Để tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh và nâng cao hiệu quả dạy học Ngữ văn ở trường phổ thông, có thể sử dụng nhiều cách thức, biện pháp khác nhau, trong đó việc sử dụng hệ th
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, qua kì thi tốt nghiệp THPT, đối với bộ môn Ngữ văn chúng ta đều nhận thấy dạng câu hỏi tái hiện kiến thức không thể không có trong tất cả các đề thi, đặc biệt là những câu hỏi bám vào văn bản tác phẩm
Để phát huy tính tích cực, chủ động của người học - một trong những nguyên tắc quan trọng của giáo dục, nhất là đối với yêu cầu của giáo dục hiện nay Tại điều 5 Luật giáo dục đã xác định về phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học như sau:
“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” Tại điều 28 của Luật giáo dục cũng đã quy định: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Từ thực tế nhiều năm trở lại đây việc dạy và học bộ môn Ngữ văn ở trường phổ thông không còn “mặn mà” như trước đây Người dạy ít có cảm xúc, niềm say mê; người học ít có khả năng sáng tạo và hứng khởi trong quá trình tiếp nhận
Ở trường phổ thông, mỗi môn học đều có những phương pháp và phương tiện dạy học riêng, phù hợp với đặc trưng yêu cầu của bộ môn Trong đó, Ngữ văn là môn học có nhiều ưu thế trong việc góp phần đào tạo ra những công dân tích cực mà mục tiêu giáo dục đã đề ra Vai trò của môn Ngữ văn thể hiện ở chỗ nó có khả năng bồi dưỡng cho học sinh những tri thức phong phú về thế giới nội tâm đầy biến động, phức tạp; mọi hiện tượng đang diễn ra trước mắt và những kĩ năng, kĩ xảo hết sức cần thiết trong cuộc sống Để tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh và nâng cao hiệu quả dạy học Ngữ văn ở trường phổ thông, có thể sử dụng nhiều cách thức, biện pháp khác nhau, trong đó việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức là một biện pháp khá quan trọng và rất cần được quan tâm sử dụng Sở dĩ là vì việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức trong dạy học có thể phát huy được những ưu điểm của phương pháp dạy học hiện đại là làm cho học sinh phải tự nỗ lực hoạt động để tìm tòi, khám phá những tri thức mới qua văn bản tác phẩm dưới sự hướng dẫn của giáo viên, qua đó hình thành cho học sinh kĩ năng Ngữ văn và thái độ tích cực đối với bộ môn này
Hơn nữa, đối với học sinh lớp 12, các em đang đứng trước kì thi quan trọng nhất của cuộc đời học sinh – kì thi tốt nghiệp THPT Ở lứa tuổi này các em đã phát triển tương đối đầy đủ về thể chất nên trình độ tư duy và nhận thức cũng đã tương đối toàn diện Qua năm học lớp 10, 11 các em đã được làm quen và bước đầu trang bị cho mình
Trang 2cách học mới ở trường phổ thông khác với cách học ở các lớp dưới Vì vậy, việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức trong dạy học Ngữ văn có những thuận lợi nhất định và cũng rất cần thiết để phát huy được tính tự giác, khả năng tư duy và tinh thần tự học của học sinh, phù hợp với mục tiêu của giáo dục
Đặc biệt, đối với đối tượng học sinh trường THPT Đinh Tiên Hoàng – Krông Pa – Gia Lai, khả năng tiếp thu cũng như tính tích cực trong học tập của học sinh rất hạn chế thì việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức trong dạy học nói chung và dạy học bộ môn Ngữ văn nói riêng càng được chú trọng hơn để góp phần giúp học sinh định hướng hoạt động và tạo điều kiện để các em phát huy khả năng tự giác tích cực trong việc khám phá kiến thức trong mỗi bài học
Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức giúp
học sinh ôn thi tốt nghiệp 12 môn Ngữ văn”, góp phần vào đẩy mạnh hơn nữa trong
việc đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả dạy học Ngữ văn, nhất là Ngữ văn 12 bằng việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức
2 Tình hình nghiên cứu
Trong quá trình giảng dạy Ngữ văn cấp THPT, nhất là Ngữ văn 12, các đồng nghiệp đã sử dụng nhiều phương pháp, phương tiện dạy học, tuy nhiên những phương pháp, phương tiện dạy học mới chưa được tiếp cận và áp dụng một cách rộng rãi, hiệu quả Việc nghiên cứu và thử nghiệm đề tài này có ý nghĩa lí luận và thực tiễn cấp bách cũng như tính khả thi cao
3 Mục đích, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi và giá trị sử dụng của đề tài:
3.1 Mục đích, đối tượng :
a Mục đích :
- Hướng dẫn giáo viên trong quá trình giảng dạy cần bám sát văn bản tác phẩm, đặc biệt chú ý tới những sự việc, chi tiết tiêu biểu của tác phẩm và học sinh trong quá trình tiếp thu bài học, kiểm tra kiến thức
- Góp phần nâng cao kết quả dạy học của giáo viên và học tập của học sinh
b Đối tượng nghiên cứu :
- Giáo viên trong việc giảng dạy
- Học sinh trong việc học tập
3.2 Nhiệm vụ :
- Nghiên cứu việc sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức giúp học sinh ôn thi tốt nghiệp 12
- Đưa ra hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức qua thực tế kiểm nghiệm của bản thân trong quá trình thực hiện đổi mới dạy học
- Định hướng giải quyết một số câu hỏi đã nêu ra trong đề tài
Trang 33.3 Phạm vi của đề tài:
- Các tác phẩm văn xuôi trong chương trình Ngữ văn12 (Ban cơ bản)
- Giới hạn trong hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức
3.4 Giá trị sử dụng của đề tài:
- Đề tài dùng ứng dụng trực tiếp cho công việc dạy học của giáo viên Ngữ văn nói chung, Ngữ văn 12 nói riêng trong hệ thống giáo dục và đặc biệt dùng làm tài liệu tham khảo trong việc học tập của học sinh lớp 12 ở trường THPT Đinh Tiên Hoàng – Krông Pa – Gia Lai, giúp các em ôn thi tốt nghiệp 12 đạt kết quả tốt nhất
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thử nghiệm - thực tiễn
- Phương pháp tổng hợp, phân tích, chứng minh
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG
1 Quan niệm về câu hỏi tái hiện kiến thức
a Câu hỏi tái hiện kiến thức là gì?
- Là những câu hỏi yêu cầu trả lời những đơn vị kiến thức nhỏ liên quan mật thiết tới mỗi bài học cụ thể
- Trong phạm vi của đề tài, chúng tôi mới chỉ đề cập tới những câu hỏi tái hiện kiến thức ở một số tác phẩm, đoạn trích văn xuôi trong chương trình Ngữ văn 12 (Ban
cơ bản), dựa trên những sự việc, chi tiết tiêu biểu cũng như những hình ảnh đặc sắc có liên quan tới mỗi tác phẩm hoặc đoạn trích cụ thể
b Chức năng của câu hỏi tái hiện kiến thức
- Giúp chúng ta bám sát nội dung bài học;
- Nắm chắc văn bản tác phẩm, đoạn trích văn xuôi;
- Khắc sâu những chi tiết, sự việc, hình ảnh tiêu biểu trong tác phẩm văn học
Từ đó, kích thích niềm đam mê, sự hứng khởi trong việc khám phá và chiếm lĩnh tri thức Ngữ văn
c Các dạng câu hỏi tái hiện kiến thức
- Tái hiện kiến thức về lịch sử văn học;
- Tái hiện kiến thức về tác giả văn học;
- Tái hiện kiến thức về tác phẩm văn học
Tuy nhiên, trong khuôn khổ có hạn của phạm vi đề tài, chúng tôi chỉ đề cập đến
hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức về tác phẩm văn học, nhất là một số tác phẩm văn xuôi trong chương trình Ngữ văn 12 THPT (Ban cơ bản), để giúp các em ôn thi thật tốt
và đạt kết quả thật cao trong kì thi tốt nghiệp đang dần tới
2 Xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức giúp học sinh ôn thi tốt nghiệp 12
2.1 Nguyên tắc xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức
- Xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải phù hợp với mục tiêu, nội dung bài học
Câu hỏi tái hiện kiến thức phải được xây dựng dựa trên mục tiêu bài học về kiến thức, kĩ năng, thái độ Câu hỏi tái hiện kiến thức là một biện pháp để học sinh thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đó Việc xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải giúp học sinh đạt được mục tiêu này thì nó mới có giá trị thực tiễn
Nội dung của câu hỏi tái hiện kiến thức phải được xây dựng trên nội dung bài học Câu hỏi tái hiện kiến thức phải giúp học sinh khai thác và nắm bắt được những nội dung cơ bản của tác phẩm Cần chọn những chi tiết, sự việc tiêu biểu cũng như những hình ảnh nổi bật để xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức Những nội dung này
Trang 5phải được học sinh tự khám phá, nhận thức và nắm bắt để có thể chuyển tải nội dung của cả bài hay một phần của bài học
- Xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải phù hợp với trình độ của học sinh
Xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức cần phải xuất phát từ đặc điểm tâm
lí, trình độ nhận thức của học sinh để đưa ra những yêu cầu phù hợp Các câu hỏi yêu cầu phân tích, tổng hợp, chứng minh, so sánh phải làm cho học sinh sử dụng các thao tác tư duy như phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp, để thực hiện mệnh lệnh Tuy nhiên, các yêu cầu đó cũng phải vừa đảm bảo tính vừa sức, vừa đảm bảo tính phát triển
tư duy của học sinh, các công việc không quá khó làm cho học sinh không thể tự làm được, gây chán nản mà cũng không quá dễ làm học sinh cảm thấy nhàm chán và coi thường nhiệm vụ Xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức phải đảm bảo đa số học sinh trong lớp đều làm được
- Xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải đảm bảo tính khoa học, tính chính xác và tính thẩm mĩ
Tính khoa học đòi hỏi các thông tin trong câu hỏi phải mang nội dung khoa học, các vấn đề trong hệ thống câu hỏi có mối liên hệ chặt chẽ với nội dung tác phẩm được trình bày một cách logic có tính khoa học
Tính chính xác yêu cầu những thông tin, nội dung trong câu hỏi phải đúng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đáng tin cậy dựa trên những chi tiết, sự việc tiêu biểu cũng như những hình ảnh nổi bật trong văn bản của tác phẩm
Tính thẩm mĩ của hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức được thể hiện ở chỗ qua hệ thống câu hỏi đã kích thích lòng yêu thích, sự đam mê và khả năng sáng tạo của các
em đối với bộ môn Ngữ văn Từ đó, giúp các em không ngừng tích cực đọc, khám phá những tri thức phong phú mà bộ môn Ngữ văn mang lại
- Xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải nêu được nhiệm vụ học tập của học sinh
Đặt câu hỏi chính là nêu nhiệm vụ học tập cho học sinh, được cụ thể hóa bằng các câu hỏi tái hiện kiến thức về tác phẩm văn học Các nhiệm vụ này xuất phát từ nội dung của bài học – nội dung của tác phẩm Thông thường, giáo viên đặt ra câu hỏi để học sinh biết phải làm gì, làm như thế nào, dựa trên cơ sở nào để làm…
- Xây dựng câu hỏi tái hiện kiến thức phải thể hiện được phương pháp hoạt động và giao tiếp của học sinh
Những câu hỏi được đặt ra cho học sinh đó là những mệnh lệnh, những gợi ý của giáo viên cũng chính là những gợi ý về phương pháp hoạt động và các thao tác tư duy
để thực hiện mệnh lệnh đó
Trang 62.2 Trích dẫn một số câu hỏi tái hiện kiến thức qua kì thi tốt nghiệp 12 THPT những năm gần đây (chủ yếu là những câu hỏi dựa vào việc bám sát nội dung
văn bản tác phẩm, đoạn trích văn xuôi trong sách giáo khoa Ngữ văn 12, Ban cơ bản)
Năm 2008 – 2009: Trong truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn, khách ở quán trà nhà
lão Hoa bàn với nhau về những chuyện gì? Hãy cho biết điều nhà văn muốn nói qua những chuyện ấy?
Năm 2010 - 2011: Trong đoạn cuối truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của
Nguyễn Minh Châu, nhân vật nghệ sĩ Phùng sau khi ngắm kĩ và nhìn lâu hơn tấm ảnh
do mình chụp thường thấy hiện lên những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó nói lên điều gì?
