luận văn chuyên ngành bảo hiểm Nâng cao hiệu quả sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo huyện Yên Minh, Hà Giang

Điển hình như đối với những người mắc bệnh hiểm nghèo nhưng tự bản thân và gia đình người bệnh không có đủ khả năng điều trị bệnh cho đến khi khỏi hẳn, bằng mọi cách họ huy động sự hỗ tr

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan chuyên đề “Nâng cao hiệu quả sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo huyện Yên Minh, Hà Giang” là sản phẩm tự nghiên cứu của bản thân, không sao chép Các số liệu, thông tin được trình bày trong bài đều được phép công bố và có nguồn rõ ràng

Sinh viên

Lương Thu Giang

Phòng Lao động thương binh và xã hộiBệnh viện Đa khoa Khu vực

Khám chữa bệnhNgân sách Nhà nướcBan lãnh đạo

Xóa đói giảm nghèo

LỜI MỞ ĐẦU

Trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã

có rất nhiều chủ trương, chính sách được ban hành Đặc điểm chung của các chính sách đó là nhằm mục tiêu phát triển đất nước Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước cùng với sự cố gắng của toàn dân, toàn quân, từng ngành dần dần phát triển, chúng ta đã và đang chứng kiến sự phát triển đó Ngành Bảo Hiểm không nằm ngoài số đó Song song với sự phát triển của các ngành khác, Bảo Hiểm Việt Nam đang ngày càng chứng minh tầm quan trọng của mình, đưa nước ta từng bước phát triển ngang tầm quốc tế

Trên thế giới Bảo hiểm xã hội lần đầu tiên xuất hiện từ năm 1850 và sau

đó lan dần sang các nước Châu Âu, Châu Mỹ… Ở Việt Nam BHXH xuất hiện tương đối muộn, thế nhưng điều đo không kìm hãm sự phát triển của ngành BHXH Việt Nam Ngành Bảo Hiểm đang ngày càng phát triển và đóng góp ngày càng nhiều vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Điều

đó cho thấy hướng đi đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong việc lựa chọn chính sách

Đối tượng tham gia BHXH ngày càng được mở rộng, nhiều hình thức bảo hiểm ra đời Các lĩnh vực của đời sống đều được quan tâm Trong đó vẫn đề chăm sóc sức khỏe con người được đặt lên hàng đầu và BHYT lần đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam vào năm 1992, mọi người đều được tham gia BHYT và được hưởng nhiều quyền lợi từ chính sách này

Mục tiêu phát triển của đất nước chỉ được hoàn thành khi “ai cũng có cơm

ăn áo mặc” đặc biệt là người nghèo Đó là những người gặp phải rất nhiều khó

khăn trong cuộc sống, hơn ai hết họ cần có sự quan tâm của mọi người, của các chính sách xã hội BHYT từ lâu đã có chính sách riêng cho người nghèo nhưng đến năm 2010, một chính sách BHYT dành riêng cho người nghèo mới được ban hành – Bảo hiểm y tế người nghèo Mặc dù chính sách này mới được ban hành 1 năm nhưng đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của ngành bảo hiểm nói riêng và sự phát triển của đất nước nói chung Thế nhưng không thể tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc

Bằng sự hiểu biết của mình, em muốn tìm hiểu về tình hình sử dụng bảo BHYTNN tại huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang – một trong 62 huyện nghèo nhất nước và đề xuất một vài giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng BHYTNN tại huyện Yên Minh Qua đó em muốn cống hiến phần nào vào sự phát triển của quê hương mình, đưa người nghèo của huyện Yên Minh thoát khỏi nghèo đói

Chính vì thế em đã chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng BHYT cho người nghèo tại huyện Yên Minh, Hà Giang”, đề cương được kết cấu thành 3

chương như sau:

Chương I: Tổng quan về BHYT và người nghèo

Chương II: Thực trạng hiệu quả sử dụng BHYTNN tại huyện Yên Minh Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng BHYT cho người nghèo ở huyện Yên Minh

Em xin chân thành cảm ơn TS Bùi Đức Tuân và các cơ chú công tác tại BVĐKKV Yên Minh đã giúp đỡ em trong thời gian thực tập và hoàn thành chuyên đề này

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ BHYT VÀ NGƯỜI NGHÈO

I Tổng quan về BHYT

1 Khái niệm, bản chất BHYT

1.1 Khái niệm BHYT

1.1.1 Khái quát chung về BHYT

Xã hội ngày càng phát triển, kéo theo đó nhu cầu của con người ngày càng tăng cao như vui chơi, giải trí, ăn mặc… Trong số những nhu cầu đó không thể không kể đến nhu cầu về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, ngày nay dường như đó

là một nhu cầu tất yếu của mọi thành viên trong xã hội Khi xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu đó ngày càng tăng cao

Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe đồng nghĩa với việc phòng bệnh và chữa bệnh Thực tế cho thấy ngày nay một số dịch vụ y tế đã phát triển hơn trước rất nhiều như khám răng, khám mắt hay khám thai định kỳ… Những dịch vụ này một mặt nhằm giúp cho mọi người có thể phát hiện sớm bệnh của mình, mặt

khác sẽ giúp cho mọi người yên tâm về tình hình sức khỏe của mình bởi có sức khỏe là có tất cả Ai cũng mong muốn rằng mình có sức khỏe thật tốt và từ đó

họ có thể yên tâm lao động, chăm lo cho bản thân, gia đình và đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế và sự phát triển của đất nước

Mong muốn là vậy, thế nhưng ai cũng biết rằng trong cuộc sống không ai

có thể lường trước được những biến cố, rủi ro xảy đến với bản thân và gia đình như tai nạn, ốm đau, bệnh tật để mà tránh được nó Đôi khi những rủi ro này hoàn toàn do tự nhiên gây ra như bão lũ, động đất… Dù là thiên nhiên hay con người gây ra đã thì những rủi ro này thường xảy ra đột xuất và để lại những hậu quả không ai mong muốn, dự ít hay nhiều thì cũng gây ra những tác động xấu đến bản thân và gia đình người gặp rủi ro như thiệt hại về tài chính, suy giảm sức khỏe dẫn đến giảm khả năng lao động thậm chí có những trường hợp mất khả năng lao động bất kể ai khi gặp rủi ro cũng phải đối mặt với nhiều thách

thức, nhất là vấn đề tài chính Đặc biệt là đối với những người nghèo, khó khăn này càng trở nên nặng nề hơn bởi thu nhập của họ thậm chí không đủ để trang trải cho cuộc sống hàng ngày, họ không có của cải dự trữ Vì thế khi không may gặp phải rủi ro trong cuộc sống họ không đủ điều kiện tiếp tục trang trải cho cuộc sống hàng ngày và đảm bảo bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình thậm chí có nhiều gia đình phải bán hết mọi tài sản có giá trị, nhà cửa, đất đai

để chi trả cho rủi ro dẫn đến kiệt quệ kinh tế gia đình vốn đã khó khăn

Kinh tế đang trong thời kì lạm phát cao, hầu hết giá cả mọi hàng hóa đều tăng mạnh, trong khi đó thu nhập của người nghèo lại không tăng hoặc tăng không đáng kể so với biến động giá cả trên thị trường vì thế cuộc sống vốn đã gây ra khó khăn nay càng khó khăn hơn Ngay cả khi không gặp rủi ro, biến cố gây ảnh hưởng xấu tới cuộc sống may chăng họ cũng chỉ đủ khả năng duy trì cuộc sống với mức sống thấp Khi chẳng may gặp phải những biến cố có tác động xấu tới sức khỏe hay nền kinh tế gia đình họ khó có thể vượt qua được để duy trì cuộc sống bởi với mức sống thấp mà giá cả tăng cao nay lại phải chịu rủi ro, thu nhập không đủ chi trả để khắc phục hậu quả của biến cố xấu và duy trì mức sống tối thiểu

Khi đó họ tìm mọi cách để khắc phục rủi ro, trang trải cuộc sống Không

có tài sản, của cải dự trữ, không có đủ khả năng khắc phục rủi ro họ sẽ đi kêu gọi mọi nguồn hỗ trợ từ phía ngoài như các tổ chức, quỹ từ thiện, anh em họ hàng, bà con lối xóm… họ kì vọng rằng bằng sự nỗ lực của bản thân, hậu quả của rủi ro sẽ được khắc phục Điển hình như đối với những người mắc bệnh hiểm nghèo nhưng tự bản thân và gia đình người bệnh không có đủ khả năng điều trị bệnh cho đến khi khỏi hẳn, bằng mọi cách họ huy động sự hỗ trợ, cho vay của các tổ chức, quỹ từ thiện, an hem họ hàng… mong rằng có thể khỏi bệnh nhưng nếu mắc bệnh mãn tính, phải điều trị lâu dài thì sẽ đến lúc nguồn

hỗ trợ cạn kiệt và họ lâm vào tình trạng “tiến thoái lưỡng nan”, rủi ro có thể

đưa họ vào bước đường cùng

Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, hiện nay tại các cơ sở y tế đều được trang bị những thiết bị y tế hiện đại để phục vụ cho việc chuẩn đoán và khám chữa bệnh, đặc biệt là những bệnh nguy hiểm, kéo theo đó chi phí KCB

của người bệnh tăng lên Bên cạnh đó hệ thống dịch vụ ngày càng được nâng cấp theo yêu cầu của sự phát triển, đội ngũ cán bộ y tế ngày càng có tay nghề cao hơn, hệ thống quản lý y tế ngày càng chặt chẽ hơn, điều đó cũng làm chi chi phí KCB tăng lên Ngoài ra hiện nay rất nhiều loại thuốc đặc trị được ra đời với giá đắt đỏ, không thể tránh khỏi sự tăng lên của chi phí KCB Thế nhưng không phải ai khi đến KCB cũng có đủ khả năng chi trả chi phí đắt đỏ đó, nếu chi phí KCB vượt quá khả năng chi trả của gia đình thì sẽ trở thành gánh nặng lớn cho gia đình.

