LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Trong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước với sự phát triển về mọi mặt đòi hỏi phải đổi mới mục tiêu giáo dục nhằm đào tạo ra một lớp người năng động, sáng
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước với sự phát triển về mọi mặt đòi hỏi phải đổi mới mục tiêu giáo dục nhằm đào tạo ra một lớp người năng động, sáng tạo nhằm đáp ứng cho xã hội nguồn nhân lực phục vụ đắc lực cho các mục tiêu kinh tế của xã hội Trước tình hình trên đòi hỏi phải có một lớp người lao động có đủ năng lực, có tài, có đức để xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước Qua các kì Đại hội Đảng toàn quốc, trong các văn kiện Đại hội
Bộ Giáo dục và Đào tạo đều nhấn mạnh rằng: “Cần đổi mới phương pháp giáo dục cho phù hợp với sự phát triển của đất nước, để đào tạo ra những con người năng động sáng tạo có năng lực giải quyết vấn đề”
Việc đổi mới mục tiêu giáo dục đã thực hiện thông qua việc đổi mới chương trình và thay sách giáo khoa, thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng, kết hợp giáo dục kĩ năng sống Nhằm đổi mới căn bản về phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học
Điều quan trọng ở đây là việc đổi mới trong giáo dục Tiểu học phải mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh nhằm thực hiện hai phương diện: Tinh thần và phát triển tư duy vừa sức, phù hợp với tâm lí học sinh tiểu học.Một trong những phương pháp chủ yếu để đạt được mục đích trên là gây cho học sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng cách lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấp dẫn, phù hợp với trình độ nhận thức.Chính vì vậy người giáo viên
ở các trường Tiểu học hiện nay đã không ngừng tìm tòi học hỏi tích luỹ những phương pháp có thể áp dụng một cách thuận tiện nhất,dễ hiểu, dễ làm mang lại hiệu quả cao, phù hợp với nhu cầu phát triển hiện nay
Ngày nay trên thế giới mục đích của giáo dục thường được chú trọng các vấn đề: học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống
Thời gian qua bậc Tiểu họcViệt Nam đã thực hiện những thay đổi trong toàn
bộ quá trình dạy học nhằm đáp ứng nhu cầu của sự phát triển đất nước và hội nhập vào sự tiến bộ chung của khu vực và Thế giới
Trang 2Trong đó “Học mà chơi - chơi mà học” là một trong những phương pháp giúp cho học sinh tích cực tham gia vào hoạt động thực hành rèn luyện kiến thức, đồng thời tiếp thu kiến thức một cách tự giác và hứng thú Thông qua trò chơi học tập học sinh được phát triển cả về trí tuệ, thể lực, nhân cách , giúp cho việc học tập nhẹ nhàng hơn Đồng thời đáp ứng được hai nhu cầu đó là “ nhu cầu vui chơi và nhu cầu học tập” đây là một hình thức đang được xã hội quan tâm Vì học sinh Tiểu học là “Tiềm năng phát triển” nên người giáo viên phải biết sáng tạo, sử dụng hài hoà các phương pháp khác nhau để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức vào thực tế, tức là phát triển ở học sinh khả năng giải quyết những vấn đề do cuộc sống đặt ra.
Môn toán là một trong nhưng môn học góp phần quan trọng đào tạo nên những con người phát triển toàn diện trong giờ học toán người giáo viên chỉ giảng dạy theo tài liệu có sẵn, dạy rập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu dạy như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ diễn ra đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ không cao
Xuất phát từ vai trò của mảng kiến thức toán lớp 3 Thời gian dành cho môn toán chiếm một phần lớn trong mối quan hệ với các môn học khác Chương trình toán lớp 3 được chia thành 05 mạch kiến thức: Số học và yếu tố đại số, đại lựợng và đo đại lượng, yếu tố hình học, yếu tố thống kê, các dạng toán giải Các trò chơi được xây dựng từ các dạng bài tập có chọn lọc của các tiết học trong 05 mạch kiến thức trên nhưng có thể mang những cái tên gợi cảm, gây hứng thú, góp phần hình thành , củng cố hoặc hệ thống kiến thức
Từ những lí do trên cộng với kinh nghiệm đứng lớp Tôi đã thường xuyên áp dụng trò chơi vào các tiết học Toán.Tôi thấy những trò chơi ấy thật sự có hiệu quả cao trong giờ học, lại dễ tổ chức, dễ thực hiện, tiết học lại sôi nổi gây hứng thú cho học sinh Vì thế cho nên tôi đã chọn đề tài: “Một số trò chơi nhằm gây hứng thú học toán cho học sinh lớp 3”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI:
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động
Trang 3cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Góp phần gây hứng thú học tập môn toán cho học sinh, một môn học được coi là khô khan, hóc búa thì việc ra các trò chơi toán học nhằm mục đích để các
em học mà chơi - chơi
mà học Trò chơi Toán học không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức
mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu tri thức đó
III NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
1 Nhiệm vụ:
- Tìm hiểu các trò chơi học tập toán học lớp 3
- Tìm hiểu về thực trạng tài liệu trò chơi toán học 3
2 Phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: Học sinh lớp 3
- Tài liệu: Sách giáo khoa toán, sách hướng dẫn giáo viên, sách trò chơi, sách đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học…
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu tài liệu:
- Đọc các tài liệu sách, báo… có liên quan đến nội dung đề tài
- Đọc SGK, sách giáo viên, các loại sách tham khảo…
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN
I VỊ TRÍ MÔN TOÁN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC:
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Môn toán cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về
Trang 4thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người.
