Tiết 107: Tập làm văn. GV: Nguyễn Thị Ngà- Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh

- Nêu luận điểm cần giải thích: Câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm và thể hiện khát vọng đi nhiều nơi để mở rộng hiểu biết... Chính vì vậy mà dân gian đã có câu tục ngữ khích lệ họ đi đây đ

Trang 2

1/ Thế nào là phép lập luận giải thích?

Trả lời: Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ

các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ… cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.

2/ Người ta thường giải thích bằng những cách nào?

Trả lời: Giải thích bằng cách nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so

sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra các mặt lợi, hại,

nguyên nhân, hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo… của hiện

tượng hoặc vấn đề được giải thích.

Trang 3

A/ Lí thuyết: Cách làm bài văn lập luận

“ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.

giải thích nội dung câu tục ngữ

Dựa vào các từ ngữ quan trọng trong đề bài

Trang 4

- Giải thích nghĩa đen

- Giải thích nghĩa bóng

- Giải thích nghĩa sâu xa

Trang 5

- Giới thiệu câu tục ngữ

- Nêu luận điểm cần giải thích và gợi ra

phương hướng giải thích

Nhân dân ta có câu tục ngữ: “ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó?

- Giới thiệu câu tục ngữ :Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.

- Nêu luận điểm cần giải thích: Câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm và thể hiện khát vọng đi nhiều nơi để mở rộng hiểu biết

Trang 6

b/Thân bài:

- Giải thích bằng cách đặt câu hỏi và liên

hệ mở rộng vấn đề

- Đi một ngày đàng là gì?,

- Học một sàng khôn là như thế nào?

- Câu tục ngữ có đúc kết được kinh

nghiệm về nhận thức không?

- Kinh nghiệm đó là gì?

Trang 7

A/ Lí thuyết: Cách làm bài văn lập

- Nêu luận điểm cần giải thích và gợi

ra phương hướng giải thích

- Thân bài: giải thích bằng cách đặt câu hỏi:

Đi một ngày đàng là gì?, Học một sàng khôn là như thế nào?

* câu hỏi để giải thích nghĩa đen của từng từ, từng vế câu (từng khía cạnh của vấn đề.)

Câu tục ngữ có đúc kết được kinh nghiệm

về nhận thức không?, Kinh nghiệm đó là gì?

* Câu hỏi để giải thích nghĩa bóng: (dựa trên cơ sở nghĩa đen của từ).

* Giải thích nghĩa sâu xa: bằng cách đưa dẫn chứng để liên hệ mở rộng vấn đề

Trang 8

- Giới thiệu câu tục ngữ:

- Thân bài: giải thích bằng cách đặt câu

hỏi và liên hệ mở rộng vấn đề:

* câu hỏi để giải thích nghĩa đen của từng từ, từng vế câu (từng khía cạnh của vấn đề.)

* Câu hỏi để giải thích nghĩa bóng: (dựa trên cơ sở nghĩa đen của từ).

* Giải thích nghĩa sâu xa: bằng cách

đưa dẫn chứng để liên hệ mở rộng vấn đề.

Trang 9

của người xưa, mà còn thể

hiện khát vọng được đi xa

để mở rộng tầm mắt”

Người nông dân Việt Nam xưa quanh năm bó mình trong luỹ tre xanh, tầm mắt hạn hẹp Chính vì vậy mà dân gian đã có câu tục ngữ khích lệ họ đi đây đi đó để

mở rộng hiểu biết: “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”

Nhân dân ta đã có nhiều câu tục ngữ, ca dao nói về việc đi xa để mở rộng tầm mắt Một trong những câu

đó là: “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”

* Cả ba phần mở bài đều đáp ứng được yêu cầu giải thích

- Nêu luận điểm cần giải thích và trích dẫn câu tục ngữ

Đi thẳng vào vấn đề giải

thích

Đối lập hoàn cảnh với

ý thức

Nhìn từ chung đến riêng

Trang 10

Có nhiều cách viết: mở bài trực tiếp, mở

bài gián tiếp

b, Thân bài:

Trang 11

Ở mỗi đoạn văn phần thân bài, người viết đã giải thích vấn

đề gì? Sử dụng cách giải thích nào?