Năm 2011 – 2012: Trong phần cuối tác phẩm Số phận con người, nhà văn
M.Sô-lô-khốp viết: Hai con người côi cút, hai hạt cát đã bị sức mạnh phũ phàng của bão tố
chiến tranh thổi bạt tới những miền xa lạ…
(Ngữ văn 12, tập hai, trang 123, NXB Giáo dục – 2008)
Hai con người đựợc nói ở trên là những nhân vật nào? Vì sao tác giả gọi họ là hai con người côi cút? Hình ảnh hai hạt cát trong câu văn có ý nghĩa gì?
2.3 Hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức giúp học sinh ôn thi tốt nghiệp 12 môn Ngữ văn
Như trên đã nói, trong khuôn khổ có hạn của phạm vi đề tài, chúng tôi chỉ đưa ra
hệ thống câu hỏi tái hiện kiến thức về tác phẩm văn xuôi, đặc biệt là tác phẩm văn xuôi trong chương trình Ngữ văn 12, để giúp các em ôn thi tốt nghiệp đạt kêt quả cao nhất Sau đây, thông qua một số tác phẩm văn xuôi trong chương trình Ngữ văn 12, chúng tôi sẽ lần lượt hệ thống một hoặc một số câu hỏi đối với mỗi tác phẩm dựa vào những chi tiết, sự việc tiêu biểu cũng như những hình ảnh đặc sắc của từng tác phẩm
2.3.1 TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (Hồ Chí Minh)
Câu 1: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, sau khi trích dẫn bản Tuyên ngôn
Độc lập của Mĩ năm 1776, Bác đã suy rộng ra những gì? Những đóng góp của Bác
thông qua việc suy rộng ra ấy đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới?
Câu 2: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Bác đã khẳng định: Hành động của
chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa Hành động ấy là gì? Vì sao lại trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa?
Câu 3: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Bác đã hai lần nêu lên sự thật là.
Sự thật ấy ở đây là gì? Qua sự thật ấy, Bác muốn khẳng định điều gì?
Câu 4: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, sau khi tuyên bố thoát li hẳn quan
hệ thực dân với Pháp, Bác đã tuyên bố xóa bỏ những gì với Pháp trên đất nước Việt
Nam? Những tuyên bố ấy nhằm mục đích gì?
Trang 7Câu 5: Kết thúc tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên
bố những gì? Anh (chị) đã và đang làm gì để xứng đáng với những tuyên bố ấy?
2.3.2 VỢ CHỒNG A PHỦ (Tô Hoài)
Câu 6: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, nhân vật Mị gần với
hình ảnh những con vật nào? Thông qua hình ảnh những con vật ấy nói lên điều gì?
Câu 7: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, nhân vật Mị có mấy lần
phản ứng? Những lần phản ứng đó khác nhau như thế nào và thể hiện điều gì?
Câu 8: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, khi đêm tình mùa xuân
về, có những âm thanh nào nổi lên? Trong đó, âm thanh nào có sức vẫy gọi mãnh liệt nhất đối với tâm hồn Mị, vì sao?
Câu 9: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, có những nhân vật nào
được cởi trói? Việc được cởi trói của các nhân vật đó có gì khác nhau?
2.3.3 VỢ NHẶT (Kim Lân)
Câu 10: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, thái độ của nhân vật thị trước
và sau khi lấy Tràng khác nhau như thế nào? Việc biểu thị thái độ khác nhau ấy chứng
tỏ điều gì?
Câu 11: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, buổi sáng đầu tiên kể từ khi
Tràng có vợ đã có âm thanh nào hiện lên? Âm thanh ấy biểu thị cho điều gì?
Câu 12: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, ở phần cuối tác phẩm, ba nhân
vật nói với nhau về chuyện gì? Qua câu chuyện ấy bộc lộ điều gì?
Câu 13: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, phần kết thúc tác phẩm đã
hiện lên những hình ảnh nào? Qua những hình ảnh đó thể hiện tín hiệu gì?
2.3.4 RỪNG XÀ NU (Nguyễn Trung Thành)
Câu 14: Trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, đoạn mở đầu
và đoạn kết thúc đều nhắc tới hình ảnh nào? Hình ảnh ấy có vai trò như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng nghệ thuật của tác phẩm?