Tóm lại, bất cứ ai khi gặp rủi ro cũng phải chịu hậu quả Nhẹ thì làm suy giảm kinh tế gia đình, nặng thì làm kiệt quệ kinh tế gia đình Đối với người nghèo, chỉ cần gặp phải biến cố nhỏ cũng có thể làm kiệt quệ kinh tế gia đình Hơn lúc nào hết, khi đó họ cần có sự giúp đỡ từ phía ngoài, từ các chính sách của Đảng và Nhà nước

Nhận thấy khó khăn của người bệnh trong vấn đề chi trả viện phí, để giúp giảm bớt gánh nặng cho người gặp rủi ro khi ốm đau bệnh tật, năm 1992 lần

đầu tiên BHYT chính thức ra đời tại Việt Nam và hoạt động theo nguyên tắc vì quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và bảo đảm an toàn sức khỏe cho cộng đồng và nguyên tắc số đông bù số ít, quỹ BHYT được hình thành và được dựng

để thanh toán chi phí KCB cho người tham gia bảo hiểm theo định mức, chi dự trữ, dự phòng thuốc men và thiết bị y tế, trợ giúp cho các hoạt động nâng cấp

cơ sở y tế… Sự xuất hiện của BHYT ngay lập tức đã thể hiện được vai trò của mình trong việc chăm sóc sức khỏe BHYT ra đời đã giúp cho người dân có nhiều điều kiện để tiếp cận một cách dễ dàng với các dịch vụ y tế, giảm bớt gánh nặng về chi phí KCB đồng thời góp phần giảm bớt gánh nặng của NSNN trong việc chi cho các cơ sở KCB

Luật BHYT quy định mức đóng góp khác nhau đối với mỗi nhóm đối tượng khác nhau Điều này cho thấy ý nghĩa cộng đồng sâu sắc của BHYT Khi đến KCB người tham gia BHYT sẽ được điều trị tùy theo tình trạng bệnh chứ không theo mức đóng góp

Một trong những vai trò của Nhà nước là ổn định, chăm lo cho đời sống nhân dân BHYT là một trong những công cụ giúp cho Nhà nước thực hiện

chức năng của mình Qua đó, Nhà nước cũng có những chính sách cụ thể giúp cho việc thực hiện BHYT trong cộng đồng ngày phát huy được tác dụng và ngày càng hiệu quả hơn như hỗ trợ cho một số nhóm đối tượng khi tham gia BHYT, ưu đãi đầu tư từ quỹ BHYT để baot toàn và tăng trưởng quỹ, khuyến khích các cá nhân, tổ chức tham gia BHYT…

Tóm lại, xét cho cũng thì BHYT chủ yếu hướng tới lợi ích của người tham gia BHYT, đảm bảo mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe một cách tốt nhất vì một đất nước khỏe mạnh

1.1.2 Khái niệm về BHYT

Có thể thấy rằng BHYT rất cần thiết đối với mọi người dân, đặc biệt càng

có ý nghĩa hơn trong việc KCB Vậy thực chất BHYT là gì? Để trả lời cho câu hỏi này, có rất nhiều khái niệm về BHYT, dưới đây là một vài khái niệm điển hình.Theo công ước 102, năm 1952 của Tổ chức Lao động Quốc tế đã quy định rằng BHYT là một trong 9 nội dung của BHXH về các tiêu chuẩn tối thiểu cho các loại trợ cấp xã hội

Cuốn Từ điển Bách khoa I của NXB Từ điển Bách khoa trình bày rằng:

BHYT là loại bảo hiểm do nhà nước tổ chức quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh

và chữa bệnh cho nhân dân.

Theo quy định tại khoản 1, điều 2 Luật BHYT thì: BHYT là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật này.

Nhà nước luôn động viên mọi thành viên trong xã hội tham gia BHYT trước hết là để đảm bào cho cuộc sống của bản thân và gia đình và để đề phòng

khi ốm đau với phương châm “đóng góp khi lành, để dành khi ốm”

Nhìn trên tổng thể nền kinh tế quốc dân và xét về phương diện điều tiết vĩ

mô thì BHYT bằng cách nào đó đã và đang giúp nhà nước thực hiện một phẩn chức năng của mình trong quá trình phân phối lại để đảm bảo bình đẳng và

công bằng xã hội.

1.2 Bản chất của BHYT

Trước hết có thể nói rằng BHYT là một nội dung của BHXH – một trong những bộ phận của hệ thống ASXH do nhà nước đứng ra tổ chức và thực hiện theo hệ thống pháp luật Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, ở Việt Nam có rất nhiều loại BHXH và BHYT là BHXH về y tế, hay nói cách khác thì đó là chế độ KCB

Mặc dù BHYT giúp cho người bênh và gia đình tránh được những khó khăn về kinh tế thê nhưng bản chất của BHYT không phải là bù đắp cho thu nhập cho người hưởng bảo hiểm (như chế độ BHXH ốm đau, tai nạn lao động…) mà là nhằm chăm sóc sức khỏe cho họ khi ốm đau, bệnh tật… Thật vậy, quỹ BHYT sẽ chi trả toàn bộ hoặc một phần chi phí KCB cho người tham gia BHYT, giúp cho người bệnh sớm vượt qua bệnh tật ốm đau, phục hồi sức khỏe để tiếp tục lao động, nhanh chóng ổn định cuộc sống gia đình Vì thế khi người dân tham gia BHYT bắt buộc hay tự nguyện, họ không kì vọng rằng số tiền họ đóng góp vào quỹ BHXH sẽ giúp họ tăng thêm thu nhập của gia đình trong tương lai Đó cũng chính là nguyên tắc của BHYT

Khi tham gia BHYT có nghĩa là người dân đã sẵn sàng tham gia vào việc chia sẻ tổn thất khi bị bệnh với nững người chẳng may gặp rủi ro Người tham gia BHYT không thể biết trước được mình có bị bệnh hay không để hành động đối phó Xét về mặt kinh tế thì nguyên tắc số đông bù số ít khi tham gia BHYT được thể hiện khi sử dụng quỹ BHYT, cụ thể là:

Tổng chi phí cho khám chữa bệnh = Tổng số tiền đóng góp của những

người tham gia BHYT

Theo đó, quỹ BHYT được cân bằng và thông thường có kì hạn là 1 năm.Luật BHYT quy định mức đóng góp đối với từng nhóm đối tượng cụ thể dựa vào nhiều tiêu chí khác nhau Khi đến KCB, người tham gia BHYT sẽ được chi trả một phần hay toàn bộ chi phí KCB chứ không phụ thuộc vào số tiền họ đóng góp để đảm bảo sự bình đẳng trong việc thanh toán viện phí và không có

sự phân biệt giữa các đối tượng BHYT Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho

những người nghèo, người có thu nhập thấp mà trước kia việc KCB tại các cơ

sở y tế đối với họ là một hàng hóa xa xỉ bởi các chi phí vượt quá khả năng thanh toán của họ

2 Chức năng của BHYT

Khi đến KCB, gánh nặng về chi phí khám chữa và thuốc men luôn là mối quan tâm lo lắng của nhiều người Ngay cả đối với những gia đình có mức thu nhập tương đối trở lên Nếu mắc phải những bệnh mãn tính, buộc phải điều trị lâu dài hoặc phải lưu trú tại bệnh viên trong một khoảng thời gian nào đó, bên cạnh những chi phí liên quan đến KCB còn phải chi cho những khoản phí khác như ăn, ở, đi lại…nếu tình trạng này kéo dài sẽ phần nào ảnh hưởng đến kinh tế gia đình Đặc biệt đối với những hộ gia đình nghèo, có thể nói họ không đủ khả năng chi trả cho những khoản này BHYT được hình thành thực hiện chức năng của mình giúp cho gánh nặng về chi phí KCB được giảm bớt

Tham gia BHYT, gánh nặng về chi phí được giảm bớt, người bệnh có nhiều điều kiện hơn để tiếp cận với các dịch vụ y tế, không còn lo ngại họ sẽ đến khám ngay từ khi có biểu hiện cả bệnh và chăm sóc sức khỏe theo phương

châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh” chứ không đợi đến khi bệnh nặng rồi mới

đến cơ sở KCB vì sợ không đủ tiền Nhờ đó mà có thể phát hiện kịp thời những căn bệnh nguy hiểm và có phương pháp điều trị kịp thời

Bên cạnh đó, việc chia sẻ gánh nặng về chi phí KCB được thực hiện theo nguyên tắc số đông bù số ít giúp cho mọi thành viên trong xã hội nhận thức được sự sẻ chia cho nhau, từ đó giáo dục cho mọi người về tinh thần đoàn kết

theo phương châm “lá lành đùm lá rách”, mọi người sẽ ý thức hơn về sự sẻ

chia và gắn bó với nhau hơn, tự giác chia sẻ, gắn bó và giúp đỡ lẫn nhau,

“mình vì mọi người, mọi người vì mình” Điều đó thể hiện tính nhân văn của

BHYT và nó đánh dấu cho một bước tiến của thể chế xã hội, một bước tiến văn minh Đặc biệt sự ra đời của BHYT học sinh – sinh viên giúp trẻ em học được bài học này từ khi còn nhỏ tuổi

