Gi i thi u: ới thiệu: ệu:"Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chứ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
Giảng viên hướng dẫn: GS.TS Hoàng Văn Kiếm
Học viên thực hiện: Lê Bảo Trung
TP Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2014
Trang 2M c L c ục Lục ục Lục
I Giới thiệu: 1
II 5 nguyên tắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: 2
a Quy tắc phân nhỏ: 2
b Nguyên tắc tách khỏi 4
c Nguyên tắc kết hợp 6
d Nguyên tắc chứa trong 7
e Nguyên tắc cục bộ 8
III Lịch sử và quá trình phát triển của virus máy tính 10
1 Giới thiệu: 10
2 Quá trình phát triển của virus máy tính: 10
a Nguồn gốc: 10
b 1986 - Brain virus : 11
c Virus trên MS-DOS : 12
d Thời kỳ Windows 95 – Concept virus: 13
e Virus thời kỳ Windows 98 trở về sau – hướng lây lan trên internet: 15
f Trojan: 17
3 Nhận xét : 18
IV Giải pháp chống Virus 20
V Kết luận 21
Tài liệu tham khảo 22
Trang 3I Gi i thi u: ới thiệu: ệu:
"Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và
công cụ kĩ thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội"
Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội trongthời đại ngày nay Công nghệ thông tin đã trở thành nhân tố quan trọng, là cầu nối traođổi giữa các thành phần của xã hội toàn cầu, của mọi vấn đề Việc nhanh chóng đưaứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình tự động hóa trong sản xuất kinh doanh làvấn đề đang, đã và sẽ luôn được quan tâm bởi lẽ công nghệ thông tin có vai trò rất lớntrong các hoạt động kinh tế, sản xuất kinh doanh, bán hàng, xúc tiến thương mại, quảntrị doanh nghiệp
Ngày nay, con người có nhiều điều kiện tiếp cận với công nghệ thông tin Hầu nhưngành nghề, lĩnh vực hay hoạt động nào trong xã hội hiện đại cũng cần tới sự góp mặtcủa Công nghệ thông tin Bởi sự đa dạng ấy, đối tượng phục vụ của Công nghệ thôngtin ngày càng phong phú, từ một cá nhân muốn có chiếc máy vi tính, một công ty muốnxây dựng Website giới thiệu sản phẩm cho tới một quốc gia muốn xây dựng chính phủđiện tử hay cả thị trường rộng lớn trên toàn thế giới
Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, ngành công nghệ thông tin mặc dù đã vàđang phát triển rất nhanh chóng song vẫn còn nhiều hạn chế nhất định Trong số đó,virus máy tính là một trong những mặt tối của ngành công nghệ thông tin, làm ảnhhưởng tiêu cực đến không những ngành công nghệ thông tin nói riêng, mà còn là mốinguy hại cho không it các lĩnh vực liên quan trong xã hội Vì vậy, nhằm mục đích cảithiện và nâng cao tầm giá trị của lĩnh vực công nghệ thông tin, các chuyên gia trong
Trang 4ngành đã không ngừng tìm tòi, nghiên cứu và công bố nhiều sáng chế, phát minh giá trị,đóng góp nhiều lợi ích to lớn đối với thời đại công nghệ
Sau đây, chúng ta sẽ tìm hiểu một số phương pháp sáng tạo khoa học được ápdụng phổ biến trong lĩnh vực công nghệ thông tin và các ví dụ cụ thể về những phátminh, sáng chế trong mỗi phương pháp Đồng thời có một cái nhìn sơ lược về virusmáy tính, các thời kỳ phát triển của nó và các phương pháp để chống lại mối nguy hạinày
II 5 nguyên t c sáng t o ph bi n trong công ngh thông tin: ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ổ biến trong công nghệ thông tin: ến trong công nghệ thông tin: ệu:
