BÁO CÁO THỰC TẬP-CẨM NANG BẢO HIỂM TRONG KINH DOANH

Đề cập về nguyên tắc này thì các bạn cần nhớ 2 điều kiện sau: - Muốn ký hợp đồng bảo hiểm thì phải có lợi ích bảo hiểm lợi ích và quyền lợi liên quan đến đối tượng bảo hiểm... - Khi xảy

CẨM NANG BẢO HIỂM TRONG KINH DOANH

- Lưu ý thứ 2, tất cả kiến thức trong Cẩm nang này đều có hết trong sách và tài liệu tham khảo, nhưng được mình tóm lược và hệ thống lại , vì vậy, cũng không dám chắc là nó thực sự hiệu quả với tất cả mọi người Thôi thì trong hoàn cảnh nước sôi lửa bỏng thế này, hi vọng Cẩm nang có thể giúp các bạn cảm thấy đỡ hoang mang hơn

- Lưu ý thứ 3, những phần kiến thức có dấu (*) là phần kiến thức quan trọng và yêu cầu phải nhớ

(*) Nội dung Cẩm nang:

Một câu hỏi mà chắc các bạn đang đặt ra khi bắt đầu ôn tập là “Chúng ta nên bắt đầu từ đâu trong 1 mớ kiến thức hỗn độn này??? (nào là các điều kiện bảo hiểm loại A, B,

C, FPA, WA, AR, TLO, FOD rồi đến các quy tắc của hội WOE, P&I, bla bla)”

Một lời khuyên là các bạn đừng quá bận tâm đến lượng kiến thức làm gì (vì tất nhiên ai cũng biết môn này là 1 môn rất khó, để nắm chắc kiến thức là điều không hề đơn giản) Điều chúng ta nên làm là xem xét, sắp xếp kiến thức theo 1 hệ thống, để khi nhắc đến 1 vấn đề bất kỳ, chúng ta biết nó đang nói về phần nào

Cũng phải nói thêm rằng Bảo hiểm là một môn học khá thú vị và thiết thực (nhưng

có lẽ do tâm lý sát ngày thi nên có thể các bạn chưa để ý đến sự thú vị đó), nhưng khi học môn này nếu không cẩn thận thì sẽ rất dễ bị “tàu hỏa nhập ma”

Quay trở về với chuyện ôn thi :”>, với môn Bảo hiểm trong kinh doanh, chúng ta

cần dành 50% cho phần Bảo hiểm hàng hải (vì đây là phần quan trọng nhất) và 50% cho

những phần còn lại

Trong phạm vi cẩm nang này, tớ sẽ đề cập tất cả những gì chúng ta được học trên

lớp, nhưng sẽ chú trọng hơn vào phần chương II – Bảo hiểm hàng hải

Sau đây là những kiến thức căn bản mà chúng ta cần nắm vững:

I TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM

1 Định nghĩa và bản chất

“Bảo hiểm” nghĩa là nhận giúp đỡ lúc gặp nguy hiểm (rủi ro) Vì vậy, giữa bảo

hiểm và rủi ro có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

(*) Rủi ro là những tai nạn, tai họa, sự cố xảy ra 1 cách bất ngờ, ngẫu nhiên và

có khả năng gây ra tổn thất về người, tài sản, trách nhiệm

Tuy là hiện tượng xảy ra 1 cách ngẫu nhiên nhưng chúng ta hoàn toàn có thể có những biện pháp đối phó với chúng

(*) 4 biện pháp chính đối phó với rủi ro:

 Tránh rủi ro VD: sợ tai nạn thì ở nhà

 đây không phải là biện pháp hay vì sẽ gây tâm lý lo sợ và nếu cứ lo sợ mãi thì chúng ta sẽ chẳng làm được việc gì

 Ngăn ngừa rủi ro VD: đội mũ bảo hiểm để giảm nhẹ thương tích khi gặp tai nạn

 đây cũng là biện pháp hay nhưng lại không ngăn ngừa được hết mọi rủi ro

 Tự khắc phục rủi ro VD: dự trữ tiền đề phòng lúc rủi ro thì dùng

 đây cũng không phải biện pháp hiệu quả vì không phải ai cũng có tiền dự trữ và

(*) Bảo hiểm là 1 biện pháp đối phó với rủi ro

Vậy tóm lại, chúng ta cần nhớ gì về bảo hiểm????

