GIÁO TRÌNH SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG DI CHUYỂN

Giới thiệu về mô đunVị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun: Hệ thống di chuyển hệ thống treo và khung vỏ xe ô tô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe v

Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

Trờng cao đẳng ngfhề công nghệ và nông lâm đông bắc

Giáo trình Sửa chữa và bảo dỡng

hệ thống di chuyển

NGHề: SửA CHữA ô tô

trình độ: trung cấp nghề

Lạng sơn - 2011

Giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:

Hệ thống di chuyển (hệ thống treo và khung vỏ xe) ô tô là cụm chi tiết của gầm

xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe với cầu xe và lắp (treo) các bộphận, hệ thống của ô tô, đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung vỏ xe vàcác bánh xe Hệ thống di chuyển bao gồm: hệ thống treo, khung xe và vỏ xe

Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống di chuyển là một công việc có tính thờng xuyên

và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm nâng cao tuổi thọ ô tô và đáp ứngcảm giác êm, an toàn của ngời lái xe và hành khách đi trên xe Do đó công việc sửachữa hệ thống di chuyển không chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năngsửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao và sự yêu nghề của ng ờithợ sửa chữa ô tô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyêntắc hoạt động của các bộ phận của hệ thống di chuyển ô tô Đồng thời có đủ kỹ năngphân định để tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phậncủa hệ thống di chuyển ô tô Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng

cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại của hệ thống di chuyển ô tô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: hệ thống treo

kỹ thuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của hệ thống treo và khung vỏ xe ô tô

2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của: Hệ thống treo và khung vỏ xe

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo dỡng, kiểm tra, sửa chữacác chi tiết, bộ phận của: hệ thống treo và khung vỏ xe

4 Bảo dỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận: Hệ thống treo vàkhung vỏ xe

Bài Danh mục các bài học Lý

thuyết

Thựchành

Các hoạt

động khácBài 1 Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống treo phụ

thuộc

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống treo độc lập 4 16

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về:

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các bộ phân: hệ thống treo, khung và vỏ xe

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của: hệ thống treo, khung và vỏ xe

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về:

- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của: hệ thống treo, khung và vỏ xe

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp: hệ thống treo, khung và vỏ xe

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của: hệ thống treo,khung và vỏ xe

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về:

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống di chuyển ô tô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại và nguyên tắchoạt động của cơ hệ thống treo, khung và vỏ xe

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức:

động các bộ phận của hệ thống treo, khung và vỏ xe

d-ỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của hệ thống treo, khung và vỏ xe

2 Kỹ năng:

của hệ thống treo, khung và vỏ xe đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêuchuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

chính xác và an toàn

3 Thái độ:

bảo dỡng, sửa chữa hệ thống treo, khung và vỏ xe ô tô

thời gian

sai sót

Hệ thống treo phụ thuộc (là hệ thống treo, khi một bên bánh xe của một cầu xe

bị ảnh hởng, thì bánh xe kia cũng bị ảnh hởng và phụ thuộc theo) bao gồm các bộphận chính: lò xo lá (nhíp), giảm chấn và các chi tiết lắp ráp

Điều kiện làm việc của hệ thống treo luôn chịu các lực lớn và nhiệt độ cao củacác bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, bảo dỡngthờng xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về chức năngtruyền lực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo ô tô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hệ thống treo

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống treo phụ thuộc

3 Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo phụ thuộc

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa hệ thống treophụ thuộc

5 Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa đợc hệ thống treo phụ thuộc đúng yêu cầu

kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống treo

2 Cấu tạo và hoạt động của hệ thống treo phụ thuộc

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo phụ thuộc

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc

học tại phòng học chuyên môn hoá

I Giới thiệu chung về hệ thống treo

a) b)