Hiện nay chi phí cho ngành y tế được cấu thành từ 4 nguồn chủ yếu đó là: ngân sách Nhà nước, quỹ BHYT, một phần viện phí và dịch vụ y tế, đóng góp

của các cá nhân, tổ chức từ thiện và viện trợ quốc tế Trước kia khi chưa có BHYT thì chi phí cho ngành y tế chủ yếu là được trích từ ngân sách nhà nước, khoản chi này chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong NSNN Nay khi người dân tham gia BHYT ngày càng đông, số tiền đóng góp vào quỹ BHYT ngày càng nhiều, số tiền đó được dựng để chi cho những khoản chi tại cơ sở KCB Điều

đó thực sự giúp giảm bớt gánh nặng cho NSNN chi cho các cơ sở KCB

Thực tế cho thấy, số người tham gia BHYT càng đông đồng nghĩa với việc

số tiền thu được của quỹ BHYT cũng tăng theo, từ đó mà ngân sách của các cơ

sở KCB cũng tăng Khi đó trang thiết bị, cơ sở hạ tầng của các cơ sở KCB được nâng cấp và cải thiện một cách hoàn thiện hơn, tọa diều kiện thuận lợi cho cả người bệnh và cán bộ y tế Đồng thời đội ngũ cán bộ y tế sẽ được đào tạo tốt hơn để nâng cao tay nghề, tích lũy kinh nghiệm Từ đó họ sẽ làm việc có trách nhiệm hơn và dẫn đến sự quản lý dễ dàng và chặt chẽ hơn Muốn vậy, trước hết các cơ sở KCB cần cải thiện, nâng cao chất lượng khám chữa để dân tin tưởng, nhờ vậy mà số người tham gia BHYT ngày càng tăng

Trình độ phát triển của mỗi quốc gia được thể hiện qua chỉ tiêu phúc lợi

xã hội của mỗi quốc gia, vì thế BHYT được coi như là một công cụ vĩ mô của Nhà nước để thực hiện tốt phúc lợi xã hội Đồng thời tạo ra nguồn tài chính để hỗ trợ cho hoạt động chăm sóc sức khỏe của người dân Nhờ đó sức khỏe người dân được nâng cao, tuổi thọ trung bình cũng như các chỉ tiêu y tế khác cải thiện theo hướng tích cực góp phần nâng cao chỉ tiêu về phúc lợi xã hội cho quốc gia

Nhận thấy được tầm quan trọng của BHYT trong đời sống nhân dân cũng như trong quá trình phát triển đất nước, năm 2009 Thủ tướng Chính phủ đã quyết định lấy ngày 1/7 hàng năm là ngày BHYT Việt Nam Cùng ngày đó Bộ

Y tế đã phát động “Chương trình Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại các cơ sở khám chữa bệnh, đáp ứng sự hài lòng của người bệnh bảo hiểm y tế"

với 4 mục tiêu chính đó là: Nâng cao thái độ phục vụ người bệnh; Cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu phiền hà trong đón tiếp, khám chữa bệnh và thanh toán viện phí với người bệnh BHYT; Chống lạm dụng thuốc, kỹ thuật, xét nghiệm nhằm tiết kiệm nguồn lực y tế và chi phí KCB; Nâng cao chất lượng các dịch vụ y tế trong bệnh viện, các cơ sở KCB, đảm bảo quyền lợi của người

bệnh có BHYT Mặc dù mới phát động được 2 năm nhưng chương trình đã cải thiện được rất nhiều dịch vụ chăm sóc y tế đối với bệnh nhân có BHYT.

3 Đối tượng tham gia BHYT

Đối tượng tham gia BHYT rộng rãi, bao gồm mọi thành viên trong xã hội, không phân biệt giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp… bất kì ai cũng nên tham gia BHYT Căn cứ vào điều 12 Luật BHYT (Luật số: 25/2008/QH12), điều 1 Nghị định số 62/2009/NĐ-CP

và thông tư liên tịch số 09/2009/TTLT-BYT-BTC, có thể chia các đối tượng được tham gia BHYT theo mức đóng góp thành nhóm: nhóm đối tượng được hưởng một phần và nhóm đối tượng được hưởng toàn phẩn chí phí KCB

3.1 Nhóm đối tượng được hưởng một phần chi phí KCB

Theo quyết định số 82/ QĐ-BHXH, khi đến khám chữa bệnh tại các cơ sở

y tế phải đúng một phần viện phí Có hai mức hưởng đối với nhóm đối tượng này là 80% và 95% Cụ thể như sau:

• Quỹ BHXH chi trả 95% chi phí KCB đối với:

− Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng

− Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

− Người đã thôi hưởng trợ cấp mất sức lao động đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước; công nhân cao su nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo Quyết định số 206/CP ngày 30/5/1979 của Hội đồng Chính phủ (nay là Chính phủ)

− Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm

• Quỹ BHXH chi trả 80% chi phí KCB đối với:

− Người lao động, người quản lý doanh nghiệp, cán bộ, công chức, viên chức quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật BHYT, bao gồm:

+ Người lao động, kể cả lao động là người nước ngoài, làm việc tại các

cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp.

+ Cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức

+ Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức

− Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp

− Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đương nhiệm

− Thân nhân của người có công với cách mạng thực hiện theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng

− Thân nhân của các đối tượng quy định tại điểm a, b và c khoản 16 Điều 12 Luật BHYT

− Người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác

− Người nước ngoài đang học tập tại Việt Nam được cấp học bổng từ ngân sách của Nhà nước Việt Nam

− Người thuộc hộ gia đình cận nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ

− Học sinh, sinh viên đang theo học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

− Người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp

− Thân nhân của người lao động quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật BHYT bao gồm: bố, mẹ đẻ; bố, mẹ vợ hoặc chồng; bố, mẹ nuôi hoặc người nuôi dưỡng hợp pháp; vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi hợp pháp mà người lao động có trách nhiệm nuôi dưỡng và sống trong cùng hộ gia đình

− Xã viên hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể

− Người lao động nghỉ việc đang hưởng chế độ ốm đau theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội do mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế

3.2 Nhóm đối tượng được hưởng toàn phần chi phí KCB

− Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, hạ sỹ quan, chiến sỹ đang phục vụ có thời hạn trong lực lượng Công an nhân dân

− Người có công với cách mạng theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng

− Cựu chiến binh đã tham gia kháng chiến từ ngày 30/4/1975 trở về trước theo quy định tại khoản 6 Điều 5 Nghị định số 150/2006/NĐ-CP ngày 12/12/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Cựu chiến binh; thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến chống Pháp theo Quyết định số 170/2008/QĐ-TTg ngày 18/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ bảo hiểm y tế và trợ cấp mai táng phí đối với thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

− Người trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước là các đối tượng quy định tại Quyết định số 290/2005/QĐ-TTg ngày 08/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ, chính sách đối với một số đối tượng trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước nhưng chưa được hưởng chính sách của Đảng và Nhà nước và Quyết định số 188/2007/QĐ-TTg ngày 06/12/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ sung, sửa đổi Quyết định số 290/2005/QĐ-TTg ngày 08/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ, chính sách đối với một số đối tượng trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước nhưng chưa được hưởng chính sách của Đảng và Nhà nước

− Người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng là các đối tượng quy định tại Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13/4/2007 của Chính phủ hướng dẫn về chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội

− Người thuộc hộ gia đình nghèo; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn theo quy định của Thủ tướng Chính phủ

− Trẻ em dưới 6 tuổi

Các đối tượng chỉ được hưởng một phần chi phí KCB, khi đến KCB tại các cơ sở KCB tuyến xã và các cơ sở tương đương hoặc có tổng chi phí một lần khám, chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương tối thiểu chung hiện hành thì được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí KCB

II Tổng quan về BHYT cho người nghèo

1 Sự cần thiết BHYT cho người nghèo

Người nghèo là những người có mức sống thấp hơn mức sống tối thiểu, cuộc sống của hộ không được đảm bảo về vặt chất và đôi khi kéo theo việc không đảm bảo về tinh thần

Nghèo có nghĩa là họ không có đủ cơm ăn áo mặc, không có tài sản có giá trị và đương nhiên không có tiền để chăm sóc sức khỏe định kì hoặc thậm chí khi KCB họ cũng phải huy động hết nguồn lực trong gia đình Khi gặp phải bệnh tật, bản thân người bệnh mang đến cho gia đình một gánh nặng lớn về khoản viện phí phải thanh toán khi KCB, có thể coi đó là một khoản chi phí

khổng lồ, khoản chi phí mà bản thân và gia đình người bệnh không thể tự thanh

toán được

Cũng giống như các loại bảo hiểm khác, tham gia BHYT giống như là chuyển giao rủi ro khi ốm đau từ một cá nhân cho cả cộng đồng, từ đó gánh nặng sẽ được san sẻ cho mọi thành viên trong xã hội thông qua quỹ BHYT Sự san sẻ ấy càng trở nên cần thiết hơn đối với người nghèo bởi với điều kiện kinh

tế khó khăn họ sẽ không thể chi trả nổi chi phí cho rủi ro

Tham gia BHYT nghĩa là sẽ được quỹ BHYT hỗ trợ một khoản viện phí tương đối lớn, điều này làm giảm bớt gánh nặng về viện phí cho gia đình người bệnh đồng thời giúp cho người bệnh cảm thấy yên tâm hơn khi điều trị để mau chóng phục hồi sức khỏe để ổn định cuộc sống

Bản thân người nghèo vốn đã rất khăn về kinh tế vì vậy họ nhạy cảm với

những khoản chi, đặc biệt với những khoản viện phí “khổng lồ” Khi có sự

quan tâm của nhà nước thông qua luật BHYT, người nghèo khi đến KCB dường như không còn cảm thấy mặc cảm vì không có tiền chữa trị, điều này phần nào động viên họ khi đến KCB, giúp giảm thiểu được các trường hợp không chữa

trị được do không phát hiện kịp thời và tránh hiện tượng “đợi ốm nặng rồi khám một thể”.