Nhóm 1: Đoạn văn 1

Trang 12

Đoạn 1 : Thật vậy câu tục ngữ : “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trước hết là

đúc kết một kinh nghiệm Xét về nghĩa đen, đi một ngày đàng có nghĩa là đi rất xa Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi Với tốc độ đi bộ trung bình một ngày đàng có thể đi được bốn năm chục cây số, như thế là có thể đi đến một làng khác xã khác, huyện khác

Đi xa như vậy, họ mới học được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được, nghĩa là học được một sàng khôn Ấn tượng về những chuyến đi

xa thường rất sâu đậm Và đó có thể là cơ sở thực tế của câu tục ngữ

Đoạn 2 : “ Nhưng tục ngữ bao giờ cũng đúc kết kinh nghiệm, mà đúc kết thì phải có ý nghĩa khái quát Nội dung khái quát đó là một điều có tính quy luật: Hễ đi xa là nhìn thấy cái mới lạ, mở rộng tầm hiểu biết Điều quan trọng là hãy đi xa đã, đến lúc đó, dù không có ý định học gì thì vẫn cứ học được và khôn ra Đó cũng chính là nội dung của

câu ca dao: đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn! ở nhà với mẹ thì

sướng thật đấy nhưng chỉ ở nhà sẽ hạn chế sự hiểu biết Những câu tục ngữ như thế rất sâu sắc Chỉ cần nhớ lại các cuộc tham quan, du lịch mà ta đã tham gia, dù chỉ là đi

chơi, ta cũng biết thêm nhiều điều!

Đoạn 3: “ Câu tục ngữ này không chỉ đúc kết kinh nghiệm, mà còn thể hiện một lời khuyên, một lời khích lệ, một ước vọng thầm kín Đó là ước vọng đi xa để mở rộng

Trang 13

-Đoạn 1 : Thật vậy câu tục ngữ : “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trước hết là

đúc kết một kinh nghiệm Xét về nghĩa đen, đi một ngày đàng có nghĩa là đi rất xa Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi Với tốc độ đi bộ trung bình một ngày đàng có thể đi được bốn năm chục cây số, như thế là có thể đi đến một làng khác xã khác, huyện khác

Đi xa như vậy, họ mới học được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được, nghĩa là học được một sàng khôn Ấn tượng về những chuyến đi

xa thường rất sâu đậm Và đó có thể là cơ sở thực tế của câu tục ngữ

* G iải thích nghĩa đen bằng cách : nêu định nghĩa, nêu các biểu hiện cụ thể.

Đoạn 2 : Nhưng tục ngữ bao giờ cũng đúc kết kinh nghiệm, mà đúc kết thì phải có ý nghĩa khái quát Nội dung khái quát đó là một điều có tính quy luật: Hễ đi xa là nhìn thấy cái mới lạ, mở rộng tầm hiểu biết Điều quan trọng là hãy đi xa đã, đến lúc đó, dù không có ý định học gì thì vẫn cứ học được và khôn ra Đó cũng chính là nội dung của

câu ca dao: đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn! ở nhà với mẹ thì

sướng thật đấy nhưng chỉ ở nhà sẽ hạn chế sự hiểu biết Những câu tục ngữ như thế rất sâu sắc Chỉ cần nhớ lại các cuộc tham quan, du lịch mà ta đã tham gia, dù chỉ là đi

chơi, ta cũng biết thêm nhiều điều!

* Giải thích nghĩa bóng bằng cách: nêu nội dung, so sánh, đưa dẫn chứng.

Đoạn 3: Câu tục ngữ này không chỉ đúc kết kinh nghiệm, mà còn thể hiện một lời

khuyên, một lời khích lệ, một ước vọng thầm kín Đó là ước vọng đi xa để mở rộng

Trang 14

Có nhiều cách viết: mở bài trực tiếp, mở

bài gián tiếp

Trang 15

Có nhiều cách viết: mở bài trực

tiếp, mở bài gián tiếp.

* Kết bài:

Ngày nay giao thông thuận tiện, đời sống đã khấm khá, nhiều người có điều kiện để đi xa học hỏi Nhưng câc tục ngữ xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với những ai quen sống khép mình, tự thỏa mãn với mình

Trang 16

A/ Lí thuyết: Cách làm bài văn lập luận giải

Khẳng định ý nghĩa của câu tục ngữ

Trang 17

“Đi một ngày đàng học một sàng khôn” là một câu tục ngữ hay, chẳng những đúc kết kinh nghiệm học tập của người xưa, mà còn thể hiện khát vọng được đi xa để mở rộng tầm mắt”.

Thật vậy câu tục ngữ : “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trước hết là đúc kết một kinh nghiệm Xét về nghĩa đen, đi một ngày đàng có nghĩa là đi rất xa Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi Với tốc độ đi bộ trung bình một ngày đàng có thể đi được bốn năm chục cây số, như thế là có thể đi đến một làng khác xã khác, huyện khác Đi

xa như vậy, họ mới học được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được, nghĩa là học được một sàng khôn Ấn tượng về những chuyến đi xa thường rất sâu đậm Và đó có thể là cơ sở thực tế của câu tục ngữ

Nhưng tục ngữ bao giờ cũng đúc kết kinh nghiệm, mà đúc kết thì phải có ý nghĩa khái quát Nội dung khái quát đó là một điều có tính quy luật: Hễ đi xa là nhìn thấy cái mới lạ, mở rộng tầm hiểu biết Điều quan trọng là hãy đi xa đã, đến lúc đó, dù không

có ý định học gì thì vẫn cứ học được và khôn ra Đó cũng chính là nội dung của câu ca

dao: đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn! ở nhà với mẹ thì sướng

thật đấy nhưng chỉ ở nhà sẽ hạn chế sự hiểu biết Những câu tục ngữ như thế rất sâu sắc Chỉ cần nhớ lại các cuộc tham quan, du lịch mà ta đã tham gia, dù chỉ là đi chơi, ta cũng biết thêm nhiều điều!