- Tổng quan về bảo hiểm, chúng ta cần học thuộc định nghĩa và các khái niệm liên

quan của nó (trang 8 – 9 Sách GT)

- Về bản chất của Bảo hiểm, có 14 “chữ vàng” cần nhớ: “phân chia rủi ro, chia nhỏ tổn thất”, “lấy số đông bù số ít”, thể hiện tính tương trợ lẫn nhau

2 Các nguyên tắc và phân loại Bảo hiểm

2.1 Nguyên tắc của Bảo hiểm

(*) Các bạn cần hiểu và nhớ 5 nguyên tắc chính:

 Nguyên tắc chỉ bảo hiểm rủi ro chứ không bảo hiểm 1 sự chắc chắn

 Nguyên tắc trung thực tuyệt đối:

hợp đồng thì hợp đồng sẽ không có hiệu lực

 Nguyên tắc lợi ích bảo hiểm:

 Đây là 1 trong những nguyên tắc quan trọng nhất Đề cập về nguyên tắc này thì các bạn cần nhớ 2 điều kiện sau:

- Muốn ký hợp đồng bảo hiểm thì phải có lợi ích bảo hiểm ( lợi ích và quyền lợi liên quan đến đối tượng bảo hiểm)

- Khi xảy ra rủi ro, muốn được bồi thường thì phải có lợi ích bảo hiểm từ đối tượng bảo hiểm tại thời điểm đó (VD: 1 anh ký hợp đồng bảo hiểm cho ngôi nhà

từ tháng 2, đến tháng 7 thì bán lại cho người khác T8 nếu xảy ra rủi ro với ngôi nhà đó thì anh ta không có quyền đòi bồi thường vì anh ta không còn lợi ích bảo hiểm từ ngôi nhà)

(*) Trường hợp đặc biệt, khi mua hàng theo điều kiện CIF, từ sau thời điểm hàng

được xếp lên tàu tại cảng đi, quyền sở hữu hàng hóa đã được chuyển sang cho người mua (đồng nghĩa với việc người mua có lợi ích bảo hiểm từ lô hàng), vì vậy nếu rủi ro xảy ra thì người mua được quyền đòi bồi thường mặc dù anh ta không

ký hợp đồng bảo hiểm

 Nguyên tắc bồi thường: bồi thường bằng đúng giá trị thực của đối tượng bảo

hiểm tại thời điểm xảy ra tổn thất

 Nguyên tắc thế quyền:

 Sau khi bồi thường cho người được bảo hiểm, người bảo hiểm có quyền thay

mặt người được bảo hiểm đòi bồi thường từ người thứ 3 có trách nhiệm

2.2 Phân loại bảo hiểm

(*) 4 tiêu chí phân loại:

 Theo cơ chế bảo hiểm: Bảo hiểm Xã hội và Bảo hiểm Thương mại

 Theo tính chất bảo hiểm: BH Nhân thọ và Phi nhân thọ

 Theo quy định: BH bắt buộc và BH Tự nguyện

 Theo đối tượng bảo hiểm: BH tài sản, BH con người và BH trách nhiệm

Kết luận:

Trên đây là những kiến thức tổng quan về bảo hiểm Chúng ta cần hiều và nhớ những nội dung chính để dễ dàng hơn cho việc nghiên cứu các phần sau

II BẢO HIỂM HÀNG HẢI

Lưu ý: Đây là chương quan trọng nhất trong môn học nên một yêu cầu bắt buộc

là nắm vững toàn bộ kiến thức căn bản

Vì những vấn đề liên quan đến bảo hiểm hàng hải rất phức tạp nên chúng ta nên học theo hệ thống gồm 3 nghiệp vụ bảo hiểm:

 BH hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển (2)

 BH thân tàu (3)

 BH trách nhiệm dân sự (4) Ngoài ra cần nhớ định nghĩa BHHH, các loại rủi ro và tổn thất trong BHHH (1)

(1) BHHH, các loại rủi ro và tổn thất trong BHHH

(*) (1.1) Định nghĩa

BHHH là bảo hiểm những rủi ro liên quan đến hành trình đường biển (có thể trên

bộ, trên sông hoặc trên biển, miễn là có liên quan đến hành trình), gây tổn thất cho các

