Chuyên đề 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC HƯỚNG NGHIỆP Ở TRƯỜNG THPT

TÍNH CẤP THIẾT CỦA GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP - Báo cáo về tình hình giáo dục của Chính phủ trình tại kỳ họp Quốc hội tháng 11/2004 chỉ rõ: công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau T

• Khoa Tâm lý – Giáo dục

• Trường ĐHSP TP Hồ Chí Minh

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

MỤC ĐÍCH YÊU CẦU KHÓA HỌC

1 Học viên nắm vững những nội dung cơ bản trong tài liệu bồi dưỡng giáo viên cốt cán môn “Hoạt động giáo dục hướng nghiệp” ở trường THPT.

2 Học viên có thể triển khai công tác bồi dưỡng giáo viên về môn “Hoạt động giáo dục hướng nghiệp” ở địa phương.

3 Nâng cao trách nhiệm của người làm công tác giáo dục nhằm góp phần thúc đẩy có hiệu quả hoạt động giáo dục hướng nghiệp.

Chuyên đề 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC HƯỚNG NGHIỆP

TRONG TRƯỜNG THPT

TÍNH CẤP THIẾT CỦA GIÁO DỤC

HƯỚNG NGHIỆP

- Báo cáo về tình hình giáo dục của Chính phủ trình tại kỳ

họp Quốc hội tháng 11/2004 chỉ rõ: công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS, THPT còn yếu kém và chưa được quan tân đúng mức

- Văn kiện Đại hội IX của Đảng ghi rõ: “Coi trọng công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau Trung học, chuẩn

bị cho thanh thiếu niên đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế trong cả nước và từng địa phương”

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 1

* Chương 1: Cơ sở kinh tế – xã hội của công

tác hướng nghiệp

* Chương 2: Kinh tế – xã hội và vấn đề đào

tạo nguồn nhân lực Việt Nam

* Chương 3: Nghề nghiệp và đào tạo nghề

Chương 1

CƠ SỞ KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA CÔNG TÁC

HƯỚNG NGHIỆP

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ 1

* Chương 1: Cơ sở kinh tế – xã hội của công

tác hướng nghiệp

* Chương 2: Kinh tế – xã hội và vấn đề đào

tạo nguồn nhân lực Việt Nam

* Chương 3: Nghề nghiệp và đào tạo nghề

• I MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

• 1 Kinh tế thị trường

• - Kinh tế thị trường là gì?

• - Mặt tích cực và tiêu cực của nền KTTT

2 Toàn cầu hóa

• - Toàn cầu hóa là gì?

• - Tính chất của toàn cầu hóa

• 3 Kinh tế tri thức

• - Kinh tế tri thức là gì?

• - Những đặc trưng của nền KTTT

1 Kinh tế thị trường

• * Kinh tế thị trường là gì?

• - Một kiểu tổ chức kinh tế phản ánh trình độ

phát triển nhất định của văn minh nhân loại.

•

• - Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường là

cơ chế vừa hợp tác, vừa cạnh tranh hướng vào sự đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, chấp nhận thương lượng và đào thải để đạt lợi nhuận.

* Mặt tích cực của kinh tế thị trường

• - Của cải vật chất, hàng hóa dồi dào, nâng cao chất lượng

cuộc sống …

• -Phát huy cao độ tính năng động, sáng tạo của con người,

đòi hỏi họ có khả năng thích nghi cao

• - Kích thích con người nắm bắt nhanh nhạy những yêu

cầu của nền KT – XH, thúc đẩy họ áp dụng kịp thời những thành tựu mới về KH – CN nhằm đẩy mạnh tốc độ sản xuất, hạ gía thành, đảm bảo chất lượng hàng hóa

* Mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường

- Tạo ra sự phân hóa xã hội sâu sắc, sự chênh lệch giàu nghèo, làm mất công bằng xã hội, sự phát triển không đồng đều ở các quốc gia…

- Các giá trị chân thiện mỹ bị lung lay, xói mòn các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp…

- Nạn thất nghiệp gia tăng…

2 Toàn cầu hóa

Các hoạt động từ sản xuất đến thị trường, chính trị, văn hóa, xã hội… đã vượt ra khỏi phạm vi một quốc gia, một khu vực, bao hàm rất nhiều mối quan hệ của cả nhân loại, của tất cả các nước trên thế giới

• Tính chất của toàn cầu hóa

• * Tính chất toàn diện:

• - Về mặt kinh tế

• Toàn cầu hóa nền kinh tế các nước thành nền kinh tế thị trường, hình thành một nền kinh tế không biên giới

• - Về khoa học công nghệ

• Cạnh tranh gay gắt về KH – CN đang diễn ra

• - Về văn hóa và giáo dục: các phương tiện truyền thông, mạng viễn thông, Internet… tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu và hội nhập văn hóa giữa các quốc gia.

