BÁO CÁO THỰC TẬP-Sử dụng bản đồ tư duy góp phần dạy học sinh tích cực và hỗ trợ công tác quản lí nhà trường

Bản đồ tư duy • Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa bản đồ thông thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi... Sử dụng BĐTD

Sử dụng bản đồ tư duy góp phần dạy học tích cực và hỗ trợ công tác quản

lí nhà trường

TS Trần Đình Châu

Vụ trưởng, GĐ Dự án THCS II- Bộ GD & Đào tạo

MỞ ĐẦU

• Hiện nay, chúng ta thường ghi chép

thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số Với cách ghi chép này, chúng

ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não

bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề

MỞ ĐẦU (tiếp)

• Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học

sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc,

thuộc nhưng không nhớ được kiến

thức trọng tâm, không nắm được “sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc

không biết liên tưởng, liên kết các kiến thức có liên quan với nhau

Bản đồ tư duy

• Nghĩa của cụm từ BĐTD không

hiểu theo nghĩa bản đồ thông

thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi

chép theo mạch tư duy của mỗi

• BĐTD không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể

vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau,

Ƣu điểm của bản đồ tƣ duy

• Dễ nhìn, dễ viết

• Kích thích hứng thú học tập và khả

năng sáng tạo của HS

• Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của

bộ não

• Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic

hay một chủ đề, một chương theo mạch

lôgic của kiến thức

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic

theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD

• Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý

lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba mỗi ý

lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn các nhánh này

như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút

chít” các đường nhánh có thể là đường

thẳng hay đường cong

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn

key words- tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm, chẳng hạn:

đường thẳng song song, hình bình hành, hình

chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều, để

HS có thể tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh “con”, “cháu”, “chắt” theo cách hiểu của các em

• Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân

Sử dụng BĐTD trong dạy học

1 Sử dụng vào việc hình thành kiến thức mới: HS thảo luận nhóm hoặc làm việc độc lập vẽ BĐTD

Cách ghi chép trên BĐTD

• Nghĩ trước khi viết

• Viết ngắn gọn

• Viết có tổ chức

• Viết lại theo ý của mình, nên chừa

khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)

Điều cần tránh khi ghi chép

Bản đồ tƣ duy trong việc lập

• Dễ theo dõi quá trình thực hiện

• Nhìn được tổng thể nên không bỏ sót việc

• Dễ bổ sung thêm các chỉ tiêu,

biện pháp,…so với việc viết kế

hoạch theo cách thông thường

thành các dòng chữ

Bản đồ tư duy trong quản lý

nhà trường

BĐTD giúp tiết kiệm thời

gian báo cáo của Thủ trưởng tại các cuộc họp, làm cho nội dung họp được ngắn gọn, góp phần khắc phục được ở một

vài nơi còn kéo dài các cuộc

họp

Trình bày báo cáo bằng BĐTD sẽ làm nổi bật được trọng tâm, chỉ

rõ được các giải pháp chủ yếu, phát huy được các ý tưởng,

sáng kiến trí tuệ tập thể cán bộ, giáo viên trong trường qua việc phát triển thêm các nhánh

Bản đồ tư duy trong quản lý nhà

chỉ đạo, kế hoạch của Hiệu

trưởng qua các cuộc họp hội

đồng giáo dục nhà trường

Bản đồ tư duy trong quản lý nhà

trường

BĐTD duy giúp đổi mới việc họp tổ

thành viên của tổ, nhóm thảo luận và

cùng thiết kế ngay tại cuộc họp sẽ phát huy đƣợc trí tuệ tập thể, giúp cả tổ,

nhóm tìm đƣợc các biện pháp, cách

thức tổ chức dạy học các bài khó, bài

ôn tập, ra đề kiểm tra,… một cách có

hiệu quả nhất

GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD

VẼ TRÊN MÁY TÍNH VÀ VẼ TRÊN BẢNG, GIẤY, BÌA…

Giản dị- GDCD

Phương tiện thiết kế BĐTD

• Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay Trước mắt

dụng bút màu vẽ trên giấy, bìa đối với HS

• Điều quan trọng là GV hướng cho HS có thói

quen lập BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách sắp xếp kiến thức một cách khoa học,

lôgic

Vận dụng

• Cán bộ quản lí giáo dục, GVCN có thể

sử dụng BĐTD để lập kế hoạch công việc

• GV, HS có thể sử dụng BĐTD hệ thống

hoá một vấn đề, một chủ đề, ôn tập

kiến thức…

• HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD

trên lớp học , hoặc hoạt động cá thể,

ôn luyện tập ở nhà…

Kết luận

• Qua nghiên cứu và thực nghiệm

giảng dạy ở một số trường phổ

thông cho thấy: Sử dụng thành thạo

và hiệu quả BĐTD trong dạy học sẽ mang lại nhiều kết quả tốt và đáng

khích lệ trong phương thức học tập của HS và PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế

hoạch công tác quản lí Học sinh sẽ

học được phương pháp học, tăng

tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy

Kết luận

• Hình thành thói quen tƣ duy bằng BĐTD

• Việc sử dụng BĐTD giúp cán bộ quản lí có

cái nhìn tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV

đổi mới PPDH, giúp HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách làm thiết thực

triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một

trong năm nội dung của phong trào thi đua

“Xây dựng Trường học thân thiện, học sinh

tích cực” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo phát

động

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trần Đình Châu (kì 2, tháng 9/2009), Sử dụng bản đồ tư duy – một biện

pháp hiệu quả hỗ trợ học sinh học tập môn toán, Tạp chí Giáo dục

2 Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy (số chuyên đề TBDH năm 2009),

Sử dụng bản đồ tư duy góp phần TCH HĐ học tập của HS, Tạp chí Khoa

học giáo dục

3 Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy (tháng 10, năm 2010), Thiết kế bản

đồ tư duy giúp HS tự học và tập dượt nghiên cứu toán học, Tạp chí Toán

Bài tập thực hành (30 phút)

• Đề nghị mỗi đ/c thiết kế một bản

đồ tư duy lập kế hoạch công tác,

hoặc triển khai một ý tưởng hoặc 1 bài dạy học theo chuyên môn của mình

• Vẽ trên phần mềm: Tên file: tên

BĐTD- tên học viên

XIN TRÂN TRỌNG CÁM ƠN!