đối tượng bảo hiểm chuyên chở trên biển

(*) (1.2) Rủi ro trong BHHH

Phân chia theo nghiệp vụ thì rủi ro BHHH bao gồm 3 loại: Rủi ro thông thường

được bảo hiểm, rủi ro phải bảo hiểm riêng và rủi ro loại trừ

Đương nhiên là nếu nhớ được toàn bộ những rủi ro này là điều vô cùng đáng quý :-j, nhưng với những ai không có đủ kiên nhẫn để học thì cần nhớ những điều sau:

1.2.1 Rủi ro thông thường được bảo hiểm:

Rủi ro thông thường có đến hơn 20 rủi ro nhưng để chia thành 4 rủi ro chính, còn

lại là rủi ro phụ nên các bạn chỉ cần nắm chắc 4 rủi ro chính và đọc qua về rủi ro phụ

(đến lúc thầy cô bắt kể thì còn có cái mà nói) 4 rủi ro chính bao gồm:

- MẮC CẠN: Là hiện tượng đáy tàu sát đáy biển hoặc chạm chướng ngại vật làm tàu không thể tiếp tục hành trình và phải có trợ giúp từ bên ngoài

Nếu vì tàu chỉ chạm đáy và sau đó lại tiếp tục hành trình như bình thường thì ko được coi là mắc cạn (trường hợp thủy triều)

- ĐẮM: Là trường hợp tàu bị chìm hẳn xuống nước và không thể tiếp tục hành trình (chú ý, chìm # đắm - trường hợp tàu chìm nhưng do chở hàng nhựa nên sau đó lại

nổi lên thì không được coi là đắm)

- CHÁY, NỔ: Là trường hợp xảy ra phản ứng hóa học có tỏa nhiệt và phát ra ánh sáng Nhưng cháy phải đến mức làm hành trình tàu bị gián đoạn thì mới được coi là rủi

ro được bảo hiểm (chứ chỉ cháy làm hỏng 1 nồi hơi nhưng tàu vẫn tiếp tục hành trình được thì không được tính là rủi ro được bảo hiểm)

Bên bảo hiểm chấp nhận bồi thường rủi ro cháy, nổ do nguyên nhân khách quan (sét đánh, sơ suất của con người gây ra) dù lửa to hay nhỏ Đồng thời, bên bảo hiểm vẫn

phải chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp cháy do hoàn cảnh chính đáng (cố ý đốt cháy để khỏi bị bắt, hoặc tiêu hủy để tránh dịch bệnh) Trường hợp hàng tự bốc cháy thì sẽ không được bảo hiểm, tuy nhiên hàng bị cháy lan sang lại được bên bảo hiểm bồi thường

- ĐÂM VA: là hiện tượng phương tiện vận chuyển đâm hoặc va chạm với vật thể chuyển động hay cố định khác (trừ nước) Trường hợp đâm va vào băng vẫn thuộc phạm

vi bảo hiểm của bên bảo hiềm Tuy nhiên có 1 điều lưu ý là tại 1 số hợp đồng bảo hiểm chỉ quy định rủi ro đâm va là việc đâm hoặc va vào tàu khác Rủi ro tàu đâm va tàu là vấn

đề khá phức tạp Ví dụ: tàu đâm va vào mỏ neo của tàu hay bộ phận khác của tàu thì cũng được tính là rủi ro đâm va tàu với tàu

Ngoài 4 rủi ro chính cần nắm vững trên, chúng ta cần kể thêm về 1 số rủi ro phụ

cũng khá quan trọng trong phần “rủi ro thông thường được bảo hiểm”:

- MẤT TÍCH: là việc không nhận được bất cứ tin tức gì của tàu trong khoảng thời gian hợp lý ( ở Pháp, khoảng thời gian này là 6 tháng đối với hành trình thông thường

và 12 tháng cho hành trình xa Ở VN, khoảng thời gian = 3 lần hành trình nhưng phải

+ Việc chiếm, bắt giữ, cầm giữ tài sản hoặc kiềm chế (trừ khi do cướp biển

và trong trường hợp đang áp dụng điều kiện "A") và hậu quả hay bất kỳ mưu toan nào phát sinh từ những sự việc này

+ Mìn, thuỷ lôi, bom hay những vũ khí chiến tranh khác đang trôi dạt

+ Do những người đình công hay công nhân bị cấm xưởng gây ra hoặc do những người tham gia các vụ gây rối trong lao động, làm náo loạn hoặc bạo động gây ra

+ Phát sinh từ những cuộc đình công, cấm xưởng những vụ gây rối trong lao động, phản loạn hoặc bạo động

+ Do bất kỳ kẻ khủng bố nào hoặc do bất kỳ người nào đang hành động vì một lý do chính trị nào gây ra

