 lần/phút (tương đương với người lớn) Lúc yên tĩnh lượng không khí phổi trung bình khoảng 5 – 8 lít/phút, nhưng khi tập luyện và hoạt động cơ bắp căng thẳng thì không khí phổi có thể đạt tới 10lít/phút Tuy đã phần nào hoàn thiện nhưng các cơ quan hô hấp vẫn còn yếu, do vậy trong quá trình giảng dạy, huấn luyện thể thao thì người giáo viên, huấn luyện viên cần chú ý các bài tập và đưa ra quảng nghỉ hợp lý, nhắc nhở các em hít thở sâu và thở tập trung thở bằng lồng ngực để tăng cường cơ năng và cơ quan hô hấp

Từ những đặc điểm trên thì khi huấn luyện người huấn luyện viên cần chú ý để đưa ra các bài tập phù hợp với lứa tuổi, khả năng tập luyện của các

em học sinh

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Quan điểm đường lối của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề giáo dục thể chất trường học

Giáo dục thể chất trong trường học các cấp là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, đồng thời là một

bộ phận quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất trong trường học đang góp phần cùng thể thao thành tích cao đảm bảo cho nền thể thao nước ta phát triển cân đối và đồng bộ nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược củng cố, xây dựng và phát triển thể dục thể thao Việt Nam, đưa nền thể dục thể thao nước ta hòa nhập và đua tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới

Những năm qua Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng công tác giáo dục thể chất trường học, nhằm đào tạo lớp người mới phát triển toàn diện, để kế tục

sự nghiệp cách mạng, xây dựng kinh tế xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ Tổ quốc Thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh Những quan điểm của Đảng và nhà nước về giáo dục

và đào tạo nói chung và giáo dục thể chất trong trường học nói riêng, được xuất phát từ cơ sở tư tưởng, lý luận học thuyết Mác – Lênin về con người và

sự phát triển con người toàn diện, về giáo dục thế hệ trẻ trong xã hội, xã hội chủ nghĩa, những nguyên lý giáo dục thể chất mác xít, từ tư tưởng quan điểm của Hồ Chí Minh về thể dục thể thao nói chung và giáo dục thể chất cho thế

hệ trẻ nói riêng Những cơ sở lý luận đó, đều được Đảng ta quán triệt trong đường lối thể dục thể thao trong suốt thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày nay

Tùy theo yêu cầu nhiệm vụ và tình hình cụ thể, Đảng ta luôn có những chỉ thị, nghị quyết lãnh đạo kịp thời đề ra những chủ chương thúc đẩy phong trào thể dục thể thao của nước nhà Hàng loạt các chỉ thị về công tác thể dục

- Chỉ thị 106/CT- TW ngày 02/10/1958 của Ban bí thư TW Đảng về công tác thể dục thể thao, đã đề cập đến vấn đề quan trọng như: Vai trò và tác dụng của công tác thể dục thể thao và thể thao quốc phòng, phát triển thể dục thể thao nhất là trong trường học.

- Chỉ thị 180/CT-TW ngày 13/11/1960 của Ban bí thư TW Đảng về công tác thể dục thể thao trong những năm tới, đã có một bước phát triển mới, đã xác định vị trí quan trọng của thể dục thể thao, coi thể dục thể thao đã trở thành một yêu cầu của quần chúng và là một mặt của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, và chủ chương trên được cụ thể hóa tới sự phát triển thể dục thể thao trong học sinh, sinh viên

Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ VI đã mở đầu cho công cuộc đổi mới toàn diện đát nước Về thể dục thể thao, nghị quyết Đại hội VI đã đề cập đến vấn đề mở rộng và nâng cao chất lượng ở tất cả các lĩnh vực thể dục thể thao quần chúng, thể thao thành tích cao, giáo dục thể chất trong trường học và phát triển lực lượng vận động viên trẻ

- Chỉ thị 227/CT- TW ngày 18/11/1975 của Ban bí thư TW Đảng nhấn mạnh vai trò thể dục thể thao như một công tác cách mạng Trong đó nhiệm

vụ chủ yếu là chăm sóc sức khỏe, tăng cường thể chất cho nhân dân, nhất là học sinh, sinh viên

Thực hiện chủ trương đường lối công tác thể dục thể thao nói chung và giáo dục thể chất trường học nói riêng, nhiều năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thể chế bằng nhiều văn bản pháp quy trong chỉ đạo phát triển công tác giáo dục thể chất và thể dục thể thao trường học trong đó có chương trình mục tiêu “Cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục thể chất, phát triển và bồi dưỡng tài năng thể thao học sinh, sinh viên trong nhà trường các cấp - Giai đoạn 1995 đến 2005” đã được nhà nước phê duyệt

2.1.2 Tổ chức đội tuyển trong học sinh một nhân tố góp phần nâng

cao chất lượng giáo dục trong trường THPT Nguyễn Văn Cừ.

Nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các trường phổ thông nói chung và của trường THPT Nguyễn Văn Cừ nói riêng Bên cạnh những biện pháp quản lý, công tác tổ chức, cải tiến chương trình giảng dạy, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần trong học sinh, cán bộ giáo viên, việc hình thành các đội tuyển học sinh cũng là một nhân tố góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Như chúng ta đã biết, giáo dục thể chất trong nhà trường là một nhiệm

vụ không thể thiếu được Để đánh giá cộng tác giáo dục thể chất trong các trường học, hàng năm, Bộ Giáo dục tổ chức các đại hội thể dục thể thao của ngành Chính trong các cuộc thi đấu đó đã phản ánh một cách trung thực chất lượng của công tác giáo dục thể chất trong nhà trường và thông qua đó tạo điều kiện cho học sinh các trường gặp gỡ giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, học tập, mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy phong trào rèn luyện sức khỏe, nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện con người toàn diện, tăng cường mối quan hệ với sinh viên các trường trong toàn quốc

Việc xây dưng đội tuyển có một ý nghĩa rất lớn, thông qua quá trình tập luyện trong đội tuyển phần nào đã kích thích được tính tự giác tích cực của thầy và trò và lôi cuốn bạn bè trang lứa vào việc không ngừng nâng cao trình

độ thể lực, chuyên môn trong học sinh, tăng cường tầm hiểu biết, giúp học sinh thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, có lối sống văn minh, lành mạnh hơn

Các đội tuyển được thành lập tạo điều kiện tốt cho học sinh có tố chất thể lực, năng khiếu, say mê và khát khao được tập luyện vươn tới thành tích thể thao

Thực tế những năm qua, đội tuyển học sinh của trường đã có mặt trong Hội khỏe Phù Đổng do Sở Giáo dục tổ chức, cũng đã thu được thành tích đáng kể ở một số môn, song ở môn bóng chuyền thành tích mới chỉ dừng lại ở

các miếng đánh chiến thuật vì đội còn rất yếu về trình độ thể lực nhất là khâu sức bật nên chưa sử dụng hết khả năng trí tuệ của học sinh dẫn đến hiệu quả thi đấu chưa cao Đây cũng là điều giáo viên chuyên môn huấn luyện ở đội tuyển bóng chuyền đang trăn trở, suy nghĩ để tìm ra những biện pháp, nội dung huấn luyện để nâng cao năng lực sức bật Điều này rất có ý nghĩa đối với việc hoàn thiện các kỹ thuật và thực hiện được ý đồ chiến thuật.

2.1.3 Quan điểm về yếu tố sức bật

Sức bật là một tố chất thể lực, đó là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài (ví dụ: dụng cụ tập luyện hay dụng cụ thi đấu, sức cản của không khí, của nước) hoặc chống lại lực cản đó bằng sự nỗ lực của cơ bắp

Sức mạnh phụ thuộc vào các yếu tố sau:

- Độ to, nhỏ của cơ bắp, cấu trúc của sợi cơ

- Sức co giãn của cơ bắp

- Sự điều hòa của thần kinh

- Dự trữ nguồn năng lượng phù hợp

Sức mạnh tốc độ phụ thuộc vào tiết diện sinh lý cơ, thiết diện cơ càng lớn thì lực cơ càng lớn, và nó phụ thuộc vào các loại cơ cụ thể (sợi cơ sáng, xẫm) sợi cơ màu sáng co nhanh, sức mạnh lớn vì vậy các VĐV nhảy xa và chạy cự ly ngắn có loại cơ màu sáng chiếm ưu thế thậm chí 85 – 90% của tất

cả các sợi cơ, vì vậy trong mọi hoạt động của cơ bắp sinh ra lực dưới mọi hình thức

- Không thay đổi độ dài về độ dài của cơ (chế độ tĩnh).