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống treo của ô tô

a) Hệ thống treo phụ thuộc b) Hệ thống treo độc lập

Dầm cầu Dầm cầu

Lò xo

7

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống treo

1 Nhiệm vụ

Hệ thống treo dùng để nối đàn hồi giữa khung xe với cầu xe, giảm các tảitrọng động và dập tắt nhanh các dao động thẳng đứng của khung vỏ xe do ảnh hởngcủa mặt đờng không bằng phẳng

2 Yêu cầu

- Tiện nghi và sử dụng êm

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung xe

- Đảm bảo tính điều khiển và ổn định chuyển động của ô tô ở tốc độ cao

- Cấu tạo đơn giản và có độ bền cao

3 Phân loại

a) Theo sơ đồ bố trí bộ phận dẫn hớng.

- Hệ thống treo phụ thuộc lắp với dầm cầu liền

- Hệ thống treo độc lập lắp với dầm cầu rời (dùng cho cầu trớc ô tô du lịch)

b) Theo phần tử đàn hồi

- Hệ thống treo cơ khí (lò xo lá, lò xo trụ) đợc dùng rộng rải (cấu tạo đơn giản)

- Hệ thống treo hơi (khí nén)

- Hệ thống treo thuỷ lực, thuỷ khí

III Cấu tạo và hoạt động của hệ thống treo phụ thuộc

1 Cấu tạo bộ nhíp (hình 1-2 )

Bộ nhíp chính đợc lắp từ nhiều lá nhíp (lò xo lá) có chiều dài khác nhau nhờ các

ốp nhíp và bulông định tâm, trong đó có từ một đến hai lá nhíp chính đợc uốn tai nhíp

để lắp với chốt và bạc chốt nhíp

Bộ nhíp phụ (không có lá nhíp chính), dùng để lắp phía trên bộ nhíp chính trêncác ô tô tải lớn Khi tải nhỏ chỉ có bộ nhíp chính làm việc, khi tải lớn cả nhíp chính vànhíp phụ cùng làm việc

a) Lá nhíp chính (lá nhíp cái)

- Lá nhíp chính làm bằng thép lò xo, mặt cắt hình thang và có chiều dài, độcong khác nhau tuỳ theo từng loại xe, hai đầu (hoặc một đầu) đợc uốn cong tạo thànhtai nhíp để lắp bạc và chốt nhíp trên giá nhíp ở khung xe

b) Chốt nhíp, bạc chốt nhíp, giá lắp nhíp và các vấu cao su

- Chốt và bạc chốt nhíp làm bằng thép tốt, dùng để lắp bộ nhíp vào khớp nhíp ởkhung xe, chốt có khoan lỗ để bơm mỡ bôi trơn

- Giá nhíp cố định đợc tán chặt vào khung xe dùng để lắp chốt nhíp, dẫn hớng

và truyền lực từ cầu xe lên khung xe, giá di động lắp với khung xe qua chốt xoay,dùng để lắp chốt nhíp và dịch chuyển khi lá nhíp chính đàn hồi

- Các vấu cao su lắp chặt trên khung xe, dùng để hạn chế hành trình đàn hồi

và tăng độ cứng của các lá nhíp khi qua tải

- Ngoài ra còn có thể có các đệm nhíp để cải thiện sự trợt và giảm ma sát

c) Lá nhíp phụ

- Lá nhíp phụ có cấu tạo nh lá nhíp chính, có chiều dài ngắn hơn lá nhíp chính

và các lá nhíp phụ ngắn dần và có độ cong lớn hơn lá phía trên để tạo sự cọ xát masát dập tắt nhanh sự dao động và giảm độ cứng của bộ nhíp

Khi lắp các lá nhíp trên mặt các lá nhíp đợc bôi một lớp mỡ phấn chì để giảm masát

Hình 1-2 Sơ đồ cấu tạo hệ thống treo phụ thuộc (loại nhíp)

