GIÁO TRÌNH SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG PHANH

Tháo lắp, kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa các chi tiết của các bộ phận: cơ cấuphanh và dẫn động phanh đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹthuật trong sửa chữa.. Kỹ năng: - T

Bé LAO §éNG - TH¦¥NG BINH Vµ X HéI· HéI

114-2008/CXB/29-12/LĐXH Mã số:

0122

1229





2

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình.

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho

các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi

mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử

dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

Tổng cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình.

Tổng cục Dạy nghề cám ơn và hoan

nghênh các thông tin giúp cho việc tu sửa

và hoàn thiện tốt hơn tài liệu này.

Địa chỉ liên hệ:

Tổng cục Dạy nghề

37B – Nguyễn Bỉnh Khiêm – Hà Nội Nguyễn Bỉnh Khiêm – Nguyễn Bỉnh Khiêm – Hà Nội Hà Nội

Lời nói đầu

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh đợc xây dựng và biên soạn trên cơ sở chơng trình khung đào tạo nghề Sửa chữa ôtô đã đợc Giám đốc Dự án Giáo dục kỹ thuật và Dạy nghề quốc gia phê duyệt dựa vào năng lực thực hiện của ng -

ời kỹ thuật viên trình độ lành nghề.

Trên cơ sở phân tích nghề và phân tích công việc (theo phơng pháp DACUM) của các cán bộ, kỹ thuật viên có nhiều kinh nghiệm, đang trực tiếp sản xuất cùng với các chuyên gia đã tổ chức nhiều hoạt động hội thảo, lấy ý kiến.v.v…, đồng thời căn cứ vào tiêu chuẩn kiến thức, kỹ năng của nghề để biên soạn Ban giáo trình môđun Sửa chữa

và bảo dỡng hệ thống phanh do tập thể cán bộ, giảng viên, kỹ s của Trờng Cao đẳng Công nghiệp Huế và các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm biên soạn Ngoài ra có sự

đóng góp tích cực của các giảng viên Trờng Đại học Bách khoa Hà Nội và cán bộ kỹ thuật thuộc Công ty Cơ khí Phú Xuân, Công ty Ô tô Thống Nhất, Công ty sản xuất vật liệu xây dựng Long Thọ.

Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn Trờng Đại học Bách khoa Hà Nội, Trung tâm kiểm định ô tô Thừa Thiên Huế, Công ty ô tô Thống Nhất, Trờng Cao đẳng Công nghệ Đà Nẵng và trờng Trung học Giao thông Vận tải Thừa Thiên Huế, Ban quản lý

dự án GDKT&DN và các chuyên gia của Dự án đã công tác, tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình Trong quá trình thực hiện, Ban biên soạn đã nhận đợc nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, công nhân bậc cao trong lĩnh vực nghề Sửa chữa ô tô Song do điều kiện về thời gian, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp để giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh đợc hoàn thiện hơn,

đáp ứng đợc yêu cầu của thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tơng lai.

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh đợc biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hớng thị trờng lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn

định và linh hoạt; Hớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.

Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh cấp trình độ Lành nghề

đã đợc Hội đồng thẩm định Quốc gia nghiệm thu và nhất trí đa vào sử dụng và đợc dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc cho công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo.

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức trong hệ thống dạy nghề.

Ngày 15 tháng 4 năm 2008

Hiệu trởng

Bùi Quang Chuyện

3

Giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun

Hệ thống phanh ô tô là hệ thống quan trọng của gầm xe, bao gồm: cơ cấu

phanh và dẫn động phanh, dùng để điều khiển giảm tốc độ, dừng xe theo yêu cầu của

ngời lái và đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đờng

Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh là một công việc có tính thờng xuyên và

quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm đảm bảo năng suất vận tải và tuyệt đối

an toàn cho ngời và xe Nếu hệ thống phanh không đảm bảo an toàn sẽ trực tiếp gây

ra tai nạn giao thông và đe doạ đến tính mạng của con ngời Do đó công việc sửa

chữa và bảo dỡng hệ thống phanh không chỉ cần những kiến thức về cơ học ứng

dụng, về thuỷ lực, khí nén, điện tử và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh

thần trách nhiệm đạo đức cao và sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ô tô Vì vậy công

việc sửa chữa và bảo dỡng hệ thống phanh đã trở thành một nghiệp vụ rất cao của

ngời thợ sửa chữa ô tô

Mục tiêu của mô đun

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên

tắc hoạt đông của các bộ phận của các loại hệ thống phanh ô tô Đồng thời có đủ kỹ

năng phân định để tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ

phận của hệ thống phanh ô tô Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị,

dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

4

Mục tiêu thực hiện của mô đun

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại hệ thống phanh ô tô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: cơ cấuphanh và dẫn động phanh

3 Phân tích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng các bộ phận: cơ cấuphanh và dẫn động phanh

4 Trình bày đúng phơng pháp kiểm tra, sữa chữa và bảo dỡng những h hỏngcủa các bộ phận: cơ cấu phanh và dẫn động phanh

5 Tháo lắp, kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa các chi tiết của các bộ phận: cơ cấuphanh và dẫn động phanh đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹthuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

Nội dung chính của mô đun

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống phanh ô tô.