- Giảm độ dài của cơ (khắc phục chế độ)

- Tăng độ dài của cơ (chế độ nhượng bộ)

Trong các hoạt động sức bật VĐV cần phải gắng sức ở mức tối đa ngoài

ra hoạt động này còn đòi hỏi cơ phải có tính linh hoạt và phối hợp rất cao trong một thời gian ngắn

Tập luyện phát triển sức bật yêu cầu thực hiện nhanh, thời gian hoàn thành mỗi động tác chỉ từ 0,13 – 0,25s các bài tập sức bật là các bài tập có công suất lớn được thực hiện trong thời gian ngắn Vì vậy năng lượng được

sử dụng chủ yếu là do phân giải ATP – CP dự trữ trong cơ Nhu cầu oxy

không được thỏa mãn trong quá trình hoạt động làm cho cơ nợ oxy lên tới 90% Song do thời gian ngắn nên tổng hợp lượng oxy không lớn lắm, nợ oxy trong khoảng 20 – 30lít trong hoạt động kéo dài 1 phút Chức năng cơ quan bài tiết và điều hòa thân nhiệt biến đổi không đáng kể trong các hoạt động sức mạnh tốc độ Chỉ số đánh giá sức bật

Fmax: Lực phát huy tối đa trong động tác

Tmax: thời gian đạt được trị số tối đa

Do đó muốn phát triển được sức mạnh thì phải tạo được sự căng cơ tối

đa sức mạnh mà cơ phát ra phụ thuộc vào:

- Số lượng đơn vị vận động (sợi cơ) tham gia

- Chế độ co của các đơn vị vận động (sợi cơ).

2.1.4 Phương pháp tập luyện phát triển sức mạnh tốc độ (sức bật)

Huấn luyện sức mạnh là huấn luyện bằng các hình thức của lượng vận động phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao sức mạnh tối đa, sức mạnh bền Ngoài ra các năng lực của sức mạnh này cũng có thể được hoàn thiện khi giải

quyết có trọng điểm các nhiệm vụ khác của huấn luyện thể thao, nếu cường

độ vận động của các hình thức vận động đặt ra đủ lớn

Sự phát triển sức mạnh tối đa đòi hỏi không những phải nâng cao tốc độ

co cơ mà còn phải nâng cao sức mạnh tốc độ Ý nghĩa của sức mạnh tối đa này đối với năng lực sức mạnh tốc độ phụ thuộc vào các yêu cầu của cấu trúc thành tích của môn thi đấu Trong các môn mà sức mạnh tối đa là cơ sở quyết định tốc độ vận động tối ưu thì phải phối hợp huấn luyện mạnh tối đa với sức mạnh tốc độ với nhau Đó là phương pháp huấn luyện đặc biệt Việc huấn luyện này phải đảm bảo sự biến đổi một cách tốt nhất năng lực sức mạnh tối

đa thành năng lực sức mạnh tốc độ

Phương pháp cho huấn luyện sức mạnh tốc độ là cần phải nâng cao sức mạnh và tốc độ một cách có trọng tâm tùy theo yêu cầu Ở đây cần quan tâm tới những yêu cầu thi đấu chuyên môn Nếu tiến hành huấn luyện với các lực cản bên ngoài rất lớn thì sẽ nâng cao được sức mạnh tối đa và tốc độ co cơ.Huấn luyện sức mạnh tốc độ yêu cầu sắp xếp tất cả các yếu tố của vận động

Do đó Gundlach yêu cầu một cách có căn cứ rằng: Tất cả các sức mạnh thể chất và tâm lý phải được sử dụng hoàn toàn từ đầu tới cuối đoạn đường tăng tốc với ý nghĩa của sự co cơ bộc phát Vì tác dụng của huấn luyện sức mạnh tốc độ phụ thuộc chủ yếu vào hưng phấn tối ưu của hệ thần kinh trung ương nên không tiến hành nó trong điều kiện mệt mỏi (mệt mỏi làm giảm, chậm động tác) cần phải hạn chế một cách thích hợp toàn bộ khối lượng của lượng vận động sức mạnh tốc độ trong một buổi tập và hạn chế số lần lặp lại trong một đợt Về phương pháp tổ chức huấn luyện thì tập các bài tập có tác dụng nhất cần phải đặt ở đầu phần tập chính của buổi tập, sắp xếp chính xác các lần nghỉ giữa các đợt

Có thể sử dụng các phương pháp sau đây để phát triển sức mạnh: Phương pháp lặp lại bài tập, phương pháp lặp lại một nhóm bài tập và phương

pháp vòng tròn Mỗi phương pháp thì có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau.