Giảm chấn Giá nhíp di động

Lá nhíp chính xo lá

Ngày nay hệ thống treo phụ thuộc loại nhíp (lò xo lá) đợc sử dụng rộng rải Vì có

u điểm: có độ cứng vững, định vị cầu xe chính xác, không cần sử dụng các thanh nối,cấu tạo đơn giản, đàn hồi giảm chấn êm dễ bảo dỡng nhng có khối lợng lớn, chiếmdiện tích lắp đặt lớn Riêng đối với hệ thống lò xo hình trụ còn sử dụng trên một số ô tôcon, do có cấu tạo diện tích lắp đặt nhỏ, gọn

2 Nguyên tắc hoạt động

Khi ô tô vận hành, các lực truyền, các tải trọng động từ cầu xe và các dao động

từ mặt đờng đều thông qua bộ nhíp và truyền lên khung xe, làm cho các lá nhíp biếndạng tự do để thực hiện các chức năng:

- Đàn hồi theo phơng thẳng đứng làm cho các lá nhíp đàn hồi, cọ xát ma sát làmgiảm các tải trọng động từ bánh xe lên khung xe

- Dẫn hớng và truyền lực dọc từ cầu xe lên khung xe thông qua giá nhíp cố địnhlàm cho ô tô chuyển động ổn định

- Giảm chấn (giảm dao động) nhờ ma sát trợt biến thành nhiệt giữa các lá nhíp

và quá trình chất lỏng lu thông bị nén qua các lỗ van nhỏ của giảm chấn làm giảm vàdập tắt các va đập từ mặt đờng và bánh xe truyền lên khung vỏ xe

- Do hai bánh xe cùng lắp trên dầm cầu liền, nên chuyển động và các dao động

từ mặt đờng của các bánh xe có ảnh hởng (phụ thuộc) lẫn nhau gọi là treo phụ thuộc.Vì có khối lợng lớn, chiếm diện tích lắp đặt lớn, nên đối với hệ thống treo phụ thuộcloại lò xo hình trụ còn sử dụng trên một số ô tô con, do có cấu tạo diện tích lắp đặtnhỏ, gọn

- Đối với các xe tải lớn đợc lắp thêm các vấu cao su lắp chặt trên khung xe, dùng

để hạn chế hành trình đàn hồi và tăng độ cứng của các lá nhíp khi qua tải

IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo

- Giá lắp nhíp, quang nhíp nứt, gãy

- Giảm chấn khô dầu

- Gía lắp nhíp, quang nhíp gãy đứt

- Các lá nhíp gãy hoặc giảm độ đàn hồi

- ốp nhíp, bulông định vị: gãy, đứt làm các lá nhíp xô lệch

B kiểm tra hệ thống treo phụ thuộc

1 Kiểm tra khi vận hành

Khi vận hành ô tô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm hệ thống treo, nếu có tiếng

ồn khác thờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài hệ thống treo

- Kiểm tra sự gãy, lỏng của các ốp nhíp, quang nhíp và giá lắp nhíp

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, sự xô lệch và sệ bên ngoài các

bộ nhíp

V nội dung bảo dỡng hệ thống treo

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận.

2 Tháo rời các bộ phận nhíp và và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ ( đệm và các ốp nhíp)

5 Tra mỡ và lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu giảm chấn

7 Kiểm tra hệ thống treo

1 Trình bày các nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo làm cho ô tô không ổn

định ?

2 Nhiệm vụ và u nhợc điểm của hệ thống treo phụ thuộc ?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo các loại bộ nhíp dùng trên các loại ô tô.