Sự tiến bộ của KHKT mang lại nhiều thành công cho ngành y tế nhưng cũng trở thành một nỗi lo cho người nghèo bởi trang thiết bị càng hiện đại bao nhiêu thì chi phí KCB càng đắt bấy nhiêu Nhưng khi tham gia BHYT, với sự

hỗ trợ tiền viện phí từ quỹ BHYT thì nỗi lo này đã được giảm bớt phần nào, họ vẫn được chữa trị bằng những trang thiết bị hiện đại nhưng gánh nặng về viện phí được giảm bớt phần nào

Gánh nặng về chi phí được giảm bớt đồng nghĩa với việc giảm bớt sự mặc

cảm, tự ti của người nghèo trong việc KCB đồng thời họ cũng sẽ có nhiều điều kiện hơn để phục hồi lại nền kinh tế gia đình sau khi khỏe Cơ hội để họ cải thiện kinh tế gia đình nhiều hơn, không còn lo lắng khi ốm đau bệnh tật, chú ý nhiều hơn đến vấn đề chăm sóc sức khỏe hàng ngày, điều đó sẽ giúp họ nhanh chóng cải thiện đời sống gia đình và rút ngắn khoảng cách giàu nghèo trong xã hội.

Trước kia, khi mỗi một bệnh nhân gặp phải bệnh hiểm nghèo không có đủ điều kiện để chữa trị, mất sức lao động, họ không đủ sức lao động tạo ra của cải đóng góp cho xã hội hoặc thậm chí không nuôi nổi bản thân bỗng dưng

họ trở thành một gánh nặng của xã hội bởi mọi thành viên trong xã hội đều phải lao động để nuôi họ Thế nhưng khi có sự hỗ trợ của BHYT, số bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo ngày càng có xu hướng giảm đi, số bệnh nhân mất sức lao động do không đủ điều kiện chữa trị cũng giảm, họ hoàn toàn có thể tham gia lao động, đóng góp cho xã hội, nhờ đó mà gánh nặng xã hội cũng giảm đi đáng kể

Bệnh tật có thể làm kiệt quệ kinh tế gia đình, sau khi phục hồi bản thân họ không còn đủ khả năng tài chính để ổn định cuộc sống Có thể thấy rõ được sự cần thiết của BHYT trong việc cải thiện đời sống người nghèo Mặc dù BHYT không làm tăng thêm thu nhập cho người nghèo sau khi khỏi bệnh nhưng quỹ BHYT giúp người bệnh chi trả một phần khoản viện phí khổng lồ, nhờ đó mà kinh tế gia đình không bị ảnh hưởng quá nhiều, sau khi khỏi bệnh, người nghèo vẫn có nền tảng đê tiếp tục lao động nuôi sống bàn thân, gia đình và đóng góp cho xã hội

Qua đây có thể thấy rằng việc tham gia BHYT là một việc làm hết sức cần thiết Nó không chỉ có ích đối với bản thân mà còn có ích đối với cả xã hội, tham gia BHYT là bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cho toàn xã hội

2 Chính sách BHYT cho người nghèo

2.1 Quy định về chính sách BHYT cho người nghèo

Có thể thấy rằng BHYT không chỉ giúp cho nhà nước thực hiện tốt chức năng của mình mà còn giúp cho không ít người nghèo có thêm điều kiện để tiếp cận với dịch vụ y tế, chứng tỏ rằng chính sách BHYT là một chính sách tốt và

rất cần thiết đối với mỗi quốc gia Và việc thực hiện bảo hiểm toàn dân gần như

là một mục tiêu của bất kì quốc gia nào Thế nhưng tại Việt Nam hiện nay chỉ

có khoảng 10% người nghèo tham gia BHYT

Ở bất cứ địa phương nào, việc chăm sóc sức khỏe cho người nghèo luôn được quan tâm và việc tham gia BHYT của người nghèo cũng chính là vấn đề thường gặp nhiều khó khăn nhất, đòi hỏi cần phải có một sự quan tâm đặc biệt

và những chính sách mạnh mẽ để tháo gỡ khó khăn trong việc chăm sóc sức khỏe cho người nghèo, đóng góp một phần cho công cuộc xóa đói giảm nghèo bền vững

Mặc dù đây là một chính sách hoàn toàn có lợi thế nhưng lượng người tham gia còn rất ít, điều này gây ra nhiều khó khăn cho mục tiêu thực hiện bảo hiểm toàn dân của nước ta vào năm 2014 Dưới đây là cụ thể về chính sách BHYT cho người nghèo tại Việt Nam, qua đó phần nào có thể hiểu được tại sao người nghèo lại thờ ơ với chính sách hoàn toàn có lợi cho mình

Theo luật BHYT, quỹ BHYT hỗ trợ người nghèo 5% chi phí mua BHYT,

có nghĩa là người nghèo khi đến KCB chỉ phải trả 5% tiền viện phí nhưng không vượt quá 40 tháng mức lương tối thiểu Đối với những trường hợp chi phí KCB của người nghèo ít hơn 15% mức lương tối thiểu thì họ sẽ được quỹ BHYT hỗ trợ 100% chi phí đó Thế nhưng thực tế hiện nay tại nhiều địa phương tỷ lệ người nghèo tham gia BHYT chỉ chiếm khoảng 1,2% đến 1,5% Việc thực hiện cũng chi trả chi phí KCB giữa người nghèo và quỹ BHYT nhằm mục đích nân cao trách nhiệm trong việc quản lý quỹ của các bên tham gia Đồng thời thông qua việc cùng chi trả, người sử dụng thẻ BHYT sẽ có ý thức hơn trong việc giữ gìn sức khỏe cho bản than Họ sẽ chỉ đến khám khi mắc bệnh hay khi cảm thấy cần thiết chứ không sử dụng tràn lan mà không xác định được mục đích như việc xin cấp thuốc, việc mà trước kia họ vẫn làm khi được miễn 100% chi phí KCB Đồng thời việc thực hiện cùng chi trả sẽ nâng cao ý thức của bác sỹ trong việc cân nhắc chỉ định thuốc và điều trị, hạn chế tình trạng lạm dụng và sử dụng thuốc không đúng mục đích gây lãng phí

Theo quy định, hàng năm chậm nhất là vào ngày 15/12, cơ quan BHXH và

cơ sở KCB có nhiệm vụ kí hợp đồng BHYT cho năm sau với những người

thuộc hộ nghèo theo danh sách được đưa lên từ UBND cấp xã (theo mẫu phụ lục 1), tiêu chí xác định hộ nghèo được thực hiện theo quyết định của Thủ

tướng Chính phủ và theo hướng dẫn của Bộ LĐTB và XH UBND cấp xã các địa phương có trách nhiệm lập danh sách người nghèo bao gồm các thông tin cụ thể như họ và tên, giới tính, ngày tháng năm sinh…theo mẫu và gửi lên cho Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện và sau đó danh sách này được chuyển đến cơ quan BHXH huyện Sau khi lên danh sách những người được tham gia BHYT cho người nghèo, cơ quan BHXH cấp huyện gửi danh sách lên cho cơ quan BHXH cấp tỉnh để tiến hành in thẻ BHYT cho người nghèo Trong vòng 15 ngày kể từ khi nhận được danh sách các đối tượng tham gia BHYT, BHXH có trách nhiệm in thẻ và sau đó gửi số thẻ này cho BHXH cấp huyện, phòng Lao động thương binh và xã hội và UBND xã để tiến hành phát cho người nghèo đúng người, đúng tên

Quy trình này phải thực hiện nhanh chóng để tiến hành phát thẻ cho người nghèo vào cuối tháng 12 để đưa vào sử dụng Thẻ BHYT cho người nghèo

được kí hiệu với mã HN (hộ nghèo).

Mặc dù quy định về thời gian phát hành và đổi thẻ cho người nghèo là như vậy thế nhưng ở Việt Nam dường như ít có địa phương nào thực hiện đúng tiến

độ vì để thẻ BHYT đến được tay người nghèo phải trải qua nhiều bước, liên quan đến nhiều cơ quan Việc chuyển giao thông tin, dữ liệu thường chậm so với quy định

Khi đến KCB người nghèo phải trình thẻ BHYT của mình để cơ sở KCB xác thực thông tin và tiến hành tiếp đón bệnh nhân Nếu thẻ BHYT không có ảnh thì phải xuất trình thẻ BHYT và một loại giấy tờ tùy thân khác có ảnh

Kể từ 1/1/2011, mọi hình thức cấp thẻ BHYT có ảnh sẽ tạm dừng, theo đó khi đến KCB, người bệnh phải xuất trình thẻ BHYT và giấy chứng minh nhân dân.Trong một số trường hợp, khi đến KCB người nghèo không kịp xuất trình thẻ BHYT (cấp cứu) hoặc nơi KCB không phải là nơi đăng kí KCB với BHXH thì sau đó cơ sở y tế phải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ giấy tờ xác nhận tình

trạng bệnh lý và các chứng từ hợp lệ về chi phí KCB để người bệnh thanh toán trực tiếp khoản chi phí đó với BHXH.

