Vụ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp của Mỹ tới mặt hàng túi nhựa của Việt Nam được khởi xướng ngày 21/4/2009 trên cơ sở đơn kiện ngày 31/3/2009 của hai nguyên đơn là Hilex Pol
Trang 1BỘ MÔN KINH DOANH QUỐC TẾ
-o0o -ĐỀ ÁN MÔN HỌC
Đề tài
“ Mỹ áp đặt thuế kép tới mặt hàng túi nhựa của Việt Nam”
Giáo viên hướng dẫn :TS NGUYỄN ANH MINH
Học viên thực hiện : NGUYỄN QUỲNH MAI
Mã SV : CQ512063
Lớp : KDQT51 A
Hệ : Chính quy
SĐT : 0902093727
Trang 2HÀ NỘI – 2012
Trang 3Vụ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp của Mỹ tới mặt hàng túi nhựa của Việt Nam được khởi xướng ngày 21/4/2009 trên cơ sở đơn kiện ngày 31/3/2009 của hai nguyên đơn là Hilex Poly Co và Superbag Cooperation Ngày 27/4/2010 vụ điều tra đã đi đến quyết định chính thức với mức thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp khá cao
Trước đó, nhiều mặt hàng của Việt Nam đã bị Mỹ kiện chống bán phá giá như:
cá da trơn, tôm đông lạnh và lò xo không bọc nhưng đây là lần đầu tiên một mặt hàng của Việt Nam bị đánh thuế chống trợ cấp và cũng là mặt hàng đầu tiên bị đánh thuế kép Điều đó đã có tác động lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt nam và qua
đó, các doanh nghiệp cũng như Chính phủ Việt Nam đã rút ra được nhiều bài học từ vấn đề này
QUY ĐỊNH VỀ CHÔNG BÁN PHÁ GIẢ VÀ CHỐNG TRỢ CẤP CỦA MỸ
Quy định về chống bán phá giá của Mỹ
Mỹ là một trong những quốc gia đầu tiên đưa luật chống bán phá giá vào hệ thống luật pháp quốc gia Theo luật này thì nhà nhập khẩu có thể bị truy cứu trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự nếu nhập khẩu hoặc bán hàng hóa ngoại nhập vào thị trường Mỹ tại mức giá thấp hơn đáng kể so với mức giá của cũng sản phẩm đó bán tại một thị trường khác tương đương
Về cơ bản có 4 điều luật chính điều chỉnh hành vi bán phá giá là:
- Luật chống bán phá giá 1916
- Luật chống bán phá giá 1921
- Luật thương mại 1974
- Luật thương mại 1979
Bốn bộ luật này được kết hợp nhuần nhuyễn với nhau và đều được Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và ủy ban thương mại Hoa Kỳ (ITC) dẫn chiếu trong quá trình xử
lý các vụ kiện chống bán phá giá Luật chống bán phá giá của Hoa Kỳ cho phép chính quyền Hoa Kỳ thu thuế nhập khẩu đặc biệt, được gọi là “thuế chống bán phá giá” để bù lại phần tổn hại do việc nhập khẩu hàng hóa với giá thấp ở mức “không công bằng”
Để có thể áp được thuế chống bán phá giá cho các mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ thì cần được bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) phải xác định hàng hóa nhập khẩu được bán ở mức “thấp hơn giá trị thông thường” và ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC)
Trang 4phải kết luận rằng hàng nhập khẩu “gây tổn hại nghiêm trọng” hoặc “đe dọa gây tổn hại nghiêm trọng” cho ngành công nghiệp nội địa Hoa Kỳ
Mỹ đã áp dụng loại thuế này cho rất nhiều mặt hàng đến từ các quốc gia khác nhau khi nhập khẩu vào Mỹ như: đối với sản phẩm tủ lạnh được nhập khẩu từ Hàn Quốc và Mexico, mặt hàng tháp tuabin gió của Trung Quốc, sản phẩm mắc áo bằng thép của Đài Loan, Theo đó, Mỹ đã áp mức thuế chống bán phá giá 15,41% cho các sản phẩm
tủ lạnh đến từ Hàn Quốc và 29,24% đối với hãng tử lạnh Electrolux của Mexico; còn tháp tuabin của Trung Quốc đã bị áp mức thuế 14%-26%, còn mắc áo thép của Đài Loan bị chịu mức thuế lên tới 70%-125%
Còn đối với Việt Nam, vụ kiện chống bán phá giá đầu tiên của Mỹ đối với Việt Nam là đối với mặt hàng cá da trơn và với kết quả là bị áp mức thuế suất là 36,84%-63,88% vào năm 2002 Tiếp theo đó là hàng loạt các vụ kiện chống bán phá giá khác của Mỹ đối với Việt Nam như: tôm, lò xo không bọc, túi nhựa PE, mắc áo bằng thép, ống thép cacbon, với kết quả điều tra đối với mặt hàng tôm, lò xo không bọc, túi nhựa
PE là không khả quan, còn một số mặt hàng khác vẫn đang trong quá trình điều tra
Quy định về thuế chống trợ cấp của Mỹ
Luật thuế quan năm 1930 của Hoa Kỳ cho phép Bộ Thương mại nước này (DOC) đánh thuế chông trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ có hiện tượng được trợ cấp từ Chính phủ nước xuất khẩu gây sự thiệt hại cho nền kinh tế nội địa
Trong các vụ kiện áp thuế chống trợ cấp, một trợ cấp từ Chính phủ nước sản xuất hàng hóa xuất sang thị trường Mỹ bị coi là vi phạm nếu được DOC chứng minh là
hội tủ đủ 3 yếu tố cơ bản: có sự đóng góp tài chính từ Chính phủ.; mang lại lợi ích cho
người được hưởng trợ cấp; tính riêng biệt (tức là trợ cấp được áp dụng riêng cho một doanh nghiệp, một nhóm doanh nghiệp hoặc một ngành, một vùng địa lý cụ thể hoặc các mặt hàng xuất khẩu nhất định)
Bân cạnh các mức thuế về chống bán phá giá, nhiều nước trên thế giới đã bị Mỹ tiến hành điều tra do nghi ngờ có sự trợ cấp của Chính phủ nước xuất khẩu đối với mặt hàng xuất khẩu vào Mỹ, như: pin mặt trời và tháp quạt gió từ Trung Quốc, ống thép các bon của Ấn Độ, dây thép của Mexico Trong đó thì pin mặt trời bị áp mức thuế là 250%, dây thép của Mexico là 38%, còn ống thép các bon của Ấn Độ là 285,95%,
Đối với Việt Nam thì vụ kiện đầu tiên về thuế chống trợ cấp của Mỹ đối với Việt Nam là mặt hàng túi nhựa PE vào năm 2009 Từ đó đã mở đầu cho các vụ kiện chống trợ cấp khác từ Mỹ đối với mặt hàng của Việt Nam là: ống thép, mắc áo thép,
Trang 5tuabin điện gió, Theo đó thì ống thép của Việt Nam bị đánh mức thuế là 8,06%; mắc
áo bằng thép là 21,25%, còn tuabin điện gió thì vẫn đang trong quá trình điều tra
THUẾ KÉP ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TÚI NHỰA VIỆT NAM
Tình hình xuất khẩu túi nhựa của Việt Nam sang Mỹ
Khối lượng (nghìn đơn vị) 7.288.000 7.201.000 6.259.000
Sản lượng và kim ngạch túi nhựa Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ:
Hai nhà sản xuất túi nhựa Hilex Poly Co và Superbag Corporation kiện phía Việt Nam và một số quốc gia và vùng lãnh thổ khác đã bán sản phẩm với giá thấp hơn mức "giá thông thường" tại thị trường Mỹ, gây thiệt hại cho sản xuất và kinh doanh của họ Lý lẽ điều tra của DOC dựa trên bằng chứng là các thống kê về số lượng và kim ngạch xuất khẩu túi nhựa qua ba năm, từ 2007-2009, mà DOC cho rằng có sự gia tăng đột biến, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho sản xuất trong nước DOC cho rằng các nhà sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam bán túi nhựa PE với giá thấp hơn giá trị thông thường tại Mỹ từ 52,30% đến 76,11% đồng xác định rằng các nhà sản xuất và xuất khẩu Việt Nam đã nhận được khoản trợ cấp từ chính phủ với mức trợ cấp
từ dưới 1% cho đến 52,56% Do đó, Mỹ đã tiến hành vụ điều tra mặt hàng túi nhựa PE của Việt Nam cả về thuế chống bán phá giá lẫn thuế chống trợ cấp của Chính Phủ Việt Nam hay còn gọi là vụ điều tra về “thuế kép”
Phương thức đánh thuế của Mỹ
Sản phẩm bị kiện được xác định là túi Polyethylene (túi PE) thường được biết tới dưới tên là túi/bịch nylon đựng hàng hay là túi T-shirt DOC giới hạn sản phẩm bị kiện ở các loại túi/bịch nylon không gắn miệng, có quai xách, không khóa kéo hay dụng cụ đóng bên ngoài làm từ tấm nhựa polyethylene Sản phẩm bị kiện là túi đựng hàng trong các siêu thị, cửa hàng, nhà thuốc Tuy nhiên, sản phẩm không bị kiện bao gồm: túi PE không in logo hoặc tên cửa hiệu và có dụng cụ đóng/khóa và túi PE được đóng gói với nhãn in nêu rõ mục đích sử dụng khác chứ không phải để xách hàng từ siêu thị hay các cửa hàng bán lẻ Nên không phải toàn bộ các doanh nghiệp sản xuất túi
Trang 6nhựa của Việt Nam bị kiện trong trường hợp này mà chỉ có các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm đã được Mỹ xác định Dù thế thì số lượng các doanh nghiệp bị kiện ở Việt Nam cũng là khá lớn - khoảng tầm 60 doanh nghiệp Nhưng để phục vụ cho việc điều tra thì chỉ lựa chọn ra 3 doanh nghiệp tiêu biểu để làm bị đơn bắt buộc là: Advance Polibag Co (API); Chin Sheng company (Chin Sheng), Fotai Vietnam Enterprise Cooperation (Fentai Vietnam)
DIỄN BIẾN ĐIỀU TRA CỦA MỸ
Diễn biến cuộc điều tra về sản phẩm túi nhựa PE của Việt Nam được tóm tắt như sau:
31/3/2009 - Đơn kiện chống trợ cấp túi nhựa PE Việt Nam được nộp cho ITC và
DOC
- ITC bắt đầu điều tra sơ bộ về thiệt hại trên cơ sở đơn kiện của bên nguyên đơn
14/4/2009 Bên Việt Nam trả lời bảng câu hỏi của ITC
15/4/2009 Việt Nam nộp đơn yêu cầu tham gia thủ tục điều tra sơ bộ của ITC 20/4/2009 Quyết định khởi xướng điều tra của DOC
21/4/2009 Phiên họp giữa các quan chức DOC và quan chức Chính phủ Việt
Nam để khái quát về các thủ tục và lịch trình điều tra
24/4/2009 Ngày Việt Nam nộp bản lập luận viết cho ITC
12/5/2009 Việt Nam nộp bản dữ liệu về số lượng và giá trị cho DOC (vụ điều tra
chống bán phá giá) 13/5/2009 DOC lựa chọn bị đơn bắt buộc là 3 doanh nghiệp có khối lượng xuất
khẩu túi nhựa PE đi Hoa Kỳ lớn nhất của Việt Nam, bao gồm:
- Advance Polibag Co (API)
- Chin Sheng company (Chin Sheng)
- Fotai Vietnam Enterprise Cooperation (Fentai Vietnam)
Trang 718/5/2009 DOC gửi Bảng câu hỏi điều tra đến Chính phủ Việt Nam, đề nghị
Chính phủ Việt Nam chuyển phần Bảng câu hỏi liên quan đến các công ty cho các bị đơn bắt buộc
22/5/2009 ITC ra kết luận sơ bộ là có thiệt hại đáng kể
9/6/2009 Chính phủ Việt Nam yêu cầu DOC điều chỉnh Bảng câu hỏi điều tra
ngày 18/5/2009, cụ thể là xác định một ngày mốc để ghi nhận các trợ cấp để điều tra, qua đó giới hạn thời gian điều tra trong Bảng câu hỏi DOC đã từ chối vì cho rằng việc này chỉ được xác định trong kết luận
sơ bộ của DOC
25/6/2009 Các nguyên đơn đệ trình bổ sung cáo buộc về 9 loại trợ cấp khác 8/7/2009 DOC nhận được bảng trả lời Câu hỏi điều tra ngày 18/5/2009 từ
Chính phủ Việt Nam và các bị đơn bắt buộc
17/7/2009 - DOC chấp nhận điều tra thêm 7 cáo buộc trợ cấp trong số 9 cáo buộc
nêu thêm ngày 25/6/2009 Và gửi Bảng câu hỏi điều tra Bổ sung liên quan đến các cáo buộc mới cho Chính phủ Việt Nam và các bị đơn bắt buộc
- Cùng ngày Chính phủ Việt Nam gửi phản đối và cho rằng lẽ ra nguyên đơn có thể đưa các cáo buộc này ngay trong đơn kiện nhưng lại cố tình đưa sau nhằm làm rối thủ tục và khiến Chính phủ Việt Nam không có đủ thời gian để trả lời phần câu hỏi bổ sung
- Cho phần này thì API đã gửi phần trả lời vào ngày 30/7 Các đơn vị khác gửi vào ngày 7/8 và 10/8
- Các nguyên đơn lại tiếp tục đệ trình thêm 2 cáo buộc trợ cấp khác (đây là lần thứ 2)
- Ngày 28/7/2009 DOC chấp thuận điều tra bổ sung thêm cả 02 chương trình này và gửi Bảng câu hỏi điều tra bổ sung liên quan đến các cáo buộc mới đến Chính phủ Việt Nam và các bị đơn bắt buộc
- Ngày 7/8/2009 API gửi bản trả lời bổ sung, các đơn vị khác gửi ngày 17/8/2009
24/7/2009 DOC đã gửi bảng câu hỏi bổ sung cho Chính phủ Việt Nam và các bị
đơn bắt buộc
Trang 8- API gửi câu trả lời ngày 7/8/2009
- Chính phủ, Chin sheng và Fotai gửi câu trả lời ngày 17/8/2009 23/8/2009 DOC quyết định sơ bộ về vụ điều tra chống trợ cấp
24/8/2009 ITC bắt đầu điều tra cuối cùng về thiệt hại
4/9/2009 DOC ra kết luận sơ bộ khẳng định có trợ cấp
5/10/2009 - Bên nguyên đơn nộp đơn đề nghị tiến hành Phiên điều trần
- Đơn đề nghị này đã được nguyên đơn rút lại ngày 27/1/2010 7/10/2009 Các bên trả lời Bảng câu hỏi bổ sung lần 2 của DOC (API gửi bản trả
lời ngày 7/10) 26/10/2009 - API gửi thông báo xin rút khỏi vụ điều tra
- Chính phủ VN trả lời Bảng câu hỏi bổ sung lần 3 của DOC (chỉ gửi cho Chính phủ VN)
- Hilex (một bên nguyên đơn) bổ sung vấn đề thực tế mới
6/11/2009 DOC quyết định sơ bộ về vụ điều tra chống bán phá giá
2-18/11/2009 DOC tiến hành thẩm tra thực địa tại Việt Nam (đối với cả Chính phủ
VN và các bị đơn bắt buộc) 1/2010 DOC tiến hành điều tra thực địa vụ chống bán phá giá
4/1/2010 DOC ra báo cáo kết quả thẩm tra thực địa
11/1/2009 DOC ra báo cáo kết quả thảo luận giữa DOC với các chuyên gia độc
lập về hệ thống ngân hàng Việt Nam 25/1/2010 Các bên (nguyên và bị) gửi bản tóm tắt lập luận vụ việc của mình đến
DOC 1/2/2010 Các bên (nguyên và bị) gửi bản tóm tắt các lập luận phản biện của
mình đến DOC 16/3/2010 ITC tiến hành Phiên điều trần
21/3/2010 DOC ra quyết định cuối cùng về vụ chống bán phá giá
Trang 925/3/2010 DOC ra kết luận cuối cùng khẳng định có trợ cấp gây thiệt hại
27/3/2010 ITC ra kết luận cuối cùng khẳng định có “đe dọa thiệt hại”
5/4/2010 Quyết định áp thuế chống trợ cấp đối với túi nhựa PE Việt Nam
Như vậy ngày 31/8/2009, sau hơn 4 tháng điều tra, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) ra kết luận túi nhựa Việt Nam được trợ cấp với mức thấp nhất là 0.20% cho đến cao nhất là 4.24% cho 3 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc và một mức biên độ chung toàn quốc là 2.97% (áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp xuất khẩu túi nhựa của Việt Nam không thuộc nhóm được bị đơn bắt buộc) Trước đó Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa
Kỳ (ITC) cũng có kết luận túi nhựa PE Việt Nam nhập khẩu vào Hoa Kỳ gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất nội địa của Hoa Kỳ Do đó biện pháp tạm thời (thuế tạm thời) đã được áp dụng với mức bằng với biên độ trợ cấp được tính cho từng doanh nghiệp.Đến ngày 26/3/2010, DOC có kết luận cuối cùng về biên độ trợ cấp đối với túi nhựa PE trong vụ việc này Kết quả này không được khả quan như kết luận sơ bộ, cụ thể là các biên độ trợ cấp cao hơn so với kết luận trước đây, với mức thấp nhất là 0.44%, cao nhất 52.56%, biên độ chung toàn quốc là 5.28% Ngày 27/4/2010, ITC ra kết luận cuối cùng khẳng định về thiệt hại và mối quan hệ nhân quả Ngày 5/4/2010, DOC ra Quyết định áp dụng thuế chống trợ cấp chính thức với túi nhựa Việt Nam, kết thúc quá trình điều tra gốc trong vụ việc này
NHỮNG CÁO BUỘC TRỢ CẤP VỀ PHÍA MỸ
Trong Đơn yêu cầu khởi xướng điều tra (Đơn kiện), nguyên đơn cáo buộc rằng Chính phủ Việt Nam có chính sách phát triển và mở rộng ngành túi nhựa PE Việt Nam với nhiều hình thức trợ cấp Cụ thể, bên nguyên đơn đã nêu ra các hình thức trợ cấp sau của Chính phủ Việt Nam nhằm phát triển và mở rộng ngành túi nhựa PE của Việt Nam:
Các kế hoạch phát triển ngành của Chính phủ Việt Nam
“Chiến lược Phát triển Kinh tế - Xã hội 2001 – 2010” của Chính phủ có nêu chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu gấp 2 lần tăng trưởng GCD và khuyến khích xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp thay vì nông sản và hàng hóa tiêu dùng và kêu gọi thiết lập một
số chương trình trợ cấp (hình thành quỹ hỗ trợ hoạt động xuất khẩu, khuyến khích sử dụng hàng nội địa) Do đó Nhà nước và cộng đồng xã hội hỗ trợ sẽ hỗ trợ tài chính cho các nỗ lực công nghiệp hóa và tăng cường xuất khẩu hàng hóa Việt Nam
Trang 10Đó là kế hoạch nhằm tăng trưởng kinh tế chung của Việt Nam, nhưng bên cạnh
đó Kế hoạch tổng thể phát triển ngành nhựa Việt Nam đến 2010 có nêu các chỉ tiêu sản xuất và các chỉ tiêu khác của ngành (như sản xuất sản phẩm nhựa công nghệ cao và xuất khẩu sản phẩm nhựa) đồng thời yêu cầu các Bộ ngành và ngân hàng hỗ trợ (ví dụ theo mức tín dụng ưu đãi) cho ngành để đạt được các chỉ tiêu đó Đặc biệt Quyết định 55/2007/QĐ-TTg trong đó xác định các sản phẩm bao bì nhựa được coi là đối tượng
ưu tiên của các hỗ trợ từ Chính phủ
Các chính sách trợ cấp
Thông qua các tuyên bố về việc Nhà nước và xã hội tạo quỹ, cho vay ưu đãi, ưu tiên phát triển, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Quỹ Hỗ trợ hỗ trợ các doanh nghiệp với lãi suất ưu đãi cho doanh nghiệp xuất khẩu và nhất là cho ngành nhựa (VD như những khoản vay ưu đãi cho việc xây dựng nhà máy của một số doanh nghiệp) Điều
đó được thể hiện qua việc Ngân hàng phát triển Việt Nam VDB được thành lập 5/2006 với nhiệm vụ cung cấp các hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu và là công cụ chính của Nhà nước để đầu tư trực tiếp vào các dự án kinh tế - xã hội quan trọng
Các chương trình hỗ trợ khác
Bên cạnh đó, Chính phủ nước ta còn có một số chương trình hỗ trợ khác như: chương trình xúc tiến xuất khẩu ( theo báo cáo của Chính phủ thì nhiều doanh nghiệp nhựa đã được Quỹ hỗ trợ xuất khẩu của Chính phủ trả một phần chi phí từ 50% đến 70% khi tham gia các hội chợ ở nước ngoài, theo Quyết định số 279/2005/QĐ-TTg); chương trình thưởng xuất khẩu (ví dụ về thưởng xuất khẩu 300 đồng cho mỗi đô la); chương trình phát triển sản phẩm mới
Các khoản hỗ trợ liên quan đến thuế
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp xuất khẩu: nhiều công ty
trong ngành nhựa có thành tích xuất khẩu đã được Chính phủ công nhận hoặc thông báo công khai về việc xuất khẩu hầu như toàn bộ sản lượng được suy đoán là chỉ phải chịu mức thuế thu nhập doanh nghiệp là 10 – 15 – 20% (so với mức thông thường là 28%), đó là do Nghị định 164/2003/NĐ-CP quy định về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu trên 50% tổng doanh thu
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu và thuế VAT cho các doanh nghiệp FDI: nhiều doanh nghiệp sản xuất túi nhựa là doanh nghiệp FDI nên theo Nghị
định 24/2000/NĐ-CP sẽ chỉ phải chịu mức thuế thu nhập là 20%, còn đối với doanh