2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các loại: cơ cấu phanh và dẫn độngphanh

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sửa chữacác chi tiết, bộ phận của: cơ cấu phanh và dẫn động phanh

4 Bảo dỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận: cơ cấu phanh, dẫn

động phanh

5

HAR 01 01

Điện kỹ

thuật

HAR 01 19 SC-BD phần cố

cơ khí

HAR 01 11

D Sai lắp ghép,ĐLKT

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD

HT khởi động

HAR 01 27 SC-BD

HT truyền lự c

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ động

HAR 01 31 SC-BD

HT di chuyển

HAR 01 32 SC-BD

Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD

HT phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng

KT Đ cơ và ôtô

HAR 01 36 nâng cao hiệu quả công việc

Bằng công nhậnlành nghề ( II)

HAR 02 08

Vẽ Auto CAD

HAR0219

Tổ chức quản lý và S.xuất

Chứng chỉ nghề bậc cao

HT truyền

động ô tô

HAR 02 14 SC-BD bộ tăng áp

HAR 0215 SC-BD HT phun xăng

điện tử

HAR 02 16 SC-BD BCA

điều khiển bằng đ từ

HAR 02 17 SC-BD HT

đ/khiển = khí nén

Bằng công nhậnbậc cao (III)

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13

C nghệ phục hồi chi tiết trong SC

HAR 02 09

CN khí nén Thuỷ lực ứng dụng

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

HAR 0218 SC-BD Li hợp, hộp

số thủy lực

Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

6

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về:

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân: cơ cấu phanh và dẫn độngphanh

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của: cơ cấu phanh, dẫn động phanh

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về:

- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của: cơ cấu phanh, dẫn động phanh

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp: cơ cấu phanh, dẫn động phanh

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của: cơ cấu phanh,dẫn động phanh

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về:

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống phanh ô tô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại và nguyên tắchoạt động của cơ cấu phanh, dẫn động phanh

7

Bài Danh mục các bài học thuyếtLý Thựchành

Cáchoạt

độngkhác

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng dẫn động phanh thuỷ lực 3 8

Bài 3 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu phanh thuỷ lực 2 8

Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống ABS 2 8

Bài 6 Sửa chữa và bảo dỡng dẫn động phanh khí nén 2 8

Bài 7 Sửa chữa và bảo dỡng cụm máy nén khí 2 4

Bài 8 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu phanh khí nén 2 8

Bài 9 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu phanh tay 2 4

Bài 10 Sửa chữa và bảo dỡng bộ trợ lực phanh 2 8

8

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

Kiến thức:

- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt

động các bộ phận của cơ cấu phanh và dẫn động phanh

- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảodỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của cơ cấu phanh và dẫn độngphanh

Kỹ năng:

- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phậncủa cơ cấu phanh dẫn động phanh đúng quy trình, quy phạm và đúng cáctiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảmbảo chính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

Bài 1

hệ thống phanh thuỷ lực

M bài: HAR.01 33 01ãGiới thiệu

Hệ thống phanh thuỷ lực (phanh dầu) là một loại hệ thống phanh ô tô, bao gồm:cơ cấu phanh và dẫn động phanh hoạt động nhờ áp lực của chất lỏng (dầu phanhchuyên dùng) để điều khiển hệ thống phanh ô tô theo yêu cầu của ngời lái và đảmbảo an toàn giao thông khi vận hành trên đờng

- Cơ cấu phanh bao gồm các bộ phận: mâm phanh, tang trống, guốc phanh, máphanh, lò xo

- Dẫn động phanh gồm có: bàn đạp, xi lanh chính, xi lanh bánh xe, bộ điều hoàlực phanh, đờng ống dẫn dầu phanh và bộ trợ lực phanh

Do yêu cầu làm việc của hệ thống phanh liên tục, chịu lực lớn và chịu nhiệt độcao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra,

điều chỉnh thờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹthuật và an toàn tính mạng con ngời nhằm nâng cao tuổi thọ của hệ thống phanh Mục tiêu thực hiện

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phanh loại của hệ thống phanh ô tô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống phanh thuỷ lực

3 Trình bày đợc phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hệ thống phanh thuỷ lực

4.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc các bộ phận của hệ phanh thuỷ lực đúngyêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh ô tô

2 Cấu tạo và hoạt động của hệ thống phanh thuỷ lực

3 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hệ thống phanh thuỷ lực

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng hệ thống phanh thuỷ lực

học trên lớp

I Giới thiệu chung về hệ thống phanh thuỷ lực

Hình 1-1 : Sơ đồ cấu tạo hệ thống phanh thuỷ lực

Bàn đạp phanh

Ty đẩy

Xi lanh bánh xe tr ớc

Pit tông

Xi lanh chính

ống dẫn dầu phanh

Xi lanh bánh xe

sau

Bộ điều hoà lực phanh

Guốc phanh Má phanh Mâm phanh

Lò xo

10

I Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh

1 Nhiệm vụ

- Hệ thống phanh ô tô dùng để điều khiển giảm tốc độ và dừng xe theo yêucầu của ngời lái để đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đờng

2 Yêu cầu

- Đảm bảo hiệu quả phanh cao, êm và dừng xe trong thời gian nhanh, an toàn

- Đảm bảo hạn chế hiện tợng trợt lết của bánh xe khi phanh (ABS)

- Điều khiển nhẹ nhàng, thuận tiện

- Cấu tạo đơn giản, điều chỉnh dễ dàng, thoát nhiệt tốt và có độ bền cao

11

3 Phân loại

a) Theo cấu tạo dẫn động phanh (đặc điểm truyền lực):

- Phanh khí nén (phanh hơi)

- Phanh thuỷ lực (phanh dầu.)

- Phanh thuỷ lực điều khiển bằng khí nén

a) Dẫn động phanh bao gồm: (hình.1-2a )

- Bàn đạp phanh, dẫn động ty đẩy và có lò xo hồi vị

- Xi lanh chính, có bình chứa dầu phanh, bên trong lắp lò xo, pít tông

- Xi lanh phanh bánh xe lắp trên mâm phanh, bên trong có lò xo, pít tông

b) Cơ cấu phanh bánh xe bao gồm: (hình.1-2b )

- Mâm phanh đợc lắp chặt với trục bánh xe, trên mâm phanh có lắp xi lanh

bánh xe

- Guốc phanh và má phanh đợc lắp trên mâm phanh nhờ hai chốt lệch tâm, lò

xo hồi vị luôn kéo hai guốc phanh rời khỏi tang trống Ngoài ra còn có các cam lệchtâm hoặc chốt điều chỉnh

12

2- Nguyên tắc hoạt động:

a) Trạng thái phanh xe

- Khi ngời lái đạp bàn đạp phanh, thông qua ty đẩy làm cho pít tông chuyển độngnén lò xo và dầu trong xi lanh chính làm tăng áp suất dầu (áp suất dầu lớn nhất 8,0MPa) và đẩy dầu trong xi lanh chính đến các đờng ống dầu và xi lanh của bánh xe.Dầu trong xi lanh bánh xe đẩy các pít tông và guốc phanh ép chặt má phanh vào tangtrống tạo nên lực ma sát, làm cho tang trống và moayơ bánh xe giảm dần tốc độ quayhoặc dừng lại theo yêu cầu của ngời lái

b) Trạng thái thôi phanh

- Khi ngời lái rời chân khỏi bàn đạp phanh, áp suất trong hệ thống dầu phanhgiảm nhanh nhờ lò xo hồi vị, kéo các guốc phanh, má phanh rời khỏi tang trống, lò xoguốc phanh hồi vị kéo hai pít tông của xi lanh bánh xe về gần nhau, đẩy dầu hồi theoống trở về xi lanh chính và bình dầu

- Khi cần điều chỉnh khe hở giữa má phanh và tang trống, tiến hành điều chỉnhxoay hai chốt lệch tâm (hoặc chốt điều chỉnh) của hai guốc phanh và hai cam lệchtâm trên mâm phanh

Xi lanh

Van hồi dầu Lò xo Pit tông, cúp pen Guốc và má phanh

Tang trống Xi lanh bánh xe

Lò xo Cam lệch tâm

Mâm phanh Chốt lệch tâm

13

IV nội dung bảo dỡng hệ thống phanh

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Kiểm tra chảy rỉ và h hỏng bên ngoài các bộ phận

3 Kiểm tra tác dụng của bàn đạp phanh và phanh tay

4 Kiểm tra mức dầu phanh và xả không khí trong hệ thống phanh

5.Tra mỡ chốt bàn đạp phanh, đầu ty đẩy

6 Kiểm tra và vặn chặt các bộ phận

V Câu hỏi và bài tập

1 Nhiệm vụ của hệ thống phanh ?

2 Hệ thống phanh thuỷ lực có những loại nào ?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống phanh

tHựC tập bảo dỡng hệ thống phanh thuỷ lực

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp cơ cấu phanh

- Nhận dạng các bộ phận chính của cơ cấu phanh

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận cơ cấu phanh

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp cơ cấu phanh

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp cơ cấu phanh

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn

- Má phanh, đinh tán, các joăng đệm

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữacơ cấu phanh

II THáO LắP cơ cấu phanh và xi lanh chính

A Quy trình tháo rời cơ cấu phanh

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Bàn tháo lắp

15

H×nh 1-4 Th¸o l¾p c¬ cÊu phanh

2 Lµm s¹ch bªn ngoµi c¬ cÊu phanh vµ xi lanh

- Dïng giÎ lau lµm s¹ch bªn ngoµi c¬ cÊu phanh vµ xi lanh chÝnh

3 Th¸o rêi c¬ cÊu phanh (h×nh 1-4)

- Th¸o lß xo guèc phanh

- Th¸o chèt lÖch t©m vµ guèc phanh

- Th¸o xi lanh vµ pÝt t«ng b¸nh xe

4 Th¸o rêi xi lanh chÝnh (h×nh 1-5)

5 Tháo rời má phanh

- Khoan các đinh tán

- Tháo má phanh

6 Làm sạch chi tiết và kiểm tra

- Dùng giẻ sạch và dung dịch rửa làm sạch các chi tiết

B Quy trình lắp

* Ngợc lại quy trình tháo (sau khi sửa chữa và thay thế các chi tiết h hỏng)

* Các chú ý

- An toàn khi tháo lắp lò xo hồi vị guốc phanh

- Tháo lắp nhẹ nhàng, tránh làm hỏng các cúp pen và đệm của pít tông

- Thay dầu phanh đúng loại và tra mỡ các chốt, cam lệch tâm

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (đệm cao su, cúp pen, phanhhãm, má phanh)

- Điều chỉnh khe hở của má phanh

III Bảo dỡng bên ngoài hệ thống phanh

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Kiểm tra bên ngoài các bộ phận của hệ thống phanh

3 Kiểm tra và cấp đủ dầu phanh vào bình chứa

4 Xả không khí trong hệ thống phanh

5 Kiểm tra và điều chỉnh hành trình bàn đạp phanh

6 Kiểm tra và điều chỉnh khe hở của má phanh

7 Vệ sinh công nghiệp

Các chú ý

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Kiểm tra, điều chỉnh hành trình bàn đạp phanh và khe hở của các má phanh

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

17

Bài 2

Sửa chữa và bảo dỡng dẫn động phanh thuỷ lực

M bài: HAR.01 33 02ãGiới thiệu

Dẫn động phanh thuỷ lực là một phần của hệ thống phanh ô tô, hoạt động nhờ

áp lực của chất lỏng (dầu phanh chuyên dùng), dùng để điều khiển, phân phối vàtruyền áp lực phanh đến các xi lanh bánh xe thực hiện quá trình phanh ô tô theo yêucầu của ngời lái và đảm bảo an toàn giao thông khi ô tô vận hành trên đờng

Dẫn động phanh bao gồm: bàn đạp, xi lanh và pít tông chính, bộ điều hoà lựcphanh, đờng ống dẫn dầu phanh và xi lanh phanh bánh xe

Điều kiện làm việc của các chi tiết dẫn động phanh liên tục chịu áp lực lớn và sự

ăn mòn của dầu phanh, nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, điềuchỉnh thờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

và an toàn tính mạng con ngời nhằm nâng cao tuổi thọ của hệ thống phanh

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của dẫn động phanh thuỷ lực

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của dẫn động phanh thuỷ lực

3 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của dẫn động phanh thuỷlực

4 Trình bày đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa dẫn động phanhthuỷ lực

5.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa đợc dẫn động phanh thuỷ lực đúngyêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu dẫn động phanh thuỷ lực

2 Cấu tạo và hoạt động của dẫn động phanh thuỷ lực

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của dẫn động phanh thuỷ lực

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa dẫn động phanh thuỷ lực

5 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa dẫn động phanh thuỷ lực

18

học trên lớp

I Giới thiệu chung về dẫn động phanh thuỷ lực

II Nhiệm vụ, yêu cầu dẫn động phanh thuỷ lực

- Ap lực phanh lớn (0 - 6,0 MPa) và an toàn

- Phân chia nhanh và phù hợp với tải trọng của các bánh xe khi phanh

- Điều khiển nhẹ nhàng và êm dịu

- Cấu tạo đơn giản, và có độ bền cao

Hình 2-1 Sơ đồ cấu tạo chung dẫn động phanh thuỷ lực

Bàn đạp

Bộ điều hoà lực phanh

Xi lanh bánh xe tr ớc

Xi lanh

Bộ trợ lực phanh

19

III Cấu tạo và hoạt động của dẫn động phanh thuỷ lực

1 Xi lanh chính (hình 2-2 )

a) Xi lanh chính một pít tông (hình 2-2a )

Thân xi lanh chính làm bằng gang, có lắp bình chứa dầu và đợc thông với nhauqua lỗ bù và lỗ nạp dầu, bên trong lắp pít tông (loại một pít tông và loại hai pít tông) vàvan hồi dầu Bên ngoài có bu lông xả không khí, nắp chắn bụi và các đ ờng ống dẫndầu đến các bánh xe

- Pít tông

Pít tông làm bằng nhôm, một đầu có lắp cupen, một đầu pít tông tiếp xúc vớithanh đẩy Phần đầu pít tông có lỗ nhỏ để thông bù dầu khi pít tông hồi vị tránh tạo ra

độ chân không

- Van hồi dầu

Van hồi dầu có lò xo và đế van cao su, thân van có lỗ dầu nhỏ tác dụng nh vanmột chiều (mở khi hồi dầu)

Hình 2-2 Sơ đồ cấu tạo xi lanh chính

a) Xi lanh loại một pit tông b) Xi lanh loại hai pit tông

Bu lông hạn chế

Bình dầu

Xi lanh chính Van hồi

dầu Lò xo Pit tông và cúp pen

Xi lanh

Lò xo

Pit tông chính Pit tông thứ cấp

- Xi lanh công tác (xi lanh bánh xe) làm bằng gang, có lỗ dẫn dầu phanh và lỗ xảkhông khí, bên trong lắp hai pitông có cúp ben (hoặc một pít tông) và lò xo, bên ngoài

có nắp chắn bụi và ty đẩy guốc phanh

- Khi nhả phanh, áp suất trong hệ thống dầu phanh giảm nhanh nhờ lò xo hồi vịkéo hai guốc phanh và má phanh rời khỏi tang trống, ép hai pít tông và lồ xo của xilanh công tac về gần nhau, đẩy dầu hồi theo ống trở về xi lanh chính và bình dầu