Trước kia thẻ BHYT có thể có hiệu lực hơn 1 năm nhưng kể từ 1/1/2011 thẻ BHYT chỉ có hiệu lực trong vòng 1 năm (từ 1/1 đến 31/12) Hàng năm đến cuối năm UBND xã phải nộp danh sách người nghèo nộp lên Phòng Lao động thương binh và xã hội huyện để tiến hành đổi thẻ cho người nghèo Tránh tình trạng cấp thẻ chậm dẫn đến người nghèo không có thẻ BHYT khi đi KCB, điều

đó làm cho họ ngại đến các cơ sở KCB vì không đủ khả năng thanh toán chi phí

KCB Theo nguyên tắc, bệnh viện không thể KCB miễn phí cho người dân nếu người bệnh không có BHYT

Không chỉ hỗ trợ cho người bệnh về chi phí KCB, quỹ BHYT còn hỗ trợ người nghèo chi phí đi lại

Người bệnh thuộc hộ gia đình nghèo đươc quỹ BHYT chi trả chi phí vận chuyển từ bệnh viện tuyến huyện trở lên khi người bệnh phải cấp cứu hoặc bệnh nhân điều trị nội trú nhưng tình trạng bệnh vượt quá khả năng chuyên môn của cơ sở KCB đang điều trị Cụ thể như sau:

- Quỹ BHYT thanh toán chi phí vận chuyển, cả chiều đi và về, cho cơ sở y

tế chuyển người bệnh theo mức bằng 0,2 lít xăng/km tính theo khoảng cách địa giới hành chính và giá xăng tại thời điểm sử dụng Nếu có nhiều hơn một người bệnh cùng được vận chuyển trên một phương tiện thì mức thanh toán cũng chỉ được tính như đối với vận chuyển một người bệnh

- Trường hợp người bệnh không sử dụng phương tiện vận chuyển của cơ

sở y tế thì mức thanh toán bằng 0,2 lít xăng/km cho một chiều đi tính theo khoảng cách địa giới hành chính và giá xăng tại thời điểm sử dụng Cơ sở y tế chỉ định chuyển viện thanh toán chi phí vận chuyển cho người bệnh, sau đó thanh toán với quỹ BHYT

BHXH tỉnh căn cứ vào số thẻ BHYT đã phát hành, tổng hợp gửi Sở Tài chính để chuyển kinh phí vào quỹ BHYT theo quy định Chậm nhất đến ngày

31 tháng 12 hàng năm, BHXH tỉnh phải tổng hợp số thẻ BHYT có giá trị sử dụng trong năm và kinh phí đúng BHYT gửi sở Tài chính để thanh quyết toán

theo quy định (Phụ lục 2)

Ngân sách địa phương phải đảm bảo nguồn kinh phí để đóng BHYT cho người nghèo

2.2 Quyền lợi và trách nhiệm của các bên tham gia BHYT người nghèo

2.2.1 Đối với người nghèo

* Quyền lợi

Đây là đối tượng chính và được hưởng quyền lợi từ chính sách này Vì thế mọi quyền lợi hầu hết đề tập trung và nhóm đối tượng này Người nghèo khi tham gia BHYT được hưởng những quyền lợi như sau:

- Được cấp miễn phí thẻ BHYTNN theo đúng mẫu quy định chung

- Được đăng kí nơi KCB ban đầu sao cho thuận lợi nhất với điều kiện thực tế

- Được chăm sóc sức khỏe, KCB, điều trị trong các trương hợp ốm đau, tai nạn, điều trị ngoại trú

- Được hỗ trợ chi phí vận chuyển bệnh nhân khi chuyển tuyến hoặc khi đến cơ sở KCB

- Được BHYT thanh toán mọi khoản chi phí liên quan đến việc KCB

- Được yêu cầu BHXH giải thích mọi thắc mắc liên quan đến chế độ được hưởng

- Được yêu cầu cơ sở KCB khám và điều trị theo yêu cầu

Ngoại trừ một số trường hợp sau sẽ không được quỹ BHYT hỗ trợ khi điều trị:

- Chi phí khám, chữa bệnh đã được ngân sách Nhà nước hoặc các nguồn tài chính khác chi trả

- Điều dưỡng, an dưỡng tại cơ sở điều dưỡng, an dưỡng

- Khám sức khỏe

- Xét nghiệm, chẩn đoán thai không nằm trong mục đích điều trị

- Sử dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản; dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, nạo

hút thai, phá thai, trừ trường hợp phải đình chỉ thai nghén do nguyên nhân bệnh

lý của thai nhi hay của sản phụ

- Khám, chữa bệnh trong các trường hợp tự tử, tự gây thương tích

- Khám, chữa bệnh nghiện ma túy, nghiện rượu hoặc chất gây nghiện khác

- Khám, chữa bệnh tổn thương về thể chất, tinh thần do hành vi vi phạm pháp luật của người đó gây ra

- Giám định y khoa, giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần

- Tham gia thử nghiệm lâm sàng, nghiên cứu khoa học, sử dụng các phương pháp chữa bệnh mới chưa được Bộ Y tế phê duyệt quy trình kỹ thuật và chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt giá DVYT theo quy định

* Nghĩa vụ

- Khai báo đúng các thông tin cần thiết với cán bộ xã

- Xuất trình thẻ BHYT và giấy tờ tùy thân khi đến KCB tại các cơ sở y tế

- Không cho người khác mượn thẻ

- Báo với BHXH khi thẻ bị sai thông tin hoặc cần đổi thẻ.

- Thực hiện đúng hướng dẫn của BHXH và cơ sở KCB

2.2.2 Đối với cơ sở KCB

* Quyền lợi

- Được yêu cầu BHXH cung cấp danh sách, số người tham gia BHYTNN

đã đăng kí KCB tại các cơ sở y tế

- Được BHXH tạm ứng kinh phí để thực hiện KCB cho người nghèo

- Được BHXH thanh toán chi phí KCB cho người nghèo theo phương thức thanh toán được áp dụng

- Tiếp nhận bệnh nhân với thái độ ân cần, chu đáo Tránh gây phiền hà

- Tiến hành kiểm tra thẻ BHYT của người bệnh khi tiếp đón bệnh nhân, thông báo với BHXH khi có trường hợp lạm dụng thẻ BHYT

- Thống kê đầy đủ, chính xác, rõ ràng, kịp thời các chi phí KCB với

BHXH để tiến hành thanh, quyết toán theo quy định

2.2.3 Đối với BHXH

* Quyền lợi

- Được sử dụng quỹ BHYT theo đúng quy định

- Được thu hồi thẻ BHYT khi phát hiện trường hợp lạm dụng thẻ

- Được yêu cầu cơ sở KCB cung cấp hồ sơ bệnh án và các tài liệu có liên quan đến việc KCB để tiến hành giám định BHYT

- Được từ chối thanh toán chi phí KCB đối với trường hợp thực hiện

không đúng quy định

* Trách nhiệm

- Kí hợp đồng với cơ sở KCB kịp thời để có thể tiến hành đón tiếp bệnh nhân

- Thông báo với phòng LĐTB&XH về việc triển khai công tác điều tra người nghèo được tham gia BHYTNN

- Tạm ứng kinh phí cho cơ sở KCB theo đúng quy định

- Tổ chức giám định hồ sơ KCB theo đúng quy định

- Thanh, quyết toán đúng hạn cho cơ sở KCB và người tham gia BHYT

- Phối hợp với cơ sở KCB và các cơ quan có liên quan để tổ chức tuyên truyền chính sách tới người nghèo

3 Những vấn đề đặt ra trong sử dụng thẻ BHYT của người nghèo

BHYT cho người nghèo còn khá mới mẻ tại Việt Nam vì thế không tránh khỏi những vấn đề khó khăn khi đưa BHYT tới người dân cũng nhu những khó khăn đối với cơ quan BHXH

Thứ nhất, mặc dù tham gia BHYT người nghèo sẽ hoàn toàn có lợi thế

nhưng không phải ai cũng biết rằng họ sẽ được hưởng lợi như thế nào Hoặc có những người biết được răng BHYT có lợi, họ có nhu cầu mua nhưng lại không biết mua ở đâu hoặc có những người thậm chí chưa bao giờ nghe đến BHYT Không chỉ có người nghèo, hề hết mọi người dân đều muốn có được sự giải thích rõ rang và những hướng dẫn cụ thể về sự cần thiết, cách sử dụng và lợi ích của họ khi tham gia BHYT

Thứ hai là vấn đề về thủ tục khi đến KCB của các bệnh nhân sử dụng thẻ

BHYT cũng là vấn đề cần được xem xét Các bệnh nhân có thẻ BHYT phải làm rất nhiều thủ tục phức tạp, thậm chí có cả những thủ tục không hợp lí nhưng đó

là quy định nên buộc họ phải làm theo Họ gặp khó khăn ngay từ khi đăng kí, chuyển tuyến, khám bệnh, điều trị…và khó khăn nhất là khâu thanh toán Vì

thế có nhiều trường hợp dự có thẻ BHYT nhưng họ không sử dụng bởi họ ngại thủ tục rườm rà.

Thứ ba là thiếu sót của cơ quan BHYT cũng như UBND xã nên có nhiều

trường hợp bệnh nhân mượn thẻ của nhau Cụ thể là mặc dù trên thẻ BHYT cho người nghèo có ô để dán ảnh 4x6 của chủ thẻ thế nhưng hầu hết tại các địa

phương mục này đều được bỏ qua

Thứ tư là sai sót về thông tin khi lập danh sách cấp thẻ BHYT như giới

tính hay ngày sinh… Đối với những người biết chữ có thể họ sẽ yêu cầu đổi thẻ nhưng phải đợi trong thời gian dài Còn đối với những người không biết chữ chỉ đến khi họ mang thẻ BHYT đến cơ sở KCB họ mới biết rằng thông tin trong thẻ bị sai, vì thế họ phải bỏ tiền túi để chi trả cho khoản viện phí mà lẽ ra

họ được quỹ BHYT hỗ trợ

Thứ năm, trước kia đối với những người thuộc diện nghèo khi đến KCB sẽ

được miễn phí hoàn toàn Nhưng theo như quy định hiện hành, người nghèo phải trả 5% viện phí, khoản tiền này đối với những bệnh nhân mắc bệnh mãn tính phải điều trị gấp là một khoản tiền lớn mà bản thân và gia đình không thể chi trả được Thậm chí đối với những bệnh bình thường, viện phí không cao nhưng người nghèo vẫn không đủ khả năng thanh toán

Vấn đề cuối cùng là vấn đề về danh mục thuốc và các thiết bị y tế Khi đến khám bệnh, đối với những bệnh nhân được bác sỹ kê đơn thuốc, họ gặp phải vấn đề khó khăn đó là những loại thuốc bác sỹ kê hoặc là nhà thuốc của bệnh viện không có, hoặc là loại thuốc đó không nằm trong danh mục được hỗ trợ Bên cạnh đó người bệnh còn gặp phải khó khăn đối với các thiết bị y tế Hầu hết các thiết bị y tế hiện đại không nằm trong danh mục được hỗ trợ từ quỹ BHYT, điều này làm hạn chế sự tiếp cận của người nghèo tới các dịch vụ tốt của bệnh viện

III Hiệu quả của việc sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo

1 Quan niệm về hiệu quả sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo

Theo ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT,

BHXH Việt Nam nhận định với phóng viên báo Vietnamnet: “Sau 1 năm triển

khai thực hiện, có thể nói luật BHYT đã đi vào cuộc sống” Có thể thấy rằng đây

là thành công bước đầu cũng như là thành công lớn nhất của luật BHYT, nó sẽ

là cơ sở vững chắc để BHXH Việt Nam thực hiện các mục tiêu tiếp theo Thế nhưng chưa có quy định nào về chuẩn thực hiện BHYT, cụ thể hơn là BHYTNN Như nào gọi là đã thực hiện tốt và đã hiệu quả thì thực sự chưa có

ai có thể có câu trả lời chính xác Có thể coi đây là một hạn chế còn tồn tại nên

bổ sung vào luật BHYT.

Qua quá trình tìm hiểu về BHYTNN và thực hiện chuyên đề này, theo quan điểm cá nhân, BHYTNN hiệu quả không phải ở chỗ có bao nhiêu % người nghèo tham gia BHYTNN mà là họ tham gia như thế nào và kết quả đạt được ra sao, tình hình sức khỏe của họ được cải thiện như thế nào Và một vấn đề nữa cũng cần phải xem xét đó là hiệu quả trong việc sử dụng quỹ BHYT, liệu việc chi trả và sử dụng như hiện nay đã phát huy được tối đa tác dụng của quỹ hay chưa?

Trước hết cần hiểu rằng như nào là sử dụng thẻ BHYT có hiệu quả? Hiệu quả

có nghĩa là khi đưa thẻ BHYTNN vào cuộc sống phải đạt được mục tiêu của luật BHYT Để sử dụng hiệu quả thẻ BHYTNN trước tiên người nghèo phải hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của họ khi tham gia BHYTNN là gì và họ phải thực hiện đúng quyền và trách nhiệm của mình Tiếp đó cần phải xem xét người nghèo sử dụng thẻ BHYT nhằm mục đích gì, họ có sử dụng khi ốm đau, bệnh tật hay không hay là chỉ sử dụng để được cấp phát thuốc ngay cả khi không có bệnh Việc sử dụng

có hiệu quả thẻ BHYT sẽ đưa tới kết quả là số người nghèo mắc bệnh nặng ngày càng giảm, số người nghèo chủ động trong việc KCB định kì để có biện pháp phòng bệnh kịp thời ngày càng tăng, số người dân được tiếp cận với các dịch vụ y tế và trang thiết bị phục vụ KCB ngày càng tăng Đồng thời việc quản lý và sử dụng quỹ BHYT có hiệu quả cũng sẽ góp phần đáng kể trong việc sử dụng hiệu quả thẻ BHYT cho người nghèo Chấm dứt hiện tượng vỡ quỹ cũng được coi như là một sự thành công

2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo

Cho đến thời điểm hiện nay chưa có văn bản luật nào quy định về tiêu chí của việc sử dụng thẻ BHYT có hiệu quả nên rất khó để xác định rằng tỉnh này hay huyện kia đã thực hiện tốt việc ban hành và sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo

hay chưa

BHXH Việt Nam mới chỉ đưa ra mục tiêu sẽ thực hiện BHYT toàn dân vào năm 2014 chứ không có mục tiêu riêng cho từng loại bảo hiểm, từng nhóm đối tượng cụ thể Người nghèo không có đủ khả năng chi trả cho chi phí KCB và họ nằm trong nhóm đối tượng được ưu tiên số 1 trong luật BHYT Với mức 5%, tuy không lớn nhưng đối với nhiều hộ gia đình, mức đó vẫn là khá cao, vượt quá khả năng chi trả Và tất nhiên điều này một phần làm giảm hiệu quả của việc sử dụng BHYT cho người nghèo

Có thể nói rằng sử dụng hiệu quả thẻ BHYT có nghĩa là góp phần thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2014 Muốn đạt được hiệu quả như vậy đòi hỏi phải có các chỉ tiêu cụ thể trong ngắn hạn và dài hạn

Tiêu chí đầu tiên cần được đánh giá đó là về sự nhận thức của người nghèo về

ý nghĩa của BHYTNN cũng như nhận thức về quyền lợi và trách nhiệm của mình khi tham gia BHYTNN Đây là tiền đề cho việc sử dụng BHYTNN hiệu quả Nên

có những biện pháp tuyên truyền để 100% người nghèo biết và hiểu được về chính sách này

Tiếp theo là về tỷ lệ người nghèo tham gia BHYTNN Trong ngắn hạn việc thực hiện 100% người nghèo tham gia BHYT là điều vô cùng khó khăn Thực tế cho thấy ở nước ta trong năm đầu tiên thực hiện chính sách BHYTNN, chỉ có khoảng hơn 80% người nghèo tham gia BHYTNN Là một quốc gia đang phát triển, mặc dù được đánh giá là có các chính sách chăm sóc sức khỏe cho người dân đứng đầu trong các nước đang phát triển thế nhưng một bộ phận lớn người nghèo, đặc biệt là người nghèo ở các tỉnh vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên chưa có ý thức chủ động tham gia BHYTNN, đây cũng chính là khu vực có số người nghèo mắc bệnh nhiều nhất cả nước Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, có khoảng 83% người nghèo tham gia BHYTNN, nhưng tại khu vực Tây Nguyên con số này chỉ chiếm khoảng 75% số người nghèo Đặc biệt số người nghèo không tham gia BHYTNN chủ yếu tập trung tại các huyện nghèo của cả nước Tỷ lệ người nghèo tham gia BHYT như vậy không phải là thấp thế nhưng cũng chưa phải là mức để đạt hiệu quả Để đạt đến mức hiệu quả, số người tham gia BHYT của mỗi địa phương phải chiếm khoảng 90% số người nghèo Có như vậy mới có thể thực hiện được mục tiêu của

BHXH vào năm 2014.

Tiêu chí tiếp theo là tiêu chí về quản lý và sử dụng quỹ BHYT Để đạt hiệu quả, vấn đề đầu tiên và cũng là vấn đề cần thiết nhất đó là cân đối thu chi Những năm trước kia quỹ BHYT của BHXH Việt Nam thường xuyên rơi vào tình trạng thu

ít hơn chi Phải đảm bảo được việc cân đối tài chính mới có thể sử dụng một cách

có hiệu quả được

Và tiêu chí cuối cùng cũng chính là mục tiêu của Đảng và Nhà nước khi ban hành chính sách BHYTNN đó là cải thiện được tình hình sức kỏe của người nghèo Phải đảm bảo được 100% người bệnh đến KCB tại các cơ sở y tế được khám và điều trị kịp thời, đúng phương pháp Tuyệt đối không được để xảy ra tình trạng phân biệt đối xử đối với các bệnh nhân nghèo

Trên đây là một vài tiêu chí theo quan điểm cá nhân về đánh giá việc sử dụng hiệu quả thẻ BHYTNN nhằm đánh giá chính xác, cụ thể và toàn diện chính sách của Đảng và Nhà nước

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THẺ BHYTNN

TẠI HUYỆN YÊN MINH

I Giới thiệu về huyện Yên Minh

1 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Yên Minh

1.1 Điều kiện tự nhiên

Yên Minh là một trong bốn huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang Có tổng diện tích là 786,15km2, lớn nhất trong bốn huyện vùng cao Với địa hình đồi núi đá vôi, chia cắt mạnh và hiểm trở đã gây ra không ít khó khăn về giao thông cho địa phương Phía bắc có 25,27km đường biên giới giáp Trung Quốc, phía nam giáp tỉnh Cao Bằng và huyện Bắc Mê, phía tây giáp huyện Quản Bạ

và Vị Xuyên, phía đông giáp huyện Đồng Văn và Mèo Vạc Có thể nói với vị trí như vậy huyện Yên Minh trở thành trung tâm thương mại của bốn huyện vùng cao và một số xã khu vực lân cận

Không giống như ba huyện vùng cao khác, Yên Minh nằm trong khu vực

có khí hậu nhiệt đới khá nóng ẩm và chịu ảnh hưởng của gió mùa Ở đây mùa

hè thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, trùng với gió đông nam nên khoảng thời gian này khí hậu thường nóng ẩm và mưa nhiều, vào mùa mưa Yên Minh thường xảy ra gió lốc, lũ quét, sạt lở Điển hình là trận lũ quét xảy ra vào năm

2004 làm thiệt hại nặng nề về người và của Mùa đông trùng với gió mùa đông bắc kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, thời tiết rất lạnh, không khí khô

và ít có mưa Không khí lạnh làm ảnh hưởng nhiều đến đời sống của bà con nơi đây và gây ra không ít thiệt hại về chăn nuôi và trồng trọt

Tính đến hết tháng 3 năm 2011, dân số toàn huyện là 79.952 người Với

18 dân tộc anh em cùng nhau sinh sống trên địa bàn toàn huyện, tạo nên một nền văn hóa phong phú Trong đó dân tộc H’Mông chiếm đến 49,7%; Dao: 14,3%; Tày: 17,6%; Giấy: 9,2%; Kinh: 3,8% còn lại là các dân tộc ít người khác như Bố Y, Pu Péo, La Chí…

Huyện Yên Minh có 18 đơn vị hành chính bao gồm 1 thị trấn và 17 xã Trong đó ngọai trừ thị trấn Yên Minh và xã Hữu Vinh, còn lại 16 xã đều thuộc diện xã khó khăn nằm trong chương trình 135 giai đoạn II

1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Nhắc đến Yên Minh không thể không nhắc đến sự nghèo đói của người dân nơi đây Địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, thiên nhiên không ưu đãi

đã gây ra nhiều khó khăn cho sự phát triển kinh tế Giao thông gặp phải nhiều bất lợi khiến cho việc giao lưu thương mại của người dân gặp nhiều khó khăn, điều đó làm kìm hãm sự phát triển kinh tế của địa phương Cụ thể được thể hiện qua tốc độ tăng trưởng kinh tế và thu nhập bình quân đầu người qua từng năm

Bảng 1: Tốc độ tăng trưởng và thu nhập bình quân của

huyện Yên Minh từ năm 2006 đến 2010

Tốc độ tăng trưởng bình quân (%) 17,86 22,37 24,28 26,76 31,32

Thu nhập bình quân/ người

(Triệu đồng) 3,142 3,557 4,34 5,182 5,786

Nguồn : Báo cáo tình hình kinh tế xã hội của phòng Thống kê

huyện Yên Minh năm 2006 - 2010

Qua bảng số liệu trên có thể nhận thấy được rằng mức sống của người dân huyện Yên Minh so với các địa phương khác trên cả nước là tương đối thấp Năm 2006 tốc độ tăng trưởng bình quân của huyện là 17,86% so với năm

2005, con số này không nhỏ thế nhưng đó chỉ là xét mặt bằng chung, tốc độ tăng trưởng tăng nhưng đời sống người nghèo không tăng Đến năm 2007 tốc

độ tăng trưởng bình quân toàn huyện tăng 22,37%, trong năm này địa phương

đã có những chính sách tích cực trong công tác xóa đói giảm nghèo, mức sống chung của người dân trong huyện được cải thiện đáng kể Năm 2008 và 2009, các chính sách XĐGN tiếp tục được duy trì, tốc độ tăng trưởng bình quân có tăng nhưng nhưng dường như mức tăng không ảnh hưởng lớn đến mức sống của người dân Đầu năm 2009, thực hiện nghị quyết 30a của Chính phủ, huyện nhận được sự giúp đỡ từ Ngân hàng Công thương Việt Nam chủ yếu về y tế và giáo dục, bên cạnh đó có những chương trình hỗ trợ cho các hộ nghèo như xây nhà tình thương việc làm này hết sức có ý nghĩa đối với người dân trong huyện thế nhưng không làm cho mức thu nhập bình quân của người dân tăng lên Năm

2010 tốc độ tăng trưởng bình quân đầu người toàn huyện tăng 31,32%, đời sống của người dân toàn huyện nâng cao đáng kể, có thể nhận thấy rõ điều này qua các phiên chợ, tại các cửa hàng kinh doanhhàng hóa tiêu dùng và thực phẩm thiết yếu xuất hiện nhiều hơn những người dân tộc đối với những người

có thu nhập khá hơn thì có thể quan sát tại các cửa hàng điện thoại hay xe máy Mặc dù tốc độ tăng trưởng bình quân và thu nhập bình quân đầu người qua từng năm có tăng thế nhưng mức tăng này không cao và chưa thực sự đem lại cho một bộ phận nhỏ người dân một mức sống ổn định

Điều kiện tự nhiên không thuận lợi gây ra không ít những thiệt hại về tài sản và những khó khăn cho sự phát triển chung của toàn huyện, thế nhưng bằng tinh thần đoàn kết của nhân dân, sự nỗ lực của các cán bộ địa phương, huyện Yên Minh đã có những chính sách nhằm nâng cao đời sống cho người dân để

tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế Tỷ trọng giữa các ngành có sự thay đổi qua từng năm.

Bảng 2: Tỷ trọng các ngành công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ của

huyện Yên Minh từ năm 2006 đến 2010

Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế xã hội của phòng Thống kê

huyện Yên Minh năm 2006 - 2010

Có thể thấy rằng sự thay đổi trong tỷ trọng giữa các ngành rất phù hợp chung với sự thay đổi chung Tỷ trọng ngành nông nghiệp có xu hướng giảm dần và ngành sản xuất công nghiệp và dịch vụ có tỷ trọng tăng dần

Mặc dù đã có bước đi đúng đắn thế nhưng huyện Yên Minh vẫn nằm

trong danh sách 62 huyện nghèo nhất nước theo nghị quyết 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ (Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững ở 62 huyện nghèo) Theo đó, huyện được Ngân hàng TMCP Công thương hỗ trợ

trong công cuộc xóa đói giảm nghèo và trước mắt đã tạo ra sự thay đổi rõ nét trong cuộc sống người dân

2 Tình trạng nghèo và người nghèo ở huyện Yên Minh

Là một trong 62 huyện nghèo nhất nước, được sự quan tâm và giúp đỡ của Nhà nước, số người nghèo ở huyện Yên Minh qua từng năm có xu hướng giảm dần

Xóa đói giảm nghèo là mục tiêu chung của cả nước, những chính sách nhằm giúp người dân thoát khỏi cuộc sống nghèo đói luôn được quan tâm Tất cả nhằm cải thiện đời sống từ đó góp phần nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế Cũng giống như người nghèo khắp cả nước, ở Yên Minh cuộc sống người nghèo gặp rất nhiều những khó khăn bởi bản thân họ nhạy cảm với mọi thứ xung quanh, không có tiền nên ăn không đủ chất, không có tiền nên không có áo ấm mặc chống chọi với thời tiết khắc nghiệt… tất cả đều khiến cho sức khỏe của họ không đảm bảo, ốm đau bệnh tật thậm chí cũng không có tiền để chữa trị.

Hiện nay phần lớn nguồn thu của người dân địa phương là nhờ vào sản xuất nông nghiệp Thế nhưng điều kiện tự nhiên không thuận lợi, khí hậu khắc nghiệt gây ra nhiều thiệt hại cho mùa màng, giao thông bất lợi gây khó khăn cho việc trao đổi hàng hóa, mặc dù mức sống của người dân đã được cải thiện phần nào thế nhưng họ chưa thực sự thoát nghèo hoặc có những trường hợp thoát nghèo nhưng tái nghèo

Câu nói “sống trên đá chết vùi trong đá” phần nào đủ để nói lên nỗi khổ

của người dân nơi đây Họ phải tận dụng từng tấc đất để trồng ngô, đậu tương…, lúa nước là nguồn lương thực chính nhưng điều kiện tự nhiên không

Bảng 3: Số người nghèo, hộ nghèo từ năm 2007 đến 20010

Số hộ Nhân khẩu Hộ nghèo Người nghèo

thuận lợi nên không đủ cung cấp lương thực cho người dân

Vốn đã gặp phải những khó khăn trong sản xuất, người dân nơi đây còn rất hạn chế về việc tiếp cận văn hóa, văn minh Chủ yếu người dân địa phương

là người dân tộc thiểu số, họ có ngôn ngữ riêng, phong tục riêng của dân tộc mình và cũng chính những cái riêng đó đã gây ra không ít khó khăn cho họ trong đời sống cũng như trong sản xuất bởi sự bất đồng ngôn ngữ và những thói quen, phong tục tập quán lạc hậu

Thêm vào đó là sự nhận thức của người nghèo về mức sống của mình còn kém bởi lẽ họ chưa từng được sống một ngày sung sướng nên họ không biết rằng cuộc sống của mình hiện nay là khổ, là nghèo Điều đó một phần làm hạn chế sự cố gắng trong sản xuất cũng như ý thức về việc nâng cao cuộc sống

Nhận thấy được rằng cần phải có những chính sách để giúp người dân thoát nghèo, bên cạnh những chương trình xóa đói giảm nghèo chung của cả nước, Đảng bộ huyện Yên Minh cũng đã có những chương trình hỗ trợ riêng nhằm giúp người dân thoát nghèo và nâng cao mức sống của mình

II Thực trạng sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo tại huyện Yên Minh

1 Phát hành thẻ BHYT cho người nghèo tại huyện Yên Minh

Nhận thấy được tầm quan trọng của việc sử dụng thẻ BHYT đối với người nghèo, UBND, HĐND và các cơ quan ban ngành có liên quan sớm có những biện pháp và chính sách để đưa người nghèo tiếp cận một cách thuận lợi hơn tới các dịch vụ y tế

Ngay từ tháng 10 năm 2009, BHXH huyện Yên Minh đã chủ động phối hợp với phòng Lao động thương binh và xã hội huyện triển khai thực hiện việc thống kê danh sách người nghèo ở địa phương Phòng LĐTBXH đã nhanh chóng triển khai tới UBND các xã để tiến hành việc thống kê người nghèo Vì đây là năm đầu tiên chính sách BHYT cho người nghèo được thực hiện nên UBND các xã đã gặp phải nhiều khó khăn trong việc thống kê số người nghèo được hưởng chính sách BHYT cho người nghèo nên tiến độ không kịp so với quy định Đến cuối tháng 12 một số xã vẫn chưa gửi lên phòng LĐTBXH huyện danh sách người nghèo như xã Du Tiến, Phú Lũng… Một phần là do ở các xã này địa hình khó khăn nên việc điều tra gặp nhiều

khó khăn, hơn nữa trình độ chuyên môn của cán bộ xã còn yếu nên trong quá trình điều tra đã gặp nhiều khó khăn buộc cán bộ phòng LĐTBXH huyện phải tới cơ sở giúp đỡ quá trình điều tra Số liệu điều tra cụ thể số người nghèo được hưởng BHYT tại các xã như sau :

Có thể thấy rằng hầu hết các xã đều có số người nghèo tương đối cao và đặc biệt là ở các xã xa xôi như Đường Thượng, Du Tiến, Du Già Các xã này nằm cách khá xa thị trấn Yên Minh, giao thông khó khăn, trình độ dân trí thấp

và đặc biệt tại các xã này thường hay xảy ra dịch bệnh như ngộ độc, tiêu chảy…

Mặc dù BHXH huyện, phòng LĐTBXH, UBND các xã đã hết sức cố gắng trong việc lập danh sách người nghèo để có thể tiến hành phát hành thẻ cho các đối tượng trong thời gian sớm nhất để phục vụ cho việc KCB của bà con thế nhưng không thể tránh khỏi trường hợp sai sót thông tin trong quá trình điều tra như họ tên, tuổi, giới tính… do quá trình điều tra thực hiện bằng phương pháp thủ công nên dữ liệu không rõ ràng và chính xác làm ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ nhập dữ liệu, in ấn và phát hành thẻ Hơn nữa việc phải

Bảng 4: Số người nghèo ở các xã được cấp thẻ BHYT năm 2010

liên kết giữ nhiều cơ qua, đơn vị làm tiến độ của việc phát hành thẻ BHYT tới tay người nghèo bị chậm lại.

Hình 1: Quy trình để thẻ BHYT tới tay người nghèo

Nguồn: Tự tổng hợp

Để thẻ BHYT tới được tay người nghèo phải qua rất nhiều công đoạn Đầu tiên là việc điều tra hộ nghèo của các xã, hầu hết cán bộ UBND các xã của huyện Yên Minh là người dân tộc thiểu số, học vấn thấp nên không thể tránh khỏi khó khăn trong việc điều tra và lên danh sách người nghèo Phải mất khoảng thời gian khá dài để thực hiện xong công việc này Hơn nữa, giao thông không thuận lợi cũng ảnh hưởng lớn đến tiến độ công việc Có những xã nằm cách trung tâm huyện tới 60km như Đường Thượng, Sủng Tráng, đường đi khó khăn nên để danh sách người nghèo đến được phòng LĐTB&XH cũng phải mất thêm vài ngày Khi nhận được danh sách người nghèo, phòng LĐTB&XH xem xét, đối chiếu, kí duyệt rồi danh sách này mới được chuyển đến BHXH huyện Cán bộ BHXH huyện có trách nhiệm nhập dữ liệu theo danh sách đã nhận được

và gửi cho BHXH tỉnh Sau đó BHXH tỉnh Hà Giang tiến hành việc in thẻ và

UBND xã lên danh

sách người nghèo

theo quy định

Phòng LĐTBXH kiểm tra và xác nhận danh sách người nghèo

BHXH huyện nhận thẻ BHYT từ BHXH tỉnh

BHXH tỉnh tiến hành in thẻ BHYT

BHXH nhập dữ liệu theo danh sách nhận được

bản

Người nghèo nhận thẻ BHYT

phát hành thẻ, trả thẻ về BHXH huyện BHXH huyện trả thẻ về phòng LĐTB&XH và thẻ được trả về các xã Quy trình qua nhiều giai đoạn nên không tránh khỏi việc tốn kém về thời gian và tiển của Đồng thời việc thẻ bị sai thông tin là chuyện không cong lạ.

Trong đợt phát hành thẻ BHYT cho người nghèo đầu tiên, huyện Yên Minh có 72 trường hợp thẻ bị sai thông tin phải đổi lại Vì việc in thẻ được thực hiện tại BHXH tỉnh nên khi có trường hợp sai sót phải đổi thẻ thì cán bộ BHXH huyện phải lập danh sách những trường hợp đó rồi chuyển cho BHXH tỉnh nên mất nhiều thời gian và chi phí Nếu chẳng may trong khoảng thời gian đổi thẻ mà người nghèo bị bệnh thì họ coi như là người không có thẻ BHYT và phải chịu mức viện phí cao Mặc dù theo quy định trong trường hợp sai sót thông tin trên thẻ BHYT thì việc đổi lại không được quá 10 ngày thế nhưng đến tháng 3 năm 2010 72 trường hợp trên mới được cấp thẻ BHYT Việc đổi lại thẻ BHYT phải trải qua nhiều công đoạn, khi thẻ BHYT cho người nghèo bị sai thông tin thì phòng LĐTBXH hoặc bản thân chủ thẻ phải đề nghị với BHXH tỉnh, sau khi xem xét và xác thực lại thông tin, BHXH tỉnh mới tiến hành in ấn lại thẻ rồi chuyển lại cho phòng LĐTBXH, phải qua nhiều công đoạn nên thẻ BHYT lại một lần nữa đến tay người nghèo một cách chậm trễ Nhiều trường hợp sự chậm trễ là do sự chuyển giao thông tin giữa UBND, phòng LĐTBXH, BHXH huyện không đúng thời hạn và như thế mọi thiệt thòi người nghèo lại phải gánh chịu

2 Thực trạng sử dụng thẻ BHYT cho người nghèo tại huyện Yên Minh 2.1 Nhận thức của người nghèo về BHYT

Cùng với cả nước, huyện Yên Minh phấn đấu thực hiện chính sách BHYT tới toàn bộ nhân dân trong huyện theo quy đinh của nhà nước và cố gắng thực hiện mục tiêu 100% người dân có thẻ BHYT vào năm 2014

Là một huyện nghèo, không chỉ là mức sống thấp, tốc độ tăng trưởng thấp

mà huyện Yên Minh còn là huyện có số người nghèo tương đối cao Mà người nghèo chính là đối tượng rất cần thiết tham gia BHYT, bởi khi không may bệnh tật với mức thu nhập hiện tại họ sẽ không đủ khả năng chi trả cho viện phí cũng như các chi phí khác

Nói đến người nghèo ở Hà Giang nói chung và huyện Yên Minh nói riêng không thể không nói đến vấn đề trình độ dân trí thấp, hiểu biết ít, lạc hậu… ngần ấy đủ để hiểu rằng người nghèo ở đây nhận thức như nào về mọi vấn đề Ngay cả sự nhận thức về cuộc sống họ cũng không có thì làm sao họ có đủ khả năng nhận thức về những chính sách mới, những chính sách giúp họ thoát được cuộc sống đói nghèo.

Năm 2010 là năm đầu tiên thực hiện chương trình phát hành thẻ BHYT cho người nghèo (trước khia những người thuộc diện nghèo được KCB miễn phí theo chương trình 139), chương trình này còn khá mới mẻ với đại bộ phận người dân và đặc biệt là những người nghèo Thậm chí có những người chưa từng nghe nói tới chương trình này

Qua phỏng vấn trực tiếp một số bệnh nhân đến khám tại bệnh viên ĐKKV Yên Minh, có thể thấy rằng rất ít người trong số họ biết được rằng chiếc thẻ

BHYT có mã HN họ cầm trong tay để làm gì và có tác dụng gì thậm chí có

những người không có thẻ BHYT

“Tôi không biết thẻ này để làm gì, chỉ biết được trưởng thôn phát cho và nói rằng khi nào đi khám ở bệnh viện thì mang đi” (Anh Vừ Mí Páo, 23 tuổi,

xã Đường Thượng, Yên Minh)

“Không ai nói với tôi có thẻ BHYT thì sẽ được lợi gì nên tôi không mang theo khi đến bệnh viện” (Bác Vàng Seo Páo, 45 tuổi, xã Du Già, Yên Minh)

“Tôi nằm viện đã 1 tuần, chi phí cho thuốc men lên tới 5 triệu đồng, không kể đến những khoản chi phí khác như đi lại, ăn, ở Con cái tôi đã phải đi vay mượn khắp nơi Khi bác sỹ hỏi đến thẻ BHYT, tôi không hiểu đó là cái gì và được sử dụng như thế nào” (Bác Lý Thị Mua, 68 tuổi, xã Lao Và Chải, Yên Minh)

Qua đó có thể thấy rằng sự nhận thức của người dân về mục đích cũng như vai trò của thẻ BHYT còn rất thấp

Không có thẻ BHYT, người nghèo phải chi trả toàn bộ tiền viện phí Đặc biệt đối với những bệnh nhân mắc bệnh mãn tính, phải điều trị lâu dài thì đây thực sự là một khó khăn lớn cho người bệnh và cho gia đình họ