một số kinh nghiệm trong quá trình giáo dục học sinh ở lớp chủ nhiệm

ĐẶT VẤN ĐỀ Giáo viên chủ nhiệm có một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục tưtưởng, ý thức đạo đức học sinh và là một trong những nhân tố thúc đẩy sự đi lên vềmọi mặt của tập t

Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: hungtetieu1978@gmail.com

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo viên chủ nhiệm có một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục tưtưởng, ý thức đạo đức học sinh và là một trong những nhân tố thúc đẩy sự đi lên vềmọi mặt của tập thể lớp.Thực tế ở các trường THPT cho thấy ở đâu có giáo viên tậntâm với nghề, nhiệt tình trong công tác chủ nhiệm, thực sự thương yêu học sinh thì

ở đó có những tập thể lớp học sinh vừa đoàn kết vừa chăm ngoan, học giỏi Chính

vì vậy, việc làm tốt công tác chủ nhiệm có ý nghĩa rất lớn trong quá trình giáo dụchọc sinh - nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi học sinh có thể tiếp cận thông tin từnhiều nguồn khác nhau và việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đang trở thànhnhu cầu cấp thiết Xây dựng tập thế lớp vững mạnh là yêu cầu giáo dục bắt buộccủa tất cả các trường trung học phổ thông, đó cũng là nhiệm vụ quan trọng của giáoviên chủ nhiệm Một tập thể lớp vững mạnh sẽ là động lực thúc đẩy mọi hoạt độngkhác nhất là hoạt động học tập của nhà trường

Là một giáo viên đã nhiều năm được phân công làm công tác chủ nhiệm tôithường suy nghĩ làm thế nào để nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm tại lớpmình? Làm sao để xây dựng một tập thể lớp vững mạnh, để các học sinh trong lớpngày càng tiến bộ về mọi mặt, góp phần đào tạo nên một thế hệ trẻ “vừa hồng vừachuyên” Trong năm học 2012-2013 chúng ta tiếp tục đổi mới phương pháp dạyhọc, cùng với việc đổi mới ấy, việc quản lí, giáo dục học sinh đặc biệt là việc đổimới, tìm hiểu để làm tốt công tác chủ nhiệm là một vấn đề được nhiều giáo viêntrăn trở Công việc chủ nhiệm tuy vất vả nhưng niềm vui mang lại từ sự trưởngthành của mỗi thế hệ học sinh là những món quà vô giá mà không phải công việclao động nặng nhọc nào cũng có được Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Giáo viên chủ nhiệm lớp là người có vai trò không nhỏ trong quá trình thựchiện mục tiêu trên Bởi vì ở các trường phổ thông họ là người có ảnh hưởng trựctiếp đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của các em học sinh Việc làmtốt công tác chủ nhiệm lớp có tác động rất lớn đến chất lượng giáo dục của mỗi nhàtrường nói riêng và của toàn ngành giáo dục nói chung Để thực hiện tốt vai trò,nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm vừa như người mẹ dịu dàng, vừa lànhười thầy nghiêm khắc, là người bạn gần gủi, người trọng tài phân minh Thànhcông của giáo viên chủ nhiệm là làm cho học sinh tôn trọng, kính yêu, tin tưởng;xây dựng một tập thể lớp đoàn kết, gắn bó, mọi thành viên đều nỗ lực vươn lêntrong học tập và rèn luyện.Muốn làm được điều đó mọi hành động của giáo viênđều phải xuất phát từ tình yêu thương học sinh, người giáo viên chủ nhiệm phải làtấm gương sáng về đạo đức, mẫu mực về tác phong, lối sống và thực sự có cái tâmvới nghề.