 Chủ tàu mất khả năng tài chính

 Tàu đi chệch hướng

- Tổn thất bộ phận: bị hư hỏng 1 phần (về số lượng, trọng lượng,…)

- Tổn thất toàn bộ (thực tế - hư hỏng, mất mát 100% giá trị hoặc ước tính – chưa

hư hỏng toàn bộ, có thể tránh khỏi nhưng phải bỏ ra chi phí lớn hơn cả giá trị)

1.3.2 Căn cứ theo tính chất có liên quan

- Tổn thất riêng

- Tổn thất chung

- Hậu quả - Vì an toàn chung cho các

quyền lợi trên tàu

- Tổn thất quyền lợi bên nào bên đó chịu

 Tổn thất chung bao gồm hy sinh tổn thất chung và chi phí tổn thất chung

KẾT LUẬN: Tóm lại, phần tổng quan về BHHH chúng ta cần nhớ:

BHHH là gì?

Rủi ro trong BHHH?  học kỹ 4 rủi ro chính, đọc qua các rủi ro phụ, rủi

ro bảo hiểm riêng, và rủi ro loại trừ)

Tổn thất trong BHHH?  tập trung vào phần tổn thất chung và tổn thất riêng

Sau đây chúng ta sẽ xét tới 3 nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải (đây là 3 phần cốt lõi) (2) BH Hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển

- Đối tƣợng bảo hiểm: Hàng hóa được quy định trong hợp đồng

- Quyền lợi đƣợc BH:

+ Bản thân hàng hóa + Lãi ước tính (thường = 10% giá trị bảo hiểm)

+ trị giá tăng thêm + Thuế NK

…

(*) Giá trị bảo hiểm và số tiền bảo hiểm

Số tiền bảo hiểm (A) là giới hạn trách nhiệm mà nhà bảo hiểm phải trả khi hàng bị tổn thất và là số tiền mà người tham gia bảo hiểm muốn bảo hiểm

Giá trị bảo hiểm là giá trị của đối tượng bảo hiểm, là giá trị thực của hàng hóa đem đi bảo hiểm (V)

 Có thể A = V nhưng cũng có khi khác nhau tùy theo ý muốn của người bảo hiểm Luật pháp không cho phép A > V, vì vậy trong trường hợp A>=V mà hàng bị tổn thất thì bên bảo hiểm sẽ trả theo V chứ không trả theo A Nếu A < V thì sẽ bồi thường theo A

Tóm lại là chỉ cần nhớ giữa A và V luôn chọn cái nhỏ hơn…

(*) Thời hạn bảo hiểm

- Không gian: Bảo hiểm này có hiệu lực từ khi đối tượng bảo hiểm rời kho, nơi

chứa hàng hay nơi lưu giữ để bắt đầu vận chuyển và kết thúc khi:

+ Giao vào kho của người nhận hàng, hay nơi chứa hàng ghi trong hợp đồng bảo hiểm

+ Giao đến bất kì 1 nơi chứa hàng nào trước khi đến nơi đến, do người được bảo hiểm lựa chọn để lưu kho, phân phối, cung cấp hàng hóa

- Thời gian: Sau 60 ngày kể từ ngày toàn bộ hàng hóa được dỡ khỏi tàu hoặc tại

cảng dỡ cuối cùng, tùy trường hợp nào xảy ra trước

(*) Các điều kiện bảo hiểm:

Về các điều kiện bảo hiểm hàng hóa vận chuyển bằng đường biển thì chúng

ta cần nhớ là có 3 loại : A, B, C theo ICC (của ILU - Ạnh) hoặc theo QTC ( Việt

- Hy sinh tổn thất chung GA X X

- Loại trừ tàu không đủ khả năng đi biển và

không thích hợp cho việc chuyên chở

- Loại trừ chiến tranh

- Loại trừ đình công

(*) Điều khoản loại trừ: Hàng hoá hay một

bộ phận của hàng hoá bị hư hại có chủ tâm

do hành động sai lầm của bất kỳ người nào

gây ra

2, QTC (1990)

 Những quy định của QTC 1990 về cơ bản là giống với ICC 1982, nhưng

khác ở chỗ QTC 1990 có thêm điều khoản “Hàng hóa bị mất do tàu hoặc phương

tiện chở hàng mất tích” và có những quy định khác về điều khoản “rủi ro loại trừ”

III Hàng hóa bị mất do tàu hoặc phương tiện

chở hàng mất tích

V Điều khoản “Tàu đâm va cùng có lỗi” X X X

- Tàu không đủ khả năng đi biển và không

thích hợp cho việc chuyên chở

- Loại trừ chiến tranh

- Loại trừ đình công

(*) Điều khoản loại trừ: Hàng hoá hay một

bộ phận của hàng hoá bị hư hại có chủ tâm

do hành động sai lầm của bất kỳ người nào

(3) BH Thân tàu

- Đối tượng bảo hiểm:

 Bản thân con tàu

 Cước phí ( <=25% giá trị tàu)

 Phí tổn điều hành, lãi thặng dư (<=25 giá trị tàu)

(*) Hợp đồng bảo hiểm thân tàu:

 Bảo hiểm thời hạn (trong thời gian nhất định từ 3 – 12 tháng)

 Bảo hiểm chuyến ( từ địa điểm này đến địa điểm khác)

(*) Thời hạn bảo hiểm: từ 3 tháng đến 1 năm, thời gian bắt đầu tính từ 24h của

ngày ký kết đến 24h ngày kết thúc hợp đồng theo giờ địa phương của chủ tàu hoặc của nơi ký kết hợp đồng hoặc theo GMT nếu không quy định

(*) Tai nạn đâm va và trách nhiệm của người bảo hiểm:

Tất nhiên là theo nguyên tắc, khi con tàu bị hỏng do những rủi ro, tai nạn bất ngờ thì người bảo hiểm sẽ phải bồi thường thiệt hại vật chất cho người được

bảo hiểm Nhưng điều đặc biệt cẩn nhớ trong bảo hiểm thân tàu là trường hợp 2 tàu đâm va cùng có lỗi thì người bảo hiểm thân tàu phải chịu 2 trách nhiệm bồi

thường sau:

+ Bồi thường vật chất cho tàu được bảo hiểm + Bồi thường ¾ trách nhiệm đâm va (về người, tài sản) cho tàu bị tàu được bảo hiểm đâm va nhưng không quá ¾ số tiền bảo hiểm

Tuy nhiên, bảo hiểm thân tàu không phải chịu trách nhiệm về:

- Tất cả những gì không phải thân tàu trên tàu được bảo hiểm

- Chết người, ốm đau

- Trách nhiệm về ô nhiễm trong tai nạn đâm va

- Chi phí di chuyển hay phá hủy chướng xác tàu

- Chi phí đánh dấu tàu đắm

(*) Các điều kiện bảo hiểm thân tàu:

Khác với bảo hiểm hàng hóa ở phần trước, các điều kiện bảo hiểm thân tàu không phân chia thành các điều kiện A,B,C mà được chia thành các điều kiện sau:

- AR (All Risks) – Mọi rủi ro

- TLO (Total Loss Only) – Tổn thất toàn bộ

- FPA (Free on Particular Average Absolutely) – Miễn tổn thất riêng

- FOD (Free Of Damage Absolutely) – Miễn bồi thường tổn thất bộ phận

Sau đây là bảng so sánh:

I Rủi ro được bảo hiểm

- Đâm va (các phương tiện vận chuyển

nội địa, thiết bị cảng, máy bay)

- Sơ suất của thuyền trưởng, sỹ quan,

người sửa chữa (không phải người

được bảo hiểm)

- Nổ nồi hơi, gãy trục, ẩn tỳ trong máy

- Hoàn lại phí bảo hiểm do tàu nằm xó

hay do hủy hợp đồng

( Trang 71 – 72 – Sách GT)

 Điều kiện bảo hiểm FPA rất ngắn nên các bạn tham khảo trang 74 – Sách GT

(4) Bảo hiểm Trách nhiệm dân sự

Như đã xét ở phần trên, trong trường hợp 2 tàu đâm va cùng có lỗi, người bảo hiểm thân tàu phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại về tàu cộng thêm ¾ trách nhiệm đâm va của tàu được bảo hiểm Vậy ¼ còn lại thì ai sẽ là người chịu?? Đương nhiên là nếu không có sự can thiệp của bên bảo hiềm thì chủ tàu sẽ phải chịu khoản ¼ đó Tuy nhiên, để bù đắp những khoản tổn thất như vậy, chủ tàu có thể chọn giải pháp là tham gia hội bảo hiểm P & I để chia sẻ phần trách nhiệm dân sự (do rủi ro đâm va