- Khi phanh, áp suất dầu trong xi lanh công tác tăng (áp suất dầu =1,5-2,5 MPa)

đẩy hai pít tông và guốc phanh dịch chuyển ra xa nhau, ép chặt má phanh vào tangtrống tạo nên lực ma sát, làm cho tang trống và moayơ bánh xe giảm dần tốc độ quayhoặc dừng lại theo yêu cầu của ngời lái

3 Bàn đạp phanh

Bàn đạp phanh có cấu tạo giống bàn đạp ly hợp và đợc lắp ở phía trong bàn đạp

ly hợp

- Bàn đạp phanh có ty đẩy và lò xo hồi vị

4 Đờng ống dẫn dầu phanh

Đờng ống dẫn dầu phanh làm bằng đồng, có các đầu loe và các đai ốc dùng đểtháo lắp

IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của dẫn động phanh

A h hỏng của dẫn động phanh thuỷ lực

1 Khi phanh xe có tiếng kêu ồn khác thờng

Hình 2-3 Sơ đồ cấu tạo xi lanh bánh xe

a) Loại xi lanh hai pit tông b) Loại xi lanh một pit tông

Lò xo Nắp chắn bịu Pit tông và cúp ben

2 Phanh kém hiệu lực, bàn đạp phanh chạm sàn xe (phanh không ăn)

a) Hiện tợng

Khi phanh xe không dừng theo yêu cầu của ngời lái và bàn đạp phanh chạmsàn, phanh không có hiệu lực

b) Nguyên nhân

- Dẫn động phanh: thiếu dầu phanh, mòn xi lanh, pit tông và cúp pen hoặc hở

đờng ống dầu phanh, dầu phanh không đúng chất lợng, lẫn nhiều không khí hoặc điềuchỉnh sai hành trình tự do (quá lớn)

- áp suất lốp và độ mòn của hai bánh xe phải và trái không giống nhau

- Bộ điều hoà lực phanh hỏng

- Pít tông, xi lanh bánh xe (hay guốc phanh) bị kẹt về một bên bánh xe

4 Bó phanh (phanh bó cứng)

a) Hiện tợng

Khi xe vận hành không tác dụng vào bàn đạp phanh và cần phanh tay, nh

-ng cảm thấy có sự cản lớn (sờ ta-ng trố-ng bị nó-ng lên)

b) Nguyên nhân

- Bàn đạp phanh bị kẹt hoặc cong

- Ty đẩy bị kẹt hoặc điều chỉnh không đúng kỹ thuật

5 Bàn đạp phanh nặng nhng phanh không ăn và xe bị rung giật

B Kiểm tra dẫn động phanh thuỷ lực

1 Kiểm tra bên ngoài các bộ phận dẫn động phanh

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài các đờngống dầu và các bộ phận của dẫn động phanh

- Kiểm tra hành trình và tác dụng của bàn đạp phanh, nếu không có tác dụngphanh cần tiến hành sửa chữa kịp thời

a) b)

Hình 2-5 Kiểm tra hành trình bàn đạp phanh

a) Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp;

b) Kiểm tra hành trình công tác của bàn đạp

2 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ô tô thử đạp phanh và nghe tiếng kêu ồn khác th ờng ở cụmdẫn động phanh, nếu có tiếng ồn khác thờng và phanh không còn tác dụng theo yêucầu cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

V Nội dung bảo dỡng Dẫn động phanh thuỷ lực

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Kiểm tra chảy rỉ và h hỏng bên ngoài các bộ phận

3 Đổ dầu phanh đầy bình dầu (hoặc thay dầu phanh)

4 Xả không khí trong hệ thống phanh

5 Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp phanh

6.Tra mỡ chốt bàn đạp phanh, đầu ty đẩy

7 Kiểm tra và vặn chặt các bộ phận

VI Câu hỏi và bài tập

1 Nhiệm vụ của dẫn động phanh thuỷ lực ?

2 Vì sao khi phanh xe, đuôi xe lệch về một bên ?

3 Khi phanh, lực tác dụng bàn đạp phanh lớn nhng phanh không ăn ?

4 (Bài tập) Trình bày cấu tạo và nêu nguyên tắc hoạt động của các bộ điều hoà

lực phanh

24

tHựC HàNH sửa chữa và bảo dỡng dẫn động

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắphệ thống phanh

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Thiết bị kiểm tra áp lực phanh

- Dụng cụ tháo lắp hệ thống phanh

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn và dầu phanh

- Má phanh, đinh tán, các joăng đệm

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

hệ thống phanh

25

II tháo lắp dẫn động phanh

A quy trình Tháo dẫn động phanh trên xe ô tô

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp và bình chứa dầu phanh

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

2 Làm sạch bên ngoài cụm dẫn động phanh

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm

- Xả dầu phanh vào bình chứa

- Tháo các đầu nồi ống dầu

- Tháo các ống dầu

4 Tháo xi lanh chính và bộ điều hoà

- Tháo các bulông hãm

- Tháo xi lanh chính

- Tháo bộ điều hoà (nếu có)

5 Tháo bàn đạp phanh và ty đẩy

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi làm việc dới gầm xe

- Thay dầu phanh đúng loại và tra mỡ bôi trơn các chi tiết: chốt bàn đạp, ty đẩy

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (đệm kín, cupen, nắp chắn bịu )

- Lắp đúng vị trí của các chi tiết của dẫn động phanh

- Điều chỉnh dẫn động phanh

III Bảo dỡng dẫn động phanh

A quy trình bảo dỡng

26

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

-Bộ dụng cụ tay tháo lắp dẫn động phanh

-Mỡ bôi trơn, dầu phanh, bình chứa dầu và dung dịch rửa

2 Tháo rời và làm sạch các chi tiết

- Tháo các bộ phận của dẫn động phanh trên ô tô

- Tháo rời xi lanh phanh, bộ điều hoà và bộ trợ lực

3 Kiểm tra bên chi tiết

- Kiểm tra bên ngoài các chi tiết: pít tông, cúpben và xi lanh

- Kính phóng đại và mắt thờng

4 Lắp và bôi trơn các chi tiết

-Tra mỡ bôi trơn chốt bàn đạp, đai ốc điều chỉnh

- Xả hết bọt khí trong xi lanh và đờng ống

7 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

Các chú ý

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Điều chỉnh hành trình bàn đạp phanh và xả không khí đúng yêu cầu kỹ thuật

B Điều chỉnh dẫn động phanh

1 Kiểm tra điều chỉnh hành trình bàn đạp phanh

a) Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp phanh (hình 2- 6).

Th ớc kiểm tra

Ty đẩy Sàn xe

27

2 Xả không khí trong hệ thống phanh thuỷ lực (hình 2-7)

- Kiểm tra làm sạch bên ngoài các bộ phận dẫn động phanh

- Đổ dầu phanh đầy bình chứa

- Đạp bàn đạp phanh nhiều lần sau đó giữ nguyên vị trí đạp phanh

- Tiến hành nới lỏng vít xả ở xi lanh chính và xả hết không khí sau đó vặn chặt

- Thực hiện đạp bàn đạp phanh và xả không khí trong xi lanh chính nhiều lầncho đến khi hết bọt khí

- Tiếp tục thực hiện đạp bàn đạp phanh và xả không khí trong xi lanh bánh xenhiều lần cho đến khi hết bọt khí

- Kiểm tra và đổ dầu phanh đầy bình chứa

- Kiểm tra và thử hệ thống phanh

IV sửa chữa dẫn động phanh

- H hỏng chính của bàn đạp phanh là: cong, nứt và mòn lỗ, chốt của thanh đẩy

- Kiểm tra: dùng thớc cặp đo độ mòn của lỗ, chốt so với tiêu chuẩn kỹ thuật.Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài bàn đạp phanh và thanh đẩy b) Sửa chữa

- Bàn đạp phanh bị mòn lỗ, chốt xoay có thể hàn đắp gia công lại lỗ, bị cong,vênh tiến hành nắn hết cong, lò xo gãy phải thay thế

- Ty đẩy mòn mòn lỗ, chốt xoay có thể hàn đắp gia công lại lỗ, bị cong, tiếnhành nắn hết cong

- Pít tông - xi lanh mòn, rỗ quá tiêu chuẩn cho phép thay thế

- Cúp pen, lò xo, vòng đệm kín và nắp chắn bụi bị mòn thay đúng loại

3 Bộ điều hoà lực phanh

- Xi lanh, pít tông và các vòng đệm kín bị mòn quá tiêu chuẩn cho phép phải thay thế

- Thanh đàn hồi mòn có thể hàn đắp sửa nguội và điều chỉnh độ dài đạt áp suấtquy định

4 Các ống dẫn dầu phanh

a) H hỏng và kiểm tra

- H hỏng các ống dẫn dầu: nứt, cong hoặc gãy và chờ hỏng các đầu nối ren

- Kiểm tra: dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt, chờn hỏng ren của cácống dầu và với tiêu chuẩn kỹ thuật

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của:

1 Dẫn động phanh thuỷ lực

2 Bộ điều hoà lực phanh

3 Lập bảng kiểm tra, phân loại

Bảng kiểm tra các bộ phận

- Ngày kiểm tra: Ngày tháng năm 200

- Nhóm ( ngời) kiểm tra:

- Tên bộ phận: Dẫn động phanh Loại ô tô: TOYOTA

Đủ,thiếu

Kíchthớcmòn

TìnhtrạngKT

Thaythế

Sửachữa

3 Bộ điều hoà lực - 1 - 0,4 - mòn đ chỉnh

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

II Yêu cầu

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của dẫn động phanh thuỷ lực

2 Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của các bộ điềuhoà lực phanh

3 Lập bảng kiểm tra chi tiết của dẫn động phanh thuỷ lực đầy đủ và chính xác

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

30

Bài 3

Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu phanh thuỷ lực

M bài: HAR.01 32 03ãGiới thiệu:

Cơ cấu phanh thuỷ lực là một bộ phận của hệ thống phanh thuỷ lực, đợc lắp ởcụm bánh xe ô tô Cơ cấu phanh có nhiệm vụ dùng để tạo ra lực ma sát, thực hiệnquá trình phanh và giảm tốc độ của ô tô

Điều kiện làm việc của hệ thống phanh liên tục chịu lực lớn và nhiệt độ cao củacác bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, điều chỉnhthờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu

Cơ cấu phanh gồm có các bộ phận: mâm phanh, guốc phanh, má phanh, chốtlệch tâm, lò xo, các cam điều chỉnh và tang trống phanh dùng để tạo ra áp lực phanhlàm cho tang trống và bánh xe dừng lại

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu phanh

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu phanh

3 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu phanh

4 Trình bày đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu phanh 5.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa đợc cơ cấu phanh đúng yêu cầu kỹthuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu phanh

2 Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu phanh

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống lái cơ cấu phanh

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu phanh

5 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa cơ cấu phanh

31

- Đảm bảo phanh dừng xe trong thời gian nhanh và an toàn.

- Đảm bảo tránh hiện tợng trợt lết của bánh xe khi phanh (ABS)

- Hiệu quả phanh cao và êm dịu

- Cấu tạo đơn giản, điều chỉnh dễ dàng, thoát nhiệt tốt và có độ bền cao

3 Phân loại

a) Theo kết cấu của cơ cấu phanh thuỷ lực gồm có:

- Loại phanh tang trống

- Loại phanh đĩa

b) Theo phơng pháp điều chỉnh gồm có:

- Điều chỉnh bằng tay

- Tự động điều chỉnh

III Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu phanh thuỷ lực

A CƠ CấU PHANH TANG TRốNG

1 Cấu tạo: (hình 3-1 )

a) Mâm phanh

Mâm phanh làm bằng thép, dùng

để lắp các chi tiết của cơ cấu phanh

và đợc lắp chặt với mặt bích của trục

bánh xe

b) Tang trống

- Tang trống làm bằng gang đợc

lắp trên moayơ của bánh xe, dùng

để tạo bề mặt tiếp xúc với má phanh

khi phanh xe

- Cam lệch tâm lắp trên mâm

phanh, dùng để điều chỉnh khe hở

phía trên giữa má phanh và tang trống

c) Guốc phanh và má phanh

- Guốc phanh đợc làm bằng thép có mặt cắt chữ T hay TT và có bề mặt cung tròntheo cung tròn của tang trống, có khoan nhiều lỗ để lắp má phanh hoặc dán, trên một đầu

có lỗ lắp với chốt lệch tâm, còn đầu kia tiếp xúc với pit tông của xi lanh dầu bánh xe

Hình 3-1 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu phanh tang trống

( loại hai xi lanh)

32

- Má phanh làm bằng vật liệu ma sát cao (amiăng), có cung tròn theo guốc phanh

và có nhiều lỗ để lắp với guốc phanh bằng các đinh tán Loại cơ cấu phanh có một xi lanh,má phanh trớc làm dài hơn so với má phanh sau (do má phanh trớc chịu lực ma sát lớnhơn nên mòn nhanh hơn má phanh sau)

- Đinh tán làm bằng nhôm hoặc đồng

- Lò xo hồi vị để luôn giữ cho hai guốc phanh và má phanh tách khỏi tang trống và

ép hai pít tông gần lại nhau

- Khi ngời lái đạp bàn đạp phanh thông qua các bộ phận của dẫn động phanh

làm tăng áp suất dầu trong các đờng ống dầu và xi lanh của bánh xe, đẩy các pít tông

và guốc phanh, má phanh áp sát vào tang trống tạo nên lực ma sát, làm cho tangtrống và moayơ bánh xe giảm dần tốc độ quay hoặc dừng lại theo yêu cầu của ng ờilái

b) Trạng thái thôi phanh

- Khi ngời lái rời chân khỏi bàn đạp phanh, áp suất trong hệ thống dầu phanhgiảm nhanh nhờ lò xo hồi vị, kéo các guốc phanh, má phanh rời khỏi tang trống

B CƠ CấU PHANH đĩa

Phanh đĩa đợc dùng phổ biến trên ô tô con có vận tốc cao, và thờng dùng ở cầutrớc, nhờ có các u điểm sau:

- Có mô men ma sát ổn định khi hệ số ma sát thay đổi, ở nhiệt độ cao và thoátnhiệt thoát nớc tốt (vì có bề mặt tiếp xúc ở hai phía của đĩa phanh)

- Hiệu quả phanh cao, hoạt động êm dịu và ổn định phơng hớng khi phanh

- Kết cấu nhỏ gọn, kiểm tra, thay thế dễ dàng và không cần điều chỉnh

Hình 3-3 Hoạt động của cơ cấu phanh thuỷ lực (loại một xi lanh - khi phanh)

Cơ cấu phanh tang trống

đ ờng ống dầu phanh

34

- Tấm ma sát đợc làm bằng thép lá dày từ 2-3 mm, má phanh dày từ 9 - 10

mm, má phanh đợc tán với tấm đỡ bằng các đinh tán Tấm đỡ và má phanh lắp phíangoài pít tông về một bên của đĩa phanh

c) Cụm xi lanh công tác

- Cụm xi lanh công tác bao gồm: Hai xi lanh đợc chế tạo liền với gía đỡ hoặcrời (xi lanh di động), xi lanh có khoan lỗ cấp dầu và lỗ xả không khí, bên trong lắp mộtpít tông có vòng đệm kín dầu và bên ngoài có vòng hãm và vành chắn bụi

tấm má phanh ép vào đĩa phanh tạo nên lực ma sát, làm cho đĩa phanh và moayơbánh xe giảm dần tốc độ quay hoặc dừng lại theo yêu cầu của ngời lái.

b) Trạng thái thôi phanh

- Khi ngời lái rời chân khỏi bàn đạp phanh, áp suất trong hệ thống dầu phanhgiảm nhanh, nhờ sự biến dạng của vòng đệm kín dầu của pít tông và khe hở cho phépcủa các ổ bi bánh xe tạo nên rung lắc đĩa phanh làm cho pít tông và má phanh rờikhỏi đĩa phanh

- Khi mòn chiều dày má phanh còn lại từ 2- 3 mm (hoặc có tiếng rít của tấm báomòn má phanh) thì phải thay má phanh mới

III Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của cơ cấu phanh

A NHữNG HƯ HỏNG của cơ cấu phanh

1 Khi phanh xe có tiếng kêu ồn khác thờng ở cơ cấu phanh

36

- Cơ cấu phanh: má phanh và tang trống mòn nhiều, dính dầu mỡ hoặc điềuchỉnh sai khe hở (quá lớn).

3 Khi phanh xe, xe bị kéo lệch về một bên

a) Hiện tợng

- Khi phanh xe bị kéo lệch về một bên

b) Nguyên nhân

- áp suất lốp và độ mòn của hai bánh xe phải và trái không giống nhau

- Má phanh dính dầu, mỡ, hoặc khe hở má phanh và tang trống của hai bánh

xe trái và phải khác nhau

- Pít tông, xi lanh bánh xe hay guốc phanh bị kẹt về một bên của xe

- Các chốt và lỗ guốc phanh mòn nhiều, xi lanh bánh xe bị lỏng

- Guốc phanh và tang trống mòn nhiều và không đều

- Bộ trợ lực phanh hỏng

B Kiểm tra cơ cấu phanh

1 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu phanh

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài cơ cấuphanh bánh xe

- Kiểm tra tác dụng của bàn đạp phanh và cần kéo phanh tay, nếu không cótác dụng phanh cần tiến hành sửa chữa kịp thời cơ cấu phanh

2 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ô tô thử đạp phanh và kéo phanh và nghe tiếng kêu ồn khácthờng của hệ thống và cơ cấu phanh, nếu có tiếng ồn khác thờng và phanh không còntác dụng theo yêu cầu cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

IV NộI DUNG bảo dỡng cơ cấu phanh

1 Làm sạch bên ngoài cơ cấu phanh

2 Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

37

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ (joăng, đệm, vòng đệm kín và má phanh).

5 Tra mỡ và các chi tiết và bộ phận (chốt, trục)

6 Lắp các chi tiết của cơ cấu phanh

7 Kiểm tra, điều chỉnh bàn đạp và khe hở má phanh

IV Câu hỏi và bài tập

1 Nhiệm vụ của cơ cấu phanh ?

2 Vì sao phanh kém hiệu lực, bàn đạp phanh chạm sàn xe mà phanh không ăn ?

3 Khi phanh, xe bị kéo lệch về một bên ?

4 (Bài tập) Trình bày cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu phanh tang

trống ?

5 (Bài tập) Trình bày cấu tạo nguyên tắc hoạt động của cơ cấu phanh đĩa và

các hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của cơ cấu phanh

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp cơ cấu phanh

- Nhận dạng các bộ phận chính của cơ cấu phanh

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận cơ cấu phanh

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp cơ cấu phanh

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Thiết bị kiểm tra áp lực phanh

- Dụng cụ tháo lắp cơ cấu phanh

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Đồng hồ so

38

- Pan me, thớc cặp, căn lá.

b) Vật t:

- Giẻ sạch

- Giấy nhám

- Nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn và dầu phanh

- Má phanh, đinh tán, cúp pen, lò xo các joăng đệm

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữacơ cấu phanh

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

39

II th¸o l¾p c¬ cÊu phanh

A quy tr×nh Th¸o c¬ cÊu phanh trªn xe « t« (H×nh 3-6)

1 ChuÈn bÞ dông cô vµ n¬i lµm viÖc

- Bé dông cô tay nghÒ th¸o l¾p

- KÝch n©ng, gi¸ kª chÌn lèp xe

2 Lµm s¹ch bªn ngoµi côm c¬ cÊu phanh

- Dïng b¬m níc ¸p suÊt cao vµ phun níc röa s¹ch c¸c cÆn bÈn bªn ngoµi gÇm

H×nh 3-7 Th¸o côm b¸nh xe vµ moay¬

4 Th¸o guèc phanh