II.Thưc trạng của vấn đề nghiên cứu:

1 Thực trạng.

Trong những năm gần đây công tác chủ nhiệm ở trường THPT đã được quantâm đúng mức Phần lớn giáo viên chủ nhiệm đã thực sự nhiệt tình, yêu nghề mếntrẻ, bám lớp bám trường, quan tâm tìm hiểu học sinh và có những biện pháp tíchcực giúp tập thể lớp đi lên Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay sự phát triển của nềnkinh tế thị trường trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế thì không thể tránh khỏi sự

du nhập của các nền văn hóa không lành mạnh tác động đến tư tưởng, tình cảm củathanh thiếu niên Công tác quản lý, sự kết hợp giữa ba môi trường giáo dục “nhàtrường - gia đình và xã hội” đôi khi còn chưa chặt chẽ, phụ huynh học sinh chưaquan tâm đúng mức đến việc học của con em mình, một bộ phận giáo viên chủnhiệm chưa thực sự nhiệt tình, chưa có nhiều kinh nghiệm và có biện pháp phù hợptrong việc quản lí, giáo dục học sinh nên công tác chủ nhiệm chưa thu được hiệuquả như mong muốn

2 Kết quả của thực trạng trên

Qua thực tế làm công tác chủ nhiệm tôi nhận thấy rằng nếu giáo viên chỉđưa ra những quy định mang tính chủ quan, áp đặt, chưa chủ động tìm hiểu, gầngủi học sinh, giờ sinh hoạt lớp chỉ dừng lại ở việc nhận xét, đánh giá chung về mọihoạt động của tập thể lớp và phê bình, kiểm điểm, xử phạt học sinh vi phạm nộiquy, chúng ta chỉ giáo dục học sinh theo kiểu giáo viên nói, học sinh nghe, giáoviên yêu cầu học sinh thưc hiện mà không nắm bắt được nhu cầu, tâm tư, tình cảmcủa học sinh thì chắc chắn hiệu quả của công tác giáo dục không cao Đó là mộttrong những nguyên nhân dẫn đến những hiện tượng tiêu cực như: Học sinh thường

đi học sớm la cà ở các quán, các tiệm chơi Game, hiện tượng bỏ tiết trốn học ngàycàng nhiều, tác phong không chuẩn mực, sống vô cảm với những người xungquanh, sống không có lí tưởng và hoài bão, coi cái tôi của mình là trên hết, nghiêm

trọng hơn là một bộ phận không nhỏ học sinh sa vào các tệ nạn xã hội thậm chí là

- Đến lớp 12 vẫn còn em Lê Đinh Võ là học sinh cá biệt

- Lớp thường đứng thứ 12 về nền nếp (trong bảng xếp loại thi đua trên tổng

- Năm học 2008- 2009 lớp tôi thi tốt nghiệp kết quả chỉ có 39 em đỗ, một em

bị trượt, thi đại học chỉ có 12/40 em đỗ vào các trương đại học (không tính caođẳng)

Xuất phát từ thưc tế đó, tôi đã học hỏi một số giáo viên chủ nhiệm có kinhnghiệm trong trường (các đồng chí Đinh Thị Hương, Nguyễn Thị oanh, Tạ NgọcThanh,Trần Thị Hương…) và từ những thất bại, thành công trong công tác chủnhiệm của bản thân, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm trong quá trình giáo dụchọc sinh và đã áp dụng vào trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp B3(là lớp

cơ bản A trình độ tương đương lớp m6) khóa học 2009- 2012

III.Giải pháp và tổ chức thực hiện.

Tôi đã tham gia làm công tác chủ nhiệm tại hai lớp có chất lượng, trình độ nhận thức ngang nhau tại trường THPT Triệu Sơn 4

Từ năm 2006 đến 2009 lớp m6 trường triệu Sơn 4 tôi thực hiện các vai trò, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm nhưng chưa áp dụng đầy đủ, linh hoạt mười biện pháp trong nội dung sáng kiến này

Từ năm 2009 đến 2012 tôi tiến hành thực hiện vai trò, nhiệm vụ của ngưởi giáo viên chủ nhiệm tại lớp b3 và đã vận dụng linh hoạt mười biện pháp sau:

1 Tìm hiểu, nắm bắt đối tượng học sinh:

Ngay sau khi nhận lớp chủ nhiệm tôi tiến hành tìm hiểu, nắm bắt thông tin về đối tượng học sinh lớp chủ nhiệm qua các kênh thông tin khác nhau