• - Về mặt xã hội:

• * Toàn cầu hóa mang đầy mâu thuẫn:

• - Mâu thuẫn giữa các nước phát triển với nhau, giữa

các nước phát triển và đang phát triển, giữa các tầng lớp giàu nghèo…

• - Cuộc đấu tranh giữa các giai cấp, dân tộc, tôn

giáo, giữa toàn cầu hóa và khu vực hóa…

• - Mâu thuẫn giữa các nền văn hóa…

3 Kinh tế tri thức

• * Kinh tế tri thức là gì?

• - Theo Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) của Liên hợp quốc: Kinh tế tri thức là kinh tế được xây dựng trên cơ sở sản xuất, phân phối và sử dụng tri thức và thông tin Nói đơn giản, đó là kinh tế dựa vào tri thức.

• - GS.VS Đặng Hữu: “Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải,

• * Những đặc trưng của nền kinh tế tri thức

- Nền kinh tế dựa chủ yếu vào tri thức

- Sự chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế theo hướng dịch chuyển dần từ sản xuất vật chất sang hoạt động dịch vụ, xử lý thông tin là chủ đạo Lao động tri thức chiếm tỉ lệ cao.

- Nền kinh tế có tốc độ hoạt động nhanh và đổi mới nhanh nhờ tác động của CNTT và sự phát triển manh của những khả năng sáng tạo.

- Nền KT mà mạng thông tin trở thành cơ sở hạ tầng quan trọng nhất của XH

- Nền KT mà phương thức tổ chức sản xuất rất linh hoạt

• - Trong KTTT, doanh nghiệp là nhân vật trung tâm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đóng vai trò không thể thiếu được của thị trường khoa học và công nghệ.

• - Xu thế toàn cầu hóa, nhất thể hoá các nền kinh tế quốc gia và khu vực tăng nhanh, cùng tồn tại hai mặt hợp tác và cạnh tranh gay gắt.

• - Học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời, xã hội học tập là đặc điểm nổi bật trong nền kinh tế tri thức

II NHỮNG YÊU CẦU VỀ PHẨM CHẤT VÀ

NĂNG LỰC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG XU THẾ TOÀN CẦU HÓA VÀ NỀN KINH TẾ TRI THỨC

1 Mối quan hệ giữa sự phát triển xã hội và giáo dục

=> 3 trào lưu cải cách giáo dục trên thế giới trong 100 năm qua

1 Cuộc CCGD mang tính chất thế giới lần thứ nhất (Những năm đầu thế kỷ XX)

=>Với sự hình thành nền kinh tế công nghiệp

2 Cuộc CCGD mang tính chất thế giới lần thứ hai (Những năm 1950 đến đầu những năm 1970).

=> Sự phát triển thần tốc của khoa học – công nghệ

3 Cuộc CCGD mang tính chất thế giới lần thứ

ba (Từ thập kỷ 80 của thế kỷ XX).

=> Sự hình thành nền kinh tế tri thức

2 Những yêu cầu về phẩm chất và năng lực của con người trong xã hội hiện đại

• - Phát triển con người toàn diện là sự phát triển toàn

diện, hài hòa, cân đối, đầy đủ và độc đáo ở các nhân về 3 mặt:

• + Thể chất (thể năng)

• + Trí tuệ (trí năng)

• + Tâm lý, tình cảm… (tâm năng)

1 Có trình độ học vấn rộng

2 Có tư duy kinh tế, biết tính toán hiệu quả

3 Có khả năng tổ chức quản lý

4 Sử dụng tốt ngoại ngữ

5 Biết nhiều nghề, thạo một nghề

6 Sáng tạo

7 Tận tâm Trách nhiệm, kỷ luật

8 Dám nghĩ, dám làm, chấp nhận mạo hiểm

9 Biết xây dựng cuộc sống gia đình

10 Thật thà, giữ chữ tín

11 Có tính năng động

- Báo cáo của Hội đồng quốc tế về “Giáo dục cho thế kỷ XXI” gửi UNESCO 1998, 4 cột trụ trong xã hội hiện đại:

• * Học để biết: Biết thu nhận thông tin, biết tiếp thu tri thức,

biết tạo lập và sử dụng thành thạo tri thức…

• * Học để làm: có nghĩa là phải gắn việc học với làm, lý

thuyết với thực hành, giáo dục phổ thông và giáo dục nghề

• * Học để chung sống với người khác: có nghĩa là biết rõ

mình, hiểu rõ người khác, biết phát hiện ra người khác và cùng làm việc vì mục đích chung…

• III CƠ CẤU NGHỀ NGHIỆP TRONG XÃ HỘI

HIỆN ĐẠI (Hướng dẫn tự học)

• 1 Cơ cấu nghề nghiệp trong xã hội nông nghiệp

• 2 Cơ cấu nghề nghiệp trong xã hội công nghiệp

• 3 Cơ cấu nghề nghiệp trong nền kinh tế tri thức và

toàn cầu hóa