+ Phương pháp lặp lại bài tập: Đặc điểm là chỉ bắt đầu bài tập tiếp theo khi đã thực hiện hết lượng vận động của bài tập trước

+ Phương pháp lặp lại một nhóm bài tập: Là sắp xếp các bài tập theo nhóm nhất định từ 4-5 bài tập có sự luân phiên hoạt động giữa các nhóm cơ khác nhau

+ Phương pháp vòng tròn: Là tạo được một khối lượng vận động lớn, bao gồm 6-10 bài tập khác nhau (luân phiên hoạt động) được sắp xếp khép kín như một vòng tròn, từ bài tập đầu tiên đến bài tập cuối cùng theo thứ tự đã quy định trước đó

Trong bóng chuyền để huấn luyện sức bật (sức mạnh tốc độ) cần áp dụng các phương pháp lặp lại là chủ yếu Phương pháp thay đổi trong đó có tốc độ,

cự ly độ dài đà trong các lần bật nhảy, độ lớn và hình thái của lực cản, cường

độ thực hiện được luân phiên, các phương pháp gắn sức tĩnh và gắn sức động(biểu hiện sức nhanh một cách nhanh chóng) cũng như phương pháp vòng tròn Khi thực hiện song song các kỹ thuật cũng như các tố chất thì phương pháp tác động kép (khi độ lớn của lực cản không khí làm ảnh hưởng đến kỹ thuật bật nhảy), cũng như phương pháp luân phiên vận động (từ nhỏ đến lớn) trong các buổi tập riêng, trong tập luyện và trong các chu kỳ tập luyện hàng tuần có hiệu quả cao nhất

Khi chuẩn bị cho kiểm tra, thi đấu có thể áp dụng phương pháp khoảng cách với sự bố trí các khoảng thời gian nhất định giữa các lần bật nhảy, giữa các lần tập

Việc đánh giá mang tính chất nghiệp vụ quá trình nói trên, giảng dạy theo tiến trình và các giai đoạn chung được đảm bảo cho phương pháp bài tập kiểm tra và bài tập thi đấu, cũng như nhờ phương pháp tính toán và phân tích các mặt của việc chuẩn bị thể lực

* Quảng nghỉ: Trong tập luyện sức nhanh, sức mạnh áp dụng các bài tập

trên cực hạn và thời gian nghỉ nhiều có tác dụng hồi phục mức ban đầu, các nhóm cơ tham gia để chuẩn bị cho lần thực hiện khác Các bài tập với cường

độ tối đa trên cực hạn thì quãng nghỉ kéo dài Vì vậy thời gian nghỉ đóng vai trò quan trọng trong việc thích nghi của cơ thể Chính vì thế khi tập luyện phải xem xét thực hiện với cường độ cực đại phải có quảng nghỉ dài hợp lý

* Tính chất quảng nghỉ: Nghỉ giữa các lần thực hiện có thể thụ động

hay tích cực để tránh hiện tượng chuyển đổi đột ngột từ trạng thái tĩnh sang trạng thái động và ngược lại

Trên cơ sở đó để phát triển các tố chất thể lực chuyên môn cho các em trong môn bóng chuyền với lượng vận động kết hợp với nghỉ ngơi hợp lý

* Một số điểm cần chú ý khi tập luyện sức bật

Tập luyện sức bật làm cho cơ quan vận động: Cơ, xương, khớp và dây chằng chịu đựng một lượng vận động rất lớn, do vậy không cẩn thận sẽ dẫn tới chấn thương như rách cơ, bong gân, đau khớp, đặc biệt là những tổn thương đối với cột sống do lặp lại nhiều lần các bài tập với tư thế sai tư thế cột sống Do vậy để tránh chấn thương cần chú ý một số điểm như sau:

1 Phải tuân thủ các nguyên tắc tập luyện như nguyên tắc phù hợp, hệ thống, nguyên tắc về lượng vận động

2 Cần kiểm tra mức độ an toàn của các phương tiện tập luyện trước khi tập luyện

3 Phải khởi động thật kỹ trước khi tập luyện, thận trọng các bài tập có trọng lượng lớn

4 Chú ý thực hiện đúng kỹ thuật, đặc biệt chú ý thực hiện đúng động tác cột sống

5 Chú ý phát triển toàn diện các nhóm cơ

6 Định kỳ kiểm tra sự phát triển sức mạnh

Xuất phát từ tầm quan trọng của việc huấn luyện thể lực đặc biệt là sức bật đối với việc nâng cao hiệu quả huấn luyện vận động viên bóng chuyền,

giúp cho việc tập luyện và thi đấu môn bóng chuyền phù hợp với điều kiện tự nhiên, điều kiện tập luyện, đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THPT sao cho đạt hiệu quả Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng và đưa ra các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả tập luyện và thi đấu cho vận động viên bóng chuyền có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao thành tích thi đấu cho đội tuyển bóng chuyền THPT.