Có thể nói, từ khi có ý thức thì sự tìm tòi học hỏi và khả năng tư duy của conngười không ngừng nâng cao và phát triển Trải qua hơn 2000 năm, hàng triệu phát minhlớn nhỏ ra đời thay đổi gần như toàn bộ cuộc sống của con người Qua từng thời kỳ, cácphát minh, sáng kiến có thể khác nhau tùy thuộc vào từng bối cảnh xã hội nhưng có thểnói đều dựa trên 40 nguyên tắc sáng tạo cơ bản được Alshuller G.S tổng hợp và tác giảPhan Dũng đề cập đến trong sách Các Thủ Thuật (Nguyên Tắc) Sáng Tạo Cơ Bản đượcxuất bản 2007 Đây có thể nói là sự tổng hợp kiến thức của nhân loại trong thời gianqua, vì dựa vào 40 phương pháp này cộng với khả năng tư duy thì mọi vấn đề rồi sẽ tiềmđược lới giải
Công nghệ thông tin cũng không nằm ngoài quy luật đó, mặc dù còn khá non trẻnếu xét về thời gian so với các công nghệ khác nhưng công nghệ thông tin cũng cùngchung quy luật của sự sáng tạo Trong số 40 nguyên tắc, các nguyên tắc sáng tạo trongcông nghệ thông tin được sử dụng phổ biến gồm:
a Quy t c phân nh : ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ỏ:
o “Mọi bài toán đều có thể chia ra thành một bài toán nhỏ hơn” Đó là nguyên tắcđầu tiên được nói đến Có lẽ “nguyên tắc phân nhỏ” là nguyên tắc phổ biến nhất,
dễ hiểu nhất, do đó nó luôn được trình bày đầu tiên trong các nguyên tắc sáng tạo
Trang 5- Nguyên tắc phân nhỏ làm giảm sự phức tạp của một đối tượng
- Phân chia chúng thành những thành phần độc lập, nhờ đó có thể giải quyết từngphần một một cách dễ dàng
- Nguyên tắc phân nhỏ thường được sử dụng kết hợp với nguyên tắc “táchkhỏi”,”Phẩm chất cục bộ”,”kết hợp”,”vạn năng”…
o Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, nguyên tắc phân nhỏ là một trong những kỹ
thuật quan trọng nhất, được áp dụng rộng rãi nhất để thiết kế các giải thuật có hiệuquả Nội dung cụ thể của nguyên tắc phân nhỏ trong tin học được phát biểu cụ thểhơn như sau: Ðể giải một bài toán kích thước n, ta chia bài toán đã cho thành một
số bài toán con có kích thưóc nhỏ hơn Giải các bài toán con này rồi tổng hợp kếtquả lại để được lời giải của bài toán ban đầu Ðối với các bài toán con, chúng ta lại
sử dụng quy tắc phân nhỏ để có được các bài toán kích thước nhỏ hơn nữa Quátrình trên sẽ dẫn đến những bài toán mà lời giải chúng là hiển nhiên hoặc đễ dàng
thực hiện, ta gọi các bài toán này là bài toán cơ sở.
Một số thuật toán trong tin học sử dụng nguyên tắc phân nhỏ:
Trang 6sắp xếp danh sách này là “không làm gì cả” Việc tổng hợp các kết quả ở đây là
“trộn 2 danh sách đã được sắp để được một danh sách có thứ tự”
b Nguyên t c tách kh i ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ỏ:
o Nội dung của nguyên tắc tách khỏi đề cập kỹ thuật tách các thành phần trong 1 đối
tượng ra thành các phần riêng biệt với nhau Thông thường, bất kỳ đối tượng nàođều có nhiều phần, tính chất, khía cạnh, chức năng… Trong khi đó, có nhiều lúc,người ta chỉ thực sự cần một trong những số đó Nguyên tắc tách khỏi chỉ ra,không nên dùng cả đối tượng vì sẽ tốn thêm nhiều thức khác, ví dụ, chi phí vậnhoặc vận chuyển không thuận tiện Người giải bài toán phải nghĩ cách tách đúngcái cần thiết để sử dụng riêng
Trang 7o Trong công nghệ sản xuất máy tính, ban đầu, các máy tính đầu tiên của thế hệ
8086, 8088 và một phần của thế hệ 80386, các bộ phận CPU, RAM,… Được gắn