Môn toán ở trường tiểu học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của trẻ
Môn toán có tầm quan trọng to lớn, nó là một môn khoa học nghiên cứu có
hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người
Môn toán có khả năng giáo dục lớn nhất trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận lôgic, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới
II. ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÍ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC:
Ở lứa tuổi tiểu học cơ thể trẻ đang thời kì phát triển hay nói cụ thể là các hệ
cơ quan chưa hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể làm lâu một cử động đơn điệu, dễ mệt nhất là khi hoạt động quá mạnh và ở môi trường thiếu dưỡng khí
Học sinh tiểu học nghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khi chúng không tập trung cao độ.Vì vậy người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và phải thường xuyên được luyện tập
Học sinh tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào đó nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh
Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới song các em chóng chán Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều đồ dùng dạy học, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế, tăng cường thực hành, tổ chức các trò chơi xen kẽ… để củng cố khắc sâu kiến thức
III NHU CẦU VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Học sinh tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén sắc sảo, có óc tưởng tượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy toán học nhưng rất dễ phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng, quá tải Muốn cho học sinh đạt hiệu quả thì người giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở “Lấy học sinh làm trung tâm” giáo viên là người định hướng, tổ chức các tình huống học
Trang 5tập kích thích óc tò mò và tư duy độc lập Muốn cho các em học được trước hết giáo viên phải nắm chắc nội dung của mỗi bài và lựa chọn, vận dụng các phương pháp sao cho phù hợp, bài nào thì sử dụng các phương pháp trực quan, thuyết trình, trò chơi… hoặc bài nào thì sử dụng phương pháp giảng giải, kiểm tra, thí nghiệm… nhưng phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh.
Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các qui tắc gắn với kiến thức kĩ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kĩ năng đã học vào các tình huống trò chơi và
do đó học sinh được luyện tập thực hành củng cố, mở rộng kiến thức, kĩ năng đã học Như vậy trò chơi học tập các kĩ năng môn toán được đưa vào trò chơi
Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Được chơi các em
sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi chiến thắng và buồn bã khi thất bại Vui mừng khi thấy đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt được nhiệm vụ của mình Vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại kết quả cho tổ, nhóm trong đó có mình Đây chính là đặc tính thi đua rất cao của các trò chơi Vì vậy khi tham gia các trò chơi, học sinh thường tập trung hết khả năng sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sáng tạo của mình
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, tạo ra bầu không khí dễ chịu thoải mái trong giờ học,giúp học sinh tiếp thu kiến thức một
Trang 6cách tự giác tích cực.Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi.
Trò chơi học tập rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục Như Bác
Hồ đã nói: “Trong lúc học cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng cần cho chúng học”
Tóm lại: Trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng giúp học sinh phát
triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần Trò chơi làm cho học sinh phát triển các năng lực một cách tự nhiên,giúp các em trao đổi kinh nghiệm ,tương tác lẫn nhau từ đó các em tiếp thu kiến thức được dễ dàng
CHƯƠNG II: MỘT SỐ TRÒ CHƠI TOÁN LỚP 3
I TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG MÔN TOÁN:
Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học,khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau:
1 Thiết kế trò chơi toán học trong môn toán:
Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn toán nói chung và môn toán lớp 3 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp, song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn
bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:
- Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
- Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
- Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí của học sinh lớp, phù hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
- Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú
- Trò chơi phải chuẩn bị chu đáo
- Trò chơi phải gây hứng thú với học sinh
Trang 7 Cấu trúc của trò chơi học tập.
- Tên trò chơi
- Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kĩ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ qui định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi
- Đồ dùng, đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi học tập
- Nêu lên luật chơi: Chỉ rõ qui tắc của hành động chơi qui định đối với người chơi, qui định thắng thua của trò chơi
- Số người tham gia chơi: Cần chỉ rõ số người tham gia chơi
2 Cách tổ chức chơi:
- Thời gian tiến hành thường từ 5-7 phút
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi :
+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn trò chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ qui định chơi
- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
II GIỚI THIỆU MỘT SỐ TRÒ CHƠI TOÁN LỚP 3:
Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy toán lớp 3
1 Trò chơi: “KẾT BẠN”
Mục đích:
Trang 8- Rèn luyện, củng cố kĩ năng tính nhẩm nhanh các phép tính cộng, trừ, nhân, chia (số tròn chục, tròn trăm).
- Luyện tác phong nhanh nhẹn ,tinh mắt
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 10 đến 15 tấm bìa hình chữ nhật có kích
thước 10 x15cm, có dây đeo Mỗi tấm đều có ghi một phép tính hoặc một kết quả tương ứng
Ví dụ:Bài “Cộng trừ các số có ba chữ số ( Không nhớ)” bài tập số 1 trang 04
Nội dung ghi trong các thẻ như sau:
Khi giáo viên hô “Tìm bạn! Tìm bạn!”các em nhanh chóng tìm và chạy
về với bạn đeo thẻ có kết quả hoặc phép tính tương ứng
2 Trò chơi: “AI NHIỀU ĐIỂM NHẤT”
Mục đích:
- Luyện tập củng cố kĩ năng cộng hai số (có nhớ) trong phạm vi 1000
400 + 300
815 800+10+5
Trang 9- Tập cho học sinh cách đánh giá cho điểm.
Chuẩn bị:
+ Hai cây chậu cảnh có đánh số 1,2
+ Một số bông hoa bằng giấy màu cứng, mặt trước màu trắng ghi các phép tính như:
Cách tính điểm:
+ Mỗi phép tính đúng được 10 điểm
+ Tổng hợp số điểm của từng người Đội nào nhiều điểm hơn đội đó thắng cuộc
Lưu ý: Sau giờ chơi giáo viên nêu nhận xét đánh giá các đội chơi, nhắc
nhở các em những sai sót vấp phải để lần sau các em chơi tốt hơn
Trò chơi áp dụng bài “Cộng các số có ba chữ số (có nhớ một lần)” trang 5
3 Trò chơi: “THI QUAY KIM ĐỒNG HỒ”
+ Chia lớp thành 03 đội (3 tổ theo lớp học)
+ Lần thứ nhất: Gọi 3 em lên bảng (3 em đại diện cho 3 đội) phát cho mỗi
em 01 mô hình đồng hồ, chuẩn bị quay kim đồng hồ theo hiệu lệnh của giáo
Trang 10viên Khi nghe giáo viên hô to một giờ nào đó , 03 em này lập tức phải quay kim đến đúng giờ đó.Em nào quay chậm nhất hoặc sai lệch bị loại khỏi cuộc chơi.
+ Lần thứ hai: Các đội lại thay người chơi khác
+ Cứ như vậy 5-7 lần: Đội nào còn nhiều thành viên nhất đội đó là đội thắng cuộc
Lưu ý: Để các em chơi nhanh vui và thử phản ứng nhanh giáo viên cần chuẩn
bị sẵn một số giờ viết ra giấy (không phải suy nghĩ lâu) để khi hô cho nhanh
• Ví dụ: 7 giờ 05phút, 9 giờ 35phút, 7giờ 25phút, 12 giờ 34phút, 5giờ kém 15phút…
Áp dụng bài: “Xem đồng hồ” trang 13; bài “Xem đồng hồ (tt)” trang 14
4 Trò chơi: “CON SỐ MAY MẮN”
- Quy ước 1 hoặc 2 con số may mắn( Là 1 hoặc 2 trong 9 số trên)
- Một số câu hỏi bằng số ô vuông có trong hình
Ví dụ: Để dạy bài “Luyện tập/ Trang 32”.Ta có thể chuẩn bị một số câu hỏi như sau:
1 Một bạn nói : 7 x 2 = 2 x 7 , đúng hay sai? Vì sao?
Trang 11- Mỗi đội bốc thăm để giành quyền chọn số trước Mỗi lần chọn một số, giáo viên đọc câu hỏi tương ứng với số đó.Nếu trả lời đúng thì được 5 điểm.Nếu trả lời sai thì đội kia được quyền trả lời Đội trả lời sau mà đúng thì cũng được 5 điểm.
- Nếu chọn được con số may mắn thì không cần trả lời gì cũng được 5 điểm.Kết thúc trò chơi đội nào nhiều điểm hơn , đội đó thắng cuộc
5 Trò chơi: “GIÀNH CỜ CHIẾN THẮNG”
Mục đích:
- Củng cố khái niệm giảm đi một số lần, gấp lên một số lần
- Luyện cách xử lí linh họat
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị một số phiều học tập có thể có nội dung như
Trang 12gấp 4 lần
thêm 14 Bớt 27
Nếu nhóm nào về đích trước <làm nhanh và đúng nhất> thì thắng cuộc, giành được cờ chiến thắng, nhận được phần thưởng một tràng pháo tay
Trong trường hợp các đội cùng làm xong một lúc thì đội nào có kết quả đúng,trật tự khi chơi sẽ thắng cuộc
Trò chơi có thể sử dụng trong bài luyện tập bài số 1 trang 34 sgk, bài “Luyện tập” số 1 trang 38 sgk
6 Trò chơi: “ONG ĐI TÌM NHUỴ”