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng

hệ thống treo phụ thuộc

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp hệ thống treo

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp hệ thống treo

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II tháo lắp hệ thống treo

A quy trình Tháo hệ thống treo

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

2 Làm sạch bên ngoài cụm hệ hệ thống treo và cầu xe

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm

ô tô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụm

hệ thống treo

Hình 1-4 Sơ đồ cấu tạo hệ thống treo phụ thuộc (loại nhíp)

3 Tháo bộ nhíp từ xe ô tô (hình 1-5)

- Kích kê khung xe và cầu xe

- Tháo các quang nhíp

- Tháo chốt, bạc nhíp và giá lắp nhíp

4 Tháo rời bộ nhíp (hình 1-6)

- Làm sạch bộ nhíp

- Tháo chốt và bạc nhíp

- Tháo rời các lá nhíp

- Tháo bulông định vị

- Tháo các ốp nhíp

Khung xe

Nhíp xe

Giảm chấn Cầu xe

Quang nhíp

Giá lắp nhíp nhíp Chốt nhíp

a) b) c)

Hình 1 -5: Tháo bộ nhíp từ xe ôtô

a) Kích, kê khung xe và cầu xe b) Tháo quang nhíp

c) Tháo chốt và bạc chốt nhíp

Chốt, bạc nhíp

Bộ nhíp

Bu lông quang nhíp

14

a) b)

c) d)

Hình 1 -6 Tháo rời bộ nhíp a) Tháo chốt nhíp; b) Tháo rời các lá nhíp; c) Tháo bu lông định vị; d) Tháo ốp nhíp Hình 1-9 Tháo truyền động các đăng Chôt và bạc nhíp Bộ nhíp ốp nhíp Đột chốt nhíp Khoan đinh tán Bu lông định vi nhíp

a) b) c)

Hình 1 -5: Tháo bộ nhíp từ xe ôtô

a) Kích, kê khung xe và cầu xe b) Tháo quang nhíp

c) Tháo chốt và bạc chốt nhíp

Hình 1-9 Tháo truyền động các đăng

b Quy trình lắp

Ngợc lại quy trình tháo (sau khi sửa chữa và thay thế các chi tiết h hỏng)

Các chú ý

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi làm việc dới gầm xe

- Tra mỡ bôi trơn các chi tiết: bạc và chốt nhíp, bề mặt các lá nhíp

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp hệ thống treo và các bộ vam, cảo chuyên dùng

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo và làm sạch các chi tiết

- Tháo hệ thống treo từ ô tô

- Tháo rời bộ nhíp

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết

3 Kiểm tra bên chi tiết

- Kiểm tra bên ngoài các chi tiết: các lá nhíp, chốt và bạc chốt nhíp

4 Lắp và bôi trơn các chi tiết

6 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

Các chú ý

- Kê kích khung xe và chèn lốp xe an toàn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Kiểm tra: dùng pan me và đồng hồ so để đo độ mòn bạc và chốt nhíp (độ mònkhông lớn hơn 0,5 mm) và dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt.

b) Sửa chữa

- Chốt và nhíp mòn quá giới hạn cho phép có thể hàn đắp gia công lại kích

th-ớc ban đầu, bị nứt phải thay thế

- Giá lắp nhíp nứt, mòn cần phải thay thế

2 Bộ nhíp

a) H hỏng và kiểm tra

- H hỏng của bộ nhíp: các lá nhíp nứt, mòn bề mặt, đứt gãy các ốp nhíp,quang nhíp và bu lông định vị

- Kiểm tra: dùng thớc cặp để đo độ mòn của các lá nhíp so với tiêu chuẩn kỹthuật

Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài lá nhíp và các quangnhíp, ốp nhíp

b) Sửa chữa

- Các lá nhíp mòn, nứt đều đợc thay thế đúng loại

- Thay thế các quang nhíp và bulông định vị chờn hỏng ren hoặc nứt gãy

- Các ốp nhíp sau mỗi lần tháo rời bộ nhíp đều phải thay thế

- Giảm chấn mòn hỏng phải thay thế đúng loại

- Giảm chấn khô dầu phải thay dầu đúng loại

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của:

1 Hệ thống treo phụ thuộc

2 Lập bảng kiểm tra, phân loại chi tiết hệ thống treo phụ thuộc của xe TOYOTA.

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

- Ngày kiểm tra: Ngày tháng năm 200

- Nhóm ( ngời) kiểm tra:

- Tên chi tiết, bộ phận: Hệ thống treo Loại ô tô: TOYOTA

Kích ớcmòn

th-TìnhtrạngKT

Thaythế

Sửachữa

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

II Yêu cầu

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống treo phụ thuộc

2 Lập bảng kiểm tra chi tiết của hệ thống treo đầy đủ và chính xác

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

động giữa cầu xe với khung vỏ xe và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữakhung vỏ xe và các bánh xe.

- Hệ thống treo độc lập bao gồm các bộ phận chính: lò xo xoắn hình trụ, giảmchấn, các đòn và khớp cầu

- Đặc điểm làm việc của hệ thống treo là liên tục chịu lực lớn và nhiệt độ cao củacác bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, điều chỉnhthờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật vềchức năng truyền lực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo ô tô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hệ thống treo độc lập

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống treo độc lập

3 Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo độc lập

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa hệ thống treo

độc lập

yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống treo độc lập

2 Cấu tạo và hoạt động của hệ thống treo độc lập

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo độc lập

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa hệ thống treo độc lập

5 Nhận dạng, tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập

học tại phòng học chuyên môn hoá

I Giới thiệu chung về hệ thống treo

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống treo độc lập

1 Nhiệm vụ

- Hệ thống treo độc lập dùng để nối đàn hồi và dẫn hớng giữa cầu xe vớikhung vỏ ô tô con, giảm các tải trọng động và dập tắt các dao động thẳng đứng củakhung vỏ xe do ảnh hởng của mặt đờng không bằng phẳng

2 Yêu cầu

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung vỏ xe

- Đảm bảo tính điều khiển, ổn định và chuyển động êm của ô tô ở tốc độ cao

- Cấu tạo đơn giản và có độ bền cao

3 Phân loại

- Hệ thống treo độc lập đòn ngang (loại một đòn và loại hai đòn)

- Hệ thống treo độc lập loại đòn dọc và đòn dọc có thanh ngang liên kết

- Hệ thống treo độc lập loại đòn chéo

Hình 2-1: Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo độc lập

* Ưu điểm của hệ thống treo độc lập:

Do hệ thống treo của từng bánh xe độc lập với nhau, có khối lợng treo nhỏ và cóchuyển động tơng đối với khung vỏ xe thông qua các đòn, nên hạ thấp trọng tâm xe,giảm lực ly tâm nâng cao tính ổn định và êm của ô tô khi vận hành tốc độ cao và đitrên đờng gồ ghề

- Đòn ngang một đầu lắp trên khung vỏ xe bằng chốt xoay và một đầu lắp với

d) Giảm chấn

- Giảm chấn dùng trên ô tô là loại giảm chấn thuỷ lực, dùng để hấp thụ nhanhnăng lợng cơ học giữa bánh xe và khung vỏ xe đảm bảo cho ô tô vận hành êm trên đ -ờng

e) Thanh ổn định, thanh xoắn và vấu cao su

Do đặc điểm lò xo không có sự cản lực ngang, nên cần các thanh ổn định vàthanh xoắn để đỡ cầu xe và nâng cao tính ổn định, dẫn hớng của ô tô

- Thanh ổn định có dạng hình chữ U, hai đầu nối với bánh xe và khung nối vớikhung vỏ xe nhờ các ổ đỡ bằng cao su Thanh ổn định có tác dụng san đều tải trọngthẳng đứng của bánh xe, giảm độ nghiêng và mô men lật làm tăng tính ổn định của ôtô khi vào đờng vòng hoặc đi trên đờng xấu

- Thanh xoắn là một thanh thép lò xo có chiều xoắn nhất định, một đầu lắp chặtvào khung hoặc vỏ xe đầu còn lại gắn vào một kết cấu chịu tải xoắn

