tiet 123_ nghia tuong minh va ham y

Ví dụ Cách 1 ýưanh muốn nói rằng: Chỉ còn năm phút nữa là phải chia tay cách hiểu mang tính phổ biến, ai cũng hiểu cách hiểu không mang tính phổ biến, không phải ai cũng hiểu Cách 2 A

Trang 1

2011

trườngưthcsưtháiưan

giáoưviênưthựcưhiện:ưlêưthịưhiền Kínhưchàoưcácưthầyưcôưvềưdựưgiờư thămưlớp

Trang 2

Tiết 123: Nghĩaưtườngưminhưvàưhàmư

ý I.ưPhânưbiệtưnghĩaưtườngưminhưvàưhàmưý

1 Ví dụ

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc rẻ

Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ

sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong

thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn,

anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô

gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay lại vội đi

Trang 3

ý I.ưPhânưbiệtưnghĩaưtườngưminhưvàưhàmưý

1 Ví dụ

Cách 1 ýưanh muốn nói rằng:

Chỉ còn năm phút nữa

là phải chia tay

(cách hiểu mang tính phổ

biến, ai cũng hiểu) (cách hiểu không mang tính phổ biến, không phải ai cũng hiểu)

Cách 2 Anh thanh niên muốn nói:

+ Tiếc quá, không còn đủ thời gian để trò chuyện tâm tình.

+ Thế là tôilại thui thủi một mình.

+ Giá mọi ng ời ở lại thêm một thời gian nữa thì hay biết mấy.

Những ý anh thanh niên muốn nói không đ ợc diễn đạt trực tiếp

bằng các từ ngữ nêu ở trong câu

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Trang 4

Tiết 123: Nghĩaưtườngưminhưvàưhàmư ý

I.ưPhânưbiệtưnghĩaưtườngưminhưvàưhàmưý

1 Ví dụ

Là những câu nói không có ẩn ý gì mà anh chỉ thông báo trực tiếp

đúng những gì anh đã nói bằng các từ ngữ đã đ ợc diễn đạt ở trong câu

Trang 5

ý

Phân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

T ờng minh

- Là phần thông báo diễn đạt

trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

Hàm ý

- Là phần thông báo không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

Nghĩa t ờng minh là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ

ng trong câu ữ Hàm ý là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ng trong câu nh ng có thể suy ra từ ng ấy.ữ ữ

2 Ghi nhớ: SGK – Trang 75

1 Ví dụ

Trang 6

ý

1 Ví dụ

Hàm ý

Bài tập: Em hãy cho biết câu nào là t ờng mình, câu nào là hàm ý?

A Lớp tr ởng thông báo cho một bạn học sinh biết:

- Lan ơi! Chiều nay lớp mình đi lao động nhé

B Trống vào lớp đã m ời phút Hiếu mới hớt hải chạy vào

Thầy giáo nhìn đồng hồ, nói:

- Bây giờ là mấy giờ rồi?

C Trời sắp m a rồi đấy!

T ờng minh

Hàm ý

Trang 7

ý

1 Ví dụ

* L u ý:

- Khi thông báo th ờng dùng câu t ờng minh

- Khi cần nói tế nhị hoặc mỉa mai th ờng dùng hàm ý

=> Khi tìm hàm ý của một câu nói ta cần dựa vào những từ ngứ của câu nói ấy, ngoài ra còn dựa vào những câu đứng xung quanh nó hoặc văn cảnh lúc đó, khi giao tiếp th ờng phải nhìn vào nét mặt

Trang 8

Bài tập 1: Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I và trả lời câu hỏi

II.ưLuyệnưtập

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ

sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay lại vội đi

Trang 9

ý

II.ưLuyệnưtập

Bài tập 1:(SGK-Trang 74)

a Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy: Cho ta thấy hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy cũng ch a muốn chi tay anh thanh niên Cụm từ “tặc l ỡi” giúp ta biết điều ấy

b Trong câu cuối của đoạn văn những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái liên quan đến chiếc khăn mùi soa là:

- “Mặt đỏ ửng” : ng ợng ngùng, khó nói

- “Nhận lại chiếc khăn” : một hành động thay cho lời “cả ơn”

- “Quay vội đi” : lúng túng, bối rối không thể thốt lên lời, cũng không đủ can

đảm kéo dài khoảng thời gan đứng rất gần nhau để nhìn anh thanh niên

Trang 10

Bài tập 2: Trang 75 - SGK

II.ưLuyệnưtập

Hàm ý: “Là nhà hoạ sĩ già ch a kịp uống n ớc chè đã phải đi”

Hàm ý: “Ông vô ăn cơm đi”

Trang 11

ý

II.ưLuyệnưtập

Nhóm 1 + 2: - H , nắng gớm, à

về nào…

Nhóm 3 + 4: - Tôi thấy ng ời ta

đồn…

Là câu không chứa hàm ý,

mà là câu nói lảng (nói sang

chuyện khác) để tránh đề tài

đang bàn.

Là câu không chứa hàm ý,

mà là câu nói dở dang.

Trang 12

II.ưluyệnưtập

III.ưBàiưtậpưcủngưcố

1 Haứm yự laứ phaàn thoõng baựo:

A Traựi ngửụùc vụựi nghúa tửụứng minh

B AÅn ủaống sau nghúa tửụứng minh

C Khoõng dieón ủaùt trửùc tieỏp baống tửứ ngửừ trong caõu

D ẹửụùc dieón ủaùt trửùc tieỏp trong caõu

2 Duứng haứm yự trong trửụứng hụùp naứo sau ủaõy?

A Khi khoõng bieỏt dieón ủaùt roừ yự

B Khi khoõng muoỏn noựi roừ yự

C Khi khoõng muoỏn ngửụứi nghe hieồu yự

D Khi muoỏn chaỏm dửựt cuoọc thoaùi

* Hãy chọn đáp án đúng nhất trong nh ữ ng câu sau:

C

B

Trang 13

-Đọc kĩ bài trong SGK – Học thuộc phần ghi nhớ

-Luyện tập để phân biệt đ ợc nghĩa t ờng minh và hàm ý

- Rèn kĩ năng dùng hàm ý và hiểu hàm ý

*Chuẩn bị:

-Trả lời câu hỏi: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

- Về nhà: Tìm những câu ca dao, tục ngữ trong đó có sử dụng nghĩa t ờng minh và hàm ý

Trang 14

VD1: “ ThuyÒn vÒ cã nhí bÕn ch¨ng

BÕn th× mét d¹ kh¨ng kh¨ng mét thuyÒn”.

(Ca dao)

B¶y næi ba ch×m víi n íc non.

R¾n n¸t mÆc dÇu tay kÎ nÆn,

Mµ em vÉn gi÷ tÊm lßng son”.

VD3: “ CËu cai nãn dÊu l«ng gµ

Ngãn tay ®eo nhÉn gäi lµ cËu cai

Ba n¨m ® îc mét chuyÕn sai

¸o ng¾n ®i m în, quÇn dµi ®i thuª”.

(Ca dao)

(Tôc ng÷)

Trang 15

2011

Bµi häc kÕt thóc

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,08 MB