- Điều tra qua học bạ năm học trước của học sinh, qua giáo viên chủ nhiệm cũ (nếu bản thân giáo viên không chủ nhiệm các em từ lớp 10)

- Lập phiếu điều tra các thông tin cá nhân theo mẫu sau:

Thông tin cá nhân học sinh

I Phần tự ghi của học sinh

1 Họ và tên học sinh:……….……… Giới tính: ……

2 Ngày sinh …… Dân tộc:… … Tôn giáo:………

3 Nơi sinh: Xã huyện tỉnh

4 Địa chỉ thường trú: Xóm (thôn)…….……… xã ……….huyện ………

5.Tình trạng sức khỏe:

6.Số điện thoại bàn của gia đình:………

7.Họ tên cha nghề nghiệp nơi ở

Điện thoại

8.Họ tên mẹ nghề nghiệp nơi ở

Điện thoại

9 Số anh chị em trong gia đình

10 Điều kiện gia đình ( hộ nghèo, cận nghèo, diện chính sách )

11 - Xếp loại của năm học trước - Học lực Hạnh kiểm Danh hiệu

- Chức vụ đã làm ở năm học trước:………

12 Sở thích Năng khiếu

13 Chỉ tiêu phấn đấu của em trong năm học này:

14 Em sẽ làm gì để đạt được chỉ tiêu phấn đấu của bản thân và góp phần xây dựng tập thể lớp vững mạnh?

15.Ước mơ về nghề nghiệp sau này của bản thân:

16 Em có nguyện vọng, ý kiến, đề nghị gì với GVCN và nhà trường:

II Nội dung dành cho phụ huynh Mẫu chữ kí của bố học sinh:

Mẫu chữ kí của mẹ học sinh:

Phụ huynh có kiến nghị, đề xuất gì với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm:

………

- Sau khi nắm được thông tin cá nhân của từng học sinh tôi tiến hành phân loại học sinh theo các tiêu chí:

+ Học lực - hạnh kiểm - thi HSG - năng khiếu các lĩnh vực

+ Khả năng làm cán bộ Đoàn, cán bộ Lớp

+ Hoàn cảnh gia đình, địa bàn cư trú, sở thích cá nhân…

+ Đối với những học sinh cá biệt cần tìm hiểu kĩ qua bạn bè, gia đình, giáo viên bộ môn và các kênh thông tin khác để có biện pháp giáo dục thích hợp.

+ Sự phân loại và các thông tin trên sẽ là căn cứ để lựa chọn những em có năng lực nhiệt tình vào Ban cán sự lớp, BCH chi đoàn đồng thời cũng là cơ sở để đưa ra những biện pháp phù hợp trong việc giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm

2 Lựa chọn ban cán sự lớp và ban chấp hành chi đoàn.

Việc lựa chọn được đội ngũ cán sự tốt có ý nghĩa rất lớn đối với sự thành côngcủa công tác chủ nhiệm và sự đi lên của tập thể lớp chủ nhiệm

a) Cơ sở lựa chọn:

- Căn cứ vào hồ sơ học bạ của học sinh, căn cứ vào những thông tin cá nhâncủa học sinh mà giáo viên chủ nhiệm đã thu thập được

- Căn cứ sự tín nhiệm của tập thể lớp

- Căn cứ vào sự nhiệt tình, năng nổ, ý thức tổ chức kỷ luật, tính gương mẫu

và các biểu hiện ban đầu của học sinh trong tập thể lớp

b) Phân công nhiệm vụ cho ban cán sự lớp:

- Ban cán sự lớp đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm

và nhà trường về toàn bộ hoạt động học tập, rèn luyện, đời sống của lớp trong thờigian học Ban cán sự lớp do tập thể lớp bầu ra, được GVCN quyết định công nhận.Nhiệm kỳ của Ban cán sự lớp là một năm

- Cơ cấu của Ban cán sự lớp:

Ban cán sự lớp gồm: Lớp trưởng, lớp phó học tập, lớp phó văn thể, lớp phó laođộng, bốn tổ trưởng, cán sự các bộ môn; ban chấp hành chi đoàm gồm bí thư, phó bíthư và một ủy viên