cố định vào bo mạch chủ Điều này gây bất tiện nếu như chỉ 1 phần trong bo mạchchủ bị hỏng không hoạt động, đồng nghĩa với việc tất cả các thành phần còn lạicủa máy tính không thể sử dụng được Việc thay thế và nâng cấp cũng trở nên rấtkhó khăn và tốn kém
Các thành phần trong máy vi tính được tách rời và dễ dàng tháo lắp với sự đa
dạng các loại thiết bị, dung lượng tùy thuộc mainboard hỗ trợ
o Công nghệ cảm ứng: Cảm ứng là tên gọi của công nghệ hiển thị điện tử mà có thể
nhận biết một tác động cũng như vị trí của tác động đó trong một giới hạn hiển thịnhất định, thường gọi là màn hình cảm ứng Có 2 loại công nghệ cảm ứng thườngđược sử dụng trên điện thoại di động:
Cảm ứng điện trở (Resistive technology): màn hình sử dụng công nghệ này đượccấu tạo để nhận ra sự thay đổi về dòng điện khi có tác động bên ngoài Sự thay đổi
đó sẽ được chuyển về bộ phận xử lý để thực thi
Trang 8 Cảm ứng điện dung (Capacitive technology): Với công nghệ này, màn hình đượctráng một lớp bán dẫn trong suốt Khi chạm vào màn hình, điện dung tại điểm tiếpxúc sẽ thay đổi Tín hiệu sẽ được ghi nhận và xử lý.
Màn hình cảm ứng điện trở (trái) và lớp cảm ứng bán dẫn điện dung (phải)
Như vậy, đối với thiết bị sử dụng cảm ứng điện trở, bộ phận cảm ứng gắn liền vớimàn hình, trong khi cảm ứng điện dung được tách khỏi màn hình, thay bằng 1 lớp bándẫn, đồng thời công nghệ cảm ứng điện dung không yêu cầu phải ấn mạnh ngón taynhư cảm ứng điện trở Tất cả những thao tác cần thiết các cú chạm hay vuốt nhẹ Điềunày khiến màn hình cảm ứng điện dung có thể hoạt động bền bỉ, trong khi đó mà hìnhcảm ứng điện trở sẽ dễ bị xước và nhanh hỏng hơn do yêu cầu tác động mạnh Hơn nữa,trong hai loại công nghệ cảm ứng trên, chỉ có màn hình cảm ứng điện dung mới hỗ trợ
đa điểm Tuy nhiên, nhược điểm của cảm ứng điện dung là thao tác yêu cầu tay ngườiphải tiếp xúc trực tiếp vào màn hình, hoặc bút stylus đặc biệt, đây cũng chính là ưuđiểm hiếm hoi của cảm ứng điện trở
c Nguyên t c k t h p ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ến trong công nghệ thông tin: ợp
o Nguyên tắc kết hợp lại là 1 kĩ thuật trái ngược với nguyên tắc phân nhỏ và táchkhỏi Nội dung của nguyên tắc nhằm kết hợp các đối tượng đồng nhất hoặc các đối
Trang 9tượng dùng cho các hoạt động kế cận, kết hợp về mặt thời gian các hoạt động đồngnhất hoặc kế cận.
o Trong thiết kế và lập trình web, nguyên tắc kết hợp được sử dụng phổ biến, mỗingôn ngữ mang một thế mạnh nhất định và sự kết hợp giữa các ngôn ngữ đặc tả vàngôn ngữ lập trình hỗ trợ cho nhau Ví dụ để thiết kế 1 trang web, ta tạo và lưu trữ
dữ liệu bằng SQLServer hay MySQL, Oracle, phần thiết kế form web được thựchiện dựa trên ngôn ngữ CSS, hiệu ứng được phát triển trên JavaScript vàActionScript, ứng dụng quản lý được lập trình dựa trên ASP.NET hoặc PHP
o Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nguyên tắc kết hợp giữa các ngôn ngữ lập trìnhcũng được áp dụng Mỗi ngôn ngữ đều có thế mạnh riêng như prolog có thế mạnh
về biểu diễn ngôn ngữ vị từ cấp 1, maple hay mathlab xử lý các kiểu dữ liệu hàm
và tính toán, F# mang thế mạnh về lập trình hướng hàm, C++ hay C# lại có thếmạnh về hướng đối tượng
Ứng dụng ShoutCloud được thiết kế kết hợp bởi nhiều ngôn ngữ lập trình khác
nhau.
d Nguyên t c ch a trong ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ứa trong
o Một đối tượng được đặt bên trong một đối tượng khác và bản thân nó lại chứa mộtđối tượng thứ ba… Một đối tượng chuyển động xuyên suốt bên trong đối tượngkhác
o Trong tin học, một chương trình chính chứa nhiều chương trình con Trongchương trình con lại chứa những chương trình con khác
Trang 10e Nguyên t c c c b ắc sáng tạo phổ biến trong công nghệ thông tin: ục Lục ộ
o Chuyển đối tượng (hay môi trường bên ngoài, tác động bên ngoài) có cấu trúcđồng nhất thành không đồng nhất Các phần khác nhau của đối tượng phải có cácchất năng khác nhau Mỗi phần của đối tượng phải có các chất năng khác nhau
o Nguyên tắc cục bộ trong công nghệ phân luồng trong bộ vi xử lý CPU:
CPU viết tắt của chữ Central Processing Unit tạm dịch là đơn vị xử lí
trung tâm CPU có thể được xem như não bộ, một trong những phần tử cốt lõi
nhất của máy vi tính Nhiệm vụ chính của CPU là xử lý các chương trình vi tính
và dữ kiện CPU có nhiều kiểu dáng khác nhau Ở hình thức đơn giản nhất, CPU làmột con chip với vài chục chân Phức tạp hơn, CPU được ráp sẵn trong các bộmạch với hàng trăm con chip khác CPU là một mạch xử lý dữ liệu theo chươngtrình được thiết lập trước Nó là một mạch tích hợp phức tạp gồm hàng triệutransitor trên một bảng mạch nhỏ Bộ xử lý trung tâm bao gồm Bộ điều khiển và
Bộ làm tính
Luồng xử lý của CPU
Các CPU đã được hệ điều hành yêu cầu xử lý đồng thời các phần mềm một cáchgián đoạn và xen kẽ nhau khi người sử dụng thực hiện đồng thời nhiều phần mềm(như trong các ví dụ nêu trên) Mỗi phần mềm nếu không đòi hỏi một sự xử lý liêntục thì chúng được đáp ứng từng phần Đa số các phần mềm sử dụng trong vănphòng một cách thông thường nhất đều đã được xử lý như vậy Ví dụ: khi bạnđang duyệt web và cùng soạn thảo một văn bản sẽ có các khoảng thời gian mà bạnphải đọc một trang web hoặc lúc bạn đang soạn thảo văn bản thì có nghĩa là trìnhduyệt web lúc đó có thể không cần thiết phải xử lý bởi chúng đã tải xuống
(download) đủ thông tin để phục vụ hiển thị nội dung trang web đó Đây chỉ là
một ví dụ đơn giản với những ứng dụng đơn giản để cho thấy việc các CPU có thểphân tách để xử lý các nhiệm vụ một cách đồng thời
Nếu như người sử dụng thực thi các phần mềm ứng dụng yêu cầu đến xử lý lớnmột cách đồng đều thì dễ nhận thấy rằng hệ thống có thể trở nên chậm chạp bởimỗi ứng dụng lại chỉ được xử lý lần lượt xen kẽ nhau Nếu như có hai bộ xử lý
Trang 11đồng thời trong cùng một máy tính thì cả hai ứng dụng lớn này đều có thể thựchiện được tốt hơn hay không Hoặc như có một CPU nhưng đồng thời đáp ứng yêucầu của hai hoặc nhiều hơn các ứng dụng trong cùng một thời điểm thì có cải thiệnđược tốc độ làm việc chung của máy tính hay không ?
Hãy xem một ví dụ sau: Nếu có một nhóm người chờ trước cổng mộtphòng khám da liễu, phòng chờ cách cửa vào một khoảng xa
- CPU đơn nhân, đơn luồng: giống như việc chỉ có một cửa vào, và trong
đó có một bác sĩ chỉ khám lần lượt từng người với điều kiện mỗi người hết 10phút, trong đó ưu tiên khám hết nữ giới sau đó mới đến lượt nam giới - thời giankhám hết nhóm người đó sẽ rất lâu và nam giới phải chờ lâu hơn mặc dù đến sớm
- CPU đơn nhân, đa luồng: giống như việc có một cửa, mỗi người khám 10
phút, khám xen kẽ cả nam giới và nữ giới Giải quyết được việc người nào đếntrước thì xong trước
- CPU đơn nhân, đa luồng, có công nghệ phân luồng ảo: Giống như có một
cửa, ai khám xong trước thì ra trước (có thể dưới 10 phút), có hai bác sĩ phụ nhauchia theo từng công đoạn lúc này thời gian nhanh hơn nhiều cho việc khám tất cảnhóm người
- CPU đa nhân: Giống như phòng khám có hai cửa, trong đó có hai nhóm
bác sĩ độc lập và đồng thời có thể khám hai người một thời điểm
o Qua ví dụ trên ta thấy rằng CPU có khả năng xử lý nhiều luồng, đa nhân, có côngnghệ siêu phân luồng thì sẽ xử lý công việc nhanh hơn Như vậy, với nguyên tắccục bộ, chuyển từ CPU đơn luồng có xử lý đồng nhất tại 1 thời điểm chỉ thực hiện
1 chức năng sang CPU đa luồng đã cải thiện tốc độ xử lý hơn rất nhiều so với CPUđơn nhân, đơn luồng
Trang 12III L ch s và quá trình phát tri n c a virus máy tính ịch sử và quá trình phát triển của virus máy tính ử và quá trình phát triển của virus máy tính ển của virus máy tính ủa virus máy tính
1 Gi i thi u: ới thiệu: ệu:
Đi song song với những đóng góp mang tính lợi ích lớn lao, ngành công nghệthông tin phải đối mặt với thách thức rất lớn trong công cuộc phòng thủ các cuộc tấncông, thâm nhập bất hợp pháp 1 cách đầy quy mô và không kém phần sáng tạo từ cáchacker, cụ thể là cách xâm nhập vào hệ thống máy tính thông qua virus
Có thể nói virus máy tính có một quá trình phát triển khá dài, và nó luôn songhành cùng người bạn đồng hành của nó là những chiếc "máy tính", (và tất nhiên là ngườibạn máy tính của nó chẳng thích thú gì ) Khi mà Công nghệ phần mềm cũng như phầncứng phát triển thì virus cũng phát triển theo Hệ điều hành thay đổi thì virus máy tínhcũng tự thay đổi mình để phù hợp với hệ điều hành đó và để có thể ăn bám ký sinh Tấtnhiên là virus không tự sinh ra
Có thể việc viết virus mang mục đích phá hoại, thử nghiệm hay đơn giản chỉ làmột thú đùa vui ác ý Nhưng chỉ có điều những cái đầu thông minh này khiến chúng taphải đau đầu đối phó và cuộc chiến này gần như không chấm dứt, nó vẫn tiếp diễn
Qua đây, ta sẽ phân tích và tìm hiểu lịch sử và quá trình phát triển, cùng với nhữngquy tắc sáng tạo được áp dụng cho những chương trình gây hại trong công nghệ thông tin– virus
2 Quá trình phát tri n c a virus máy tính: ển của virus máy tính ủa virus máy tính
a Nguồn gốc:
- Virus máy tính xất hiện từ những năm đầu của thập niên 1970 Các virus Creeper(1970), Rabbit (1974) và Animal (1980) được xem là ông tổ của virus máy tính.Tuy nhiên do sinh ra trên các máy tính lớn nên chúng chỉ lây quanh quẩn ở cácphòng thí nghiệm, chẳng được mấy ai quan tâm ngoài các chuyên gia tin học