- Các vấu cao su dùng để hấp thụ các dao động nhờ sinh ra nội ma sát khi bị

đàn hồi, biến dạng nh một bạc đệm hoặc vấu chặn

2 Nguyên tắc hoạt động

Khi ô tô vận hành, các lực truyền, các tải trọng động từ cầu xe và các dao động

từ mặt đờng đều thông qua các đòn liên kết, lò xo và giảm chấn để truyền lên khung

vỏ xe, làm cho lò xo xoắn và giảm chấn biến dạng tự do để thực hiện các chức năng:

- Đàn hồi theo phơng thẳng đứng làm cho lò xo bị nén, xoắn và đàn hồi để giảmcác tải trọng động từ bánh xe và mặt đờng

- Dẫn hớng và truyền lực từ cầu xe lên khung vỏ xe thông qua đòn đứng làmquay bánh xe dẫn hớng để ô tô chuyển động đúng hớng và ổn định

- Giảm chấn (giảm dao động) nhờ quá trình chất lỏng lu thông bị nén qua các

lỗ van nhỏ làm giảm và dập tắt các va đập từ mặt đờng và bánh xe truyền lên khung

Đòn ngang d ới

Đòn ngang trên

Thanh ổn định

Đòn đứng

IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo

- Lò xo gãy, các đòn liên kết nứt hoặc cong

- Chốt cầu, chốt xoay và bạc mòn, khô mỡ bôi trơn

- Thanh ổn định cong gãy hoặc lỏng các mối lắp nối

- Giảm chấn thiếu dầu

- Thanh ổn định hoặc lò xo gãy đứt

- Các đòn liên kết cong hoặc nứt gãy

- Giảm chấn hỏng, không còn tác dụng

B kiểm tra hệ thống treo

1 Kiểm tra khi vận hành

Hình 2-3 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo độc lập

- Khi vận hành ô tô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm hệ thống treo, nếu có tiếng ồnkhác thờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời.

2 Kiểm tra bên ngoài hệ thống treo

- Kiểm tra sự gãy, lỏng của đòn liên kết, lò xo và thanh ổn định

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài các chi tiết

- Quan sát lốp thấy mòn nhanh

V nội dung bảo dỡng hệ thống treo

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận.

2 Tháo rời các bộ phận nhíp và và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ (các chốt xoay, chốt cầu và bạc)

5 Tra mỡ và lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu giảm chấn

7 Kiểm tra hệ thống treo

VI Câu hỏi và bài tập

1 Các nguyên nhân h hỏng của hệ thống treo làm cho ô tô có nhiều tiếng ồn ?

2 Nhiệm vụ và u nhợc điểm của hệ thống treo độc lập ?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo các loại hệ thống treo độc lập dùng trên ô tô.

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp hệ thống treo

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp hệ thống treo, giá ép lò xo

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Nhiên liệu rửa, dầu bôi trơn

- Bạc, chốt cầu và các đệm cao su

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

hệ thống treo

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II tháo lắp hệ thống treo

A quy trình Tháo hệ thống treo

1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

- Giá ép lò xo

2 Làm sạch bên ngoài cụm hệ hệ thống treo và cầu xe

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm

- Tháo lò xo và giảm chấn

- Tháo giá ép lò xo

- An toàn, khi tháo lắp lò xo bung ra gây tai nạn

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi làm việc dới gầm xe

- Tra mỡ bôi trơn các chi tiết: chốt xoay, chốt cầu và bạc

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

III Bảo dỡng hệ thống treo

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp hệ thống treo và các bộ vam, cảo chuyên dùng

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo và làm sạch các chi tiết

- Tháo bánh xe và moayơ

- Tháo hệ thống treo

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết

3 Kiểm tra bên chi tiết

- Kiểm tra bên ngoài các chi tiết: các đòn liên kết, chốt cầu và bạc

4 Lắp hệ thống treo lên ô tô

-Tra mỡ bôi trơn

- Lắp hệ thống treo

- Lắp bánh xe và moayơ

5 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

Các chú ý

- Kê kích khung xe và chèn lốp xe an toàn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Kiểm tra: dùng thớc cặp để đo độ mòn của lỗ chốt so với tiêu chuẩn kỹ thuật.Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài lá nhíp và cácquang nhíp, ốp nhíp.