- Nhiệm vụ của lớp trưởng: Lớp trưởng là người điều hành, quản lý toàn bộcác hoạt động của lớp và từng thành viên trong lớp, cụ thể:

+ Tổ chức, quản lý lớp thực hiện các nhiệm vụ học tập, rèn luyện theo quyđịnh của Bộ Giáo dục và Ðào tạo, Sở GD & ĐT, Nhà trường và tập thể lớp

+ Theo dõi, đôn đốc lớp chấp hành đầy đủ và nghiêm chỉnh quy chế, quy định,nội quy về học tập và sinh hoạt của Bộ Giáo dục và Ðào tạo, Sở GD & ĐT và Nhàtrường Xây dựng và thực hiện nề nếp tự quản trong HS;

+ Tổ chức, động viên giúp đỡ những HS gặp khó khăn trong học tập, rèn luyện

và đời sống

+ Chịu sự điều hành, quản lý của trực tiếp của GVCN lớp;

+ Chủ trì các cuộc họp lớp để đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, bình xét họcbổng, đề nghị thi đua khen thưởng đối với tập thể và cá nhân HS trong lớp

- Nhiệm vụ của các lớp phó học tập:

+ Ðôn đốc các bạn học đầy đủ, đúng giờ, đảm bảo học tập nghiêm túc;

+ Ðiểm danh, ghi sổ đầu bài đầy đủ, kịp thời

+ Cùng với cán sự bộ môn chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng nộidung và quản lý tập thể lớp trong các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ

+ Lập danh sách HS thuộc diện đối tượng ưu tiên, hoàn cảnh khó khăn, báocáo với giáo viên chủ nhiệm

- Nhiệm vụ của lớp phó văn thể

+Chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thểthao và các hoạt động liên quan đến sinh hoạt đời sống vật chất và tinh thần của lớp

+ Tổ chức động viên, thăm hỏi những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, ốmđau, tai nạn

- Nhiệm vụ của lớp phó lao động:

+ Tổ chức và quản lý HS thực hiện lao động XHCN, công tác trực nhật, vệsinh trường lớp, các hoạt động bảo vệ môi trường

+ Đôn đốc tập thể lớp thực hiện các hoạt động xây dựng trường học thân thiên,học sinh tích cực mà nhà trường và giáo viên chủ nhiệm đã đề ra

- Nhiệm vụ của Bí thư Đoàn :

+ Nắm bắt và tiếp thu những thông báo, chỉ thị của Đoàn trường để kịp thờitriển khai cho Đoàn viên trong chi đoàn thực hiện đầy đủ

+ Thực hiện các phong trào ủng hộ, quyên góp… do huyện Đoàn và Đoàntrường phát động

- Nhiệm vụ của các tổ trưởng:

+ Đôn đốc các thành viên trong tổ mình phụ trách đi học đúng giờ, đầy đủ,đảm bảo học tập nghiêm túc

+ Kiểm tra sự chuẩn bị bài trước khi đến lớp của các thành viên trong tổ

+ Nhắc nhở chấn chỉnh kịp thời về trang phục, đầu tóc, việc đeo thẻ, mặc đồngphục của các thành viên trong tổ

+ Theo dõi, nhắc nhở tinh thần thái độ học tập của các thành viên tổ mình phụtrách

+ Tính điểm thi đua tuần học của các cá nhân, của tập thể tổ theo tuần, tháng,bầu chọn cá nhân xuất sắc để động viên, khen thưởng kịp thời

+ Bầu xét hạnh kiểm dân chủ trong tổ theo từng tuần, từng tháng trước khi bầuxét dân chủ tại lớp

- Nhiệm vụ của Ban cán sự bộ môn:

+ Thực hiện và duy trì sinh hoạt 15 phút đầu giờ theo chủ đề lớp đã chọn.+ Nắm bắt các thông tin về tình hình học tập của lớp (những bạn học tốt,những bạn học kém, tình trạng tiếp thu bài, kết quả các bài kiểm tra…) đối với môn

mà bản thân được giao nhiệm vụ phụ trách để kịp thời báo cáo với GVCN

Ngoài ra giáo viên có thể phân thêm tổ phó, bàn trưởng ( có sự thay đổi luânphiên theo từng tháng để phát huy tốt vai trò tự quản của học sinh

c.Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tự quản:

Xây dựng dựng đội ngũ tự quản là nền tảng cho công tác chủ nhiệm và cũng

là một việc làm quan trọng và khó khăn đối với giáo viên chủ nhiệm

Khi đã tìm được đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm cần bồi dưỡng chocác em có ý thức trách nhiệm cao đối với lớp, phục vụ tập thể lớp, biết phê bình và

tự phê bình Bồi dưỡng cho các em có phương pháp quản lý lớp

Mỗi tháng họp một lần để tổng kết rút kinh nghiệm, giao kế hoạch nhiệm vụtháng tới, mua sổ theo dõi Mỗi tuần giao ban một lần vào 15 phút SH đầu giờ thứ 6

để thứ 7 có số liệu sinh hoạt và khen, chê kịp thời

Trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm cũng cần chú ýchọn đúng nguồn, tránh việc thay cán bộ lớp, không phó mặc việc lớp cho đội ngũcán bộ lớp

Cụ thể trong ba năm học qua nhờ việc chọn được đội ngũ cán bộ lớp, cán

bộ chi đoàn tốt Nhờ đó, tôi đã rất dễ dàng trong công tác chủ nhiệm, nhiều khigiáo viên chủ nhiệm do một số lý do nào đó không trực tiếp quản lý đôn đốccác em nhưng các em vẫn hoàn thành tốt công việc học tập và rèn luyện

3 Lập sơ đồ tổ chức lớp học.

a) Căn cứ để lập sơ đồ lớp:

Khi sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh trong lớp tôi không quá áp đặt và cũngkhông đưa ra tiêu trí xếp nam, nữ ngồi cạnh nhau (trước đây một số GVCN thườngxếp nam, nữ ngôi xen kẻ để hạn chế việc các em nói chuyện riêng-việc làm nàynhiều khi không mang lại hiệu quả như mong muốn) mà dựa trên các cơ sở sau:

- Căn cứ vào tình trạng sức khỏe của học sinh: HS thấp trước, cao sau; HS mắtyếu ngồi gần bảng

- Căn cứ vào học lực của học sinh: HS yếu kém, chậm tiến ngồi trước; HS khágiỏi ngồi sau

- Căn cứ vào nhiệm vụ của ban cán sự lớp

sở để xếp loại thi đua

- Có sự điều chỉnh và thay đổi, bổ sung kịp thời tùy theo tình hình thực hiệnnội quy, nề nếp và ý thức rèn luyện của học sinh

- Đề ra định mức khen thưởng và kỉ luật kịp thời: thông qua cuộc họp phụhuynh đầu năm, giữa năm,… Các hình thức khen thưởng gồm có:

+ Học sinh giỏi cấp Tỉnh

+ Học sinh giỏi toàn diện

+ Học sinh tiến tiến

5 Giáo dục đạo đức HS thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm.

a Giờ sinh hoạt cuối tuần:

Trước đây giờ sinh hoạt cuối tuần thường khá nặng nề đối với cả bản thân tôi

và tập thể lớp học sinh Nó thường bắt đầu bằng việc tổng kết đánh giá của giáo viênchủ nhiệm về hoạt động của tập thể lớp trong tuần, biểu dương những cá nhân tíchcực và phần lớn thời gian là để cảnh cáo, phê bình những học sinh vi phạm nội quy

và sau đó là xếp loại thi đua từng học sinh Tôi thấy giờ sinh hoạt như vậy chưamang lại hiệu quả như mong muốn, có những học sinh tuần này đã vi phạm, tuần saulại tiếp tục tại phạm tiếp và một số học sinh có tâm lí sợ đến tiết sinh hoạt cuối tuần.Chính vì vậy mà từ năm học 2009- 2010 đến nay, khi chủ nhiệm lớp 10b3 tôi đã cảitiến giờ sinh hoạt theo tiến trình sau:

* Tiến trình giờ sinh hoạt: