BÁO CÁO - HOMER VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ANH HÙNG CA HY LẠP

Sử thi Illiade chỉ miêu tả một sự kiện vào năm cuối của cuộc chiến tranh vây hãm thành Troie ấy 1.1.. Lí tưởng thời cổ đại chính là phẩm chất của những người anh hùng của cả hai bên tha

CHƯƠNG 3: HOMER VÀ SỬ THI HY LẠP

I HOMER VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ANH HÙNG CA HY LẠP

Homer sinh vào khoảng cuối thế kỉ thứ IX TCN, trong một gia đình nghèo Ông hát và kể những chuyện sử thi Trong thời gian đó, ông sáng tác hai

bộ sử thi đó để làm công cụ lao động hát rong

Illiade và Odysse là tác phẩm văn học, đồng thời cũng là hai bộ lịch sử

khá chân xác của thời cổ đại

Họ đặt tên cho thời kì từ thế kỉ XIII đến XII TCN là “thời kì Homer"

II ILLIADE VÀ ODYSSE

1 Illiade - Bản anh hùng ca chiến trận thành Troie

Illiade chính là “Bài ca về cuộc chiến tranh thành Troie”(Troy- tiếng

Anh), do tiếng Hi Lạp gọi thành Troie là thành Illion (Bài ca về chiến tranh

thành Illion) Sử thi Illiade chỉ miêu tả một sự kiện vào năm cuối của cuộc

chiến tranh vây hãm thành Troie ấy

1.1 Một biến cố lịch sử được thần thoại hóa

Biến cố lịch sử này được kể thành câu chuyện thần thoại nhằm miêu tả cuộc xung đột của các thần linh đã lôi kéo người Hi Lạp tham gia

Các vị thần linh cũng chia hai phe xuống đánh giúp hai bên

Cuộc chiến keó dài ngót mười năm không phân thắng bại, cuối cùng một dũng sĩ phe Akay tên là Odysse dùng mưu “con ngựa gỗ" chiếm được thành Troie Từ đó thành Troie sáp nhập vào Hi Lạp (ban đầu chỉ có thành Akay/ Athens) Sử thi

Illiade chỉ miêu tả một sự kiện xảy ra trong khoảng 50 ngày cuối cùng của cuộc

chiến Tạm gọi sự kiện đó là “cơn giận của Achille"

1.2 Gợi ý phân tích tác phẩm Illiade

nguyên nhân chiến tranh là do các thần linh với quả táo bất hòa - cuộc thi hoa hậu độc đáo đầu tiên của nhân loại Nhưng đến sử thi Illiade, nhà thơ

Homer đã miêu tả chiến tranh xảy ra rõ ràng bắt nguồn từ lòng tham lam của con người Thần tối cao Zeus nói: “Chính họ đã gây ra cuộc chiến vì lòng tham

mù quáng của mình"

Tác phẩm xoay quanh cơn giận của Achille - xét cho cùng nguyên nhân chỉ

vì xung đột về quyền lợi khi chia phần Họ kéo đến đây vì thành Troie giàu có nhiều bạc vàng châu báu và gái đẹp, và vị trí đầu mối giao thông quan trọng Họ đưa ra cái cớ đi đòi nàng hoàng hậu đa tình, điều đó vô lí vì nàng tự nguyện theo người tình sang thành Troie Cảnh cuối cùng của sử thi rất có ý nghĩa: nàng Helen khóc lóc thảm thiết bên xác Hector - người anh chồng mà nàng quí trọng

- Tính chất sử thi:

Lí tưởng anh hùng và nhân vật anh hùng lí tưởng (Lí tưởng thẩm mĩ của thời đại)

Lí tưởng thời cổ đại chính là phẩm chất của những người anh hùng của cả hai bên tham chiến Những người anh hùng mang trong mình lí tưởng của thời đại Tổng hợp tính cách của họ sẽ xác định được lí tưởng của thời đại ấy Trước hết, người anh hùng coi trọng danh dự, khao khát chiến công Hãy nghe Sarpedon thủ lĩnh quân Troie nói trước toàn quân: "Vì sao mọi người kính trọng chúng ta hơn kẻ khác, dành cho chúng ta ngồi đầu bàn tiệc, coi chúng ta như thần thánh? Hãy xông lên! Hoặc là chúng ta nhường vinh quang cho kẻ khác hoặc giữ lấy cho mình ” Dũng tướng Hector trước khi xuất trận, gặp vợ là Andromac bồng con ra ngăn chàng, khóc lóc thảm thiết: “Hector chàng ơi,với em chàng là tất cả Chàng

là cha, là mẹ cũng là người chồng đang độ thanh xuân Xin hãy thương em mà ở lại để cho con chàng khỏi phải mồ côi, vợ chàng khỏi thành kẻ góa bụa" Chàng ngậm ngùi xúc động nhưng vẫn nói: ”Nàng ơi chính ta cũng lo lắng như thế Nhưng nếu ta lẩn trốn thì còn mặt mũi nào mà nhìn người dân thành Troie trùm

khăn dài tha thướt Ta đã quen anh dũng chiến đấu ở hàng đầu quân Troie để giữ gìn danh tiếng của phụ thân ta và ta Ta biết rằng thành Illion một ngày kia sẽ bị tiêu diệt Ta nghĩ tới cảnh nàng bị bắt mang đi làm nô lệ trông thấy nàng nước mắt đầm đìa, người ta sẽ bảo - đó là vợ của Hector kẻ thiện chiến nhất thành Illion Ta muốn chết để khỏi nghe tiếng nàng kêu khóc và nhìn thấy nàng bị lôi

đi Dù có chết, ta cũng phải chết một cách vinh quang Phải lập chiến công oanh liệt lưu danh hậu thế"- Biết mình sắp hy sinh, dũng sĩ Hector vẫn nói" những lời

có cánh"

Người anh hùng không chỉ sống với vinh quang trước mắt mà còn cảm thấy sẽ tồn tại cùng vinh quang vĩnh cửu Họ tin rằng sự nghiệp anh hùng tồn tại lâu dài hơn bản thân anh hùng Đó là sự bất tử được phong thần

Lí tưởng anh hùng được miêu tả tập trung cao độ ở nhân vật Achille Những trang thơ hay nhất, những từ ngữ đẹp nhất dành cho chàng: “Một con người ưu việt, một đứa con lỗi lạc sức lực phi thường Xuất sắc hơn tất cả mọi anh hùng" (lời bà

mẹ - nữ thần Thetis, khi mới sinh ra Achille liền nhúng anh vào nước thần để được bất khả xâm phạm - tiếc thay còn sót cái gót chân) “Achille chạy nhanh như gió, Achille lẫm liệt như thần, Achille vô địch" Achille là hiện thân sức mạnh lí tưởng và lòng dũng cảm lí tưởng Thấy chàng xuất trận, “đầu gối tất cả người dân thành Troie run rẩy, bàng hoàng Nghe tiếng chàng thét, trái tim người Troie tan ra như nước" Ngay cả dũng tướng Hector trông thấy Achille còn run lập cập, hoảng sợ quay ngựa chạy."Kẻ chạy trốn, người đuổi theo Người chạy trước rất anh dũng, kẻ chạy sau còn anh dũng hơn" Achille không chỉ là hiện thân của sức mạnh và lòng dũng cảm,chàng còn có vẻ đẹp tâm hồn Khóc bạn chết trận như Achille thực là cảm động: Người anh hùng Achille không chỉ dũng cảm, quyết chiến mà còn có tâm hồn cao thượng, biết lắng nghe với một trí tuệ sáng suốt tỉnh táo

Người anh hùng Achille còn cao thượng trong tình yêu Chàng thương yêu tha thiết cô Brizeid - nữ nô lệ bắt được của thành Troie: “ tôi yêu tha thiết

người con gái đó mặc dù tôi mới chiếm được nàng bằng mũi giáo mà thôi “ Đối với anh, cô gái đã là người yêu chứ không còn là tù binh nữa, nên khi bị tước đoạt, anh rút gươm ra định chém chủ tướng Agamennon để bảo vệ danh dự Đó

là sự nổi loạn của ý thức cá nhân - sự nổi loạn của thời đại qua cơn giận của một anh hùng ý thức được gía trị con người

Ông vua già Priam cũng là một người anh hùng chân chính Lòng can đảm và tình thương con, ý thức trọng danh dự thành bang đã khiến ông đủ can đảm đi chuộc xác con trai trước cơn giận khủng khiếp của kẻ thù Ông còn có tài hùng biện - đó là phẩm chất sáng suốt, uyên bác, nhạy cảm của một con người anh hùng Vùa nhún mình lại vừa tự hào tự trọng, ông nói: “ tôi còn đáng thương hơn thân phụ ngài nhiều, vì tôi đã có can đảm làm một việc mà trên đời này chưa có người cha nào từng làm: tôi hôn bàn tay người đã giết con mình"

2 Odysse: Bản anh hùng ca thời hòa bình

2.1 Hành trình gian khổ của Odysse về lại cuộc sống hòa bình

Bản sử thi thứ hai miêu tả nhân vật Odyssee (tên Latinh là Ulysse) dũng tướng Hi Lạp sau khi dùng mưu “ con ngựa gỗ “ hạ được thành Troie cùng các chiến hữu tìm đường trở về quê nhà xứ Itac Đó là cuộc hành trình đầy phong ba bão táp với bao gian lao nguy hiểm, cả những sự quyến rũ ngọt ngào thử thách lòng chung thủy của họ trên vùng biển Địa Trung hải mênh mông, xa lạ và bí

ẩn

2.2 Hình tượng Odysee: Mẫu anh hùng lý tưởng của thời đại

Suốt cuộc hành trình trở về, Odyssee đã bộc lộ tất cả phẩm chất cần thiết của người anh hùng kiểu mới để đáp ứng yêu cầu thời đại Nếu Achille là hiện thân của Sức mạnh cùng với những phẩm chất chủ yếu khác như Quyết chiến, Xả thân, Tình đồng đội thì Odyssee là hiện thân của Trí thông minh Chẳng

những là người “ mưu trí sánh tựa thần linh “, Odyssee còn là người rất phong phú về tình cảm, chẳng những chung thủy một lòng với gia đình mà còn có óc

phiêu lưu mạo hiểm dấn thân khám phá những chân trời xa lạ vì khát vọng tìm cách mở mang phát triển đất nước sau này Chẳng những đủ gan dạ tỉnh táo vượt qua bao nguy hiểm, chàng còn đủ nghị lực vượt qua những sự quyến rũ của sắc đẹp và những hạnh phúc mới mẻ ngọt ngào chào đón Hòn đảo của nữ thần Calypso khác nào thiên đường trên trần thế nhưng mỗi buổi chiều “ ngày nào cũng như ngày nào, chàng ngồi trên bãi biển mà cõi lòng tan ra thành lệ “ Chàng nói: "không có cảnh vật nào đẹp bằng cảnh quê nhà “ Đó là tiếng nói lý trí của trái tim người anh hùng Nữ Thần Calypso bất tử trẻ đẹp muôn đời kiêu hãnh hỏi chàng: - Vợ chàng hẳn bây giờ đã già lắm rồi Nàng ấy có đẹp bằng ta không? Chàng thành thực đáp: - Tôi biết, về nhan sắc Penelop vợ tôi không sao

bì được với những nàng tiên trẻ đẹp như nàng Vợ tôi chỉ là người trần Còn nàng là vị thần bất tử không biết đến tuổi già Tuy thế tôi vẫn mong muốn được trở lại quê nhà.(Nhà thơ Đức Henrich Heine đã ca ngợi sử thi này: Bài ca

Odyssee vừa cổ xưa vừa vĩnh viễn trẻ trung) Tương xứng với người anh hùng

là vợ chàng - Penelop Nàng được coi là hiện thân của đạo đức thanh cao, tên nàng đã trở thành biểu tượng của tình yêu chung thủy Tấm vải liệm của nàng cũng trở thành hình ảnh của trinh tiết

Odyssee còn là người có tâm hồn nghệ sĩ, biết yêu quí, trân trọng cái đẹp

và nghệ thuật nhưng không buông mình vào sự quá đỗi đam mê đến nỗi mất mạng khi đi qua vùng biển của những nàng tiên cá Sirens hát hay múa đẹp Hình tượng anh hùng Odyssee trí dũng song toàn, tình nghĩa thủy chung, chan chứa tình người là sự đánh dấu một bước tiến trong quá trình hoàn thiện CON NGƯỜI Có thể coi Odyssee là mẫu người anh hùng lí tưởng thời hòa bình Odyssee vẫn dạy bảo con: “Telemac con Bây giờ con hãy nhớ lấy điều này: khi xông vào nơi chiến trận, con phải tỏ mặt anh hùng con chớ làm nhục dòng dõi cha ông Cho đến nay chúng ta là những người lừng lẫy trong thiên hạ về sức mạnh, về trí tuệ và lòng dũng cảm" Cha của Odyssee - ông già Laot sung sướng cất cao tiếng gọi: “Hỡi các vị thần linh! Ngày hôm nay đối với tôi đẹp đẽ biết

chừng nào Tôi sung sướng thấy con trai tôi và cháu tôi tranh luận về giá trị con người"

III NGHỆ THUẬT SỬ THI HOMER

- Bút pháp hoàng tránh, hào sảng khi tái hiện hiện thực:

+ Những bức tranh tả cảnh chiến trận dựng lại một quá khứ lừng lẫy sôi động của chiến tranh cổ đại Lều trại san sát, chiến luỹ của đối phương, tường thành kiên cố, chói ngời ánh đuốc, những cuộc họp hội đồng binh sĩ bên ánh đuốc, giọng nói vang lên đanh thép của những anh hùng Akay (A kê en) Những cuộc bàn luận của các vị bô lão trên mặt thành Troie, chỗ kia là lễ tế thần, chỗ khác là tiệc tùng đãi khách, lễ tang và những lời than khóc vang dội Sử thi

Illiade đã phát huy lối kể chuyện đến đỉnh cao, vừa chấm phá lại vừa xen chi

tiết tỉ mỉ, rất hấp dẫn và sinh động

+ Giọng kể chuyện khi gọi nhân vật, đặc biệt Homer hay dùng định ngữ kèm tên nhân vật Đây là thủ pháp giúp người nghe dễ nhớ tên và tính cách nhân vật, chẳng hạn “Diomet dũng cảm, Ajax to như tháp chuông, Achill thần thánh, Athena đôi mắt cú mèo, Aphrodite tóc vàng, Hera mắt bò cái Apollon bắn xa muôn dặm”

+ Lối văn so sánh, hình tượng hoá tính cách và hành động của nhân vật

và cảnh vật giúp người nghe dễ nhớ và đánh giá: “chàng như con sư tử xông vào”, chiếc khiên “như bức tường thành vững chắc”, “sáng như vừng đông mới mọc”, lời nói “tuôn chảy như mật ong”

- Bên cạnh bút pháp hùng tráng sử thi tả cảnh hoành tráng, sôi động, Homer cũng vận dụng bút pháp trữ tình, như cảnh “Hector từ giã vợ con” đi quyết chiến với Achill, cảnh “Hera lừa Zeus” Đáng chú ý nữa là thủ pháp xây

dựng nhân vật và tính cách Nhân vật chính Achill của Illiade được miêu tả

công phu Chàng không có một quá trình lai lịch nhưng chỉ cần vài cảnh xuất

hiện, đôi đoạn miêu tả đã in dấu ngay cho người đọc Sự dũng mãnh của chàng

khác hẳn với một Ulise (Odyssee) thận trọng khôn ngoan, tính toán, trí xảo

Nhưng Ulise khôn ngoan khác với ông già Nexto từng trải cuộc đời Và

Diomete kiêu hùng rất ghét anh hùng Paris thạo quyến rũ phụ nữ và ưa bắn lén Hai chiến tuyến với hàng trăm nhân vật anh hùng đa dạng tính cách, mỗi người một vẻ, được miêu tả chọn lọc, chấm phá nhưng rất ấn tượng và rõ nét Đặc biệt khi mô tả anh hùng chiến bại khó khăn hơn tả anh hùng chiến thắng Chiến bại nhưng vẫn là kẻ anh hùng đáng ca ngợi

CHƯƠNG 4: BI KỊCH HI LẠP (5 tiết)

I SỰ RA ĐỜI CỦA BI KỊCH HY LẠP

ra đời trong khoảng thế kỉ VI đến thế kỉ IX TCN - thời kì hình thành chế

độ chiếm hữu nô lệ

PHẦN II: VĂN HỌC PHỤC HƯNG TÂY ÂU (25 tiết)

(Văn học thế kỷ XIV-XVI)

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG ( 3 tiết)

