PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRANH ẢNH VÀ LƯỢC ĐỒ TRONG SÁCH GIÁO KHOA LỊCH 9 bài 28

Tiếp theo, giáo viên bổ sung và trình bày: “Theo kế hoạch đã định, ngày 8/10/1954, các đơn vị quân đội nhân dân Việt Nam chia làm nhiều đường tiến vào ngoại thành Hà Nội.. Sáng 10/10/195

PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRANH ẢNH VÀ LƯỢC

ĐỒ TRONG SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ- sử 9- Bài

28

Xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954-1965)

1.Đồng bào Hà Nội đón bộ đội vào tiếp quản thủ đô

Bộ đội tiến về Hà Nội 10-10-1954

Theo kế hoạch đã định, ngày 8/10/1954, các đơn vị quân đội nhân dân Việt Nam chia làm nhiều hướng tiến vào ngoại thành Hà Nội Đến 16h30’, Bộ đội ta tiến đến đường Đê La Thành, Vĩnh Tuy, Bạch Mai, Cầu Giấy, Nhật Tân Sáng ngày 10/10/1954, quân đội ta chia làm nhiều canh tiến vào 5 cửa ô Trên ảnh thể hiện đoàn quân đang tiến vào phía Bắc thành phố Trên đường một biểu ngữ lớn lối liền 2 dãy phố với hàng chữ: “Hoan nghênh quân đội nhân dân vào giải phóng Hà Nội” Từ các ô cửa sổ của các ngôi nhà 2 bên phố, những lá cờ đỏ sao vàng phấp tung bay Hai bên hè phố, quần chúng nhân dân gồm già, trẻ, gái, trai tay cầm cờ, hoa, biểu ngữ vẫy chào bộ đội ở giữa lòng đường, bộ đội với ba

lô trên lưng, đầu đội mũ bọc vải đang bước đi trong hàng quân tiến vào thành phố

Bức ảnh được sử dụng khi dạy học phần “Tình hình, nhiệm vụ mới của nước ta sau Hiệp định Giơnevơ 1845”.

Khi sử dụng, giáo viên cần kết hợp với tài liệu tham khảo để miêu tả Trước khi trình bày, giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát bức ảnh, nêu lên nội dung qua gợi mở của thầy

Tiếp theo, giáo viên bổ sung và trình bày: “Theo kế hoạch đã định, ngày 8/10/1954, các đơn vị quân đội nhân dân Việt Nam chia làm nhiều đường tiến vào ngoại thành Hà Nội Chiều 9/10/1954, quân đội ta tập kết tại cẩccô thành phố Sáng 10/10/1954, các đơn vị quân đội ta, trong đó có các chiến sĩ của trung đoàn Thủ đô -những người con tám năm trước « Thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh », đã trở về Hà Nội trong đoàn quân chiến thắng.”Trùng trùng quân đi như sóng, lớp lớp đoàn quan tiến về” Các cánh quân bao gồm bộ binh, pháp binh, cao xạ, cơ giới chia làm nhiều hướng tiến vào thành phố Sau đó toả ra các khu rồi lần lượt tiếp quản nhà ga Hà Nội, Phủ Toàn quyền, khu Đồn thuỷ, Bờ

Hồ, Bắc Bộ Phủ… Bộ đội ta tiến đến đâu, bộ mặt thành phố biến đổi đến đó Trước đó, phố xá còn im ắng, lặng lẽ, mọi nhà đóng chặt cửa Nhưng khi đoàn quân tiếp quản đến, sức sống bật dậy, các cánh cửa mở toang, nhân dân đổ ra đường phất cờ, tung mũ, vỗ tay, reo mừng không ngớt Lần đầu tiên, sau tám năm dưới gót sắc của giặc, hôm nay người dân Hà Nội sống trong ngày hội lớn, tưng bừng, náo nhiệt Cả một rừng cờ đỏ sao vàng, khắp nơi cổng chào,biểu ngữ dựng lên Mấy chục vạn người, trẻ, già, trai, gái đổ ra đường trong những bộ quần áo đẹp nhất Tay mọi người cầm cờ, hoa, ảnh, tập trung trên các đường phố đón bộ đội Họ phất cờ, thả chim bồ câu, đánh trống, hổi kèn, đàn hát, múa sư tử, đốt pháo, hô khẩu hiệu; nhiều đồng bào vui sướng nhảy ra giữa đường ôm hôn

bộ đội Đây là cảnh một đường phố, nhân dân Hà Nội đón chào bộ đội vào tiếp quản thủ

đô (Giáo viên nêu nội dung bức ảnh như trên)

Khi bộ đội tiếp quản các khu phố, công nhân và thanh niên tự vệ các khu, đã cùng bộ đội, công an được phân vào Hà Nội từ chiều hôm trước, giữ gìn an ninh trật tự Đến 4 giờ chiều, tên lính cuối cùng của quân Pháp rút hết sang phía bắc cầu Long Biên, và 4 giờ 30 phút, quân đội ta hoàn toàn kiểm soát Hà Nội

Chiều ngày10/10/1954, mấy chục vạn nhân dân Hà Nội đã trang nghiêm dự lễ chào cờ do

Uỷ ban quân chính thành phố tổ chức

Thật là một ngày vui lớn, ngày vui hội ngộ của những người con chiến thắng, của một dân tộc đã chiến thắng”

-Hướng dẫn sử dụng:

Trước hết GV cho HS quan sátbức tranh để tìm hiểu nội dung qua câu hỏi gợi mở

Hãy cho biết thời gian, địa điểm nơi bộ đội đi qua?

Không khí của nhân dân khi bộ đội tiến về giải phóng thu đô?

Sau khi HS trả lời, GV chốt ý như nội dung trên

2.Hình.Nông dân được chia ruộng đất trong cải cách ruộng đất

Nông dân được chia ruộng trong cải cách ruộng đất

-Nội dung :

Trong ảnh là cảnh người nông dân ở Thái Nguyên nhận ruộng đất do công việc thực hiện

“Cải cách ruộng đất” năm 1953 đem lại

Qua bức ảnh cho thấy, rất đông người với băng cờ, biểu ngữ đứng trên cánh đồng Một người phụ nữ nông dân mặc quần đen, áo cánh nâu, đầu chít khăn mỏ quạ, bế trên tay đứa con nhỏ, ăn mặc sạch sẽ và ấm áp,người phụ nữ trên môi nở nụ cười, nét mặt rạng rỡ đầy phấn khởi, hài lòng Trước mặt người phụ nữ là anh bộ đội đang cắm tấm biển (chắc là tên người phụ nữ) vào thửa ruộng mà chị được chia Từ đây, chị đã trở thành chủ thửa ruộng đó, điều mà trước đây chị cũng như bao người dân cày nghèo khác có lẽ chỉ có được trong những giấc mơ Đảng và Chính phủ đã làm cuộc đổi đời cho họ Từ nay, chị

và gia đình sẽ thoả sức cày cấy trên những thửa ruộng đó, tạo ra nhiều lúa gạo, bảo đảm đời sống ấm no cho gia đình và ủng hộ cho kháng chiến Tin gia đình được chia ruộng đất bay đến chiến trường Điện Biên Phủ, đã góp phần không nhỏ trong việc động viên tinh thần đối với các chiến sĩ Điện Biên, thúc đẩy các anh thêm hăng hái chiến đấu, quyết tâm chiến thắng quân thù

-Hướng dẫn sử dụng :

GV cho HS quan sát đồng thời tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi:

Thái độ của nông dân khi được chia ruộng đất?

ý nghĩa của việc công cuộc cải cách ruộng đất?

HS trả lời câu hỏi GV nhận xét và chốt ý

3 Chủ tịch Hồ Chí Minh và Phó chủ tịch nước Tôn Đức Thắng (Tháng 7/1960)

Chủ tịch Hồ Chí Minh chúc mừng cụ Tôn Đức Thắng được bầu làm Phó Chủ tịch nước tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa II (tháng 7-1960).

Mùa thu năm 1960, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng tại Thủ đô Hà Nội, chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Đại hội lần này là đại hội xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà

-Nội dung :

Từ ngày 7-15/7/1960 diễn ra kỳ họp thứ nhất của quốc hội khoá II Quốc hội đã bầu Hồ Chí Minh giữ chức Chủ tịch nước, Tôn Đức Thắng giữ chức Phó chủ tịch nước, Trường Chinh giữ chức chủ tịch uỷ ban thương vụ Quốc hội, Phạm Văn Đồng giữ chức Thủ tướng Chính phủ Quốc hội bầu hội đồng quốc phòng, cử viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao và chánh án toàn án nhân dân tối cao

Trong kỳ họp, sau khi quốc hội công bố kết quả bầu cử, Bác Hồ và Bác Tôn đã đứng dậy bắt tay nhau rất thắm thiết, nhìn nhau rất trìu mến, đầy vẻ thân thiện và cảm thông ánh mắt của cả 2 vị Chủ tịch và Phó chủ tịch đều toát lên vẻ thân tình, ân cần như 2 anh em ruột xa nhau lâu ngày gặp lại, tay bắt mặt mừng Cả 2 vị lãnh tụ đều ăn mặc giản dị, không comblê, ca vát, nhưng rất lịch sự Phía sau là các đại biểu quốc hội cũng đứng cả dậy, vỗ tay hoan hô không ngớt, tỏ vẻ rất hài lòng về sự sáng suốt và đồng cảm của tất cả các vị đại biểu quốc hội, những đại biểu ưu tú của nhân dân, đã chọn ra được những người có tài, có đức đứng ra gánh vác công việc của đất nước

Bức ảnh trên còn thể hiện tinh thần đoàn kết Bắc – Nam Bắc - Nam là anh em ruột thịt,

là con một nhà Bác Tôn sinh ở miền Nam, Bác Hồ sinh ở miền Bắc nhưng đều là con của dân tộc Việt Nam

-Hướng dẫn sử dụng

GV cho HS quan sát đồng thời tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi:

-Hãy nhận xét việc hai nhà lãnh đạo cao nhất của mước ta là Chủ tịch Hồ Chí Minh và Phó chủ tịch Tôn Đức Thắng bắt tay nhau với nụ cười thân thiện thể hiện điều gì?

-Ý nghĩa của việc hoàn thiện bộ máy củng cố chính quyền dân chủ nhân dân? Sau khi HS trả lời GV nhận xét và chốt ý

4.Hình Lược đồ phong trào “Đồng khởi”

Lược đồ phong trào Đồng Khởi

-Nội dung :

Đây là lược đồ phong trào “Đồng khởi” ở miền Nam những năm 1959-1960 Sau khi hiệp định Giơnevơ về Đông Dương được ký kết, Mĩ đã tìm cách phá hoại hiệp định, dựng lên chính quyền tay sai Ngô Đình Diện ở miền Nam, nhằm chia cắt lâu dài đất nước ta

Từ năm 1954 – 1959, Mĩ –Diệm đã đàn áp khốc liệt đồng bào miền Nam, gây nên những tội ác man dợ Chính những hành động đó đã làm cho mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với đế quốc Mĩ và tay sai ngày càng thêm sâu sắc

Trong bối cảnh đó, hội nghị lần thứ 15 của Ban chấp hành trung ương Đảng ta đã họp (tháng 1/1959) và chỉ rõ con đường cho cách mạng miền Nam Dưới ánh sáng nghị quyết hội nghị 15, ngọn lửa “Đồng khởi” trên nhiều vùng ở miền Nam đã bùng lên mạnh mẽ

Từ tháng 2/1959, nhân dân ở vùng Đông và Tây Bắc Ái (Ninh Thuận) đã nổi dạy phá tề, trừ gian; tháng 4/1959, nhân dân làng Tà Boóc, huyện Đắc Lây (Kon Tum) và nhiều làng khác ở Kon Tum, Đắk Lắk đã nổi dậy diệt ác, rời làng vào rừng chống Mỹ-Diệm Tháng 8/1959, tại các xã Trà Phong, Trà Lãnh, Trà Quân… thuộc huyện Trà Bồng (Quảng Ngãi) nhất loạt chiêng trống, tù và nổi lên triệu tập nhân dân đứng dậy tiêu diệt bọn cảnh sát, bảo an… Phong trào phát triển nhanh chóng thành cao trào “Đồng khởi”, trong đó tiêu biểu là ở Bến Tre

Ngày 17/1/1960, nhân dân các xã Định Thuỷ, Phước Hiệp, Bình Khánh thuộc huyện Mỏ Cày với gậy gộc, giáo mác… đã nổi dạy đánh đồn, diệt ác ôn, giải tán chính quyền địch, giành lấy quyền làm chủ ở thôn xã Cuộc nổi dậy lan ra toàn huyện mỏ cày, toàn tỉnh Bến Tre và toàn Miền Nam

“Đồng khởi” đã làm cho hệ thống kìm kẹp của Mĩ – Diệm ở thôn xã bị phá vỡ từng mảng lớn Ngày 20/12/1960, mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam – người đại diện chân chính của nhân dân miền Nam đã ra đời…

-Hướng dẫn sử dụng :

GV cho HS quan sát đồng thời tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi:

-Trước hết GV cho HS quan sát lược đồ, giới thiệu khái quát lược đồ Đồng thời tổ chức cho HS khai thác lược đồ với các câu hỏi:

-Địa điểm những nơi nhân dân nổi dậy?

-Phong trào đồng thời phát triển như thế nào?

-Nêu nhận xét về phong trào Đồng khởi?

5.Hình Nhân dân nổi dậy ở Trà Bồng (Quảng Ngãi năm 1959)

Nông dân nổi dậy ở Trà Bồng ( Quảng Ngãi-năm 1959)

-Nội dung :

Đây là bức ảnh rút ra từ tập ảnh được lưu giữ tại Bảo tàng cách mạng Việt Nam

Trong ảnh là cảnh nhân dân người dân tộc Co ở vùng cao huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi mang theo các biểu ngữ kéo nhau ra rãy, ra rừng, nhằm tẩy chay cuộc bầu cử của

Mĩ – Diệm (tháng 8/1959) Đoàn biểu tình có cả Nam và Nữ Tất cả mọi người đều mặc quần áo dân tộc, đi hàng hai với khí thế hừng hực, quyết đấu tranh với kẻ thù Nhân dân các xã Trà Phong, Trà Nham, Trà Thanh cũng đã vùng dạy dùng vũ khí thô sơ tiêu diệt địch Cuộc khởi nghĩa đã lan ra 16 xã vùng cao Tất cả những người Co làm việc cho chính quyền Sài gòn cũng tham gia khởi nghĩa Địch phải rút khỏi huyện lị chuồn về tỉnh Các uỷ ban tự quản của nhân dân được thành lập Ngày 3/9/1959, nhân dân xã Trà Phong

mở đại hội bầu ra Uỷ ban nhân dân tự quản Sau đó, lần lượt 16 xã vùng cao đã bầu ra uỷ ban nhân dân tự quản

Liên tục trong 8 ngày đêm nổi dậy, nhân dân Trà Bồng đã đập tan bộ máy nguỵ quyền, quét sạch các đồn bốt, tiêu diệt 161 tên địch và làm bị thương hàng trăm tên khác Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa ở Trà Bồng có ý nghĩa to lớn, mở đầu một trang sử mới, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng ở miền Nam

-Hướng dẫn sử dụng :

GV cho HS quan sát đồng thời tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi

-Trình bày cuộc nổi dậy của nhân dân Trà Bồng

-Ý nghĩa lịch sử ?

-Sau khi HS trả lời GV nhận xét và kết luận như nội dung trên

6.Hình Chiến thuật “Trực thăng vận” của Mĩ

-Nội dung :

Sau thất bại trong phong trào Đồng khởi (1959-1960) ở miền Nam.Mĩ chuyển sang chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” một chiến lược chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mĩ được tiến hành bằng quân đội tay sai, do “Cố vấn” Mĩ chỉ huy Để thực hiện mưu đồ càn quét và bình định miền Nam, chúng thực hiện chiến thuật “Trực thăng vận” , “Thiết xa vận”

Chiến thuật “Trực thăng vận” là chiến thuật quân sự của Mĩ được sử dụng trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, dùng máy bay lên thẳng vận chuyển nhanh chóng vũ khí và quân lính chiến đấu, tấn công bất ngờ đối phương Trong ảnh là cảnh tượng 2 trực thăng của Mĩ vừa đổ bộ quân xuống và chuẩn bị bay đi, 5 lính được trang bị đầy đủ quân phục, giày, mũ sắt, trên lưng đeo ba lô, còn súng quàng qua vai đưa về trước bụng, đang chạy vội vã về phía trước Qua bức ảnh ta thấy, đây là một chiến thuật hiện đại, diễn ra hết sức nhanh chóng, bất ngờ, nhằm tiêu diệt lực lượng đối phương

-Hướng dẫn sử dụng

GV cho HS quan sát đồng thời tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi:

-Em hiểu thế nào về chiến thuật “trực thăng vận”?

-Quân Mĩ được trang bị như thế nào khi thực hiện chiến thuật “trực thăng vận”?

Sau khi Hs trả lời GV nhận xét và kết luận như nội dung trên

7.Hình Phá ấp chiến lược khiêng nhà về làng cũ

Ấp chiến lược

Phá “ấp chiến lược”, khiêng nhà về làng cũ

-Nội dung :

Trong việc tiến hành chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” dựa vào lực lượng quân sự và bằng những cuộc hành quân càn quét, Mĩ – Nguỵ ráo diết dồn dân, lập “ấp chiến lược” Chúng dự định dồn 10 triệu dân vào 16 nghìn ấp trong tổng số 17 nghìn ấp toàn miền Nam bằng những thủ đoạn cưỡng bức trắng trợn ấp lập đến đâu, địch giăng đồn bốt, bảo

an, dân vệ, chính quyền đến đó để kìm kẹp

Nhân dân trong các “ấp chiến lược” bị kiểm soát gắt gao, ngột ngạt như trong các trại tập trung Mỹ – Nguỵ coi “ấp chiến lược” là một “quốc sách” và lập ấp chiến lược như một

cuộc chiến tranh tổng lực nhằm đẩy lực lượng cách mạng ra khỏi các xã, ấp, tách dân khỏi cách mạng, tiến tới nắm dân, thực hiện chương trình “Bình định” miền Nam

Để chống địch “Bình định”, cuộc đấu tranh giữa ta và địch diễn ra giai dẳng, giằng co nhau quyết liệt giữa lập và phá “ấp chiến lược” Đến cuối năm 1962, mặc dù Mĩ- Nguỵ

đã huy động gần như toàn bộ quân vào nhiệm vụ càn quét, dồn dân, lập ấp chiến lược nhưng chúng cũng chỉ thực hiện được một phần kế hoạch bình định Trên nửa tổng số ấp với gần 70% nông dân (6,5 triệu) toàn miền Nam vẫn do cách mạng kiểm soát

Trong ảnh là cảnh nhân dân phá “ấp chiến lược” khiêng nhà về làng cũ Nhà được làm bằng tre, luồng và lợp gianh (rơm dạ đánh thành từng tấm) Có đến gần 2 chục người cả ông già và thanh niên tham gia cùng với bộ đội và du kích Không khí thật khẩn trương, hối hả và tràn đầy quyết tâm, quân với dân một ý chí Đó cũng là ý chí của nhân dân miền Nam quyết tâm đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”của Mĩ Qua đó cũng nói lên phần nào sự thất bại của Mĩ –Nguỵ trong “chiến tranh đặc biệt”

-Hướng dẫn sử dụng:

Cho HS quan sát và tổ chức cho HS trả lời các câu hỏi:

-Tại sao nhận dân ta cùng bộ đội giải phóng lại khiêng nhà về làng cũ?

-Sự việc đó thể hiện điều gì?

-Sau khi HS trả lời GV nhận xét và chốt ý như nội dung trên

Đoàn thị Hồng Điệp sưu tầm và tổng hợp

Đoàn Thị Hồng Điệp @ 11:30 17/03/2010