- H hỏng giảm chấn: mòn pít tông, xi lanh và các đệm cao su, gãy đầu định vị

- H hỏng lò xo: nứt hoặc gãy

- Kiểm tra: dùng pan me, đồng hồ so để đo độ mòn của pít tông, xi lanh vàdùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt của lò xo

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của:

1 Hệ thống treo độc lập

2 Lập bảng kiểm tra, phân loại chi tiết hệ thống treo độc lâp của xe TOYOTA.

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

- Ngày kiểm tra: Ngày tháng năm 200

- Nhóm ( ngời) kiểm tra:

- Tên chi tiết, bộ phận: Hệ thống treo Loại ô tô: TOYOTA

T

Đ vịtính

SốLợng

Đủ,thiếu

Kíchthớcmòn

TìnhtrạngKT

Thaythế

Sửachữa

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

II Yêu cầu

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống treo độc lập

2 Lập bảng kiểm tra chi tiết của hệ thống treo đầy đủ và chính xác

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

động giữa cầu xe và khung vỏ xe

- Bộ giảm chấn bao gồm có: vỏ che bụi, xi lanh, pít tông, trục pít tông và cụm van

- Điều kiện làm việc của bộ giảm chấn liên tục chịu ma sát lớn và nhiệt độ caonên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra, bảo dỡng thờng xuyên và sửa

chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về chức năng dập tắt dao động và nối

êm dịu của bộ giảm chấn

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của bộ giảm chấn

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ giảm chấn

3 Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ giảm chấn

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ giảm chấn

5 Tháo lắp, nhận dạng, bảo dỡng và sửa chữa đợc bộ giảm chấn đúng yêu cầu

kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ giảm chấn

2 Cấu tạo và hoạt động của bộ giảm chấn

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ giảm chấn

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ giảm chấn

5 Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa bộ giảm chấn

học taị phòng học chuyên môn hoá

I Giới thiệu chung về hệ thống treo

Sơ đồ cấu tạo chung về hệ thống treo

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ giảm chấn

Giảm chấn

- Bộ giảm chấn dùng để giảm và dập tắt các dao động, va đập từ bánh xetruyền lên khung vỏ xe khi bánh xe lăn trên đờng không bằng phẳng, bảo vệ các bộphận đàn hồi và tăng tính tiện nghi cho xe ô tô.

2 Yêu cầu

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung xe

- Giảm tải cho nhíp xe hoặc lò xo khi ô tô chuyển động

- Cấu tạo đơn giản, vận hành êm và có độ bền cao

3 Phân loại

- Bộ giảm chấn một xi lanh (một buồng)

- Bộ giảm chấn có hai xi lanh (sử dụng nhiều trên ô tô)

III Cấu tạo và hoạt động của bộ giảm chấn

1 Cấu tạo (hình 3-2 )

Bộ giảm chấn bao gồm có: vỏ che bụi, xi lanh, pít tông, trục pít tông và cụm van

a) Xi lanh thuỷ lực (hình 3-2)

- Xi lanh thuỷ lực làm bằng thép ống có độ bóng cao cho pít tông dịch chuyển, ở đuôi

xi lanh có lắp cụm van bù (có van lá và van không hồi vị) và đợc liên hệ với vỏ ngoài tạothành buồng bù thể tích chất lỏng trong hành trình giảm chấn bị nén Vỏ ngoài làm bằngthép và đợc chế tạo liền với đầu nối liên kết với cầu xe (hoặc bánh xe)

Đầu nối Trục pít tông

A

A

B

Buồng bù