Câu 15: Trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, chân lí của
thời đại đã được gửi gắm qua câu nói của cụ Mết Câu nói ấy như thế nào? Trình bày ngắn gọn ý nghĩa của chân lí ấy?
Câu 16: Trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, khi miêu tả về
cuộc đời và số phận của nhân vật Tnú, tác giả thường trở đi trở lại hình ảnh nào? Việc trở đi trở lại hình ảnh đó có dụng ý gì?
2.3.5 NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH (Nguyễn Thi)
Câu 17: Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi, nhân
vật Việt trong lần tỉnh dậy thứ tư đã nhớ tới ai đầu tiên? Vì sao?
Trang 8Câu 18: Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi, trước
đêm tòng quân lên đường trả thù cho ba má, chị em Chiến và Việt đã sắp xếp việc gia đình như thế nào? Việc sắp xếp như vậy đã nói lên điều gì?
Câu 19: Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi, trước
khi lên đường trả thù cho ba má, chị em Chiến và Việt đã khiêng qua nhà chú Năm gửi cái gì? Tại sao trong khi khiêng Việt và Chiến lại thấy nặng ở trên vai?
2.3.6 CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (Nguyễn Minh Châu)
Câu 20: Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, qua
lần phát hiện thứ hai, nhà văn luôn nhắc tới những hình ảnh nào? Điều nhà văn muốn nói qua những hình ảnh đó là gì?
Câu 21: Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, sau
toàn bộ câu chuyện của người đàn bà hàng chài bị lão đàn ông đánh đập tàn nhẫn, vũ phu, các nhân vật đã phản ứng như thế nào? Qua sự phản ứng đó nhà văn muốn gửi gắm điều gì?
Câu 22: Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu,
người đàn bà hàng chài vui nhất là lúc nào? Vì sao?
2.3.7 THUỐC (Lỗ Tấn)
Câu 23: Trong đoạn cuối truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn, hai bà mẹ sau khi giật
mình, ngoảnh lại thì nhìn thấy hình ảnh gì? Qua hình đó nhà văn muốn nói lên điều gì?
2.4 Đinh hướng giải quyết một số câu hỏi mà đề tài xây dựng
Câu 1: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, sau khi trích dẫn bản Tuyên ngôn
Độc lập của Mĩ năm 1776, Bác đã suy rộng ra những gì? Những đóng góp của Bác
thông qua việc suy rộng ra ấy đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới?
Trả lời: - Bác đã suy rộng ra: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình
đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.
- Những đóng góp của Bác trong phần suy rộng ra ấy đối với phong trào giải
phóng dân tộc trên thế giới:
+ Kêu gọi các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đứng lên đoàn kết lại tự giải
phóng mình;
+ Kêu gọi sự ủng hộ lẫn nhau trong quá trình giải phóng dân tộc của các nước bị
áp bức, trong đó có Việt Nam
Câu 2: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Bác đã khẳng định: Hành động của
chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa Hành động ấy là gì? Vì sao lại trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa?
Trả lời: - Hành động ấy là: thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác
ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta.
- Hành động ấy trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa bởi vì:
Trang 9+ Chúng đã vi phạm Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền mà tổ tiên chúng bao
đời đã làm nên;
+ Chúng đã đi ngược lại với lợi ích mà nhân loại tiến bộ trên toàn thế giới đang hướng đến
Câu 3: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Bác đã hai lần nêu lên sự thật là.
Sự thật ấy ở đây là gì? Qua sự thật ấy, Bác muốn khẳng định điều gì?
Trả lời: - Sự thật ấy là: từ mùa thu năm 1940, nước ta trở thành thuộc địa của
Nhật, chứ không phải của Pháp; dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chú không phải từ tay Pháp.
- Qua sự thật ấy, Bác muốn khẳng định: nhân dân ta không chỉ đánh đổ chế độ
thực dân mà còn đánh đổ cả chế độ phát xít trên toàn lãnh thổ; nhân dân ta sẽ quyết tâm không để chúng quay trở lại thống trị nước ta lần nữa
Câu 4: Trong tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, sau khi tuyên bố thoát li hẳn quan
hệ thực dân với Pháp, Bác đã tuyên bố xóa bỏ những gì với Pháp trên đất nước Việt
Nam? Những tuyên bố ấy nhằm mục đích gì?