I BỐI CẢNH XUẤT HIỆN PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

Thuật ngữ Phục hưng: Renascita ", còn người Pháp gọi là " La Renaissance ",

người Anh gọi "The Renaissance " Những từ ấy đều có nghĩa là tái sinh, phục hưng hay sống lại

1 Truyền thống văn hoá Hy Lạp – La Mã

Trân trọng đề cao con người và đấu tranh cho tự do của con người Đó là con người mà xã hội Phục Hưng đang cần, những con người " khổng lồ ":

khổng lồ về tư tưởng, khổng lồ về nhiệt tình và tính cách, về tài năng hiểu biết

Nó đã làm biến đổi sâu sắc đời sống tinh thần và vật chất của xã hội Tây Âu, phơi bày sự trì trệ, lạc hậu lỗi thời của chế độ phong kiến và nhà thờ trung cổ, tạo đà biến chuyển trên mọi lĩnh vực sang những thế kỉ sau

2 Bối cảnh kinh tế – chính trị

VỀ KINH TẾ : Miền bắc nước Ý là một trung tâm kinh tế chính trị và văn hóa phát triển sớm nhất ở Tây Âu từ thế kỉ XIV

Các đô thị ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế và đời sống xã

hội.Tầng lớp thị dân ngày càng đông đảo và lớn mạnh, là nguyên nhân sâu xa gây nên những biến động văn hóa

VỀ CHÍNH TRỊ: Chế độ phong kiến phân tán bấy giờ trở thành vật cản con đường phát triển của Tây Âu

3 Tôn giáo và triết học

Thời Phục Hưng ,Phần lớn dân German (Đức) rời bỏ giáo hội đi theo đạo Tin Lành

Thần học và triết học kinh viện bị họ đả kích gay gắt

Các nhà nghệ sĩ tạo hình như Lonardo Da Vinci Mikellangelo, Raphael cũng dùng cây bút vẽ và màu sắc để sáng tạo những hình tượng Phục hưng, từ hình tượng thánh thần mang hình hài con người trần tục đến những hình tượng con người bình dị mang những vẻ đẹp giản dị không mấy ai ngờ Tranh tượng khoả thân thời kì này mặc sức phô diễn vẻ đẹp của con người trong một cảm hứng tự hào, yêu thương đến gần như thiêng liêng, ta thường gọi là " cảm xúc thánh

thiện" Trong bối cảnh đó, văn học nghệ thuật Phục Hưng nở hoa kết trái tưng bừng

II CHỦ NGHĨA NHÂN VĂN PHỤC HƯNG

Nói văn học thời kỳ Phục Hưng là để chỉ giai đoạn văn học phương Tây từ cuối

TK XIV đến đầu TK XVII, được bắt đầu bằng Đantê và kết thúc bởi Sêcxpia

Chủ nghĩa nhân văn gồm ba yếu tố:

Đề cao con người: “Con người là kiểu mẫu và là kích thước để đo lường vạn

vật” (Prôtagôrax)

Đề cao lí trí: Chống lại quan điểm ngu dân thời trung cổ, dẫn con người vào tối

tăm, dốt nát Thời trung cổ có quan niệm: “Tin rồi hãy hiểu” Quan niệm này làm cho con người mê muội Thời Phục hưng đề cao: “Hiểu rồi hãy tin”

Triết lý tự nhiênThời Phục hưng quan niệm con người sinh ra trong cuộc đời thì

không có một lực lượng nào có quyền kìm hãm không để cho nó phát triển một cách tự nhiên:

Vậy, tại sao lại có những hạn chế đó? Bởi từ nguyên lí nhân đạo của các nhà nhân văn đã có những mâu thuẫn

Khuynh hướng đề cao những dụng vọng cá nhân, muốn làm gì thì làm tiếp tục

mở đường cho lối sống vị kỉ, tâm lí có tiền kết duyên với dục vọng quyền lực tạo ra tai hoạ lớn cho xã hội

Mặc dầu còn những nét tiêu cực, chủ nghĩa nhân văn Phục Hưng vẫn là một cống hiến lớn lao cho lịch sử tư tưởng và văn hóa của loài người Nó đã góp phần tích

cực đấu tranh giải phóng con người ra khỏi chế độ phong kiến trung cổ và mở đường cho các xã hội Tây Âu tiến lên

CHƯƠNG 2: VĂN HỌC PHỤC HƯNG ITALIA, PHÁP, TÂY BAN NHA (8 tiết)

C Nội dung bài học

I NƯỚC ITALIA – KHỞI NGUỒN CỦA PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG

em chồng yêu nhau vụng trộm Những kẻ phản bội tổ quốc rước giặc về giày xéo quê hương thì ông nguyền rủa, trong đó có cả Giáo hoàng Boniphace VIII Tiếp

đó Virgile dẫn Dante đi thăm Luyện Ngục gồm 7 bậc, nơi đây yên tĩnh giúp người ăn năn hối cải, tẩy rửa lỗi lầm Họ là danh nhân văn nghệ sĩ triết gia anh hùng quá khứ là những người có công với tổ quốc, loài người Họ sắp rời khỏi đây lên thiên đường cực lạc chan hòa ánh sáng Nhưng khi qua khỏi Luyện Ngục, Virgile từ giã Dante vì ông là người dị giáo không lên được thiên đường Nàng Beatrice lại xuất

" Sau đó Beatrice đưa nhà thơ Dante lên cõi thiên đường, ông chiêm ngưỡng ngây ngất hình ảnh Chúa Cứu Thế, lòng trào dâng niềm tin tưởng

II VĂN HỌC PHỤC HƯNG PHÁP VÀ TÂY BAN NHA

2 Cervantes và Don Quịote

Tiểu thuyết Don Quijote, nhà quý tộc tài ba xứ Mancha được coi là tác

phẩm đánh dấu sự hoàn thiện của thể loại tiểu thuyết

Nhân vật chính của cuốn tiểu thuyết tên là Kijana khoảng năm chục tuổi, cao lênh khênh, gày gò nhưng tráng kiện Quanh năm nhàn rỗi, không làm việc

gì ngoài vùi đầu đọc sách hiệp sĩ Y đọc mải miết Y bán dần ruộng đất để mua sách hiệp sĩ chất đầy nhà Đọc nhiều ngủ ít, trí óc y lú lẫn, y coi những chuyện trong sách là chuyện thực ngoài đời, hơn cả sự thực

Gợi ý phân tích tác phẩm

- Bối cảnh đời sống văn học Tây ban nha trước khi tác phẩm ra đời : Hồi ấy sách tiểu thuyết hiệp sĩ tràn ngập thị trường Tây ban nha và Tây Âu, gây nhiều tác hại cho công chúng và gây phẫn nộ đối với chính luận Thị hiếu thẩm

mĩ của người đọc bị méo mó lệch lạc Hình tượng hiệp sĩ giang hồ phóng đãng làm nảy sinh lối sống tai hại cho trậy tự an ninh xã hội Vua Tây ban nha là Charler Cing ra lệnh cấm đọc loại tiểu thuyết đó nhưng họ vẫn lén lút đọc say

mê Các nhà tu hành cũng chẳng kém Sách hiệp sĩ vẫn cứ lưu hành Mãi đến

khi cuốn Don Quijote xuất hiện thì loại tiểu thuyết hiệp sĩ mới mất hết độc giả

Dĩ độc trị độc Dư luận nồng nhiệt ca tụng cuốn tiểu thuyết châm biếm sâu sắc này Lần đầu tiên trong đời nhà văn Cervantes đón nhận thành công và cảm thấy được an ủi cho cuộc đời vất vả chịu đựng bất công của mình

- Giá trị của tác phẩm Don Quijote:

+ Chôn vùi một thể tài tiểu thuyết hiệp sĩ trung cổ có hại cho công chúng

+ Góp một cuốn tiểu thuyết mới với nội dung nhân đạo chủ nghĩa, bênh vực quyền sống con người Đằng sau một hài kịch là bi kịch của người nghệ sĩ chân chính trong cuộc Phục Hưng

+ Xây dựng tiểu thuyết hiện thực, Don Quijote miêu tả hiện thực đất nước Tây Ban Nha khổ cực, nhiễu nhương, rối loạn dưới sự cai trị của phong kiến và tăng lữ, lấp ló một bọn người khác sắp vào cuộc áp bức con người - gã

tư sản

+ Biểu dương những tư tưởng mới mẻ tiến bộ của thời đại mới khi trình bày những vấn đề tôn giáo, xã hội, nghệ thuật, tình yêu hạnh phúc