Câu tục ngữ này không chỉ đúc kết kinh nghiệm, mà còn thể hiện một lời khuyên, một lời khích lệ, một ước vọng thầm kín Đó là ước vọng đi xa để mở rộng tầm hiểu biết, để thoát khỏi sự hạn hẹp của tầm nhìn.”

Ngày nay giao thông thuận tiện, đời sống đã khấm khá, nhiều người có điều kiện để

Trang 18

“Đi một ngày đàng học một sàng khôn” là một câu tục ngữ hay, chẳng những đúc kết kinh nghiệm học tập của người xưa, mà còn thể hiện khát vọng được đi xa để mở rộng tầm mắt”.

Thật vậy câu tục ngữ : “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” trước hết là đúc kết một kinh nghiệm Xét về nghĩa đen, đi một ngày đàng có nghĩa là đi rất xa Đối với người nông dân xưa vốn ít đi xa, lại chưa có phương tiện đo độ dài, họ thường lấy thời gian để đo con đường đã đi Với tốc độ đi bộ trung bình một ngày đàng có thể đi được bốn năm chục cây số, như thế là có thể đi đến một làng khác xã khác, huyện khác Đi

xa như vậy, họ mới học được những điều mới lạ mà ở làng mình, xã mình, huyện mình không có được, nghĩa là học được một sàng khôn Ấn tượng về những chuyến đi xa thường rất sâu đậm Và đó có thể là cơ sở thực tế của câu tục ngữ

Nhưng tục ngữ bao giờ cũng đúc kết kinh nghiệm, mà đúc kết thì phải có ý nghĩa khái quát Nội dung khái quát đó là một điều có tính quy luật: Hễ đi xa là nhìn thấy cái mới lạ, mở rộng tầm hiểu biết Điều quan trọng là hãy đi xa đã, đến lúc đó, dù không

có ý định học gì thì vẫn cứ học được và khôn ra Đó cũng chính là nội dung của câu ca

dao: đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn! ở nhà với mẹ thì sướng

thật đấy nhưng chỉ ở nhà sẽ hạn chế sự hiểu biết Những câu tục ngữ như thế rất sâu sắc Chỉ cần nhớ lại các cuộc tham quan, du lịch mà ta đã tham gia, dù chỉ là đi chơi, ta cũng biết thêm nhiều điều!

Câu tục ngữ này không chỉ đúc kết kinh nghiệm, mà còn thể hiện một lời khuyên, một lời khích lệ, một ước vọng thầm kín Đó là ước vọng đi xa để mở rộng tầm hiểu biết, để thoát khỏi sự hạn hẹp của tầm nhìn.”

Ngày nay giao thông thuận tiện, đời sống đã khấm khá, nhiều người có điều kiện

để đi xa học hỏi Nhưng câc tục ngữ xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với những ai

Trang 19

A/ Lí thuyết: Cách làm bài văn lập luận giải

* Dàn bài:

- Mở bài: Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích

- Thân bài: lần lượt trình bày các nội dung giải thích Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp

- Kết bài: Nêu ý nghĩa của điều được giải thích đối với mọi người

* Lời văn giải thích cần sáng sủa, dễ hiểu, giữa các phần, các đoạn cần

Trang 20

Hãy tự viết thêm những các kết bài khác

nhau cho đề bài trên

Trang 21

A/ Lí thuyết: Cách làm bài văn lập luận giải thích:

I/ Khảo sát và phân tích ngữ liệu:

* Muốn làm bài văn lập luận giải thích thì phải thực hiện các bước: Tìm hiểu đề và tìm

ý, lập dàn bài, viết bài, đọc lại và sửa chữa

* Dàn bài:

- Mở bài: Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích

- Thân bài: lần lượt trình bày các nội dung giải thích Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp

- Kết bài: Nêu ý nghĩa của điều được giải thích đối với mọi người

* Lời văn giải thích cần sáng sủa, dễ hiểu, giữa các phần, các đoạn cần có liên kết

Trang 22

* Học kĩ, nắm chắc cách làm bài văn lập luận giải thích.

* Chuẩn bị bài luyện tập lập luận giải thích.

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	15,83 MB