Trả lời: - Bác đã tuyên bố:
+ Xoá bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã kí về nước Việt Nam;
+ Xoá bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam
- Mục đích: + Không chấp nhận những điều phi lí mà Pháp áp đặt đối với đất nước ta;
+ Không thừa nhận những lợi ích của chúng khi xâm lược Việt Nam
Câu 5: Kết thúc tác phẩm Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên
bố những gì? Anh (chị) đã và đang làm gì để xứng đáng với những tuyên bố ấy?
Trả lời: - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố:
+ Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước
tự do, độc lập;
+ Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng
và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
- Là học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường cần: học tập thật tốt, tu dưỡng rèn luyện bản thân; chủ động trong mọi tình huống để bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước
Câu 6: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, nhân vật Mị gần với
hình ảnh những con vật nào? Thông qua hình ảnh những con vật ấy nói lên điều gì?
Trả lời: - Nhân vật Mị gần với hình ảnh con trâu, con ngựa và con rùa.
- Thông qua hình ảnh những con vật ấy, phần nào nói lên số phận cực khổ, lam
lũ, vất vả của nhân vật Mị; gợi sự cảm thông sâu sắc của độc giả dành cho nhân vật; hé
lộ ngòi bút nhân đạo của tác giả
Trang 10Câu 7: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, nhân vật Mị có mấy lần
phản ứng? Những lần phản ứng đó khác nhau như thế nào và thể hiện điều gì?
Trả lời: - Mị phản ứng ba lần:
+ Mị định ăn lá ngón tự tử;
+ Đêm tình mùa xuân về, Mị muốn đi chơi;
+ Mị cắt dây trói cứu A Phủ
- Khác nhau: lần phản ứng sau mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn lần phản ứng trước;
sự phát triển tâm lí, tính cách nhân vật; thể hiện ngòi bút phân tích tâm lí sắc sảo của tác giả
Câu 8: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, khi đêm tình mùa xuân
về, có những âm thanh nào nổi lên? Trong đó, âm thanh nào có sức vẫy gọi mãnh liệt nhất đối với tâm hồn Mị, vì sao?
Trả lời: - Khi đêm tình mùa xuân về, có những âm thanh nổi lên như tiếng chó
sủa xa xa, tiếng cười của trẻ con, tiếng sáo văng vẳng
- Trong đó, âm thanh có sức vẫy gọi mãnh liệt nhất đối với tâm hồn Mị chính là
âm thanh văng vẳng của tiếng sáo gọi bạn Vì:
+ Tiếng sáo là biểu tượng của tình yêu, tuổi trẻ;
+ Tiếng sáo là biểu tượng của khát vọng tự do;
+ Ngày xưa Mị thổi sáo rất hay
Câu 9: Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, có những nhân vật nào
được cởi trói? Việc được cởi trói của các nhân vật đó có gì khác nhau?
Trả lời: - Những nhân vật được cởi trói là:
+ Mị được người chị dâu cởi trói;
+ A Phủ được Mị cởi trói
- Sự khác nhau:
+ Người chị dâu cởi trói cho Mị thì Mị vẫn chưa thoát khỏi nhà thống lí Pá Tra,
vẫn là con dâu gạt nợ - người ở trừ nợ cho nhà giàu;
+ A Phủ được Mị cởi trói nhưng cũng chính Mị đã tự cởi trói cho bản thân mình sau khi chạy trốn cùng A Phủ Từ đây Mị đã thoát khỏi nhà Pá Tra, thoát khỏi địa ngục trần gian, từ đây Mị được tự do
Câu 10: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, thái độ của nhân vật thị trước
và sau khi lấy Tràng khác nhau như thế nào? Việc biểu thị thái độ khác nhau ấy chứng
tỏ điều gì?
Trả lời: - Thái độ của nhân vật thị:
+ Trước khi lấy Tràng: chao chát, chỏng lỏn, sưng sỉa ở ngoài chợ;
+ Sau khi lấy Tràng: hiền hậu, đúng mực