- Phân tích nhân vật:

+ Nhân vật Don Quijote :

Don Quijote vẽ ra một kẻ ham mê đọc sách hiệp sĩ nên bị đầu độc, kẻ chỉ

biết sách vở mà không biết gì đến hiện thực khách quan rồi sẽ thất bại Tiểt thuyết miêu tả sự không ăn khớp giữa lí tưởng hiệp sĩ trung cổ với hiện thực đang tư sản hóa Hai giá trị song song tồn tại trong tác phẩm: sự điên rồ của hiệp sĩ và những thất bại cay đắng liên miên của y diễn ra cùng với hiện thực đen tối của đất nước Hình ảnh Don Quijote tượng trung cho đẳng cấp tăng lữ

và giai cấp phong kiến cố sức lấy cái lí tưởng cũ kĩ ngoan cố chống lại tư tưởng Phục hưng, như chàng hiệp sĩ Don Quijote vậy thôi Một chi tiết tiêu biểu: kị sĩ vác giáo đánh cối xay gió, bị cối xay quật ngã Kẻ vác giáo thất bại, còn lịch sử vẫn tiến lên (bánh xe lịch sử vẫn quay) Nhà văn còn mượn nhân vật phát ngôn cho mình những tư tưởng mới, những suy ngẫm, quan niệm về chính trị, xã hội, tôn giáo, nghệ thuật, đặc biệt là nhân sinh quan Hãy nghe nhân vật nói những lời tỉnh táo, xúc động, thâm thúy với bác giám mã Sanso sau những lúc mộng du:

 „Vì tự do cũng như vì danh dự, có thể và cần phải hi sinh cả tính mạng nữa Ngược lại, làm mất tự do là điều tệ hại nhất trong những điều ác của con người Ta nói điều này, Sanso à, bởi vì hồi nãy bữa tiệc linh đình dành cho chúng ta trong lâu đài nọ, trước những thức

ăn ngon lành và những đồ uống chắc là phải dịu ngọt ta vẫn phải chịu dày vò vì đói khát Vì ta không được ăn uống với sự tự do như khi ta ăn uống những thứ do tự tay ta làm ra Kẻ nào ăn miếng bánh

tự tay mình làm ra mà không phải mang ơn ai bố thí là kẻ sung sướng nhất trên đời‟

Hay những quan niệm mới mẻ khác hẳn thói phong kiến hư danh khi khuyên nhủ Sanso lên đường nhận chức quan "tổng trấn": „Sanso à, anh phải lấy nguồn gốc nghèo nàn của mình làm vinh dự Đừng sợ nói cho mọi người biết rằng mình xuất thân nông dân Khi người ta thấy mình không biết hổ thẹn thì chẳng ai bới móc làm gì Thà rằng nghèo mà có đạo đức còn hơn là quyền quí

mà gian ác Dòng máu thì có di truyền, còn việc làm tốt đẹp thì phải trau dồi mới

có Đạo đức, tự bản thân nó có giá trị gấp bao lần dòng máu‟

Ý kiến thật là mới mẻ, nhờ có thời Phục hưng mới có được Yêu chính nghĩa và đạo đức là nét tính cách của hiệp sĩ Don Quijote Trước khi lên đường ông đã tuyên bố như vậy và luôn luôn làm như vậy: „Có những kẻ dấn bước trên con đường đầy tham vọng và vênh vang đắc ý Lại có những kẻ dấn mình vào nẻo tối tăm của thói xu nịnh đê tiện, có kẻ đi trên con đường đạo đức giả, lừa bịp Còn ta, ta đi theo ngôi sao định mệnh trên con đường gian nan chật vật của người hiệp sĩ lang thang Ta khinh bỉ hết thảy mọi vinh hoa phù phiếm, nhưng ta không bao giờ vứt bỏ danh dự‟

Hành động và lời nói của Don Quijote đi đôi với nhau Khi được viên quận công nhường chức cho, ông liền nhường ngay cho bác Sanso và một mình

đi tiếp con đường đã chọn Về già, y tỉnh ngộ, nhưng rồi cũng rơi vào bế tắc và buồn rầu Y chết trong sự thương tiếc của mọi người - một con người vừa đáng