2.1.5 Phương pháp kiểm tra sức bật trong bóng chuyền

Sức bật của VĐV bóng chuyền là khả năng bật nhảy cao tối đa để thực hiện đập bóng, chắn bóng và chuyền hai Sức bật phụ thuộc vào sức mạnh cơ

và tốc độ co của các sợi cơ

Để đạt được sức bật cần phải phát triển sức mạnh bột phát Tuy nhiên, để phát triển toàn diện sức bật cần phải quan tâm đến sự kết hợp với khả năng phối hợp của các VĐV, vì muốn thực hiện được các động tác kỹ thuật đánh bóng trên không, trước hết VĐV phải biết phán đoán di chuyển nhanh trên sân, mục đích chính là để chiếm lĩnh vị trí thích hợp để thực hiện kỹ thuật đánh bóng có hiệu quả

Trong hoạt động thi đấu và tập luyện của VĐV bóng chuyền có bật nhảy

có một số đặc điểm sau:

+ Khả năng phát huy sức mạnh trong thời gian ngắn

+ Khả năng dừng nhanh

+ Khả năng quay nhanh

+Tính nhịp điệu trong quá trình bật nhảy

Trong bóng chuyền sức mạnh được biểu hiện chính ở các dạng sức mạnh của các nhóm cơ đùi và thân mình Các dạng sức nhanh được biểu hiện như khả năng tổng hợp về tâm sinh lý để giải quyết các tình huống, nhiệm vụ, các yếu tố kỹ thuật động tác một cách chính xác, nhanh và hợp lý Bật nhảy là hình thức biểu hiện rõ nét nhất của dạng sức mạnh tốc độ

Sức bật trong bóng chuyền là tố chất trội đặc trưng Vì vậy, nâng cao tố

Lực cơ co rút nhanh lớn hay nhỏ phải là phối hợp đúng giữa tốc độ và sức mạnh Về lý luận nâng cao trị số sức mạnh và trị số tốc độ đều dẫn đến nâng cao trị số lực co rút nhanh Bóng chuyền thuộc loại sức cản cần khắc phục trị

số nhỏ nên cơ bản phải tăng cường huấn luyện co rút nhanh của cơ là chính càng co rút nhanh càng cần nhấn mạnh nhân tố sức mạnh

Để nâng cao sức bật cho VĐV, căn cứ vào mục đích đề ra nhất thiết phải chú ý tác động đến nhân tố bên trong về tâm sinh lý cùng với các yếu tố tác động (tĩnh và động) về chuyên môn

Thông thường việc kiểm tra đánh giá năng lực vận động được tiến hành theo định kỳ và không định kỳ (trước, trong và sau chu kỳ huấn luyện) nhằm mục đích thu thập nhiều thông tin phản hồi từ VĐV giúp xử lý, tổng hợp, lập

mô hình, xây dựng kế hoạch, sắp xếp nội dung, chọn phương pháp huấn luyện phù hợp, đồng thời có ý nghĩa quan trọng trong dự báo thành tích, tránh dự báo sai lệch, tổ chức và điều khiển quá trình huấn luyện kịp thời, đạt hiệu quả cao Muốn vậy phương pháp kiểm tra phải được tiến hành một cách hệ thống, trình tự và khoa học

Phương pháp kiểm tra năng lực thể thao nói chung và sức bật nói riêng nhằm chỉ rõ được các thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Vì vậy, đòi hỏi phải thu nhận được các thông tin có giá trị tốt nhất để thể hiện bằng các số đảm bảo đủ độ tin cậy, khách quan hiệu quả Việc khống chế quá trình kiểm tra như: chuẩn hóa trình độ tự đo, tính dễ thực hiện, tiếp cận thực tế thi đấu, tính định lượng, đảm bảo độ chuẩn tối đa… Quá trình tiến hành kiểm tra có thể ít hoặc nhiều nội dung